შალვა რატია

არქიტექტურული ძეგლების შესწავლაზე მუშაობა დაიწყო 1932 წელს შუა აზიაში, სადაც მონაწილეობას იღებდა ახალი შენობების პროექტირებასა და მშენებლობებში. მოსკოვის არქიტექტურის ინსტიტუტში ასპირანტურაში სწავლის დროს, 1936-1940 წწ. თავისი საკანდიდატო დისერტაციის საკვლევ თემად აირჩია შუა აზიის ერთ-ერთი შესანიშნავი არქიტექტურული ძეგლი, ბიბი-ხანიმის მეჩეთი სამარყანდში. მისი პროექტითა და ხელმძღვანელობით მოხერხდა მოსკოვის ნათლისღების მონასტრის რესტავრაცია. 1941 წლის აგვისტოში გაიწვიეს საბჭოთა არმიაში. მხოლოდ 1944 წლის იანვარში, დასავლეთის ფრონტიდან ერთთვიანი შვებულებით დაბრუნების შემდეგ, დაიცვა მან დისერტაცია. 1944 წლის მაისიდან მუშაობდა არქიტექტურის კომიტეტის არქიტექტურული ძეგლების დაცვის მთავარ დირექტორატში, რომელიც მაშინ სსრკ ურბანული განვითარების სამინისტრო იყო; 1947 წელს ამ დირექტორატის ხელმძღვანელად დაინიშნა. შემდეგ განაგრძო სსრკ არქიტექტურის აკადემიაში არქიტექტურული ძეგლების დაცვისა და რესტავრაციის სამეცნიერო საფუძვლების შემუშავება. არქიტექტურული თეორიისა და ისტორიის ინსტიტუტში არქიტექტურული ძეგლების რესტავრაციის მეთოდოლოგიის სექტორის ხელმძღვანელად, მან გამოსაცემად მოამზადა "არქიტექტურული ძეგლების რესტავრაციის საკითხების" ორი კრებული. ხელმძღვანელობდა "არქიტექტურული ძეგლების რესტავრაციის სახელმძღვანელოს" შედგენას; მან ასევე გამოაქვეყნა რამდენიმე სტატია საბჭოთა არქიტექტურული ძეგლების დაცვისა და რესტავრაციის შესახებ სხვადასხვა საბჭოთა და უცხოურ პერიოდულ გამოცემებში (საფრანგეთში, იტალიაში, ჩეხოსლოვაკიაში, ლათინური ამერიკის რამდენიმე ქვეყანაში და სხვაგან). ასევე აქტიურად მონაწილეობდა არქიტექტურული ძეგლების დაცვასა და რესტავრაციასთან დაკავშირებულ მრავალ შეხვედრაში, ექსპედიციასა და კომისიაში.

წყარო: livelib.ru; АРХИТЕКТОРЫ 1941–1945; ЛЕТОПИСЬ МУЖЕСТВА: uar-pobeda.ru

• მედალი "1941-1945 წლებში დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისთვის"
• მედალი "გერმანიაზე გამარჯვებისთვის"
• მედალი "მოსკოვის დაცვისთვის"