შოთა ნიკოლაძე

შოთა კონსტანტინეს ძე ნიკოლაძე დაიბადა 1899 წლის 25 მარტს, ქუთაისში. პირველდაწყებითი განათლება ხონის გიმნაზიაში მიიღო, საიდანაც ქუთაისში გადავიდა, შემდეგ თბილისში. საბოლოოდ, დაამთავრა თბილისის მე-5 გიმნაზია და შევიდა თბილისის სამხედრო სასწავლებელში.

 მე­სა­მე კურ­სზე იყო იუნ­კერ­თა სკო­ლა­ში, რო­დე­საც 1921 წლის რუსეთ-საქართველოს ომი და­ი­წყო. უფროსი იუნკერი ნიკოლაძე იბრძოდა ტა­ბახ­მე­ლა­სა და კო­ჯორ­თან საარტილერიო ნაწილში, გა­დარ­ჩა და თა­ვის ხუთ მე­გო­ბარ­თან ერ­თად ემიგრაციაში გაჰყვა გე­ნე­რალ კვი­ნი­ტა­ძეს.

1921 წლის მარ­ტში ერთი გემით სა­ქარ­თვე­ლოს მთავ­რო­ბა წა­ვი­და ბა­თუ­მი­დან  სტამ­ბო­ლის­კენ, მე­ო­რე გე­მით კი - იუნკრე­ბი და გე­ნე­რა­ლი კვი­ნი­ტა­ძე.

იუნკრებმა სტამ­ბო­ლი­დან სა­ბერ­ძნეთ­ში გა­დაინაცვლეს. იქ სამხედრო სასწავლებელში ორ წე­ლი­წადს დარ­ჩნენ. ამა­სო­ბა­ში სა­ბერ­ძნეთ­ში პო­ლი­ტი­კუ­რი ვი­თა­რე­ბა შე­იც­ვა­ლა, ძა­ლა­უფ­ლე­ბა ხელ­ში სამ­ხედ­რო­ებ­მა აი­ღეს და იუნკრე­ბი პო­ლო­ნეთ­ში გა­და­ვიდ­ნენ. შოთამ პოლონეთში ცხენოსნობის დროს ფეხი დაიზიანა და იძულებული გახდა სამხედრო სამსახურზე ხელი აეღო.

პო­ლო­ნეთ­ში ბევ­რი იუნ­კე­რი დარ­ჩა, რომ­ლე­ბიც პო­ლო­ნე­თის არ­მი­ა­ში შე­ვიდ­ნენ. მე­ო­რე მსოფ­ლიო ომის დროს ბევ­რი მათ­გა­ნი კა­ტინ­ში წი­თელ არ­მი­ას­თან ბრძო­ლის დროს და­ი­ღუ­პა.

შოთა ნიკოლაძე ვარ­შა­ვი­დან პა­რიზ­ში ჩავიდა, სა­დაც სა­ქარ­თვე­ლო­დან წა­სუ­ლი 20-25 წლის ახალ­გაზ­რდე­ბი მრავ­ლად იყ­ვნენ. მან იქ მყო­ფი ქარ­თვე­ლე­ბი გა­იც­ნო და და­უ­ახ­ლოვ­და მო­მა­ვალ სი­მამრს - ვახ­ტანგ ღამ­ბა­ში­ძეს, რო­მე­ლიც იმ დროს ქართული სათ­ვის­ტო­მოს თავ­მჯდო­მა­რე გახლდათ.

იუნკერთა უმრავლესობამ საფრანგეთის უცხოურ ლეგიონში გააგრძელა კარიერა, შოთამ კი სა­მო­ქა­ლა­ქო სამ­სა­ხუ­რი და­ი­წყო და ცო­ლად შე­ირ­თო ვახ­ტანგ ღამ­ბა­ში­ძის უფ­რო­სი ქა­ლიშ­ვი­ლი - მედეა (1899-1975). მათ 1928 წელს იქორწინეს. ორი შვილი შეეძინათ - ნათელა და რევაზი.

1928-1932 წლებში შოთა ნიკოლაძე პარიზში იუნკერთა კავშირის წევრი იყო. 1928 წელს, მან არჩილ ზურაბიშვილთან ერთად პარიზში აღადგინა სპორტული საზოგადოება "შევარდენი".

დამოუკიდებელი ტანვარჯიშული საზოგადოება „შევარდენი“ საქართველოში არსებობდა 1918 წლის 25 აგვისტოდან 1922 წლის 3 ნოემბრამდე და გიორგი ნიკოლაძის მეთაურობით ბევრი კარგი საქმის გაკეთება მოასწრო. პარიზში მცხოვრები ქართული ემიგრაციისთვის, მითუფრო მათი შვილებისთვის, ამ საზოგადოების თავიდან დაფუძნებას არსებითი მნიშვნელობა ჰქონდა. ახალი თაობის ფიზიკური აღზრდისთვის „შევარდენში“ ფუნქციონირებდ სატანვარჯიშო, ფარიკაობის, ფეხბურთის, კალათბურთის, ჩოგბურთის და კემპინგის სექციები.

შოთამ პარიზში ქართველებისთვის, ასევე, დააარსა საბავშვო ბაღი, სოფიო ჩიჯავაძე-კედიასთან ერთად კი „ქართული კერა“, სადაც კვირაში ორჯერ მისი შვილებიც დადიოდნენ - სწავლობდნენ ქართულ წერა-კითხვას, ცეკვას, სიმღერას და ისტორიას.

ქართული ემიგრაცია ცდილობდა საქართველოსთან კავშირი არ დაეკარგა, დღესასწაულებს ერთად აღნიშნავდნენ, 26 მა­ის­სა და შო­ბას ქარ­თულ ეკ­ლე­სი­ა­ში ხვდე­ბო­დნენ.

მედეა და შოთა ქალ-ვაჟს ქართულად ზრდიდნენ, იმ იმედით, რომ ოდესმე საქართველოში დაბრუნდებოდნენ. მაგრამ შვილებისაგან განსხვავებით, ისე წავიდნენ ამ ქვეყნიდან, რომ სამშობლო ვეღარ ნახეს და სა­ქარ­თვე­ლოს ნატ­ვრა­ში და­ლი­ეს სული.

შოთა ნიკოლაძეს სიცოცხლის ბოლო წლებში განსაკუთრებით სტანჯავდა ნოსტალგია. მისი ვაჟი რეზო ნიკოლაძე იგონებს: „საბჭოთა რეჟიმი ცოტა რომ შესუსტდა, საფრანგეთში სუხიშვილების ანსამბლი ჩამოვიდა. მამა ორი კვირის განმავლობაში ყოველდღე მიდიოდა კონცერტზე და სიხარულით ტიროდა, როცა სცენაზე ქართულ ცეკვას უყურებდა. ამის შემდეგ გამოვიდა ფილმი - „ჯარისკაცის მამა“; დღეში სამჯერ უჩვენებდნენ და ქართველთა სათვისტომო სამივე სეანსს ესწრებოდა. საოცარი ნოსტალგია ჰქონდათ, მაგრამ იცოდნენ, რომ სამშობლოში ვერ დაბრუნდებოდნენ“.

შოთა ნიკოლაძე გულის შეტევით გარდაიცვალა 1963 წლის 24 ივლისს, პარიზში. დაკრძალულია ლევილის ქართველთა სასაფლაოზე მეუღლის ოჯახის წევრებთან ერთად: ღამბაშიძე, გივი (1902-1930); ჰოპი-ღამბაშიძისა, ვანდა (1877-1945); ღამბაშიძე-ნიკოლაძისა, მედეა (1899-1975); ნიკოლაძე, შოთა (1899-1963); თოხაძე, ნიკოლოზ (კუკური) (1901-1975); ღამბაშიძე-თოხაძისა, თამარ (სუნანა) (1901-1996).

წყარო:

ღამბაშიძე ვახტანგ. ჩემი თავგადასავალი. - თბილისი, 2018. გვ.29

https://kvirispalitra.ge/article/109630-revaz-nikolaze-tvitmprinavidan-rom-gamovedi-kartuli-micis-kocna-mominda/ 

ცნობის ფურცელი / იუნკერთა ორგანო. პარიზი. 1964. ნეკროლოგიური კრებული: ეძღვნება შოთა ნიკოლაძის ხსოვნას