ვეფხისტყაოსანი :: სასკოლო ლიტერატურა :: მამარდაშვილის ციფრული ბიბლიოთეკა

(ა) ვის ჰშვენის, - ლომსა, - ხმარება შუბისა, ფარ-შიმშერისა,
(ბ) მეფისა მზის-თამარისა, ღაწვ-ბალახშ, თმა-გიშერისა,
(გ) მას, არა ვიცი, შევჰკადრო შესხმა ხოტბისა, შე-, რისა ტაეპების საერთო აზრია: იმ ლომს, რომელსაც თამარის შუბისა და ფარხმლის ხმარება ჰშვენის, რა ხოტბის შესხმა უნდა შევკადრო ტაეპის აზრია: მის მჭვრეტელებს რჩეული ტკბილეული უნდა მიერთვათ ან: თამარს ტკბილი ლექსები უნდა ეთქვას

(დ) მისთა მჭვრეტელთა ყანდისა მირთმა ხამს მართ, მიშერისა.- ტაეპის აზრია: მის მჭვრეტელებს რჩეული ტკბილეული უნდა მიერთვათ ან: თამარს ტკბილი ლექსები უნდა ეთქვას

1.4 4

▲ზევით დაბრუნება

(ა) თამარს ვაქებდეთ მეფესა სისხლისა ცრემლ-დათხეული,

(ბ)ვთქვენი ქებანი ვისნი მე არ ავად გამორჩეული.

(გ) მელნად ვიხმარე გიშრის ტბა და კალმად მე ნა რხეული,

(დ) ვინცა ისმინოს, დაესვას ლახვარი გულსა ხეული.

1.4.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მელნად ვიხმარე გიშრის ტბა და კალმად მე ნა რხეული - ტაეპში ლაპარაკია თამარის შავ თვალებზე და წერწეტ ტანზე. მეტაფორულად გამოთქმულია აზრი, რომ პოეტს ლექსთა გამოთქმისას თამარის მშვენიერება შთააგონებდა

1.5 5

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მიბრძანეს მათად საქებრად თქმა ლექსებისა ტკბილისა,

(ბ) ქება წარბთა და წამწამთა, თმათა და ბაგე -კბილისა,

(გ) ბროლ-ბალახშისა თლილისა, მის მიჯრით მიწყობილისა.

(დ) გასტეხს ქვასაცა მაგარსა გრდემლი ტყვიისა ლბილისა.

1.5.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

გასტეხს ქვასაცა მაგარსა გრდემლი ტყვიისა ლბილისა - ტაეპში ლაპარაკია ალმასის დამუშავებაზე ტყვიის პატარა „გრდემლის“ გამოყენებით. საერთო აზრი შეიძლება ორგვარად გავიგოთ:
1. მცირე იარაღით - ჩემი პოეტური ხელოვნებით - დიდ საქმეს, თამარის ქებას შევბედე.
2. არამატერიალურმა ძალამ - თამარის მშვენებამ - გამტეხა, მიჯნურად მაქცია

1.6 6

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) აწ ენა მინდა გამოთქმად, გული და ხელოვანებაბა,

ბ ) ძალი მომეც და შეწევნა შენგნით მაქვს, მივსცე გონება ;

( გ ) მით შევეწივნეთ ტარიელს, ტურფადცა უნდა ხსენებაბა,

( დ ) მათ სამთა გმირთა სჭირს ერთმანერთის მონებ ა

1.7 7

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) მო, დავსხდეთ, ტარიელისთვის ცრემლი გვდის არ - შეშრობილი ;

( ბ ) მისებრი მართ დაბადებით ვინმცა ყოფილა შობილი !

( გ ) დავჯე, რუსთველმან გავლექსე, მისთვის გულს ლახვარ - სობილი,

დ ) აქამდის ამბად ნათქვამი, აწ მარგალიტი წყობილი .

1.8 8

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ესე ამბავი სპარსულილი, ქართულად ნათარგმანები,

( ბ ) ვით მარგალიტი ობოლი, ხელის - ხელ საგოგმანები,

გ ) ვპოვე და ლექსად გარდავთქვი, საქმე ვქმენ საჭოჭმანები,

(დ) ჩემმან ხელ - მქმნელმან დამმართოს ლაღმან დადა ლამაზმან ნები .

1.9 9

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მე რუსთველი ხელობითა, ვიქმ საქმესა ამამა დარი ;

( ბ ) ვის ჰმორჩილობს ჯარი სპათა, მისთვის ვხელობ, მისთვის მკვდარირი ;

( გ ) დავუძლურდი მიჯნურთათვის კვლა წამალი არსით არი,>,

( დ ) ანუ მომცეს განკურნება, ანუ მიწა მე სამარი .

1.10 10

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თვალთა მისგან უნათლოთა, ენატრამცა ახლადად ჩენა ;

( ბ ) აჰა, გული გამიჯნურდა, მიჰხვდომია ველთა რბენა !

( გ ) მიაჯეთ ვინ, ხორცთა დაწვა კმარის, მისცეს სულთა ლხენა .

( დ ) სამთა ფერთა საქებელთა ლამის ლექსთა უნდა ვლენა .

1.11 11

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რაცა ვის რა ბედმან მისცეს, დასჯერდეს და მას უბნობდეს :

( ბ ) მუშა მიწყივ მუშაკობდეს, მეომარი გულოვნობდეს ;

( გ ) კვლა მიჯნურსა მიჯნურობა უყვარდეს და გამოსცნობდეს,

( დ ) არცა ვისგან დაიწუნოს, არცა სხვასა უწუნობდეს .

1.11.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

არცა ვისგან დაიწუნოს, არცა სხვასა უწუნობდეს. - ტაეპის აზრია: მიჯნურმა არც სხვის გრძნობას უნდა დასცინოს, არც სხვას თავისი გრძნობის დაცინვის ნება უნდა მისცეს

1.12 12

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) შაირობა პირველადვე სიბრძნისაა ერთი დარგი,

( ბ ) საღმრთო, საღმრთოდ გასაგონი, მსმენელთათვის დიდი მარგი,

( გ ) კვლა აქაცა ეამების, ვინცა ისმენს კაცი ვარგი ;

( დ ) გრძელი სიტყვა მოკლედ ითქმის, შაირია ამად კარგი .

( ა ) ვითა ცხენსა შარა გრძელი და გამოსცდის დიდი რბევა,

1.13 13

▲ზევით დაბრუნება

( ბ ) მობურთალსა - მოედანი, მართლად ცემა, მარჯვედ ქნევა,

( გ ) მართ აგრევე მელექსესა - ლექსთა გრძელთა თქმა და ხევა,

( დ ) რა მისჭირდეს საუბარი და დაუწყოს ლექსმან ლევა,

1.14 14

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მაშინღა ნახეთ მელექსე და მისი მოშაირობა,

( ბ ) რა ვეღარ მიჰხვდეს ქართულსა, დაუწყოს ლექსმან ძვირობა,

( გ ) არ შეამოკლოს ქართული, არა ქმნას სიტყვა - მცირობა,

( დ ) ხელ - მარჯვედ სცემდეს ჩოგანსა, იხმაროს დიდი გმირობა .

1.15 15

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოშაირე არა ჰქვიან, თუ ვინმე თქვას ერთი, ორი ;

( ბ ) თავი ყოლა ნუ ჰგონია მელექსეთა კარგთა სწორი ;

( გ ) განაღა თქვას ერთი, ორი, უმსგავსო და შორი - შორი,

( დ ) მაგრა იტყვის : „ჩემი სჯობსო “, უცილობლობს ვითა ჯორი .

1.16 16

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეორე ლექსი ცოტაი, ნაწილი მოშაირეთა,

( ბ ) არ ძალ - უც სრულ - ქმნა სიტყვათა, გულისა გასაგმირეთა,

( გ ) ვამსგავსე მშვილდი ბედითი ყმაწვილთა მონადირეთა :

( დ ) დიდსა ვერ მოჰკლვენ, ხელად აქვს ხოცა ნადირთა მცირეთა .

1.17 17

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მესამე ლექსი კარგი არს სანადიმოდ, სამღერელად,

( ბ ) სააშიკოდ, სალაღობოდ, ამხანაგთა სათრეველად ;

( გ ) ჩვენ მათიცა გვეამების, რაცა ოდენ თქვან ნათელად .

( დ ) მოშაირე არა ჰქვიან, ვერას იტყვის ვინცა გრძელად .

1.18 18

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ხამს, მელექსე ნაჭირვებსა მისსა ცუდად არ აბრკმობდეს,

(ბ) ერთი უჩნდეს სამიჯნურო, ერთსა ვისმე აშიკობდეს,

(გ) ყოვლსა მისთვის ხელოვნობდეს, მას აქებდეს, მას ამკობდეს,

(დ) მისგან კიდე ნურა უნდა, მისთვის ენა მუსიკობდეს.

1.18.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ხამს, მელექსე ნაჭირვებსა მისსა ცუდად არ აბრკმობდეს,

(ბ) ერთი უჩნდეს სამიჯნურო, ერთსა ვისმე აშიკობდეს,

(გ) ყოვლსა მისთვის ხელოვნობდეს, მას აქებდეს, მას ამკობდეს,

(დ) მისგან კიდე ნურა უნდა, მისთვის ენა მუსიკობდეს. -

სტროფის აზრია: მელექსემ თავისი სულიერი გასაჭირი — თავისი გრძნობა — ტყუილად არ უნდა გაფლანგოს, იგი ერთადერთი ქალისადმი — თავისი სატრფოსადმი — მიმართულ ლექსებში უნდა გამოთქვას.

1.19 19

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ჩემი აწ ცანით ყოველმან, მას ვაქებ, ვინცა მიქია ;

( ბ ) ესე მიჩს დიდად სახელად, არ თავი გამიქიქია !

( გ ) იგია ჩემი სიცოცხლე, უწყალო ვითა ჯიქია ;

( დ ) მისი სახელი შეფარვით ქვემორე მითქვამს, მიქია .

1.20 20

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვთქვა მიჯნურობა პირველი და ტომი გვართა ზენათა,

( ბ ) ძნელად სათქმელი, საჭირო გამოსაგები ენათა ;

( გ ) იგია საქმე საზეო, მომცემი აღმაფრენათა ;

( დ ) ვინცა ეცდების, თმობამცა ჰქონდა მრავალთა წყენათა .

1.21 21

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მას ერთსა მიჯნურობასა ჭკვიანნი ვერ მიჰხვდებიან,

( ბ ) ენა დაშვრების, მსმენლისა ყურნიცა დავალდებიან ;

( გ ) ვთქვნე ხელობანი ქვენანი, რომელნი ხორცთა ჰხვდებიან ;

( გ ) მართ მასვე ჰბაძვენ, თუ ოდენ არ სიძვენ შორით ბნდებიან .

1.21.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

თუ ოდენ არ სიძვენ, შორით ბნდებიან — თუ ხორციელ კავშირს არ ამყარებენ, არამედ მხოლოდ შორიდან ტრფობას სჯერდებიან

1.22 22

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მიჯნური შმაგსა გვიქვიან არაბულითა ენითა,

( ბ ) მით რომე შმაგობს მისისა ვერ - მიხვდომისა წყენითა ;

( გ ) ზოგთა აქვს საღმრთო სიახლე, დაშვრების აღმაფრენითა,

( დ ) კვლა ზოგთა ქვე უც ბუნება კეკლუცთა ზედა ფრფენითა .

1.22.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

გ) ზოგთა აქვს საღმრთო სიახლე, დაშვრების აღმაფრენითა, დ) კვლა ზოგთა ქვე უც ბუნება კეკლუცთა ზედა ფრფენითა. - ტაეპის აზრია: ზოგის ბუნება ქვეყნიურ ლამაზ საგნებსაა შემსჭვალული, იგი ლამაზ ქალებს ეარშიყება და ზეცისკენ არ იყურება.

1.23 23

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მიჯნურსა თვალად სიტურფე ჰმართებს მართ ვითა მზეობა,

( ბ ) სიბრძნე, სიუხვე, სიმდაბლე, სიყმე და მოცალეობა,

( გ ) ენა, გონება, დათმობა, მძლეთა მებრძოლთა მძლეობა .

( გ ) ვის ესე სრულად არა სჭირს, აკლია მიჯნურთ ზნეობა .

1.24 24

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მიჯნურობა არის ტურფა, საცოდნელად ძნელი გვარი ;

( ბ ) მიჯნურობა სხვა რამეა, არ სიძვისა დასადარი :

( გ ) იგი სხვაა, სიძვა სხვაა, შუა უზის დიდი ზღვარი,

( დ ) ნუვინ გაჰრევთ ერთმანერთსა, გესმას ჩემი ნაუბარი !

1.25 25

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ხამს მიჯნური ხანიერი, არ მეძავი, ბილწი, მრუში,

( გ ) რა მოჰშორდეს მოყვარესა, გაამრავლოს სულთქმა, უში,

( გ ) გული ერთსა დააჯეროს, კუშტი მიჰხვდეს, თუნდა ქუში ;

( დ ) მძულს უგულო სიყვარული, ხვევნა, კოცნა, მტლაში - მტლუში .

1.26 26

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მას ცოცხალი ნუ ელევის, რაცა პირველ შეუყვარდეს,

( ბ ) ნუცა ლხინსა აუზვავდეს, ნუცა ჭირსა შეუზარდეს ;

( გ ) მისთვის დათმოს ყველაკაი, მისთვის ველთა გამოვარდეს,

( დ ) ნურა ჰგავა, სოფელიცა მისი კერძი გარდაქარდეს .

1.27 27

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ამა საქმესა მიჯნური ნუ უხმობს მიჯნურობასა :

( ბ ) დღეს ერთი უნდეს, ხვალე სხვა, სთმობდეს გაყრისა თმობასა ;

( გ ) ესე მღერასა ბედითსა ჰგავს, ვაჟთა ყმაწვილობასა .

( დ ) კარგი მიჯნური იგია, ვინ იქმს სოფლისა თმობასა .

1.27.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ამა საქმესა მიჯნური ნუ უხმობს მიჯნურობასა:

(ბ) დღეს ერთი უნდეს, ხვალე სხვა, სთმობდეს გაყრისა თმობასა; - აზრი შემდეგია: ის მიჯნური არ ვარგა, რომელიც საყვარელთან გაყრას ითმენს, განშორებისას სხვა ქალებთან არშიყობით იქცევს თავს.

1.28 28

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) არს პირველი მიჯნურობა არ - დაჩენა ჭირთა, მალვა,

( ბ ) თავის - წინა იგონებდეს, ნიადაგმცა ჰქონდა ხალვა,

( ბ ) შორით ბნედა, შორით კვდომა, შორით დაგვა, შორით ალვა,

( დ ) დათმოს წყრომა მოყვრისაგან, მისი ჰქონდეს შიში, კრძალვა .

1.29 29

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ხამს, თავისსა ხვაშიადსა არვისთანა ამჟღავნებდეს,

( ბ ) არ ბედითად „ ჰაის “ ზმიდეს, მოყვარესა აყივნებდეს,

( გ ) არსით აჩნდეს მიჯნურობა, არასადა იფერებდეს,

( დ ) მისთვის ჭირი ლხინად უჩნდეს, მისთვის ცეცხლსა მოიდებდეს .

1.30 30

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მას უშმაგო ვით მიენდოს, ვინ მოყვარე გაამჩივნოს ?

( ბ ) ამის მეტი რამცა ირგო : მას ავნოს და თვითცა ივნოს .

( გ ) რათამეღა ასახელოს, რა სიტყვითა მოაყივნოს ?

( დ ) რა ჰგავა, თუ მოყვარესა კაცმან გული არ ატკივნოს !

1.30.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

1.31 31

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მიკვირს, კაცი რად იფერებს საყვარლისა სიყვარულსა :

( ბ ) ვინცა უყვარს, რად აყივნებს მისთვის მკვდარი მისთვის წყლულსა ?

( გ ) თუ არ უყვარს, რად არა სძულს ? რად აყივნებს, რაც არ სძულსა ?!

( დ ) ავსა კაცსა ავი სიტყვა ურჩევნია სულსა, გულსა .

1.31.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(გ) თუ არ უყვარს, რად არა სძულს? რად აყივნებს, რაც არ სძულსა?!

(დ) ავსა კაცსა ავი სიტყვა ურჩევნია სულსა, გულსა. - ტაეპის აზრია: თუ არ უყვარს, რად არ ეშვება, რად არ ანებებს თავს? ვინც არ უყვარს, ვინც არ იზიდავს, იმას რატომ არცხვენს ტყუილ-უბრალოდ მასთან ურთიერთობის განგრძობითა და შეფერებით?

1.32 32

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თუ მოყვარე მოყვრისათვის ტირს, ტირილსა ემართლების ;

( ბ ) სიარული, მარტოობა ჰშვენის, გაჭრად დაეთვლების ;

( გ ) იგონებდეს, მისგან კიდე ნურად ოდეს მოეცლების,

( დ ) არ დააჩნდეს მიჯნურობა, სჯობს, თუ კაცთა ეახლების .

2 თავი I. ამბავი როსტევან არაბთა მეფისა (33-73)

▲ზევით დაბრუნება

2.1 33

▲ზევით დაბრუნება

ა ) იყო არაბეთს როსტევან, მეფე ღმრთისაგან სვიანი,

( ბ ) მაღალი, უხვი, მდაბალი, ლაშქარ - მრავალი, ყმიანი,

( გ ) მოსამართლე და მოწყალე, მორჭმული, განგებიანი,

( დ ) თვით მეომარი უებრო, კვლა მოუბარი წყლიანი .

2.2 34

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) სხვა ძე არ ესვა მეფესა, მართ ოდენ მარტო ასული,

( ბ ) სოფლისა მნათი მნათობი, მზისაცა დასთა დასული ;

( გ ) მან მისთა მჭვრეტთა წაუღის გული, გონება და სული,

( დ ) ბრძენი ხამს მისად მაქებრად და ენა ბევრად ასული

2.3 35

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მისი სახელი - თინათინ, არს

2.4 36

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უბრძანა : „ გკითხავ საქმესა, ერთგან სასაუბნაროსა :

( ბ ) რა ვარდმან მისი ყვავილი გაახმოს, დაამჭნაროსა,

( გ ) იგი წახდების, სხვა მოვა ტურფასა საბაღნაროსა ;

( დ ) მზე ჩაგვისვენდა, ბნელსა ვჭვრეტთ ღამესა ჩვენ უმთენაროსა .

2.5 37

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მე გარდასრულვარ, სიბერე მჭირს, ჭირთა უფრო ძნელია,

( ბ ) დღეს არა, ხვალე მოვკვდები, სოფელი ასრე მქმნელია ;

( გ ) რაღაა იგი სინათლე, რასაცა ახლავს ბნელია ?!

( დ ) ჩემი ძე დავსვათ ხელმწიფედ, ვისგან მზე საწუნელია . “

2.6 38

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვაზირთა ჰკადრეს : „ მეფეო, რად ჰბრძანეთ თქვენი ბერობა ?

( ბ ) ვარდი თუ გახმეს, ეგრეცა გვმართებს მისივე ჯერობა,

( გ ) მისივე ჰმეტობს ყოველსა სული და ტურფა ფერობა .

( დ ) მთვარესა მცხრალსა ვარსკვლავმან ვითამცა ჰკადრა მტერობა ?!

2.7 39

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მაგას ნუ ჰბრძანებთ, მეფეო, ჯერთ ვარდი არ დაგჭნობია,

( ბ ) თქვენი თათბირი ავიცა სხვისა კარგისა მჯობია ;

( გ ) ხმდა განაღამცა საქმნელად, რაცა თქვენ გულსა გლმობია :

( დ ) სჯობს და მას მიეც მეფობა, ვისგან მზე შენაფლობია .

2.7.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

„მაგას ნუ ჰბრძანებთ, მეფეო, ჯერთ ვარდი არ დაგჭნობია, - ტაეპის აზრია: თქვენი სიჯანსაღე, სიცოცხლისა და მოქმედების უნარი არ დაქვეითებულა.

2.8 40

▲ზევით დაბრუნება

ა ) თუცა ქალია, ხელმწიფედ მართ ღმრთისა დანაბადია ;

( ბ ) არ გათნევთ, იცის მეფობა, უთქვენოდ გვითქვამს კვლა დია ;

( გ ) შუქთა მისთაებრ საქმეცა მისი მზებრ განაცხადია .

( დ ) ლეკვი ლომისა სწორია, ძუ იყოს, თუნდა ხვადია “.

2.9 41

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ იყო სპასპეტი, ძე ამირ - სპასალარისა,

( ბ ) საროსა მჯობი ნაზარდი, მსგავსი მზისა და მთვარისა,

( გ ) ჯერთ უწვერული, სადარო ბროლ - მინა საცნობარისა ;

( დ ) მას თინათინის შვენება ჰკლვიდის წამწამთა ჯარისა .

2.10 42

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გულსა მისსა მიჯნურობა მისი ჰქონდა დამალულად ;

( ბ ) რა მოჰშორდის, ვერ - მჭვრეტელმან ვარდი შექმნის ფერ - ნაკლულად ;

( გ ) ნახის, ცეცხლი გაუახლდის, წყლული გახდის უფრო წყლულად .

( დ ) საბრალოა სიყვარული, კაცსა შეიქმს გულ - მოკლულად !

2.11 43

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა მეფედ დასმა მეფემან ბრძანა მისისა ქალისა,

( ბ ) ავთანდილს მიჰხვდა სიამე, ვსება სჭირს მის სოქ - ალისა ;

( გ ) თქვა : „ ზედა - ზედა მომხვდების ნახვა მის ბროლ - ფიქალისა,

( დ ) ნუთუ მით ვპოვო წამალი მე ჩემი, ფერ - გამქრქალისა “ .

2.12 44

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) არაბეთს გასცა ბრძანება დიდმან არაბთა მფლობელმან :

( ბ ) „ თინათინ ჩემი ხელმწიფედ დავსვი მე, მისმან მშობელმან,

( გ ) მან განანათლნეს ყოველნი, ვით მზემან მანათობელმან .

( გ ) მოდით და ნახეთ ყოველმან, შემსხმელმან, შემამკობელმან !“

2.13 45

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოვიდეს სრულნი არაბნი, ჯარი განმრავლდა ხასისა :

( ბ ) ავთანდილ პირ - მზე, სპასპეტი ლაშქრისა ბევრ - ათასისა,

( გ ) ვაზირი სოგრატ, მოახლე მეფისა დასთა დასისა ;

( დ ) მათ რომე დადგეს საჯდომი, თქვეს : „ ურქმელია ფასისა !“

2.14 46

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თინათინ მიჰყავს მამასა პირითა მით ნათელითა,

( ბ ) დასვა და თავსა გვირგვინი დასდგა თავისა ხელითა,

( გ ) მისცა სკიპტრა და შემოსა მეფეთა სამოსელითა .

( დ ) ქალი ბრძნად უჭვრეტს ყოველთა ცნობითა ზე - მხედველითა .

2.15 47

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უკუდგეს და თაყვანის - სცეს მეფემან და მისთა სპათა,

( ბ ) დალოცეს და მეფედ დასვეს, ქება უთხრეს სხვაგნით სხვათა,

( გ ) ბუკსა ჰკრეს და წინწილანი დაატკბობდეს მათთა ხმათა .

( დ ) ქალი ტირს და ცრემლთა აფრქვევს, ყრის ყორნისა ბოლო - ფრთათა .

2.16 48

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მამისა ტახტსა საჯდომად თავი არ ეღირსებოდა,

( ბ ) ამად ტირს, ბაღი ვარდისა ცრემლითა აივსებოდა ;

( გ ) მეფე სწვრთის : „ მამა ყოველი ძისაგან ითავსებოდა,

( დ ) ამისად ქმნამდის დამწველი ცეცხლი არ დამევსებოდა “.

2.17 49

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უბრძანა : „ ნუ სტირ, ასულო, ისმინე ჩემი თხრობილი :

( ბ ) დღეს შენ ხარ მეფე არაბეთს, ჩემგან ხელმწიფედ ხმობილი,

( გ ) აქათგან ესე სამეფო შენია მართ მონდობილი .

( დ ) ხარმცა ბრძნად მქმნელი საქმისა, იყავ წყნარი და ცნობილი “ .

2.18 50

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვარდთა და ნეხვთა ვინათგან მზე სწორად მოეფინების,

( ბ ) დიდთა და წვრილთა წყალობა შენცა ნუ მოგეწყინების !

( გ ) უხვი ახსნილსა დააბამს, იგი თვით ების, ვინ ების .

( დ ) უხვად გასცემდი, ზღვათაცა შესდის და გაედინების .

2.18.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

„უხვი ახსნილსა დააბამს, იგი თვით ების, ვინ ების“ - ტაეპის აზრი შეიძლება ორგვარად გავიგოთ:

1. უხვი არამომხრესაც მოიმხრობს, ხოლო ვინც მომხრედ ჰყავდა („ება“), ის ხომ უამისოდაც ჰყავდა!

2. უხვი არამომხრესაც მოიმხრობს. ის, ვინც ემხრობა („ებმის“), თავისით ემსახურება („ებმის“) და არა იძულებით. ამ შემთხვევაში მანის გამოტოვება („ების“ და არა „ებმის“) პოეტურ ლიცენციად უნდა მივიჩნიოთ

2.19 51

▲ზევით დაბრუნება

ა ) „ მეფეთა შიგან სიუხვე, ვით ედემს ალვა, რგულია ;

( ბ ) უხვსა ჰმორჩილობს ყოველი, იგიცა, ვინ ორგულია ;

( გ ) სმა - ჭამა - დიდად შესარგი, დება რა სავარგულია ?!

( დ ) რასაცა გასცემ, შენია, რასც არა, დაკარგულია !“

2.20 52

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ამა მამისა სწავლასა ქალი ბრძნად მოისმინებდა,

( ბ ) ყურსა უპყრობდა, ისმენდა, წვრთასა არ მოიწყინებდა ;

( გ ) მეფე სმასა და მღერასა იქმს, მეტად მოილხინებდა ;

( დ ) თინათინ მზესა სწუნობდა, მაგრა მზე თინათინებდა .

2.21 53

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოიხმო მისი გამზრდელი, ერთგული, ნაერთგულევი,

( ბ ) უბრძანა : „ ჩემი საჭურჭლე, შენგან დანაბეჭდულევი,

( გ ) მომართვი ჩემი ყველაი, ჩემი ნაუფლისწულევი “.

( დ ) მოართვეს, გასცა უზომო, უანგარიშო, ულევი .

2.22 54

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მას დღე გასცემს ყველაკასა სივაჟისა მოგებულსა,

( ბ ) რომე სრულად ამოაგებს მცირესა და დიდებულსა .

( გ ) მერმე ბრძანა : „ ვიქმ საქმესა, მამისაგან სწავლებულსა,

( დ ) ჩემსა ნუვინ ნუ დაჰმალავთ საჭურჭლესა დადებულსა “.

2.23 55

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უბრძანა : „ წადით, გახსენით, რაცა სად საჭურჭლენია !

( ბ ) ამილახორო, მოასხი რემა, ჯოგი და ცხენია ! “

( გ ) მოიღეს, გასცა უზომო, სიუხვე არ მოსწყენია .

( დ ) ლარსა ხვეტდიან ლაშქარნი, მართ ვითა მეკობრენია .

2.24 56

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ალაფობდეს საჭურჭლესა მისსა, ვითა ნათურქალსა,

( ბ ) მას ტაიჭსა არაბულსა, ქვე - ნაბამსა, ნასუქალსა ;

( გ ) რომე ჰგვანდა სიუხვითა ბუქსა, ზეცით ნაბუქალსა,

( დ ) არ დაარჩენს ცალიერსა არ ყმასა და არცა ქალსა .

2.25 57

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დღე ერთ გარდახდა პურობა, სმა - ჭამა იყო, ხილობა,

( ბ ) ნადიმად მსხდომთა ლაშქართა მუნ დიდი შემოყრილობა .

( გ ) მეფემან თავი დაჰკიდა და ჰქონდა დაღრეჯილობა .

( დ ) „ ნეტარ, რა უმძიმს, რა სჭირსო ?“ - შექმნეს ამისი ცილობა .

2.26 58

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თავსა ზის პირ - მზე ავთანდილ, მჭვრეტთაგან მოსანდომია,

( ბ ) სპათა სპასპეტი, ჩაუქი, ვითა ვეფხი და ლომია ;

( გ ) ვაზირი ბერი სოგრატი თვით მასთანავე მჯდომია .

( დ ) თქვეს, თუ : „ რა უმძიმს მეფესა, ანუ რად ფერი ჰკრთომია ?“

2.27 59

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თქვეს, თუ : „ მეფე ცუდსა რასმე გონებასა ჩავარდნილა,

( ბ ) თვარა აქა სამძიმარი მათი ყოლა არა ქმნილა “ .

( გ ) ავთანდილ თქვა : „ სოგრატ, ვჰკითხოთ, გვითხრას, რადმცა შეგვეცილა ?

( დ ) ვჰკადროთ რამე სალაღობო, რასათვისმცა გაგვაწბილა ? “

2.28 60

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ადგეს სოგრატ და ავთანდილ ტანითა მით კენარითა,

( ბ ) თვითო აივსეს ჭიქები, მივლენ ქცევითა წყნარითა,

( გ ) წინა მიუსხდეს მუხლ - მოყრით, პირითა მოცინარითა .

( დ ) ვაზირი ლაღობს ენითა, წყლიანად მოუბნარითა :

2.29 61

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დაგიღრეჯია, მეფეო, აღარ გიცინის პირიო .

( ბ ) მართალ ხარ : წახდა საჭურჭლე თქვენი მძიმე და ძვირიო,

( გ ) ყველასა გასცემს ასული თქვენი საბოძვარ - ხშირიო ;

( დ ) ყოლამცა მეფედ ნუ დასვი ! თავსა რად უგდე ჭირიო ?“

2.30 62

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა მეფემან მოისმინა, გაცინებით შემოჰხედნა,

( ბ ) გაუკვირდა : „ ვით მკადრაო, ან სიტყვანი ვით გაბედნა “.

( გ ) „ კარგი ჰქმენო “, - დაუმადლა, ბრძანებანი უიმედნა, -

( დ ) „ ჩემი ზრახვა სიძუნწისა, ტყუის, ვინცა დაიყბედნა “ .

2.31 63

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ეგე არ მიმძიმს, ვაზირო, ესეა, რომე მწყენია :

( ბ ) სიბერე მახლავს, დავლიენ სიყმაწვილისა დღენია,

( გ ) კაცი არ არის, სითგანცა საბრძანებელი ჩვენია,

( გ ) რომე მას ჩემგან ესწავლნენ სამამაცონი ზნენია .

2.32 64

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ერთაი მივის ასული, ნაზარდი სათუთობითა ;

( ბ ) ღმერთმან არ მომცა ყმა - შვილი, - ვარ საწუთროსა თმობითა, -

( გ ) ა ნუმცა მგვანდა მშვილდოსნად, ანუ კვლა ბურთაობითა ;

( დ ) ცოტასა შემწევს ავთანდილ ჩემგანვე ნაზარდობითა .“

2.33 65

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა მეფისა ბრძანებასა ლაღი წყნარად მოისმენდა,

( ბ ) თავ - მოდრეკით გაიღიმნა, გაცინება დაუშვენდა,

( გ ) თეთრთა კბილთათ გამომკრთალსა შუქსა ველთა მოაფენდა .

( დ ) მეფე ჰკითხავს : „ რას იცინი, ანუ ჩემგან რას შეგრცხვენდა ? “

2.34 66

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლა უბრძანა : „ თავსა ჩემსა, რას იცინი, რად დამგმეო ? “

( ბ ) ყმამან ჰკადრა : „ მოგახსენებ და ფარმანი მიბოძეო,

( გ ) რაცა გკადრო, არ გეწყინოს, არ გაჰრისხდე, არ გასწყრეო,

( დ ) არ გამხადო კადნიერად, არ ამიკლო ამაზეო .“

2.35 67

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უბრძანა : „ რადმცა ვიწყინე თქმა შენგან საწყინარისა !“

( ბ ) ფიცა მზე თინათინისი, მის მზისა მოწუნარისა .

( გ ) ავთანდილ იტყვის : „ დავიწყო კადრება საუბნარისა :

( დ ) ნუ მოჰკვეხ მშვილდოსნობასა, თქმა სჯობს სიტყვისა წყნარისა .

იხ . ტაეპის განმარტებანი

2.35.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

უბრძანა: „რადმცა ვიწყინე თქმა შენგან საწყინარისა!“ - ტაეპის აზრია: შენ საწყენიც რომ მითხრა, მაინც არ ვიწყენ.

2.36 68

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მიწაცა თქვენი ავთანდილ თქვენს წინა მშვილდოსანია ;

( ბ ) ნაძლევი დავდვათ, მოვასხნეთ მოწმად თქვენნივე ყმანია ;

( გ ) მოასპარეზედ ვინ მგავსო ? - ცუდნიღა უკუთქმანია .

( დ ) გარდამწყვედელი მისიცა ბურთი და მოედანია !“

2.37 69

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფე ლაღი და წყლიანი გამხიარულდა მეტად - რე,

( ბ ) სიცილით უთხრა ავთანდილს : „ შვილად გზრდი, მით შე - ვე - მკადრე ;

( გ ) იცი, არ გიწყენ, გაზრდილო, მით შემომიხე ზედად - რე .

( დ ) თუ არ გასწბილდე, მაჯობო, ბედი გეყოფის ბედად - რე .

2.38 70

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე არ შეგარჩენ შენ ჩემსა მაგისა დაცილებასა .

( ბ ) ბრძანე, ვისროლოთ, ნუ იქმო შედრეკილობა - კლებასა !

( გ ) კარგთა კაცთასა ვიქმოდეთ მოწმად ჩვენ თანა ხლებასა,

( დ ) მერმე გამოჩნდეს მოედანს, ვისძი უთხრობდენ ქებასა !“

2.39 71

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილცა დაჰმორჩილდა, საუბარი გარდასწყვიდეს,

( ბ ) იცინოდეს, ყმაწვილობდეს, საყვარლად და კარგად ზმიდეს,

( გ ) ნაძლევიცა გააჩინეს, ამა პირსა დაასკვნიდეს :

( დ ) „ ვინცა იყოს უარესი, თავ - შიშველი სამ დღე ვლიდეს ! “

2.40 72

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლა ბრძანა : „ მონა თორმეტი შევსხათ ჩვენ თანა მარებლად,

( ბ ) თორმეტი ჩემდა ისრისა მომრთმევლად, მოსახმარებლად, -

( გ ) ერთაი შენი შერმადინ არს მათად დასადარებლად, -

( დ ) ნასროლ - ნაკრავსა სთვალვიდენ უტყუვრად, მიუმცდარებლად “ .

2.41 73

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მონადირეთა უბრძანა : „ მინდორნი მოიარენით,

( ბ ) დასცევით ჯოგი ნადირთა, თავნი ამისთვის არენით “ .

( გ ) ლაშქარნი სამზოდ აწვივნეს : „ მოდით და მოიჯარენით .

( დ ) გაყარეს სმა და ნადიმი, მუნ ამოდ გავიხარენით .

3 თავი II. როსტევან მეფისაგან და ავთანდილისაგან ნადირობა (74-85)

▲ზევით დაბრუნება

3.1 74

▲ზევით დაბრუნება

( ა) დილასა ადრე მოვიდა იგი ნაზარდი სოსანი,

(ბ) ძოწეულითა მოსილი, პირად ბროლ - ბადახშოსანი,

(გ) პირ - ოქრო რიდე ეხვია, შვენოდა ქარქაშოსანი,

(დ) მეფესა გასლვად აწვევდა, მოდგა თეთრ- ტაიჭოსანი.

3.2 75

▲ზევით დაბრუნება

( ა) შეეკაზმა მეფე, შეჯდა, ნადირობას გამოვიდეს;

(ბ) მგრგვლივ მინდორსა მოსდგომოდეს, ალყად გარე შემოჰკრვიდეს;

(გ) ზეიმი და ზარი იყო, სპანი ველთა დაჰფარვიდეს,

(დ) ნაძლევისა მათისათვის ისროდეს და ერთგან სრვიდეს.

3.3 76

▲ზევით დაბრუნება

( ა) უბრძანა: მონა თორმეტი მოდით, ჩვენთანა ვლიდითა,

(ბ) მშვილდსა ფიცხელსა მოგვცემდით, ისარსა მოგვართმიდითა,

(გ) ნაკრავსა შეადარებდით, ნასროლსა დასთვალვიდითა!

(დ) დაიწყო მოსლვა ნადირმან ყოვლგნით მინდორთა კიდითა .

3.4 77

▲ზევით დაბრუნება

( ა) მოვიდა ჯოგი ნადირთა ანგარიშ- მიუწვდომელი:

(ბ) ირემი, თხა და კანჯარი ქურციკი მაღლად მხლტომელი.

(გ) მას პატრონ- ყმანი გაუხდეს, ჭვრეტადმცა სჯობდა რომელი!

(დ) აჰა მშვილდი და ისარი და მკლავი დაუშვრომელი!

3.4.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მას პატრონ-ყმანი გაუხდეს, ჭვრეტადმცა სჯობდა რომელი! - ტაეპის აზრია: ვინ ემჯობინებოდა მათ სანახავად?!

3.5 78

▲ზევით დაბრუნება

( ა) ცხენთა მათთა ნატერფალნი მზესა შუქთა წაუხმიდეს,

(ბ) მიჰხოცდეს და მიისროდეს, მინდორს სისხლთა მიასხმიდეს,

(გ) რა ისარი დაელივის, მონანი- ყე მოართმიდეს.

(დ) მხეცნი, მათგან დაკოდილნი, წაღმა ბიჯსა ვერ წადგმიდეს.

3.6 79

▲ზევით დაბრუნება

( ა) იგი ველი გაირბინეს, ჯოგი წინა შემოისხეს,

(ბ) დახოცეს და ამოწყვიდეს, ცათა ღმერთი შეარისხეს,

(გ) ველნი წითლად შეეღებნეს, ნადირთაგან სისხლი ისხეს.

(დ) ავთანდილის შემხედველთა: „ ჰგავსო ალვას, ედემის ხეს“.

იხ. ტაეპის განმარტებანი

3.6.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

...ცათა ღმერთი შეარისხეს. - იგულისხმება: იმდენი ნადირი დახოცეს, რომ ღვთის რისხვა დაიმსახურეს.

3.7 80

▲ზევით დაბრუნება

( ა) იგი მინდორი დალიეს, მართ მათგან განარბენია,

(ბ) მინდორსა იქით წყალი დის და წყლისა პირსა კლდენია.

(გ) ნადირნი ტყესა შეესწრნეს, სადა ვერა რბის ცხენია.

(დ) იგი მაშვრალნი ორნივე მოსწყდეს, რაზომცა მხნენია.

3.8 81

▲ზევით დაბრუნება

( ა) ერთმანერთსა, თუ: „ მე გჯობო“, სიცილით ეუბნებოდეს,

(ბ) ამხანაგობდეს, ლაღობდეს, იქით და აქათ დგებოდეს.

(გ) მერმე მოვიდეს მონანი, რომე უკანა ჰყვებოდეს,

(დ) უბრძანა: „ თქვითო მართალი, ჩვენ თქვენგან არ გვეთნებოდეს “ .

3.9 82

▲ზევით დაბრუნება

( ა) მონათა ჰკადრეს: „ მართალსა გკადრებთ და ნუ გემცთარებით;

(ბ) მეფეო, ყოლა ვერ ვიტყვით შენსა მაგისად დარებით,

(გ) აწვეცა დაგვხოც, ვერა ჰგავ, - ვერათ ვერ მოგეხმარებით, -

(დ) ვისგან ნაკრავნი გვინახვან მხეცნი ვერ წაღმა წარებით.

იხ. ტაეპის განმარტებანი

3.9.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მეფეო, ყოლა ვერ ვიტყვით შენსა მაგისა დარებით, - შენს დახოცილს მაგის დახოცილს ვერ შევადარებთ, მაგისი ჯობია. შესაძლოა სხვა გაგებაც: შენზე ვერ ვიტყვით, მაგას ჰგავსო (ალ. ჭინჭარაული)

3.10 83

▲ზევით დაბრუნება

> ( ა) ორთავე ერთგან მოკლული ყველაი ათჯერ ოცია,

(ბ) მაგრა ავთანდილს ოცითა უფროსი დაუხოცია:

(გ) არ დასცთომია ერთიცა, რაც ოდენ შეუტყოცია,

(დ) თქვენი მრავალი მიწითა დასვრილი გაგვიხოცია“ .

იხ. ტაეპის განმარტებანი

3.10.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ვისგან ნაკრავნი გვინახვან მხეცნი ვერ წაღმა წარებით. - აზრი შემდეგია: ავთანდილის დახოცილი ჯობია, რადგან ნადირს ადგილზევე კლავდა.

3.11 84

▲ზევით დაბრუნება

( ა) მეფესა ესე ამბავი უჩს, ვითა მღერა ნარდისა,

(ბ) უხარის ეგრე სიკეთე მისისა განაზარდისა,

(გ) აქვს მიჯნურობა ამისი, ვითა ბულბულსა ვარდისა,

(დ) სიცილით ლაღობს, მიეცა გულით ამოსლვა დარდისა.

3.12 85

▲ზევით დაბრუნება

( ა) იგი ორნივე საგრილად გარდახდეს ძირსა ხეთასა.

(ბ) ლაშქართა შექმნეს მოდენა, მოდგეს უფროსნი ბზეთასა .

(გ) ახლოს უთქს მონა თორმეტი, უმხნესი სხვათა მხნეთასა .

(გ) თამაშობდეს და უჭვრეტდეს წყალსა და პირსა ტყეთასა.

4 თავი III. ნახვა არაბთა მეფისაგან მის ყმისა ვეფხისტყაოსნისა (86-123)

▲ზევით დაბრუნება

4.1 86

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ნახეს, უცხო მოყმე ვინმე ჯდა მტირალი წყლისა პირსა,

( ბ) შავი ცხენი სადავითა ჰყვა ლომსა და ვითა გმირსა,

( გ) ხშირად ესხა მარგალიტი ლაგამ - აბჯარ - უნაგირსა .

( დ) ცრემლსა ვარდი დაეთრთვილა, გულსა მდუღრად ანატირსა .

4.2 87

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მას ტანსა კაბა ემოსა, გარე - თმა ვეფხის ტყავისა,

( ბ) ვეფხის ტყავისა ქუდივე იყო სარქმელი თავისა,

( გ) ხელთა ნაჭედი მათრახი ჰქონდა უსხოსი მკლავისა ;

( დ) ნახეს და ნახვა მოუნდა უცხოსა სანახავისა .

4.3 88

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფემან ბრძანა : „ ვინ არის უცხო პირად და ტანადო ? “

( ბ) უბრძანა ერთსა მონასა : „ წადი ფიცხლად და ჯანადო !

( გ) „ გიბრძანებს “ უთხარ, ვერ გიცნობ ჩემთა ლაშქართა თანადო !

( დ) ვინცა ხარ, მოდი წინაშე შენ ჩვენგან მონაყვანადო !“

4.4 89

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) წავიდა მონა საუბრად მის ყმისა გულ - მდუღარისად,

( ბ) თავ - ჩამოგდებით მტირლისა, არ ჭვრეტით მოლიზღარისად .

( გ) მუნვე წვიმს წვიმა ბროლისა, ჰგია გიშრისა ღარი სად,

( დ) ახლოს მივიდა, მოსცალდა სიტყვისა თქმად აღარისად .

4.4.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) თავ-ჩამოგდებით მტირლისა, არ ჭვრეტით მოლიზღარისად - ტაეპის აზრია: უცხო მოყმე გულწრფელად ტიროდა და არა სხვისთვის თავის მოსაჩვენებლად. უკან
(გ) მუნვე წვიმს წვიმა ბროლისა, ჰგია გიშრისა ღარი სად, - ტაეპის აზრია: ბროლის წვიმა (ცრემლი) გიშრის ღარში (შავ წამწამებში) მიედინება. უკან

4.5 90

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვერა ჰკადრა საუბარი, მონა მეტად შეუზარდა,

( ბ) დიდხან უჭვრეტს გაკვირვებით, თუცა გული უმაგარდა ;

( გ) მოახსენა : „ გიბრძანებსო “, ახლოს მიდგა, დაუწყნარდა .

( დ) იგი ტირს და არა ესმის მისგან, გაუუმეცარდა .

4.6 91

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მის მონისა არა ესმა სიტყვა, არცა ნაუბარი,

( ბ) მათ ლაშქართა ზახილისა იყო ერთობ უგრძნობარი,

( გ) უცხოდ რადმე ამოჰსკვნოდა გული ცეცხლთა ნადებარი,

( დ) ცრემლსა სისხლი ერეოდა, გასდის, ვითა ნაგუბარი .

4.7 92

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) სხვაგან ქრის მისი გონება, მისმან თავისა წონამან !

( ბ) ესე მეფისა ბრძანება ერთხელ კვლა ჰკადრა მონამან .

( გ) არცა დააგდო ტირილი, არცა რა გაიგონა მან,

( დ) არცა გახლიჩა ბაგეთათ თავი ვარდისა კონამან .

4.7.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

არცა გახლიჩა ბაგეთათ თავი ვარდისა კონამან - ტაეპის აზრია: უცხო მოყმემ ბაგე არ გახსნა.

4.8 93

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა პასუხი არა გასცა, მონა გარე შემობრუნდა,

( ბ) როსტანს ჰკადრა : „ შემიტყვია, იმას თქვენი არა უნდა ;

( გ) თვალნი მზეებრ გამირეტდეს, გული მეტად შემიძრწუნდა,

( დ) ვერ ვასმინე საუბარი, მით დავყოვნე ხანი მუნ, და - “.

4.8.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

(გ) თვალნი მზეებრ გამირეტდეს,... - საერთო აზრია: თვალი მომეჭრა, როგორც მზის შემხედვარეს

4.9 94

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფე გაჰკვირდა, გა - ცა - წყრა, გული უც მისთვის მწყრომარე ;

( ბ) გაგზავნა მონა თორმეტი მისი წინაშე მდგომარე,

( გ) უბრძანა : „ ხელთა აიღეთ აბჯარი თქვენ საომარე,

( დ) მიდით და აქა მომგვარეთ, ვინ არის იქი მჯდომარე “.

4.10 95

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მონანი მიდგეს, მივიდეს, გახდა აბჯრისა ჩხარია ;

( ბ) მაშინღა შეკრთა იგი ყმა, ტირს, მეტად გულ - მდუღარია,

( გ) თვალნი მოარნა ; ნახა ლაშქართა ჯარია,

( დ) ერთხელ ესე თქვა : „ ვა მეო “, სხვად არას მოუბარია .

4.11 96

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თვალთა ხელი უკუივლო, ცრემლნი ცხელნი მოიწურნა,

( ბ) ხრმალ - კაპარჭი მოიმაგრა, მკლავნი გაიმამაცურნა,

( გ) ცხენსა შეჯდა, - მონათამცა საუბარნი რად იყურნა ! -

( დ) სხვასა მხარსა გაემართა, მათი ჭირი არ განკურნა .

4.12 97

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მონათა ხელი გამართეს მის ყმისა შესაპყრობელად .

( ბ) მან, გლახ, იგინი დახადნა მტერთაცა საწყალობელად :

( გ) ჰკრა ერთმანერთსა, დახოცნა თავსა ხელ - აუპყრობელად,

( დ) ზოგსა გადაჰკრის მათრახი ქვე მკრდამდის გასაპობელად .

4.13 98

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფე გაწყრა, გაგულისდა, ლაშქარნიცა შეუზახნა ;

( ბ) მან მდევართა მიწევნამდის არ უჭვრიტნა, არცა ნახნა,

( გ) რაზომნიცა მიეწივნეს, ყოვლნი მკვდართა დაასახნა,

( დ) კაცი კაცსა შემოსტყორცა, როსტან ამად ივაგლახნა .

4.14 99

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) შესხდეს მეფე და ავთანდილ მის ყმისა მისაწეველად .

( ბ) იგი ლაღი და უკადრი მივა ტანისა მრხეველად,

( გ) ტაიჭი მიუქს მერანსა, მიეფინების მზე ველად,

( დ) შეიგნა მისლვა მეფისა მისად უკანა მდეველად .

4.15 100

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა ცნა, მეფე მოვიდაო, ჰკრა მათრახი მისსა ცხენსა .

( ბ) მასვე წამსა დაიკარგა, არ უნახავს თვალსა ჩვენსა,

( გ) ჰგვანდა ქვესკნელს ჩაძრომილსა ანუ ზეცად ანაფრენსა ;

( დ) ეძებდეს და ვერ ჰპოვებდეს კვალსა მისგან წანარბენსა .

4.16 101

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვალი ძებნეს და უკვირდა ვერ - პოვნა ნაკვალევისა,

( ბ) აგრე კვალ - წმიდად წახდომა კაცისა, ვითა დევისა ;

( გ) ლაშქარნი მკვდართა სტიროდეს, სწრაფა აქვს წყლულთა ხვევისა .

( დ) მეფემან ბრძანა : „ ვნახეო მიზეზი ლხინთა ლევისა “.

4.17 102

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ბრძანა : „ ღმერთსა მოეწყინა აქამდისი ჩემი შვება,

( ბ) ამად მიყო სიმწარითა სიამისა დანავღლება,

( გ) სიკვდილამდის დამაწყლულა, ვერვის ძალ - უც განკურნება .

( დ) მასვე მადლი ! ესე იყო წადილი და მისი ნება “ .

4.18 103

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ესე თქვა და შემობრუნდა, დაღრეჯილი წამოვიდა,

( ბ) არცა ჰკრაღა ასპარეზსა, ვამი ვამსა მოურთვიდა ;

( გ) ყველაკაი მოიშალა, სადაცა ვინ მხეცთა სრვიდა ;

( დ) ზოგთა თქვეს, თუ : „ მართალია “, ზოგი : „ ღმერთო !“, უზრახვიდა .

4.19 104

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფე საწოლს შემოვიდა სევდიანი, დაღრეჯილი ;

( ბ) მისგან კიდე არვინ შეჰყვა, ავთანდილ უჩს ვითა შვილი .

( გ) ყველაკაი გაიყარა, ჯალაბი ჩანს არ - დაჯრილი .

( დ) გაბედითდა სიხარული, ჩაღანა და ჩანგი ტკბილი .

4.20 105

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თინათინს ესმა მამისა ეგეთი დაღრეჯილობა,

( ბ) ადგა და კარსა მივიდა, ჰქონდა მზისაცა ცილობა, ;

( გ) მოლარე იხმო, უბრძანა : „ ძილია თუ ღვიძილობა ?“

( დ) მან მოახსენა : „ დაღრეჯით ზის, სჭირსო ფერ - შეცვლილობა

4.21 106

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ერთიღა ახლავს ავთანდილ, წინაშე უზის სკამითა ;

( ბ) უცხო ყმა ვინმე უნახავს, ასრე დაღრეჯით ამით - ა “ .

( გ) თინათინ ბრძანა : „ აწ წავალ, შესლვა არ ჩემგან ჟამით - ა,

( დ) მიკითხოს, ჰკადრე : იყო - თქო აქა ერთითა წამითა “.

4.22 107

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ხანი გამოხდა, იკითხა : „ ნეტარ, რასა იქმს ქალიო,

( ბ) ჩემი ლხინი და ჯავარი, ჩემი სოფლისა წყალიო ?“

( გ) მოლარე ჰკადრებს : „ მოვიდა აწეღა ფერ - ნამკრთალიო,

( დ) დაღრეჯით გცნა და მიბრუნდა წინაშე მომავალიო “.

4.23 108

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უბრძანა, თუ : „ წადი, უხმე ! უმისობა ვით გავსძლეო ?

( ბ) მოახსენე : „ რად დაჰბრუნდი შენ, მამისა სიცოცხლეო ?

( გ) მოდი, ჭმუნვა გამიქარვე, გულსა წყლულსა მეწამლეო,

( დ) გითხრა ჩემი სამიზეზო, მე თუ ლხინთა რათ დავლეო .“

4.24 109

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თინათინ ადგა, მივიდა, მიჰყვა მამისა ნებასა,

( ბ) უგავს პირისა სინათლე მთვარისა მოვანებასა .

( გ) მამამან გვერდსა დაისვა, აკოცებს ნება - ნებასა,

( დ) უბრძანა : „ მახლავ რად არა, რად მელი მოყვანებასა ?“

4.25 110

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალმან ჰკადრა : „ ხელმწიფეო, დაღრეჯილსა ვინცა გცნობდეს,

( ბ) ვინმცა გნახა კადნიერად, რაზომ გინდა ამაყობდეს !

( გ) თქვენნი აგრე დაღრეჯანი მნათობთაცა დაამხობდეს !

( დ) კაცმან საქმე მოიგვაროს, ვეჭვ, ჭმუნვასა ესე სჯობდეს “.

4.25.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

თქვენნი აგრე დაღრეჯანი მნათობთაცა დაამხობდეს! - ტაეპის აზრია: თქვენი ასე მოწყენა მნათობებსაც კი ძირს დასცემდა, არა თუ ადამიანს შეაკრთობდა.

4.26 111

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უბრძანა : „ შვილო, რაზომცა მჭირს საქმე სავაგლახია,

( ბ) შენი ჭვრეტა და სიახლე ლხინადვე დამისახია,

( გ) მომაქარვები სევდისა, მართ ვითა მუფარახია .

( დ) ვეჭვ, რა სცნა, შენცა მამართლო, ჩემი სულთქმა და ახია “.

4.26.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) უბრძანა: „შვილო, რაზომცა მჭირს საქმე სავაგლახია,
(ბ) შენი ჭვრეტა და სიახლე ლხინადვე დამისახია, - რაც უნდა სავაგლახო საქმე მჭირდეს, შენი ნახვა და სიახლოვე მაინც ლხინად მიმაჩნია. უკან
(დ) ვეჭვ, რა სცნა, შენცა მამართლო, ჩემი სულთქმა და ახია“. - ტაეპის აზრია: რომ გაიგებ, მგონი, შენც გამამართლებ იმაში, რომ ვოხრავ და „ახს“ ვამბობ.

4.27 112

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ უცხოსა და საკვირველსა ყმასა რასმე გარდვეკიდე,

( ბ) მისმან შუქმან გაანათლა სამყარო და ხმელთა კიდე .

( გ) რა უმძიმდა, არ ვიცოდი, ან ტიროდა ვისთვის კიდე ;

( დ) ჩემად ნახვად არ მოვიდა, გავგულისდი, წავეკიდე “ .

4.28 113

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე რა მნახა, ცხენსა შეჯდა, თვალთა ცრემლნი მოიხოცნა .

( ბ) შესაპყრობლად შევუზახენ, სპანი სრულად დამიხოცნა,

( გ) ვითა ეშმა დამეკარგა, არ კაცურად გარდამკოცნა,

( დ) ჯერთცა ესე არა ვიცი, ცხადი იყო, თუ მეოცნა .

4.29 114

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ ესე მიკვირს, რა იყო, ანუ რა ვნახე და რული !

( ბ) მან დამიხოცა ლაშქარი, სისხლი ადინა ღვარული .

( გ) კაცთა ხორცისად ვით ითქმის ისრე თვალთაგან ფარული ?!

( დ) უცილოდ ღმერთსა მოვსძულდი აქამდის მე მხიარული .

4.30 115

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ტკბილნი მისნი წყალობანი ბოლოდ ასრე გამემწარნეს,

( ბ) დამავიწყდეს, რაცა დღენი მხიარულსა წამეარნეს .

( გ) ყოვლმან პირმან ვაგლახ მიყოს, ვეღარავინ მინეტარნეს,

( დ) სადამდისცა დღენი მესხნენ, ვეღარამან გამახარნეს ! “

4.31 116

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალმან ჰკადრა : „ მოგახსენებ მე სიტყვასა დანაყბედსა :

( ბ) ჰე მეფეო ! რად ემდურვი ანუ ღმერთსა, ანუ ბედსა ?

( გ) რად დასწამებ სიმწარესა ყოველთათვის ტკბილად მხედსა ?

( დ) ბოროტიმცა რად შეექმნა კეთილისა შემოქმედსა !

4.32 117

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე ამას ვარჩევ : მეფე ხარ, მეფეთა ზედა მფლობელი,

( ბ) შორს არის თქვენი საზღვარი, ბრძანება - მიუთხრობელი .

( გ) გაგზავნე კაცი ყოველგნით მისთა ამბავთა მცნობელი,

( დ) ადრე სცნობ, არის იგი ყმა შობილი თუ უშობელი “ .

4.33 118

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) როსტანს სიტყვა ასულისა მოეწონა, ეკეთაცა,

( ბ) პირი ხელით დაუჭირა, გარდაჰკოცნა კვლა და კვლაცა ;

( გ) უბრძანა, თუ : „ დაგმორჩილდე, რაცა მითხარ, აგრე ვქმნაცა .

( დ) იგივეა ჩემი მხსნელი, ვინცა მიწა გამაკაცა “.

4.34 119

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოასხნეს კაცნი, გაგზავნნეს ოთხთავე ცისა კიდეთა,

( ბ) უბრძანეს : „ წადით, პატიჟთა თავიმცა რად დაჰრიდეთა !

( გ) მონახეთ, ძებნეთ იგი ყმა, სხვად ნურად მოიცლიდეთა,

( დ) მისწერეთ წიგნი, სადაცა ვერ მისწვდეთ, ვერ მიხვიდეთა “.

4.35 120

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კაცნი წავიდეს, იარეს მართ ერთი წელიწადია,

( ბ) მონახეს, ძებნეს იგი ყმა, იკითხეს კვლა და კვლა დია,

( გ) ვერცა თუ ნახეს ნახული ღმრთისაგან დანაბადია,

( დ) ცუდად მაშვრალნი მოვიდეს, მათსავე გულსა ზადია .

4.36 121

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მონათა ჰკადრეს : „ მეფეო, ჩვენ ხმელნი მოვიარენით,

( ბ) მაგრა ვერ ვპოვეთ იგი ყმა, მით ვერა გავიხარენით,

( გ) მისსა მნახავსა სულ - დგმულსა კაცსა ვერ შევეყარენით,

( დ) ჩვენ ვერა გარგეთ, საქმენი სხვანი რა მოიგვარენით “ .

4.37 122

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფე ბრძანებს : „ მართალ იყო ასული და ჩემი ძეო,

( ბ) ვნახე რამე ეშმაკისა სიცუდე და სიბილწეო,

( გ) ჩემად მტერად წამოსრული, გარდმოჭრილი ზეცით ზეო,

( დ) გამიშვია შეჭირვება, არა მგამა ყოლა მეო “.

4.38 123

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ესე თქვა და სიხარულით თამაშობა ადიადა .

( ბ) მგოსანი და მუშაითი უხმეს, პოვეს რაცა სადა .

( გ) დია გასცა საბოძვარი, ყველა დარბაზს შემოხადა .

( დ) მისი მსგავსი სიუხვითა ღმერთმან სხვამცა რა დაბადა

5 თავი IV. თინათინისაგან ავთანდილის გაგზავნა მის ყმის საძებრად (124-169)

▲ზევით დაბრუნება

5.1 124

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ ჯდა მარტო საწოლს, ეცვა ოდენ მართ პერანგი,

( ბ) იმღერდა და იხარებდა, წინა ედგა ერთი ჩანგი .

( გ) შემოვიდა მას წინაშე თინათინის მონა ზანგი,

( დ) მოახსენა : „ გიბრძანებსო ტანი ალვა, პირი მანგი “ .

5.2 125

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილს მიჰხვდა მოსმენა საქმისა სანატრელისა,

( ბ) ადგა და კაბა ჩაიცვა, მჯობი ყოვლისა ჭრელისა ;

( გ) უხარის ნახვა ვარდისა, არ ერთგან შეუყრელისა .

( დ) ამოა ჭვრეტა ტურფისა, სიახლე საყვარელისა !

5.3 126

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ ლაღი, უკადრი მივა, არვისგან ჰრცხვენოდა,

( ბ) მას ნახავს, ვისთა ვამთაგან ცრემლი მრავალჯერ სდენოდა ;

( გ) იგი უებრო ქუშად ჯდა, ელვისა მსგავსად შვენოდა,

( დ) მთვარესა მისთა შუქთაგან უკუნი გარდაჰფენოდა .

5.4 127

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გაძრცვილსა ტანსა ემოსნეს ყარყუმნი უსაპირონი,

( ბ) ებურნეს მოშლით რიდენი, ფასისა თქმად საჭირონი,

( გ) ჰშვენოდეს შავნი წამწამნი, გულისა გასაგმირონი,

( დ) მას თეთრსა ყელსა ეკიდნეს გრძლად თმანი, არ უხშირონი .

5.5 128

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დაღრეჯით იყო მჯდომარე ძოწეულითა რიდითა,

( ბ) ავთანდილს უთხრა დაჯდომა წყნარად, ცნობითა მშვიდითა .

( გ) მონამან სელნი დაუდგნა, დაჯდა კრძალვით და რიდითა .

( დ) პირის - პირ პირსა უჭვრეტდა, სავსე ლხინითა დიდითა .

5.6 129

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალმან უბრძანა : „ ზარი მლევს მე ამისისა თხრობისა ;

( ბ) მწადდა არა - თქმა, რომლისა ღონე არა მაქვს თმობისა,

( გ) მაგრა იცია მიზეზი შენისა აქა ხმობისა,

( დ) რად ვზი ქუშად და დაღრეჯით ასრე მიხდილი ცნობისა ? “

5.6.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მწადდა არა-თქმა, რომლისა ღონე არა მაქვს თმობისა - ტაეპის აზრია: მინდოდა, ვცდილობდი, არ მეთქვა ის, რისი არ-თქმის მოთმენის ღონეც არ შემწევს

5.7 130

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმამან ჰკადრა : „ საზაროსა ჩემგან თქმაღა ვით იქმნების ?

( ბ) მზესა მთვარე შეეყაროს, დაილევის, და - ცა - ჭნების ;

( გ) აზრად არად აღარა მცალს, თავი ჩემი მეგონების,

( დ) თქვენვე ბრძანეთ, რაცა გიმძიმს, ანუ რაცა გეკურნების “ .

5.7.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მზესა მთვარე შეეყაროს, დაილევის, და-ცა-ჭნების; - ტაეპში მეტაფორულად გამოთქმულია აზრი: როგორც მთვარე ილევა მზის სიახლოვეში, ისე მე ვილევი და გონებას ვკარგავ თქვენთან ყოფნისას.

5.8 131

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალმან უთხრა საუბარი კეკლუც - სიტყვად, არ დუხჭირად,

(( ბ) იტყვის : „ თუცა აქანამდის ჩემგან შორს ხარ დანამჭირად,

( გ) მიკვირს, მოგხვდა წამის ყოფად საქმე შენგან საეჭვი რად,

( დ) მაგრა გითხრა პირველ ხვალმე, სენი მე მჭირს რაცა ჭირად .

5.8.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

იტყვის: „თუცა აქანამდის ჩემგან შორს ხარ დანამჭირად,

5.9 132

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გახსოვს, ოდეს შენ და როსტანს მინდორს მხეცი დაგეხოცა,

( ბ) ყმა გენახა უცხო ვინმე, რომე ცრემლი მოეხოცა ?

( გ) მას უკანით გონებამან მისმან ასრე დამამხოცა,

( დ) შენ გენუკვი მონახვასა, კიდით კიდე მოჰლახო ცა .

5.10 133

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აქანამდის ნაუბარსა თუცა ვერას ვერ გეტყვია,

( ბ) მაგრა შორით სიყვარული შენგან ჩემი შემიტყვია,

( გ) ვიცი, რომე გაუწყვედლად თვალთათ ცრემლი გისეტყვია,

( დ) შეუპყრიხარ სიყვარულსა, გული შენი დაუტყვია .

5.10.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

„აქანამდის ნაუბარსა თუცა ვერას ვერ გეტყვია, - ტაეპის აზრია: თუმცა დღემდე ჩემსა და შენს შორის საუბარი არ ყოფილა.

5.11 134

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ასრე გითხრა, სამსახური ჩემი გმართებს ამად ორად :

( ბ) პირველ, ყმა ხარ, ხორციელი არავინ გვყავს შენად სწორად,

( გ) მერმე, ჩემი მიჯნური ხარ, დასტურია, არ ნაჭორად ;

( დ) წადი, იგი მოყმე ძებნე, ახლოს იყოს, თუნდა შორად .

5.12 135

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შენგან ჩემი სიყვარული ამით უფრო გაამყარე,

( ბ) რომე დამსხნა შეჭირვება, ეშმა ბილწი ასაპყარე,

( გ) გულსა გარე საიმედო ია მორგე, ვარდი ყარე,

( დ) მერმე მოდი, ლომო, მზესა შეგეყრები, შემეყარე .

5.13 136

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ სამსა ძებნე წელიწადსა იგი შენი საძებნარი ;

( ბ) ჰპოვო, მოდი გამარჯვებით, მხიარულად მოუბნარი ;

( გ) ვერა ჰპოვო - დავიჯერებ, იყო თუ - რე უჩინარი ;

( დ) კოკობი და უფურჭვნელი, ვარდი დაგხვდე დაუმჭნარი .

5.14 137

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ფიცით გითხრობ : შენგან კიდე თუ შევირთო რაცა ქმარი,

( ბ) მზეცა მომხვდეს ხორციელი, ჩემთვის კაცად შენაქმარი,

( გ) სრულად მოვსწყდე სამოთხესა, ქვესკნელს ვიყო დასანთქმარი,

( დ) შენი მკლვიდეს სიყვარული, გულსა დანა ასაქმარი “ .

5.14.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

შენი მკლვიდეს სიყვარული, გულსა დანა ასაქმარი“. - მეტაფორის აზრია: თუ სხვა ქმარი შევირთო, დაე, შენი სიყვარული გულს დანასავით მიჭრიდეს!

5.15 138

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოახსენა ყმამან : „ მზეო, ვინ გიშერი აწამწამე,

( ბ) სხვა პასუხი რამცა გკადრე, ანუ რამცა შევიწამე ?

( გ) მე სიკვდილსა მოველოდი, შენ სიცოცხლე გამიწამე,

( დ) ვითა მონა, სამსახურად განაღამცა წავე, წა -, მე !“

5.16 139

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლაცა ჰკადრა : „ აჰა, მზეო, რათგან ღმერთმან მზედ დაგბადა,

( ბ) მით გმორჩილობს, ზეციერი მნათობია რაცა სადა ;

( გ) მე რომ თქვენგან მოვისმინენ წყალობანი, მედიადა .

( დ) ვარდი ჩემი არ დაჭნების, შუქი შენი იეფად - ა .

5.16.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მე რომ თქვენგან მოვისმინენ წყალობანი, მედიადა. - ტაეპის აზრია: მე რომ შენგან წყალობა მოვისმინე, დიადად მესახება.

5.17 140

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თავი ჩემი სამსახურად შენად რადმცა შევიწყალე !

( ბ) არასათვის არ დავდგები, უსაცილოდ წავალ ხვალე ;

( გ) გული ფერი ლაჟვარდისა გავაწითლე, გავალალე,

( დ) სიცოცხლისა უკეთესი რამც მიბოძე, რამც ვივალე ?! “

5.17.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

გული ფერი ლაჟვარდისა გავაწითლე, გავალალე, - ტაეპის აზრია: დამწუხრებულმა გავიხარე.

5.18 141

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლა შეჰფიცეს ერთმანერთსა, დააპირეს ესე პირი,

( ბ) გასალდეს და გაამრავლეს საუბარი სიტყვა - ხშირი .

( გ) გაადვილდა, აქანამდის გარდეხადა რაცა ჭირი ;

( დ) თეთრთა კბილთათ გამოჰკრთების თეთრი ელვა, ვითა ჭვირი .

5.19 142

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ერთგან დასხდეს, ილაღობეს, საუბარი ასად აგეს,

( ბ) ბროლ - ბალახში შეხვეული და გიშერი ასადაგეს ;

( გ) ყმა ეტყვის, თუ : „ შენთა მჭვრეტთა თავი ხელი, ა -, სად აგეს !

( დ) ცეცხლთა, შენგან მოდებულთა, გული ჩემი ასადაგეს “ .

5.19.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

(ა)ერთგან დასხდეს, ილაღობეს, საუბარი ასად აგეს,

(ბ)ბროლ-ბალახში შეხვეული და გიშერი ასადაგეს; - ტაეპის აზრია: მხიარულ საუბარში ბაგეები გახსნეს, მათი ლაპარაკისას წითელი ტუჩების, თეთრი კბილებისა და შავი ულვაშის მოძრაობა ჩანდა.

5.20 143

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა წავიდა, სიშორესა თუცა მისსა ვერ გაძლებდა,

( ბ) უკუღმავე იხედვიდა, თვალთა რეტად აყოლებდა,

( გ) ბროლსა სეტყვს და ვარდსა აზრობს, ტანსა მჭევრსა ათრთოლებდა,

( დ) გული ჰქონდა გულისათვის, სიყვარულსა ავალებდა .

5.21 144

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თქვა : „ მზეო, ვარდსა სიშორე შენი დამაჩნდეს ეს ადრე,

( ბ) ბროლი და ლალი გასრულვარ ქარვისა უყვითესად - რე .

( გ) მაშინ რაღა ვქმნა, ვერ - ჭვრეტა რა მომხვდეს კვლა უგრძესად - რე !

( დ) ხამს მოყვრისათვის სიკვდილი, ესე მე დამიც წესად - რე “ .

5.22 148

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) საწოლს დაწვა, ტირს, მტირალსა ცრემლი ძნელად ეხოცების,

( ბ) ვითა ვერხვი ქარისაგან, ირხევის და იკეცების ;

( გ) რა მიჰლულნის, სიახლევე საყვარლისა ეოცების,

( დ) შეკრთის, დიდი დაიზახის, მით პატიჟი ეოცების .

5.23 146

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოშორვება საყვარლისა მას შეჰქმნოდა მისად ღაზოდ,

( ბ) ცრემლსა, ვითა მარგალიტსა, სწვიმს ვარდისა დასანაზოდ .

( გ) რა გათენდა, შეეკაზმა მისთა მჭვრეტთა სალამაზოდ,

( დ) ცხენსა შეჯდა, გაემართა, დარბაზს მივა სადარბაზოდ .

5.23.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლსა ვითა მარგალიტსა სწვიმს ვარდისა დასანაზოდ. - ტაეპის აზრია:ცრემლის ღვრით ლოყა უნაზდება, კანი უთხელდება.

5.24 147

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დარბაზს ეჯიბი შეგზავნა, მართ მისგან შენარონია,

( ბ) შესთვალა : „ გკადრებ, მეფეო, მე ესე გამიგონია :

( გ) ყოველი პირი მიწისა თქვენ ხრმლითა დაგიმონია,

( დ) აწ თუ სჯობს, ესე ამბავი ცნან, რაცა გარემონია !

იხ . ტაეპის განმარტებანი

5.25 148

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე წავიდე, მოვიარო, ვილაშქრო და ვინაპირო,

( ბ) თინათინის ხელმწიფობა მტერთა თქვენთა გულსა ვჰგმირო,

( გ) მორჩილ - ქმნილთა გავახარო, ურჩი ყოვლი ავატირო,

( დ) ძღვენნი გკადრნე ზედა - ზედა, არ სალამი დავაძვირო “ .

5.26 149

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფესა ეთქვა ამისი დიადი მადრიელობა,

( ბ) ებრძანა : „ ლომო, არა გჭირს შენ ომთა გარდუხდელობა,

( გ) აწ მაგა შენსა თათბირსა ჰგავსო შენივე ქველობა .

( დ) წა, მაგრა მომხვდეს, რაღა ვქმნა, თუ სიშორისა გრძელობა ! “

5.27 150

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა შევიდა, თაყვანის - სცა, მადლი რამე მოახსენა :

( ბ) „ ხელმწიფეო, ქება ჩემი რად იკადრეთ, მიკვირს, თქვენა !

( გ) აწ ნუთუმცა სიშორისა ღმერთმან ბნელი გამითენა,

( დ) პირი თქვენი მხიარული მხიარულსა კვლა მიჩვენა ! “

5.28 151

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფე ყელსა მოეკიდა, გარდაკოცნა ვითა შვილი .

( ბ) სხვა მათებრი არ ყოფილა არ გამზრდელი, არ გაზრდილი !

( გ) ყმა ადგა და წამოვიდა, მას დღე მათი ჩანს გაყრილი ;

( დ) როსტან მისთვის აატირა გონიერი გული, ლბილი .

5.29 152

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გამოემართა ავთანდილ, მოყმე მხნე, ლაღად მავალი .

( ბ) ოც დღე იარა, ღამეცა დღეს ზედა წაჰრთო მრავალი .

( გ) იგია ლხინი სოფლისა, იგია ნივთი და ვალი,

( დ) არ მისცილდების თინათინ მისი მას, ვისგან სწვავ ალი .

5.30 153

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა მივიდა, სიხარული შიგან გახდა სამეფოსა .

( ბ) მოეგებნეს დიდებულნი, ძღვენსა სძღვნიდეს იეფოსა .

( გ) იგი პირ - მზე არ მოსცთების სიარულსა სასწრაფოსა .

( დ) მიჰხვდეს მყოფნი მას წინაშე სიხარულსა სადაფოსა .

5.31 154

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალაქი ჰქონდა მაგარი საზაროდ სანაპიროსა,

( ბ) გარე კლდე იყო, გიამბობ ზღუდესა უქვითკიროსა .

( გ) ყმამან მუნ დაყო სამი დღე ამოსა სანადიროსა,

( დ) გამზრდელი მისი შერმადინ დაისვა სავაზიროსა .

5.31.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

გამზრდელი მისი შერმადინ დაისვა სავაზიროსა. - გაზრდილი - ეს სიტყვა არ მოასწავებს, რომ შერმადინი ავთანდილზე უმცროსია. იგი შესაძლოა ავთანდილის ტოლიც იყოს, მის სახლში ან მისი ოჯახის მზრუნველობით გაზრდილი, და უფროსიც, ავთანდილის მამის გაზრდილი.

5.32 155

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ესეა მონა შერმადინ, ზემოთცა სახელ - დებული,

( ბ) თანა - შეზრდილი, ერთგული და მისთვის თავ - დადებული,

( გ) მან არ იცოდა აქამდის მის ყმისა ცეცხლი დებული,

( დ) აწ გაუცხადა სიტყვები მის მზისა იმედებული .

5.33 156

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უბრძანა : „ აჰა, შერმადინ, ამად მე შენგან მრცხვენიან,

( ბ) ჩემნი საქმენი ყოველნი გცოდნიან, გაგივლენიან,

( გ) მაგრა არ იცი აქამდის, რანიცა ცრემლნი მდენიან !

( დ) მე ვისგან მქონდეს პატიჟნი, აწ მასვე მოულხენიან .

5.34 157

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მოვუკლავარ თინათინის სურვილსა და სიყვარულსა,

( ბ) ცრემლი ცხელი ასოვლებდის ნარგისთაგან ვარდსა ზრულსა,

( გ) ვერ ვაჩენდი აქანამდის ჭირსა ჩემგან დაფარულსა,

( დ) აწ მიბრძანა საიმედო, ამად მხედავ მხიარულსა .

5.35 158

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მიბრძანა : „ მიცან ამბავი მის ყმისა დაკარგულისა,

( ბ) მოხვიდე, სრულ - ვქმნა მაშინღა შენი წადილი გულისა,

( გ) ქმარი არ მინდა უშენო, მომხვდეს ხისაცა რგულისა ! “

( დ) მომცა წამალი გულისა, აქამდის დადაგულისა .

5.36 159

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ პირველ, ყმა ვარ, წასლვა მინდა პატრონისა სამსახურად, -

( ბ) ხამს მეფეთა ერთგულება, ყოფა გვმართებს ყმასა ყმურად, -

( გ) მერმე, ცეცხლი დაუვსია, აღარა მწვავს გულსა მურად .

( დ) ხამს, თუ კაცი არ შეუდრკეს, ჭირს მიუხდეს მამაცურად .

5.37 160

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვართ უმოყვრესნი მე და შენ ყოველთა პატრონ - ყმათასა,

( ბ) ამისთვის გნუკევ სმენასა შენ ამა ჩემთა ხმათასა :

( გ) ჩემ წილ დაგაგდებ პატრონად, თავადად ჩემთა სპათასა,

( დ) ამა საქმესა ვერა ვიქმ მე განდობასა სხვათასა .

5.38 161

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ლაშქართა და დიდებულთა ალაშქრებდი, ჰპატრონობდი ;

( ბ) დარბაზს კაცსა გაგზავნიდი და ამბავსა მათსა ცნობდი,

( გ) წიგნსა სწერდი ჩემ მაგიერ, უფასოსა ძღვენსა სძღვნობდი,

( დ) აქა სამე არ - ყოფასა ჩემსა მათმცა რად აგრძნობდი !

5.38.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

აქა სამე არ-ყოფასა ჩემსა მათმცა რად აგრძნობდი! - ტაეპის საერთო აზრია: როსტევანს მაინცდამაინც ნუ აგრძნობინებ, რომ აქ არ ვარ!

5.39 162

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ლაშქრობა და ნადირობა შენი ჩემსა დაასახე,

( ბ) აქათ სამ წელ მომიცადე, ხვაშიადი შემინახე,

( გ) მე ნუთუმცა შემოვბრუნდი, ალვა ჩემი არ დაჭნა ხე,

( დ) არ მოვბრუნდე, მომიგლოვე, მიტირე და მივაგლახე !

5.39.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(გ )მე ნუთუმცა შემოვბრუნდი, ალვა ჩემი არ დაჭნა ხე,

(დ) არ მოვბრუნდე, მომიგლოვე, მიტირე და მივაგლახე! - ტაეპების აზრია: ეგებ, დავბრუნდე კიდეც, არ დავიღუპო. თუ არ დავბრუნდე, მაშინ მიტირე!

5.40 163

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მაშინღა ჰკადრე მეფესა არ საქმე სასურვალია,

( ბ) აცნობე ჩემი სიკვდილი, - იყავ მართ ვითა მთრვალია, -

( გ) მიჰხვდა - თქო საქმე, რომელი ყოვლთათვის გარდუვალია .

( დ) გლახაკთა მიეც საჭურჭლე, ოქრო, ვერცხლი და რვალია .

5.41 164

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მაშინ უფრო მომეხმარე, ამისგანცა უფრო მხნედ - რე,

( ბ) ნუ, თუ ადრე დამივიწყო ! მახსენებდი ზედა - ზედ - რე !

( გ) მეტად კარგად დამიურვე, სული ჩემი შეივედრე,

( დ) ზრდანი ჩემნი მოიგონენ, გული შენი მოიმდედრე ! “.

5.42 165

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა მონამან მოისმინა, გაუკვირდა, შეეზარა,

( ბ) თვალთათ, ვითა მარგალიტი ცრემლი ცხელი გარდმოყარა,

( გ) მოახსენა : „ უშენომან გულმან რამცა გაიხარა !

( დ) ვიცი, რომე არ დასდგები, მაგრა გიშლი ამად არა .

5.43 166

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩემად ნაცვლად დაგაგდებო “ - ესე სიტყვა ვით მიბრძანე ?

( ბ) რაგვარა ვქმნა პატრონობა ? რამც გიფერე, რამც გიგვანე ?

( გ) შენ მარტოსა გიგონებდე, მემცა მიწა ვიაკვანე !

( დ) სჯობს ორნივე გავიპარნეთ, წამოგყვები, წამიტანე ! “

5.43.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

შენ მარტოსა გიგონებდე, მემცა მიწა ვიაკვანე! - აზრი შემდეგია: ვფიქრობდე, ავთანდილი მარტოა-მეთქი, განა ამას არ სჯობია, მიწაში ვიწვე?!

5.44 167

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმამან უთხრა : „ მომისმინე, მართლად გითხრობ, არა ჭრელად :

( ბ) რა მიჯნური ველთა რბოდეს, მარტო უნდა გასაჭრელად .

( გ) მარგალიტი არვის მიჰხვდეს უსასყიდლო უვაჭრელად .

( დ) კაცი ცრუ და მოღალატე ხამს ლახვრითა დასაჭრელად .

5.44.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(გ) მარგალიტი არვის მიჰხვდეს უსასყიდლოდ, უვაჭრელად.

(დ) კაცი ცრუ და მოღალატე ხამს ლახვრითა დასაჭრელად. - საერთო აზრია: მარგალიტს გაურჯელად ვერ მოიპოვებ. თინათინის გულის მოსაგებად საჭირო ღვაწლს მე არ შევიმსუბუქებ, რადგან ეს იქნება ჩემი, როგორც მიჯნურის, მოვალეობის ღალატი.

5.45 168

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვისმცა ვუთხარ ხვაშიადი ? შენგან კიდე არვინ ვარგა .

( ბ) უშენოსა პატრონობა ვის მივანდო, ვინ იქმს კარგა ?

( გ) სანაპირო გაამაგრე, მტერმან ახლოს ვერ იბარგა !

( დ) კვლა ნუთუმცა შემოვიქეც, ღმერთმან სრულად არ დამკარგა !

5.45.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

...მტერმან ახლოს ვერ იბარგა! - აზრია: მტერმა ახლოს ვერ დაიბანაკოს.

5.46 169

▲ზევით დაბრუნება

(( ა ) „ ფათერაკი სწორად მოკლავს, ერთი იყოს, თუნდა ასი ;

( ბ) მარტოობა ვერას მიზამს, მცავს თუ ცისა ძალთა დასი ;

( გ) აქათ სამ წელ არ მოვიდე, მაშინ გმართებს გლოვა, ფლასი ;

( დ) წიგნსა მოგცემ, გმორჩილობდეს, ვინცა იყოს ჩემი ხასი “ .

6 თავი V. წიგნი ავთანდილისა თავის ყმათა თანა (170-181)

▲ზევით დაბრუნება

6.1 170

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დაწერა, თუ : „ ჩემნო ყმანო, გამზრდელნო და ზოგნო ზრდილნო,

( ბ) ერთგულნო და მისანდონო, ამას ზედა გამოცდილნო,

( გ) თქვენ ჩემისა საწადლისა მიდგომილნო, ვითა ჩრდილნო,

( დ) წიგნი ჩემი მოისმინეთ, ყოვლნო ერთგან შემოხდილნო !

6.2 171

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მიწაცა თქვენი ავთანდილ, ისმინეთ, გიწერ მე რასა :

( ბ) თვით ვიქმ ხელითა ჩემითა ამა წიგნისა წერასა,

( გ) ცოტასა ხანსა ვარჩივე გაჭრა სმასა და მღერასა,

( დ) პურად და საჭმლად მივენდევ ჩემსა მშვილდსა და ცერასა .

6.2.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

პურად და საჭმლად მივენდევ ჩემსა მშვილდსა და ცერასა. - ტაეპის აზრია:ამიერიდან ჩემმა მშვილდ-ისარმა უნდა მარჩინოს.

6.3 172

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ საქმე რამე მიც თავისა ზე, სადმე გარდსახვეწელი,

( ბ) დავყო მარტოდ და ღარიბად ესე წლეული მე წელი,

( გ) გემუდარები ამისთვის, ვარ თქვენი შემომხვეწელი,

( დ) მე დამახვედროთ სამეფო მტერთაგან დაულეწელი .

6.3.1 ტაეპის განმარტება - (ა)

▲ზევით დაბრუნება

„საქმე რამე მიც თავისა ზე, სადმე გარდსახვეწელი, - ტაეპის აზრია: ჩემს თავს ისეთი საქმეა, რომ გადახვეწა მჭირდება

6.4 173

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე შერმადინ დამიგდია, ჩემად კერძად პატრონობდეს,

( ბ) სიკვდილსა და სიცოცხლესა სადამდისცა ჩემსა სცნობდეს,

( გ) ყოვლთა მზეებრ მოგეფინოს, ვარდს არ ზრვიდეს, არ აჭნობდეს,

( დ) შემცოდესა ყველაკასა ვითა ცვილსა დაადნობდეს .

6.4.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

... ვარდს არ ზრვიდეს, ... - ტაეპის აზრია:- მეტაფორის აზრია: თქვენ კარგად, უვნებლად შეგინახოთ.

6.5 174

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თქვენცა იცით, გამიზრდია, ვითა ძმა და ვითა შვილი .

( ბ) ამას ასრე ჰმორჩილობდით, არის ვითამც ავთანდილი,

( გ) ბუკსა იკრას, აქმნევინეთ ყოვლი საქმე, ჩემგან ქმნილი ;

( დ) მე თუ დრომდის არ მოვიდე, გლოვა გმართებს, არ სიცილი “.

6.6 175

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ესე წიგნი გაასრულა წყლიანმან და სიტყვა - ნაზმა,

( ბ) წელთა ოქრო შემოირტყა, საღარიბოდ შეეკაზმა,

( გ) ბრძანა : „ მინდორს შევჯდებიო “, ლაშქარიცა დაერაზმა,

( დ) მასვე წამსა წამოვიდა, შინა ხანი არა დაზმა .

6.7 176

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ბრძანა : „ წადით ყველაკაი, აქა მომხრედ არვინ მინა “.

( ბ) მონებიცა მოიშორვა, თავი გაითავისწინა,

( გ) მარტო გარე შემობრუნდა შამბი შიგან გაირბინა,

( დ) მიწყივ მისად საგონებლად მისი მკლველი თინათინ - ა .

6.8 177

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იგი ველი გაირბინა, ლაშქართაგან გაეკიდა .

( ბ) ვინმცა ნახა სულიერმან, ანუ ვინმცა გაეკიდა ?

( გ) ვის მახვილი ვერას ავნებს, იმას ვინმცა წაეკიდა ?

( დ) მისგან ტვირთი კაეშნისა ტვირთად ვარგად აეკიდა .

6.9 178

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა ლაშქართა ინადირეს და პატრონი მოითვალეს,

( ბ) იგი პირ - მზე ვეღარ პოვეს, პირი მათი იფერმკრთალეს,

( გ) მათსა დიდსა სიხარულსა სიმძიმილი ანაცვალეს,

( დ) ყოვლგან რბოდეს საძებარად, ვინცა იყო უცხენმალეს .

6.10 179

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ღმერთი, ლომო, შენად ნაცვლად სხვასა ვისმცა დანერგვიდეს ! “

( ბ) დარბოდეს და სხვაგნით სხვათა მოამბეთა მოასხმიდეს ;

( გ) ვეღარა ცნეს მისი საქმე, გაიარა აქათ კიდეს,

( დ) მისნი სპანი გულ - მოკლულნი ცრემლსა ცხელსა გარდმოჰყრიდეს .

6.11 180

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) შერმადინ ერთგან შეყარნა ხასნი და დიდებულები,

( ბ) უჩვენა იგი უსტარი, ამბავი მისი თქმულები .

( გ) რა მოისმინეს, ყველაი დარჩა გულ - დანაწყლულები,

( დ) თავსა იცემდეს, არ იყო გული უცრემლო, ულები .

6.12 181

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყოვლთა ჰკადრეს : „ თუცა ყოფა ჩვენ უმისოდ გვეარმისცა,

( ბ) უშენოსა საჯდომი და ტახტი მისი ვისმცა მისცა ?

( გ) განაღამცა გმორჩილობდით, თუ გვიბრძანო რაცა ვისცა ! “

( დ) იგი მონა აპატრონეს, ყველაკამან თაყვანის - სცა .

7 თავი VI. ავთანდილისაგან მის ყმისა ძებნად წასლვა (182-234)

▲ზევით დაბრუნება

7.1 182

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ამ საქმესა მემოწმების დიანოსი ბრძენი, ეზროს :

( ბ) საბრალოა, ოდეს ვარდი დაეთრთვილოს, და - ცა - ეზროს,

( გ) ვის ბალახში არა ჰგვანდეს და ლერწამი ტანად ეზროს,

( დ) იგი სადმე გაღარიბდეს, სამყოფთაგან იაბეზროს .

7.2 183

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ იგი მინდორი ოთხ - ახმით გარდაიარა,

( ბ) დააგდო ზღვარი არაბთა, სხვათ ზღვართა არე იარა,

( გ) მაგრა მის მზისა გაყრამან სიცოცხლე გაუზიარა ;

( დ) თქვა : „ თუ მე მასმცა ვეახელ, აწ ცხელსა ცრემლსა ვღვრი არა “.

7.3 184

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ახალმან ფიფქმან დათოვა, ვარდი დათრთვილა, დანასა ;

( ბ) მოუნდის გულსა დაცემა, ზოგჯერ მიჰმართის დანასა ;

( გ) თქვის : „ ჭირი ჩემი სოფელმან ოთხმოცდაათი ანასა,

( დ) მოვშორდი ლხინსა ყველასა : ჩანგსა, ბარბითსა და ნასა !“

7.4 185

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვარდი მის მზისა გაყრილი უფრო და უფრო ჭნებოდა,

( ბ) გულსა უთხრის, თუ : „ დათმეო “, ამად არ დია ბნდებოდა .

( გ) უცხო უცხოთა ადგილთა საძებრად იარებოდა,

( დ) მგზავრთა ჰკითხვიდის ამბავთა, მათ თანა - ემოყვრებოდა .

7.5 186

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მუნ ეძებს, ცრემლი მტირალსა სდის ზღვათა შესართავისად,

( ბ) უჩნდის ქვეყანა ტახტად და მკლავი სადებლად თავისად .

( გ) თქვის : „ საყვარელო, მოგშორდი, გული შენ დაგრჩა, ვთქვა, ვისად ?

( დ) შენთვის სიკვდილი მეყოფის ლხინად ჩემისა თავისად “.

7.6 187

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყოვლი პირი ქვეყანისა მოვლო, სრულად მოიარა,

( ბ) ასრე რომე ცასა ქვეშე არ დაურჩა, არე არა,

( გ) მაგრა იგი მის ამბისა მსმენელსაცა ვერ მიმხვდარა .

( დ) ამას შიგან წელიწადი სამი სამ თვედ მიიყარა .

7.7 188

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მიჰხვდა რასმე ქვეყანასა უგემურსა, მეტად მქისსა,

( ბ) თვე ერთ კაცსა ვერა ნახავს, ვერას შვილსა ადამისსა,

( გ) იგი ჭირი არ უნახავს არ რამინს და არცა ვისსა,

( დ) დღე და ღამე იგონებდის საყვარელსა მასვე მისსა .

7.8 189

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მას მიჰხვდა წვერი სადგურად მაღლისა მთისა დიდისა,

( ბ) გამოჩნდა მუნით მინდორი, სავალი დღისა შვიდისა .

( გ) მის მთისა ძირსა წყალი დის, არად სანდომი ხიდისა,

( დ) ორგნითვე ტყესა შეეკრა ნაპირი წყლისა კიდისა .

7.9 190

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ზედა წადგა, შეექცევის, დროთა, დღეთა ანგარიშობს ;

( ბ) თვენი ესხნეს ორანიღა, ამად სულთქვამს, ამად იშობს ;

( გ) „ ვა, თუ საქმე გამიმჟღავნდეს !“ - კვლა ამისათვის გულ - მოშიშობს, -

( დ) „ ავსა კარგად ვერვინ შესცვლის, თავსა ახლად ვერვინ იშობს “.

7.9.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

(გ)... კვლა ამისთვის გულ-მოშიშობს - ავთანდილი შიშობს, რომ მისი დაგვიანების შემთხვევაში მისი წამოსვლის მიზეზი გამჟღავნდება.

(დ) ავსა კარგად ვერვინ შესცვლის, თავსა ახლად ვერვინ იშობს - ტაეპის აზრია: გატეხილ სახელს ვერაფერი აღადგენს

7.10 191

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) საგონებელი შეექმნა დადგა საქმისა მრჩეველად,

( ბ) თქვა : „ თუ დავბრუნდე, ეზომი ხანი რად დავყავ მე ველად ?

( გ) ჩემსა რა ვჰკადრო მნათობსა, ვიყავ რად დღეთა მლეველად,

( დ) მისი ვერა ვცნა ჭორადცა, ვარ ვისთა გზათა მკვლეველად ?

7.11 192

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თუ არ დავბრუნდე, საძებრად დავყვნე სხვანიცა ხანანი,

( ბ) რომელსა ვეძებ, ვერა ვცნნე ამბავნი მე მის თანანი,

( გ) დრო გარდაუწყდეს შერმადინს, მიჰხვდენ ღაწვისა ბანანი,

( დ) მივიდეს, ჰკადრნეს მეფესა საქმენი დასაგვანანი !

7.12 193

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ უამბოს ჩემი სიკვდილი, თვით ჩემგან დავედრებული,

( ბ) მათ შექმნან გლოვა - ტირილი, ქმნან საქმე გამწარებული,

( გ) მერმე მივიდე ცოცხალი მე, სხვაგან სადმე რებული ! “

( დ) ამას იგონებს ტირილით გონება - შეიწრებული .

7.13 194

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იტყვის : „ ღმერთო, სამართალნი შენნი ჩემთვის რად ამრუდენ ?

( ბ) მე ეზომნი სიარულნი კიდე რად, გლახ, გამიცუდენ ?

( გ) გულით ჩემით სიხარულნი აჰფხვრენ, ჭირნი დააბუდენ,

( დ) დღეთა ჩემთა ცრემლნი ჩემნი ვერათ ოდეს დავიყუდენ “ .

7.14 195

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თავს უთხრა : „ მოკვე, გიჯობსო სიცოცხლეს აუგიანსა !

( ბ) მიხვალ, დაგხვდების თინათინ, ანათებს დღესა მზიანსა .

( გ) გკითხოს მის ყმისა ამბავი, რა გმართებს ვაგლახიანსა ? “

( დ) იგონებს წამ - წამ, მიჰყვების ტყის პირსა, შამბნარ - წყლიანსა .

7.15 196

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლაცა იტყვის : „ დათმობა სჯობს “, და თავსავე ეუბნების :

( ბ) „ დღეთა მეტად ნუ მოჰკვდები, გული ჩემი ნუ დადნების,

( გ) უღმრთოდ ვერას ვერ მოვაწევ, ცრემლი ცუდად მედინების,

( დ) განგებასა ვერვინ შესცვლის, არ - საქმნელი არ იქმნების .

7.16 197

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ყოვლნი არსნი ცათ ქვეშეთნი ერთობ სრულად მომივლიან,

( ბ) მაგრა საქმე მის კაცისა ვერასადა შემიგიან ;

( გ) უღონიოდ მართალ იყვნეს, რომელთაცა ქაჯად თქვიან .

( დ) აწ ტირილი არას მარგებს, ცუდად ცრემლნი რასა მდიან !“

7.17 198

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მთით ჩამოვიდა ავთანდილ, გავლნა წყალი და ტყენია,

( ბ) მინდორს აცორვებს ტაიჭსა, შეჟღრენით მონაწყენია .

( გ) გასცუდებოდეს მკლავნი და მისნი სიამაყენია,

( დ) ბროლისა ველსა სტურფობდეს გიშრისა მუნ საყენია .

7.17.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ბროლისა ველსა სტურფობდეს გიშრისა მუნ საყენია - ტაეპის აზრია: ავთანდილის მკრთალ სახეს (ბროლის ველს) შავი წამწამები ჰშვენოდა

7.18 199

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მობრუნება დააპირა, სულთქვნა, მერმე ივაგლახა,

( ბ) მას მინდორსა დაემართა, გზა თვალითა გამოსახა ;

( გ) თვესა ერთსა სულიერი კაცი არსად არ ენახა,

( დ) მხეცნი იყვნეს საშინელნი, მაგრა არა შეუზახა .

7.19 200

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თუცა მხეც - ქმნილი ავთანდილ გულ - ამოსკვნით და კვნესით - ა,

( ბ) ეგრეცა ჭამა მოუნდის ადამის ტომთა წესითა,

( გ) ისრითა მოკლის ნადირი, როსტომის მკლავ - უგრძესითა,

( დ) შამბისა პირსა გარდახდა, ცეცხლი დააგზო კვესითა .

7.20 201

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ცხენსა მისცა საძოვარი, ვირე წვადი შეიწოდეს ;

( ბ) ექვსნი რამე ცხენოსანნი, ნახა, მისკენ მოვიდოდეს ;

( გ) თქვა, თუ : „ ჰგვანან მეკობრეთა, თვარა კარგი რამც იცოდეს !

( დ) აქა კაცი ხორციელი კვლა ყოფილა არაოდეს “.

7.21 202

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ხელთა ჰქონდა ისარ - მშვილდი, მათკე მივა მხიარული .

( ბ) ორთა კაცთა წვეროსანთა ყმა მოჰყვანდა უწვერული,

( გ) თავსა იყო დაკოდილი, შეებნიდა სისხლსა გული,

( დ) ტიროდეს და იჭირვოდეს, ცოტა ედგა მას, გლახ, სული .

7.22 203

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უყივლა, თუ : „ ძმანო, ვინ ხართ ? მეკობრეთა დაგამსგავსენ !“

( ბ) მათ მიუგეს : „ დაგვიწყნარდი, გვიშველე რა, ცეცხლნი ავსენ,

( გ) ვერა გვარგო, მოგვიმტკივნე, ჭირნი ჭირთა მოგვისავსენ,

( დ) სატირელნი მოგვიტირენ, ღაწვნი შენცა დაიმხავსენ “ .

7.23 204

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ მიდგა, ეუბნა მათ კაცთა გულ - მდუღარეთა,

( ბ) მათ უთხრეს მათი ამბავი, ტირილით მოუბარეთა :

( გ) „ ჩვენ ვართო ძმანი სამნივე, მით ვიდენთ ცრემლთა მწარეთა,

( დ) დია გვაქვს ციხე - ქალაქი ხატაეთს არე - მარეთა .

7.24 205

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კარგი გვესმა სანადირო, ნადირობას წამოვედით,

( ბ) გვყვეს ლაშქარნი უთვალავნი, წყლისა პირსა გარდავხედით,

( გ) სანადირო მოგვეწონა, თვესა ერთსა არ წავედით,

( დ) ვხოცდით მხეცსა უზომოსა მინდორით და მთით და ქედით .

7.25 206

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩვენ სამთა ძმათა ჩვენთანა მესროლნი დავაწბილენით,

( ბ) მით ერთმანერთსა სამნივე ჩვენ კიდე დავეცილენით :

( გ) „ მე უკეთ მოვკალ, მე გჯობო “, - სიტყვანი ვავაქილენით,

( დ) ვერ გავაჩინეთ მართალი, ვისარჩლეთ, ვითაკილენით .

7.26 207

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დღეს ავყარენით ლაშქარნი, სავსენი ირმის ტყავითა,

( ბ) ვთქვით : „ გავაჩინოთ მართალი, ვინ ვსჯობთ თავისა მკლავითა,

( გ) თავსა ვეახლნეთ მარტონი, დავდგეთ მართ ოდენ თავითა,

( დ) თვით დანახულსა მოვჰკლვიდეთ, ნუ ვესრვით დამნახავითა “.

7.26.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

თავსა ვეახლნეთ მარტონი, დავდგეთ მართ ოდენ თავითა, - ტაეპის აზრია: თვითონვე მოვძებნოთ ნადირი და თვითონვე ვესროლოთ. მსახურების („დამნახავის”) გამორეკილ ნადირს ნუ დავხოცთ

7.27 208

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩვენ ვიახლენით სამთავე სამნივე მეაბჯარენია,

( ბ) ლაშქართა წასლვა ვუბრძანეთ, მით არას მოაზრენია,

( გ) მოვინადირეთ მინდორი, ისი ტყენი და ღრენია,

( დ) დავხოცეთ მხეცი, მფრინველი, არცა ზე გარდაგვფრენია .

7.27.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

დავხოცეთ მხეცი, მფრინველი, არცა ზე გარდაგვფრენია. . - ტაეპის აზრია: მხეცები დავხოცეთ, ფრინველმაც კი ვერ გადაგვიფრინა, ყველა ჩამოვყარეთ ისრით.

7.28 209

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ანაზდად მოყმე გამოჩნდა კუშტი, პირ - გამქუშავია,

( ბ) ზედა ჯდა შავსა ტაიჭსა, - მერანი რამე, შავია, -

( გ) თავსა და ტანსა ემოსა გარე - თმა ვეფხის ტყავია,

( დ) ჯერთ მისი მსგავსი შვენება კაცთაგან უნახავია .

7.29 210

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვუჭვრიტეთ, მისთა ელვათა შუქნი ძლივ გავიცადენით .

( ბ) ვთქვით, თუ : „ მზეაო ქვეყანად, ნუ ვეუბნებით ცად ენით ! “

( გ) მისი მოგვინდა შეპყრობა, ვჰკადრეთ და შევეცადენით,

( დ) ასრე სულთქმით და ვაებით მით ვართ, ცრემლისა დადენით .

7.29.1 ტაეპის განმარტება - (ა)

▲ზევით დაბრუნება

ვუჭვრიტეთ, მისთა ელვათა შუქნი ძლივ გავიცადენით.აზრი შემდეგია: მისმა შუქმა ისე მოგვჭრა თვალი, რომ, დაბრმავებულებმა, ძლივს დავინახეთ.

7.30 211

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე უხუცესმან უმცროსთა კაცი დავსთხოვე ქენებით,

( ბ) ჩემმან შედეგმან ტაიჭი მისი მით აქო ხსენებით,

( გ) ამან მართ ოდენ მორევნა გვითხრა, ვუალლეთ ჩვენ ნებით,

( დ) მივჰმართეთ, იგი აგრევე წყნარად მივა და შვენებით .

7.30.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ამან მართ ოდენ მორევნა გვითხრა, ვუალლეთ ჩვენ ნებით, - ამგვარად, მოსალოდნელი ნადავლი გაინაწილეს: უფროსმა კაცის ტყვედ წაყვანა მოინდომა, შუათანამ — მისი ცხენი, ხოლო უმცროსი კაცთან შებრძოლებას და მის მორევას დასჯერდა.

7.31 212

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ბროლმან, ლალსა გარეულმან, ვარდნი თხელნი ანატიფნა,

( ბ) იგი ტკბილნი გონებანი ჩვენთვის მეტად გაამყიფნა :

( გ) არ აგვიხვნა, არცა დაგვსხნა, ყოლა არად ამოგვკრიფნა,

( დ) მისნი მკვახედ მოუბარნი მათრახითა შეგვამწიფნა !

7.31.1 ტაეპის განმარტება - (ა)

▲ზევით დაბრუნება

„ბროლმან, ლალსა გარეულმან, ვარდნი თხელნი ანატიფნა- მეტაფორის აზრია: სისხლში (ლალში) გარეულმა ცრემლმა (ბროლმა) უცხო მოყმის ლოყები (ვარდები) გაცრიცა.

7.32 213

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ უმცროსსა ძმასა მივეცით, უფროსნი დავეზიდენით ;

( ბ) ხელი მოჰკიდა, „ დადეგო !“, ესეცა ჰკადრა კიდ ენით ;

( გ) მან ხრმალსა ხელი არ მიჰყო, ჩვენ ამად დავერიდენით,

( დ) თავსა გარდაჰკრა მათრახი, ვნახეთ სისხლისა კი დენით .

7.33 214

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მით ერთითა მათრახითა თავი ასრე გარდაჰფრიწა,

( ბ) ვითა მკვდარი უსულო ქმნა, ვითა მიწა დაამიწა,

( გ) მისი რასმე მკადრებელი მოამდაბლა, მოაწიწა,

( დ) თვალთა წინა წაგვივიდა ლაღი, კუშტი, ამაყი, წა - !

7.34 215

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აღარ დაბრუნდა, წავიდა წყნარად და აუჩქარებლად,

( ბ) აგერა მივა, ნახეო, იგი მზეებრ და მთვარებლად “.

( გ) შორს უჩვენებდეს ავთანდილს მტირალნი გაუხარებლად,

( დ) ოდენ ჩნდა შავი ტაიჭი მისი მის მზისა მარებლად .

7.35 216

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) აჰა მიჰხვდა ავთანდილსა ღაწვთა ცრემლით არ - დათოვნა,

( ბ) რათგან ცუდად არ წაუხდა მას ეზომი გარეთ ყოვნა .

( გ) კაცსა მიჰხვდეს საწადელი, რას ეძებდეს, მისი პოვნა,

( დ) მაშინ მისგან აღარა ხამს გარდასრულთა ჭირთა ხსოვნა .

7.36 217

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უთხრა, თუ : „ ძმანო, ვარ ვინმე ღარიბი უადგილოსა,

( ბ) მე იმა ყმისა საძებრად მოვჰშორდი საგაზრდილოსა,

( გ) აწ თქვენგან მივჰხვდი საქმესა ყოლა არ - საადვილოსა,

( დ) ღმერთიმცა ნურას ნუღარ იქმს თქვენსა დასაღრეჯილოსა !

7.37 218

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვითა მე მივჰხვდი წადილსა, ჩემის გულისა ნებასა,

( ბ) აგრემცა ღმერთი ნურას იქმს ძმისა თქვენისა ვნებასა ! “

( გ) უჩვენა მისი სადგომი : „ მიდითო ნება - ნებასა,

( დ) ჩრდილსა გარდასვით მაშვრალნი, მიეცით მოსვენებასა “.

7.38 219

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ესე უთხრა და წავიდა, ცხენი გაქუსლა დეზითა,

( ბ) ვითა გავაზი გაფრინდა, არ - გაშვებული ხეზითა,

( გ) ან მთვარე, მზისა შემყრელი, მზე სინათლითა ზეზითა .

( დ) დაივსო ცეცხლი შემწველი მისითა მან მიზეზითა .

7.38.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ვითა გავაზი გაფრინდა, არ-გაშვებული ხეზითა,- ავთანდილი, ამგვარად, გაფრინდა როგორც უეცრად ჰაერში აჭრილი მიმინო, რომელიც ცდილობს ხეზისგან განთავისუფლებას (ალ. ჭინჭარაული).

7.39 220

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მიეწურა, იგონებდა, ახლოს შეყრა ვითა აგოს :

( ბ) „ საუბარმან უმეცარმან შმაგი უფრო გააშმაგოს !

( გ) ხამს, თუ კაცმან გონიერმან ძნელი საქმე გამოაგოს,

( დ) არ სიწყნარე გონებისა მოიძულოს, მოიძაგოს .

7.40 221

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რათგან ისი არის რადმე უცნობოდ და ისრე რეტად,

( ბ) რომე კაცსა არ მიუშვებს საუბრად და მისად ჭვრეტად,

( გ) მივეწევი, შევიყრებით ერთმანერთის ცემა - ჟლეტად,

( დ) ანუ მოვჰკლავ, ანუ მომკლავს, დაიმალვის მეტის - მეტად “.

7.41 222

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ იტყვის : ეზომნი ჭირნიმცა რად ვაცუდენი ?

( ბ) რაცაღა არის, არ არის, თუმცა არ ედგნეს ბუდენი ;

( გ) სადაცა მივა, მივიდეს, რაზომც მოჰვლოდეს ზღუდენი,

( დ) მუნაღა ვძებნნე ღონენი ჩემნი არ - დასამრუდენი “.

7.41.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

რაცაღა არის, არ არის, თუმცა არ ედგნეს ბუდენი - ტაეპი შეიძლება ორგვარად გავიგოთ:

1. რაც კი არსებობს, ყველას ბუდე აქვს,

2. რაც (ვინც) უნდა იყოს ეს უცხო მოყმე, სადმე თავშესაფარი ექნება.

7.42 223

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) წინა - უკანა იარნეს ორნი დღენი და ღამენი,

( ბ) დღისით და ღამით მაშვრალნი, არ შეჭამადთა მჭამენი,

( გ) არსადა ხანნი არ დაყვნეს, ერთნი თვალისა წამენი .

( დ) მათ თვალთა ცრემლნი სდიოდეს, მინდორთა მოსალამენი .

7.43 224

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დღისით ვლეს და საღამო - ჟამ გამოუჩნდეს დიდნი კლდენი,

( ბ) კლდეთა შიგან ქვაბნი იყვნეს, ძირსა წყალი ჩანადენი,

( გ) წყლისა პირსა, არ ითქმოდა, შამბი იყო თუ რასდენი,

( დ) ხე დიდრონი, თვალ - უწვდომი, მაღლა კლდემდის ანაყრდენი .

7.44 225

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მან ყმამან ქვაბსა მიჰმართა, გავლნა წყალნი და კლდენია ;

( ბ) ავთანდილ ცხენსა გარდახდა, მონახნა დიდნი ხენია,

( გ) მას ზედა ჭვრეტად გავიდა, ძირსა დააბა ცხენია,

( დ) მუნით უჭვრეტდა . იგი ყმა მივა ცრემლ - მინადენია .

7.45 226

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა ტყენი გავლნა მან ყმამან, მოსილმან ვეფხის ტყავითა,

( ბ) ქვაბისა კარსა გამოდგა ქალი ჯუბითა შავითა,

( გ) ატირდა მაღლად ცრემლითა, ზღვათაცა შესართავითა,

( დ) იგი ყმა ცხენსა გარდახდა, ყელსა მოეჭდო მკლავითა .

7.46 227

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმამან უთხრა : „ დაო ასმათ, ხიდნი ზღვასა ჩაგვიცვივდეს :

( ბ) ვეღარ მივჰხვდი ჟამიერად, ჩვენ ვისიცა ცეცხლი გვწვიდეს “ .

( გ) ესე თქვა და მკერდსა ხელნი იკრნა, ცრემლნი გარდმოსცვივდეს .

( დ) ქალი შებნდა, მოეხვია, ერთმანერთსა სისხლით სწვიმდეს .

7.47 228

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იგი ტევრი გაეხშირა დანაგლეჯსა მათსა თმასა,

( ბ) ერთმანერთსა ეხვეოდეს : ყმა ქალსა და ქალი ყმასა ;

( გ) იზახდიან, მოსთქმიდიან, მოსცემდიან კლდენი ხმასა .

( დ) ავთანდილ სჭვრეტს გაკვირვებით მათსა ეგრე ქცევა - ზმასა .

7.48 229

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) სული დაიღო მან ქალმან, დათმო გულისა წყლულობა,

( ბ) ქვაბს შეიყვანა ტაიჭი, მოჰხადა აკაზმულობა,

( გ) მას ყმასა შეჰხსნა, შეიღო აბჯრისა წელ - მორტყმულობა ;

( დ) შინა შევიდეს, მას დღესა გარდახდა გამოსრულობა .

7.49 230

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილს უკვირს : „ ამბავი ისი თუ ვცნაო მე რითა ?!“

( ბ) გათენდა, ქალი გამოდგა, მოსილი მითვე ფერითა,

( გ) შავსა აუდვა ლაგამი, სწმედდა რიდისა წვერითა,

( დ) შეკაზმა, მოაქვს აბჯარი წყნარად, არ რამე ჩხერითა .

7.50 231

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მის მოყმისა წესი იყო, მეტსა თურე არას ეჯდა .

( ბ) ქალი ტირს და მკერდსა იცემს, თმისა ტევრსა გაიგლეჯდა ;

( გ) ერთმანერთსა მოეხვივნეს, აკოცა და ცხენსა შეჯდა ;

( დ) ასმათ, აგრე დაღრეჯილი, კვლა უფრო - რე დაიღრეჯდა .

7.51 232

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ ახლოს კვლა ნახა სახე მისავე კაცისა,

( ბ) ულვაშ - აშლილი, წვერ - გამო, „ ნუთუ მზეაო, - თქვა, - ცისა ?“

( გ) ეყნოსა სული ალვისა, ქართაგან მონატაცისა ;

( დ) ასრე უჩს მოკლვა ლომისა, მართ ვითა ლომსა - ვაცისა .

7.52 233

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მასვე გზასა წამოვიდა, რომე გუშინ შეეარა,

( ბ) შამბი გავლო, გაეშორა, თავი მინდორს გააგარა ;

( გ) ავთანდილ სჭვრეტს გაკვირვებით, მალვით ხესა მოეფარა,

( დ) თქვა, თუ : „ ღმერთმან ესე საქმე მეტად კარგად მომიგვარა .

7.53 234

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ ამას ჩემთვის ღმრთისაგან სხვა საქმე რა ვამჯობინო ?

( ბ) ქალი შევიპყრა, მის ყმისა ამბავი ვაამბობინო,

( გ) ჩემიცა ვუთხრა ყველაი, მართალი გავაბრჭობინო,

( დ) და მას ყმასა ხრმალი არა ვჰკრა, არც მისი დავისობინო “.

8 თავი VII. ამბავი ავთანდილისა ასმათს რომ ეუბნების ქვაბშიგან (235-285)

▲ზევით დაბრუნება

8.1 235

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ჩამოვიდა, ცხენი ახსნა, მისგან ხესა გამობმული,

( ბ) ზედა შეჯდა, გაემართა, ქვაბი დაჰხვდა კარ - განხმული .

( გ) მუნით ქალი გამოიჭრა გულ - მდუღარე, ცრემლ - დასხმული,

( დ) ეგონა, თუ : დაბრუნდაო პირი ვარდი, ბროლ - ბაკმული .

8.2 236

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვერ იცნა, - სახე არ ჰგვანდა მისი მის ყმისა სახესა, -

( ბ) ფიცხლა გაიქცა, მიჰმართა ზახილით კლდესა და ხესა ;

( გ) ყმა გარდაიჭრა, დააბა, ვითა კაკაბი მახესა .

( დ) ხმას სცემდეს კლდენი ქალისა ზახილსა მუნ ერთ - სახესა .

8.3 237

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მას ყმასა თავი არ მისცა, ჭვრეტადცა ებილწებოდა,

( ბ) ვითა კაკაბი არწივსა ქვეშე მი და მო ძრწებოდა,

( გ) ტარიელს ვისმე უზახდა მწედ, თუცა არ ემწებოდა,

( დ) ავთანდილ მუხლთა უყრიდა, თითითა ეხვეწებოდა .

8.4 238

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ეტყოდა : „ სულე ! რამც გიყავ ? კაცი ვარ, ადამიანი,

( ბ) უფერო - ქმნილნი მინახვან ვარდნი და ისი იანი,

( გ) მისი რა მითხარ, ვინ არის ტან - სარო, პირ - ბაკმიანი ?

( დ) სხვად არას გიზამ, ნუ გეშის, ნუ ჰყივი აგრე ხმიანი “.

8.5 239

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალი ეტყოდა ტირილით, სარჩელი უგავს ბრჭობასა :

( ბ) „ თუ არ შმაგი ხარ, დამეხსენ ; შმაგი ხარ, მოდი ცნობასა !

( გ) აწ მეტად ძნელსა საქმესა მნუკევ ადვილად თხრობასა ;

( დ) ცუდად ნუ სცთები, ნუ ელი მაგა ამბისა თხრობასა !“

8.5.1 ტაეპის განმარტება - (ა)

▲ზევით დაბრუნება

ქალი ეტყოდა ტირილით, სარჩელი უგავს ბრჭობასა - საერთო აზრია: ასმათის ჩივილი იმდენად სამართლიანია, რომ მოსამართლის მსჯავრს ჰგავს. ასმათი იმდენად მართალია, რომ მისი სიტყვები ჰგავს არა მომჩივანისას, მხარისას, არამედ მსაჯულისას.

8.6 240

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლა ეტყვის : „ ყმაო, რა გინდა, ანუ მენუკევ მე რასა ?

( ბ) მაგა საქმესა ვერა იქმს ვერცა კალამი წერასა .

( გ) შენ ერთხელ მე / ტყვი, „ მითხარო “, მე ასჯერ გითხრობ „ ვერასა “,

( დ) ვითა სიცილი ტირილსა, ვაგლახი მიჯობს მღერასა “.

8.7 241

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ქალო, არ იცი, სით მოვალ, რა ჭირნი მომითმენიან,

( ბ) ოდითგან ვეძებ ამბავთა, ესე არვისგან მსმენიან ;

( გ) შენ მიპოვნიხარ, სიტყვანი ჩემნი რაზომცა გწყენიან,

( დ) ვერ დაგეხსნები, მიამბე, ჩემგან ნუღარა გრცხვენიან !“

8.8 242

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალმან უთხრა : „ რას შეგესწარ, მე ვინ ვარ და ანუ შენო ?

( ბ) მზე არ მახლავს, შეგეტყვების, თრთვილო, ასრე მით მაწყენო !

( გ) გრძელი სიტყვა საწყინოა, ასრე მოკლედ მოგახსენო :

( დ) ვერასათვის ვერ გიამბობ, რაცა გინდა, იგი ქმენო !“

8.8.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მზე არ მახლავს, შეგეტყვების, თრთვილო, ასრე მით მაწყენო! - ტაეპის აზრია: მზე (უცხო მოყმე) ჩემთან არ არის, ამდენ წყენას იმიტომ მიბედავ

8.9 243

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლაცა ჰკითხა ზენარობით მიუყარნა მუხლნი წინა,

( ბ) მაგრა ვერა ვერ დაჰყარა, მუდარობა მოეწყინა,

( გ) პირსა ზედა გაგულისდა, თვალთა სისხლი მოედინა,

( დ) ადგა, თმათა წამოზიდნა, ყელსა დანა დააბრჯინა .

8.10 244

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ეგრე უთხრა : „ მე ეზომი ჯავრი ვითა შეგარჩინო ?!

( ბ) რაგვარა თუ ამატირო, ცრემლი ცუდად დამადინო ?!

( გ) გიჯობს, მითხრა ; ამის მეტი მართ აღარა არ გაწყინო,

( დ) თვარა, ღმერთმან მტერი ჩემი მოკლას, ვითა მოგაკვდინო ! “

8.11 245

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალმან უთხრა : „ ეგე ღონე მოიგონე მეტად ავი :

( ბ) თუ არ მომკლავ, არ მოვკვდები, მრთელი ვარ და მოუკვდავი .

( გ) რად რა გითხრა, სადამდისცა ვიყო ჭირთა უნახავი ?

( დ) კვლა თუ მომკლა, სასაუბროდ აღარ მედგას ზედა თავი “.

8.12 246

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლა ეტყვის : „ ყმაო, რად მპოვე, ვის მეუბნები მე ვინო ?

( ბ) ეგე ამბავი ცოცხალსა ენითა ვერ მათქმევინო !

( გ) მე თავი ჩემი ნებითა ჩემითა მოგაკლვევინო,

( გ) ვითა უსტარი ბედითი ადვილად დაგახევინო !

8.13 247

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩემი სიკვდილი შენ ჩემად პატიჟად ნურად გგონია,

( ბ) მით, რომე დამხსნი ტირილსა, შემშრების ცრემლთა ფონია ;

( გ) ჩალად მიჩს ყოვლი სოფელი, მისთვისვე შემიწონია .

( დ) ვერ გიცნობ, ვინ ხარ, ვის გითხრნე სიტყვანი მისანდონია ?“

8.13.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ჩალად მიჩს ყოვლი სოფელი, მისთვისვე შემიწონია. - ტაეპის აზრია: ეს ცხოვრება ჩალად მესახება, მისთვისვე (ჩალისთვისვე) გამითანაბრებია.

8.14 248

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმამან თქვა, თუ : „ არ ეგების აწ ამისი ასრე თქმევა,

( ბ) სხვასა რასმე მოგონება სჯობს, საქმისა გამორჩევა “.

( გ) გაუშვა და ცალკე დაჯდა, ტირს, დაიწყო ცრემლთა ფრქვევა,

( დ) ქალსა უთხრა : „ გაგარისხე, აწ, ესე თქვი, ვით დავრჩე, ვა ! “

8.15 249

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალი დაუჯდა კუშტ - გვარად, ქუშობს, ჯერთ არ დამტკბარია ;

( ბ) ავთანდილ ქვე ზის ტირილად, აღარას მოუბარია ;

( გ) ვარდისა ბაღსა მოგუბდა ცრემლისა საგუბარია .

( დ) კვლა იქით ქალი ატირდა, მისთვის გულ - ნალმობარია .

8.15.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ვარდისა ბაღსა მოგუბდა ცრემლისა საგუბარია. - მეტაფორის აზრია: ავთანდილის პირისახე (ვარდი) ცრემლმა დაფარა

8.16 250

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა მტირალი შეებრალა, ამად ცრემლნი ცხელნი ღვარნა,

( ბ) მაგრა უჯდა უცხოს უცხო, არ ბაგენი აუბარნა ;

( გ) ყმამან ცნა, თუ : „ გონებანი ჩქარნი ჩემთვის დააწყნარნა “.

( დ) ცრემლ - დენილი შეეხვეწა, ადგა, მუხლნი მიუყარნა .

8.17 251

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უთხრა : „ ვიცი, აღარ ვარგხარ შენ აწ ჩემად დასადობლად,

( ბ) გაგარისხე, დარჩომილვარ ღარიბად და ამად ობლად ;

( გ) აწ ეგრეცა თავი ჩემი დამიც შენთვის დასანდობლად,

( დ) ამად რომე შეცოდება შვიდ - გზის თქმულა შესანდობლად .

8.18 252

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თავი ჩემი სამსახურად თუცა ავად მოგაწონე,

( ბ) მიჯნურისა შებრალება ხამს, ესეცა გაიგონე ;

( გ) სხვაგნით ყოვლგნით უღონო ვარ, არვინ არის ჩემი ღონე ;

( დ) სულთა მოგცემ გულისათვის, სხვა მეტიმცა რა გაქონე ! “

8.18.1 ტაეპის განმარტება - (ა)

▲ზევით დაბრუნება

თავი ჩემი სამსახურად თუცა ავად მოგაწონე, - ტაეპის აზრია: თუმცა კარგი სამსახური ვერ გაგიწიე.

8.19 253

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა ქალსა მიჰხვდა ყმისაგან მიჯნურობისა სმინება,

( ბ) გულ - ამოხვინჩვით დაიწყო ას - კეცად ცრემლთა დინება,

( გ) კვლა გაამრავლა ზახილით ტირილი, არ გაცინება .

( დ) ავთანდილს ღმერთმან წადილი მისცა, გულისა ლხინება .

8.20 254

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იტყვის, თუ : „ ამა სიტყვითა მას ფერი შეეცვალების,

( ბ) ვისთვისმე ცხელი უცილოდ მას ცრემლი ემალმალების “ .

( გ) კვლა უთხრა : „ დაო, მიჯნური მტერთაცა შეებრალების ;

( დ) ესეცა იცი, სიკვდილსა თვით ეძებს, არ ეკრძალების .

8.20.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ვისთვისმე ცხელი უცილოდ მას ცრემლი ემალმალების - ტაეპის აზრია: ნამდვილად, ქალს ვიღაც უყვარს, ცრემლს ვიღაცისთვის ღვრის

8.21 255

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვარ მიჯნური, ხელი ვინმე, გაუძლებლად სულთა დგმისად ;

( ბ) ჩემმან მზემან გამომგზავნა საძებარად იმა ყმისად ;

( გ) ღრუბელიცა ვერ მიჰხვდების, მე მისრულვარ სადა, მი -, სად !

( დ) გული თქვენი მიპოვნია, მისი შენდა, შენი მისად .

8.21.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

გული თქვენი მიპოვნია, მისი შენდა, შენი მისად. - ტაეპის აზრია: ვხედავ, რომ შენ და უცხო მოყმეს ერთმანეთის სიყვარული, ხათრი გაქვთ

8.22 256

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მისი სახე გულსა ჩემსა ხატად ასრე გამოვხატე,

( ბ) მისთვის ხელმან, გამოჭრილმან, ლხინი ჩემი ვაალქატე .

( გ) ორისაგან ერთი მიყავ : ტყვე - მქმენ, ანუ მააზატე,

( დ) ან მაცოცხლე, ანუ მომკალ, ჭირი ჭირსა მომიმატე “.

8.23 257

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალმან უთხრა ყმასა სიტყვა პირველისა უამესი :

( ბ) „ ეგე სიტყვა მოიგონე დია რამე უკეთესი .

( გ) წეღან საქმე მტერობისა გულსა ჩემსა შთამოსთესი,

( დ) აწ მოყვარე გიპოვნივარ, დისაგანცა უფრო დესი .

8.24 258

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მაშა რათგან მიჯნურობა შენად ღონედ მოიგონე,

( ბ) არ ეგების, ამას იქით თუმცა თავი არ გამონე,

( გ) არ შენ მოგეც თავი ჩემი, დაგაბნიე, დაგაღონე ;

( დ) შენთვის მოვკვდე, ამისებრი მემცა საქმე რა ვიღონე !

8.25 259

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ რაცა გითხრა, თუ ამა საქმესა დამმორჩილდები,

( ბ) რასაცა ეძებ, მიჰხვდები, უცილოდ არ ასცილდები ;

( გ) თუ არ მომისმენ, ვერ ჰპოვებ, რაზომცა ცრემლსა ჰმილდები,

( დ) მოგხვდების მდურვა სოფლისა, მოჰკვდები, გა - ცა - სწბილდები “ .

8.26 260

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმამან უთხრა : „ ეგე საქმე ამას ჰგავსო, არა სხვასა :

( ბ) ორნი კაცნი მოვიდოდეს სადაურნი სადმე გზასა,

( გ) უკანამან წინა ნახა ჩავარდნილი შიგან ჭასა,

( დ) ზედა მიდგა, ჩაჰყიოდა, ტირს, იზახის ვაგლახ - ვასა .

8.27 261

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ეგრე უთხრა : „ ამხანაგო, იყავ მანდა, მომიცდიდე,

( ბ) წავალ თოკთა მოსახმელად, მწადსო, თუმცა ამოგზიდე “ ;

( გ) მას ქვეშეთსა გაეცინნეს, გაუკვირდა მეტად კიდე,

( დ) შემოჰყივლა : „ არ გელოდე, სად გაგექცე, სად წავიდე ?“

8.28 262

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ, დაო, შენთა ხელთაა ჩემი საბელი ყელისა,

( ბ) სხვად უღონოა უშენოდ ჩემგან აპყრობა ხელისა ;

( გ) რასაცა მიზამ, შენ იცი, შენ ხარ წამალი ხელისა,

( დ) თვარა ვისმც ექმნა გვარლითა შეკრვა თავისა მრთელისა ! “

8.28.1 ტაეპის განმარტება - (ა)

▲ზევით დაბრუნება

აწ, დაო, შენთა ხელთაა ჩემი საბელი ყელისა, - ტაეპის აზრია: შენს ხელში ვარ

8.29 263

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალმან უთხრა : „ მომეწონა, ყმაო, შენი ნაუბარი .

( ბ) ხარ უცილოდ კარგი ვინმე, მოყმე, ბრძენთა საქებარი ;

( გ) ხარ ვინათგან აქანამდის მაგა ჭირთა დამთმობარი,

( დ) რაცა გითხრა, მომისმინე, გიპოვნია საძებარი .

8.30 264

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ იმა მოყმისა ამბავი არსადა არ იპოვნების ;

( ბ) თვით თუ არ გითხრობს, არ ითქმის, არვისგან დაიხსოვნების ;

( გ) მოილოდინე, მოვიდეს, რაზომცა დაგეყოვნების,

( დ) დადუმდი, ვარდსა ნუ აზრობ, ცრემლითა ნუ ითოვნების .

8.31 265

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ გითხრა, თუ ცოდნა გწადიან ჩვენისა შენ სახელისა :

( ბ) ტარიელ არის სახელი იმა მოყმისა ხელისა ;

( გ) მე ასმათ მქვიან, რომელსა წვა მაქვს ცეცხლისა ცხელისა,

( დ) სულთქმა სულთქმისა ბევრისა, მაშა თუ არ ერთხელისა !

8.32 266

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ამის მეტსა ვერას გითხრობ მე სიტყვასა ამისთანსა :

(ბ) ისი მინდორს არონინებს ტანსა მჭევრსა, მემაჯანსა,

(გ) ვჭამ, გლახ, მარტო ნადირისა მისგან ხორცსა მონატანსა,

(დ) აწვე მოვა, არა ვიცი, თუ დაჰყოვნის დიდსა ხანსა .

8.33 267

▲ზევით დაბრუნება

( ა )„ ამას გვედრებ, მოიცადო, თავი სხვაგან არსად არო ;

(ბ) რა მოვიდეს, შევეხვეწო, ნუთუ ვით რა მოვაგვარო ;

(გ) ერთმანერთსა შეგამეცნნე, თავი შენი შევაყვარო,

(დ) თვით გიამბოს საქმე მისი, საყვარელსა გაახარო “ .

8.34 268

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალსა ყმამან მოუსმინა, დაჰმორჩილდა, დაჰრთო ნება .

(ბ) ამას ზედან მოიხედნეს, ხევით ესმა ჩხაპუნება ;

(გ) მთვარე წყალსა გამოსრული ნახეს, შუქთა მოვანება,

(დ) უკურიდნეს, აღარა ქმნეს მუნ ხანისა დაყოვნება .

8.35 269

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალმან უთხრა : „ ყმაო, ღმერთმან მოგცა ჟამად, რაცა გინა,

(ბ) მაგრა თავი უჩინო ქმენ, დამალული იყავ შინა ;

(გ) იმა ყმისა მეუნებლე ხორციელი არავინ - ა ;

(დ) ნუთუ ვით რა მოვაგვარო, შენი ნახვა არ ეწყინა “

8.36 270

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ ქვაბსა დამალა ქალმან მალვითა მალითა .

(ბ) იგი ყმა ცხენსა გარდახდა, შვენოდა კაპარჭ - ხრმალითა ;

(გ) ატირდეს მაღლად ცრემლითა, ზღვათაცა შესამალითა,

(დ) ავთანდილ სარკმლით უჭვრეტდა ჭვრეტითა იდუმალითა .

8.37 271

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ამარტის ფერად შეცვალა ბროლი ცრემლისა ბანამან .

(ბ) დიდხან იტირეს ყმამან და მან ქალმან შაოსანამან ;

(გ) შეხსნა, შეიღო აბჯარი, ცხენიცა შეიყვანა მან ;

(დ) დადუმდეს, ცრემლნი მოჰკვეთნა შავმან გიშრისა დანამან .

8.38 272

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ სარკმლით უჭვრეტდა, ტყვე, საკნით ნააზატები .

(ბ) მან ქალმან ქვეშე დაუგო ვეფხის ტყავისა ნატები ;

(გ) მას ზედა დაჯდა იგი ყმა, სულთქვამს ჭირ - მონამატები,

(დ) სისხლისა ცრემლსა გაეწნა შუა გიშრისა სატები .

8.38.1 ტაეპის განმარტება - (ა)

▲ზევით დაბრუნება

ავთანდილ სარკმლით უჭვრეტდა, ტყვე, საკნით ნააზატები.- მეტაფორის აზრია: გახარებული, უცხო მოყმის ნახვით ფრთაშესხმული.

8.39 273

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მან ქალმან ხელ - ყო კვესითა გზებად ცეცხლისა ნელისა,

(ბ) ეგონა ჭამა ხორცისა შემწვრისა, შეუქნელისა ;

(გ) მიუპყრა, ერთი ახლიჩა, ქმნაა საქმისა ძნელისა,

(დ) ძალი არ ჰქონდა, დაუწყო გამოყრა უცოხნელისა .

8.40 274

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ცოტად მიწვა, მიიძინა, თუცა ყოლა ვერა მეტი ;

(ბ) შეკრთა, დიდნი დაიზახნა, წამოიჭრა, ვითა რეტი,

(გ) იზახდის და წამ - წამ იკრის გულსა ლოდი, თავსა კეტი .

(დ) ცალ - კერძ ზის და პირსა იხოკს ქალი მისი შენამჭვრეტი .

8.41 275

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რად დაჰბრუნდი ? - მოახსენა, - მითხარ, რაცა წაგეკიდა ! “

(ბ) მან უბრძანა : „ მონადირე მეფე ვინმე გარდმეკიდა,

(გ) ჰყვეს ლაშქარნი უთვალავნი, ბარგი მძიმედ აეკიდა,

(დ) იგი მინდორს ნადირობდა, დაეფანჩა მარეკი, და -.

8.42 276

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ სევდად მეცა კაცთა ნახვა, ცეცხლი უფრო გავიალე .

(ბ) არ მიუვე ახლოს შეყრად, თავი ჩემი შევიწყალე,

(გ) მათგან მკრთალი შემოვბრუნდი, ტყესა შიგნით დავიმალე .

(დ) ვთქვი : „ ნუთუმცა უკუმრიდა, რა გათენდეს, წავალ ხვალე “.

8.43 277

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალსა ცრემლნი გარდმოსცვივდა ას - ნაკეცნი, ბევრის - ბევრად ;

(ბ) მოახსენა : „ მხეცთა თანა იარები მარტო ტევრად,

(გ) არას კაცსა არ იახლებ საუბრად და შემაქცევრად ;

(დ) მას მაგითა ვერას არგებ, დღეთა შენთა ცუდად ლევ რად ?

8.44 278

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ყოვლი პირი ქვეყანისა ერთობ სრულად მოგივლია,

(ბ) ერთი კაცი შემაქცევრად შენად ვითა დაგელია ?

(გ) გეახლოს და არ გაჰშმაგდე, თუცა ჭირი არ გაკლია ;

(დ) შენ მოჰკვდე და იგი წახდეს, ესე შენთვის რა მადლია ?“

8.45 279

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უბრძანა : „ დაო, ეგეა მსგავსი შენისა გულისა,

(ბ) მაგრა არ არის ქვეყანად წამალი ამა წყლულისა !

(გ) ვის ძალ - უც პოვნა კაცისა, თვით სოფლად არ - მოსრულისა ?

(დ) ჩემი ლხინია სიკვდილი, გაყრა ხორცთა და სულისა .

8.46 280

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ღმერთმან სხვამცა ეტლსა ჩემსა რაცა კაცი რად დაჰბადა,

(ბ) სიახლე და საუბარი თუმცა მისი მე მეწადა !

(გ) ვინმცა გასძლნა ჭირნი ჩემნი, ანუ ვინმცა შეეცადა ?

(დ) შენგან კიდე ხორციელი, დაო, მივის არასადა “.

8.46.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ღმერთმან სხვამცა ეტლსა ჩემსა რადმცა კაცი რად დაჰბადა,
(ბ)სიახლე და საუბარი თუმცა მისი მე მეწადა! - ტაეპების აზრია: ღმერთი რად გააჩენდა ჩემს ეტლზე, ჩემი ბედის მოზიარედ სხვა კაცს,ისეთს, რომ მე მისი სიახლოვე და მასთან საუბარი მნდომებოდა?!

8.47 281

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალმან ჰკადრა : „ არ გამიწყრე, ვიშიშვი და ვიაჯ დია ;

(ბ) რათგან ღმერთსა ვაზირობა შენი ჩემზედ მოუგდია,

(გ) ვერ დავმალავ, უკეთესი რაცა საქმე გამიცდია :

(დ) და არა ვარგა უსაზომო, თავი ზომსა გარდგიხდია !

8.47.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

რათგან ღმერთსა ვაზირობა შენი ჩემზედ მოუგდია, - რადგან მრჩევლად მხოლოდ მე დაგრჩენივარ.

8.48 282

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მისი მძებნელი იყომცა ჭკუითა მეტის - მეტითა ;

(ბ) შენ კაცთა ნაცვლად ნადირთა ახლავ გულითა რეტითა ;

(გ) სჯობს, ერთი კაცი იახლო, ილხენდე მისით ჭვრეტითა .

(დ) ვით იადონი არ მოჰკვდე ბულბულოს თესლთა კვნეტითა “.

8.49 283

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმამან უთხრა : „ რას მენუკვი, არა ვიცი, გამიცხადე !

(ბ) კაცი ჩემად სამსახურად უღმრთოდ მემცა ვით დავბადე !

(გ) ღმერთსა ჩემი უბედობა უნდა, მემცა რას ვეცადე ?!

(დ) და განაღამცა გავნადირდი, თავი ასრე გავიხადე “.

8.50 284

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალმან კვლა ჰკადრა : „ გაგსაჯე მეტითა შეგონებითა,

(ბ) მაგრა თუ კაცი მოგგვარო, მოგყვეს თავისა ნებითა,

(გ) იგი გეახლოს, ილხენდე მისითა შემეცნებითა,

(დ) ფიცე, არ მოჰკლა, არ იყო, არ - სავნებლისა ვნებითა ! “.

8.51 285

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მან უბრძანა : „ თუ მიჩვენებ, ვნახავ, დიდად გავიხარებ,

(ბ) სიყვარულმან მისმან, ვისთვის ხელი მინდორს თავსა ვარებ !

(გ) არას ვუზამ უგემურსა, არათ ოდეს გავამწარებ ;

(დ) რაცა ჩემგან ეამების, ვაამებ და შევიყვარებ “.

9 თავი VIII. შეყრა ტარიელისა და ავთანდილისა (286-314)

▲ზევით დაბრუნება

9.1 286

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ქალი ადგა და წავიდა მის ყმისა მოსაყვანებლად ;

(ბ) „ არ ეწყინაო “, უამბობს, არს მისად მაგულვანებლად,

(გ) ხელი მოჰკიდა, მოჰყვანდა, ვით მთვარე მოსავანებლად ;

(დ) იგი რა ნახა ტარიელ, თქვა მზისად დასაგვანებლად .

9.2 287

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გამოეგება ტარიელ, ჰმართებს ორთავე მზე დარად,

(ბ) ანუ ცით მთვარე უღრუბლოთ შუქთა მოჰფენდეს ქვე ბარად,

(გ) რომე მათთანა ალვისა ხეცა ვარგიყო ხედ არად,

(დ) ჰგვანდეს შვიდთავე მნათობთა, სხვადმცა რისად ვთქვი მე და რად !

9.3 288

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მათ აკოცეს ერთმანერთსა, უცხოობით არ დაჰრიდეს,

(ბ) ვარდსა ხლეჩდეს, ბაგეთაგან კბილნი თეთრნი გამოსჭვირდეს,

(გ) ყელი ყელსა გარდააჭვდეს, ერთმანერთსა აუტირდეს,

(დ) ქარვად შექმნნეს იაგუნდნი მათნი, თუცა ლალად ღირდეს .

9.3.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ქარვად შექმნნეს იაგუნდნი მათნი, თუცა ლალად ღირდეს - ტაეპის აზრია: მათი მკრთალი, ცისფერ-მოლურჯო ფერდაკარგული სახეები (იაგუნდი) გაყვითლდა, ქარვად იქცა, თუმცა ლალისფერი, წითელი უნდა ყოფილიყო.

9.4 289

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მობრუნდეს, ყმამან ავთანდილს ხელი შეუპყრა ხელითა,

(ბ) ერთგან დასხდეს და იტირეს დიდხან ცრემლითა ცხელითა .

(გ) ასმათი სულსა უღებდა სიტყვითა საკვირველითა :

(დ) „ თავთა ნუ დაჰხოცთ, ნუ ბნელ - იქმთ მზესა თქვენითა ბნელითა “.

9.5 290

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელის ვარდი იყო დათრთვილული, არ დაზრული ;

(ბ) ყმასა უთხრა : „ მესწრაფების, მითხარ შენი დაფარული,

(გ) ვინ ხარ, ანუ სით მოსრულხარ, სადაური სად მოსრული ?

(დ) მე სიკვდილსა აღარ ვახსოვ, ვარ მისგანცა გაწირული “ .

9.6 291

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ გასცა პასუხი, სიტყვები ლამაზებია :

(ბ) „ ლომო და გმირო ტარიელ, ვის თავი გინაზებია,

(გ) მე ვარ არაბი, არაბეთს არს ჩემი დარბაზებია,

(დ) მიჯნურობითა დამწვარვარ, ცეცხლი უშრეტი მგზებია .

9.7 292

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე პატრონისა ჩემისა ასული შემყვარებია ;

(ბ) თვით მეფედ მათად მას ხედვენ მონები მკლავ - მაგრებია .

(გ) თუცა არ მიცნობ, გინახავ, თუ ვითა გიაზრებია,

(დ) გახსოვსცა, ოდეს დაჰხოცე მონები არ - საპყრებია ?

9.8 293

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შენ მინდორს გნახეთ გაჭრილი, ჩვენ ზედა გარდგეკიდენით,

(ბ) პატრონი ჩემი გაგიწყრა, ჩვენ ხაფად წაგეკიდენით,

(გ) გიხმეთ, არ მოხვე, ლაშქარნი უკანა გამოგკიდენით,

(დ) შენ ველნი წითლად შეჰღებენ სრულად სისხლისა კი დენით .

9.9 294

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ყველაკასა მათრახითა თავი უხრმლოდ გარდაჰკვეთეთ .

(ბ) მეფე შეჯდა, დაგვეკარგე, კვალი შენი ვერ მოვკვეთეთ,

(გ) ვითა ქაჯი დაგვემალე, მონებიცა დავაფეთეთ,

(დ) ამან უფრო დაგვაშმაგნა, თავი სრულად გავაშეთეთ .

9.10 295

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჭმუნვა შეექმნა, თქვენც იცით, ხელმწიფე ნებიერია !

(ბ) მოგნახეს, გძებნეს ყოველგან, მათ რუკა დაუწერია,

(გ) ვერ ნახეს შენი მნახავი ვერცა ყმა, ვერცა ბერია ;

(დ) აწ გამომგზავნა, რომელსა ვერ მზე ჰგავს, ვერ ეთერია .

9.11 296

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მიბრძანა : „ მიცან ამბავი მის ყმისა წახდომილისა,

(ბ) მაშინ ვარ მქმნელი საქმისა მის, შენგან მონდომილისა “.

(გ) სამ წლამდის მითხრა დადენა უმისოდ ცრემლთა მილისა .

(დ) არ გიკვირს, გავძელ ვერ - ჭვრეტა მისისა გაღიმილისა ?!

9.12 297

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აქანამდის მნახავიცა კაცი შენი არ მენახა,

(ბ) ქურდნი ვნახენ, რომე თქვენთვის სიტყვა რამე გაემკვახა ;

(გ) მათრახითა ჩამოგეგდო ერთი, მკვდართა დაგესახა ;

(დ) მათ მასწავლეს, ძმა რომელთა სულ - მობრძავი სამე, გლახ, ა “.

9.13 298

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელსცა აეხსენა ომი მათი მაშინდელი,

(ბ) იტყვის : „ მახსოვს ეგე საქმე, თუცა არის ადრინდელი ;

(გ) ერთგან გნახენ ნადირობას შენ და შენი მე გამზრდელი ;

(დ) მით ვტიროდი, მომეგონა მე, გლახ, ჩემი წარმწყმედელი .

9.14 299

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რას მაქმნევდით, რად გინდოდი, ერთმანერთსა რათა ვჰგვანდით ?

(ბ) თქვენ მორჭმულნი სთამაშობდით, ჩვენ მტირალნი ღაწვთა ვბანდით .

(გ) რა მონანი შესაპყრობლად მომწიენით, გაჰგულვანდით,

(დ) აწ ვეჭვ, რომე ჩემად ნაცვლად თანა მკვდართა მიიტანდით .

9.15 300

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მოვიხედენ, მომეწია რა პატრონი შენი, ვნახე,

(ბ) ხელმწიფობით შემებრალნეს, ამად ხელი არ შევახე,

(გ) თვალთა წინა გამოვექეც, მეტი არა შევუზრახე .

(დ) ჩემი ცხენი უჩინოს ჰგავს და სხვასამცა რას დავასახე !

9.16 301

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კაცმან ვერ ასწრას თვალისა დაფახვა, დაწამწამება,

(ბ) მას გავექცევი, ვისგანცა ჩემი არა ვცნა ამება ;

(გ) მათ ქურდთა მიღმა გამეგო მე არას არ შეწამება,

(დ) ავად ჰშვენოდა მორევნა და ჩემი დათამამება .

9.17 302

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ ვაშად მოხვე, მეამა ნახვა შენისა პირისა,

(ბ) ტანად სარო და პირად მზე, მამაცად მსგავსი გმირისა,

(გ) მაგრა გარჯილხარ, არა ხარ გარდაუხდელი ჭირისა :

(დ) ძნელია პოვნა კაცისა ღმრთივ ზეცით განაწირისა !“

9.18 303

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ უთხრა : „ ვით მაქებ საქები ბრძენთა ენისა ?

(ბ) მაგისად ნაცვლად რამც ვიყავ ღირსი ქებისა თქვენისა !

(გ) სახე ხარ მზისა ერთისა, ზეცით მნათისა ზენისა,

(დ) რათგან ვერ შეგცვლის პატიჟი ეგზომთა ცრემლთა დენისა .

9.19 304

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ამა დღემან დამავიწყა, გული ჩემი ვინ დაბინდა ;

(ბ) დამიგდია სამსახური იგი იქმნას, რაცა გინდა !

(გ) იაგუნდი ეგრეცა სჯობს, ათასჯერმცა მინა მინდა,

(დ) შენ გეახლო სიკვდილამდის, ამის მეტი არა მინდა !“

9.19.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

ა) ამა დღემან დამავიწყა, გული ჩემი ვინ დაბინდა; - ტაეპის აზრია: ამ დღემ თინათინიც კი დამავიწყა.
გ) იაგუნდი ეგრეცა სჯობს, ათასჯერმცა მინა მინდა,
დ) შენ გეახლო სიკვდილამდის, ამის მეტი არა მინდა!“ - ტაეპის აზრია: ფერმიხდილი ტარიელი („იაგუნდი”) მშვენიერ თინათინს („მინას”) მირჩევნია, ამ ტანჯულ კაცს ჩემგან მეტი თანადგომა და თავდადება ეკუთვნის.

9.20 305

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ უთხრა : „ მე შენი გული აწ მემხურვალების ;

(ბ) მიკვირს, თუ ნაცვლად მაგისად შენ ჩემი რა გევალების !

(გ) მაგრა წესია, მიჯნური მიჯნურსა შეებრალების,

(დ) შენ საყვარელსა გაგყარო, ესე რათ გენაცვალების ?

9.21 306

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ წამოსრულხარ ჩემად ძებნად, პატრონისა სამსახურად ;

(ბ) ღმერთმან ქმნა და გიპოვნივარ, შენცა ცდილხარ მამაცურად .

(გ) მაგრა ჩემსა რა გიამბობს, გამოჭრილვარ ასრე თუ რად !

(დ) მე თუ ვიტყვი, დამწვავს ცეცხლი ცხელი, შემიქმს ალად, მურად “.

9.22 307

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ასმათ უთხრა : „ ლომო, ცრემლით მაგა ცეცხლსა რა ერგების ?

(ბ) მე ვითა ვთქვა წვევა თქმისა, რათგან ეგრე არ ეგების !

(გ) ვხედავ, ესე ხელი ვინმე მოყმე შენთვის წაეგების,

(დ) ცნას მიზეზი შენთა წყლულთა, ქმნას, რა ღონე აეგების !

9.22.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ვხედავ, ესე ხელი ვინმე მოყმე შენთვის წაეგების, (დ) ცნას მიზეზი შენთა წყლულთა, ქმნას რა, ღონე აეგების.- ტაეპების აზრია: ამ ხელ მოყმეს შენთვის თავი არ ენანება. რომ შეიტყობს შენს ამბავს, ეგებ შენი შველა შეძლოს.

9.23 308

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მეხვეწებოდა, ლამოდა ჩემგან რასამე სმენასა ;

(ბ) ნუ უყოს ღმერთმან ! გაძლება მემცა ვით მივეც ენასა ?!

(გ) თუ რას სცნობს, ვეჭობ ამისგან თქვენსა რასამე ლხენასა .

(დ) არს უკეთესი, რაცაღა სწადს განგებასა ზენასა “ .

9.23.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ნუ უყოს ღმერთმან, გაძლება მემცა ვით მივეც ენასა?! - საერთო აზრია: ღმერთმა ნუ ქნას, რომ ამ მოყმისათვის შენი ამბის თქმა დამჭირდეს, ამას ჩემი ენა როგორ გაუძლებს?!

9.24 309

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ამას დაყმუნდა ტარიელ დამწვარი, დაავლებული ;

(ბ) ასმათს უბრძანა : „ მას აქათ შენ ხარ ჩემთანა ხლებული ;

(გ) რად არა იცი, უწამლო არს ლები ესე ლებული !

(დ) კვლა ესე ყმა მწვავს მტირალი, ცრემლითა დავალებული .

9.25 310

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მაგრა ღმერთმან მოწყალემან მით ცნობითა ერთით მზითა

(ბ) ორი მისი მოწყალება დღესცა მომცა ამა გზითა :

(გ) პირველ, შეყრის მოყვარულთა ჩემით რათმე მიზეზითა,

(დ) კვლა, ნუთუმცა სრულად დამწვა ცეცხლთა ცხელთა ანაგზითა “ .

იხ . ტაეპის განმარტებანი

9.25.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

9.26 311

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმასა უთხრა : „ ვინცა კაცმან ძმა იძმოს, თუ დაცა იდოს,

(ბ) ხამს თუ მისთვის სიკვდილსა და ჭირსა თავი არ დაჰრიდოს ;

(გ) ღმერთმან ერთი რათ აცხოვნოს, თუ მეორე არ წაწყმიდოს ?

(დ) შენ ისმენდი, მე გიამბობ, რაცღა გინდა წამეკიდოს “ .

9.27 312

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ასმათს უთხრა : „ მოდი, მოჯე, თანა წყალი მოიტანე,

(ბ) დაბნედილსა მაპკურებდი, გული მითა გარდამბანე ;

(გ) მკვდარი მნახო, დამიტირე, სულთქმა გაათანისთანე,

(დ) მე სამარე გამითხარე, აქა მიწა მიაკვანე “.

9.28 313

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ღილ - ჩახსნილი საამბობლად დაჯდა, მხარნი ამოყარნა ;

(ბ) ვითა მზე ჯდა მოღრუბლებით, დიდხან შუქნი არ ადარნა ;

(გ) ვერ გაახვნა სასაუბროდ, მან ბაგენი გაამყარნა,

(დ) მერმე სულთქვნა, დაიზახნა, ცრემლნი ცხელნი გარდმოყარნა .

9.29 314

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოსთქვამს : „ ჰაი, საყვარელო, ჩემო, ჩემთვის დაკარგულო,

(ბ) იმედო და სიცოცხლეო, გონებაო, სულო, გულო,

(გ) ვინ მოგკვეთა, არა ვიცი, ხეო, ედემს დანერგულო !

(დ) ცეცხლმან ცხელმან ვით ვერ დაგწვა, გულო, ასჯერ დადაგულო ?!“

10 თავი IX. ტარიელისაგან თავის ამბვის მბობა, ოდეს ავთანდილს უამბო (315-345)

▲ზევით დაბრუნება

10.1 315

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ისმენდი, მოეც გონება ჩემთა ამბავთა სმენასა,

(ბ) საუბართა და საქმეთა ვითა ძლივ ვათქმევ ენასა !

(გ) იგი, ვინ ხელ - მქმნა, მოველი მისგან აროდეს ლხენასა,

(დ) ვისგან შევუცავ სევდათა, სისხლისა ღვართა დენასა .

10.2 316

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ინდოეთს შვიდთა მეფეთა ყოვლი კაცი ხართ მცნობელი :

(ბ) ექვსი სამეფო ფარსადანს ჰქონდა, თვით იყო მპყრობელი,

(გ) უხვი, მდიდარი, უკადრი, მეფეთა ზედა მფლობელი,

(დ) ტანად ლომი და პირად მზე, ომად მძლე, რაზმთა მწყობელი .

10.3 317

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მამა - ჩემი ჯდა მეშვიდედ, მეფე მებრძოლთა მზარავი,

(ბ) სარიდან ერქვა სახელად, მტერთა სრვად დაუფარავი ;

(გ) ვერვინ ჰკადრებდის წყენასა, ვერ ცხადი, ვერცა მპარავი ;

(დ) ნადირობდის და იშვებდის საწუთრო - გაუმწარავი .

10.4 318

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ხალვა მოსძულდა, შეექმნა გულს კაეშანთა ჯარები,

(ბ) თქვა : „ წამიღია მტერთაგან ძლევით ნაპირთა არები,

(გ) ყოვლგნით გამისხმან, მორჭმით ვზი, მაქვს ზეიმი და ზარები “ ;

(დ) ბრძანა : „ წავალ და მეფესა ფარსადანს შევეწყნარები “ ;

10.5 319

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ფარსადანს წინა დაასკვნა გაგზავნა მოციქულისა,

(ბ) შესთვალა : „ შენ გაქვს მეფობა ინდოეთისა სრულისა ;

(გ) აწე მწადს, თქვენსა წინაშე მეცა ვცნა ძალი გულისა,

(დ) სახელი დარჩეს ჩემისა ერთგულად ნამსახურისა “.

10.5.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

აწე მწადს, თქვენსა წინაშე მეცა ვცნა ძალი გულისა, - ტაეპის აზრია: ახლა მინდა თქვენს სამსახურში („თქვენს წინაშე”) ჩემი ვაჟკაცობა და ომის უნარი გამოვცადო.

10.6 320

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ფარსადან შექმნა ზეიმი ამა ამბისა მცნობელმან .

(ბ) შესთვალა : „ ღმერთსა მადლობა შევსწირე ხმელთა მფლობელმან,

(გ) რათგან ეგე ჰქმენ მეფემან, ჩემებრ ინდოეთს მპყრობელმან .

(დ) აწ მოდი, ასრე პატივ გცე, ვითა ძმამან და მშობელმან “.

10.7 321

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ერთი სამეფო საკარგვად, უბოძა ამირბარობა .

(ბ) თვით ამირბარსა ინდოეთს აქვს ამირ - სპასალარობა .

(გ) მეფე რა დაჯდა, არა სჭირს ხელისა მიუმწვდარობა ;

(დ) სხვად პატრონია, მართ ოდენ არა აქვს კეისარობა .

10.7.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ერთი სამეფო საკარგვად, უბოძა ამირბარობა. - ტაეპის აზრია: უბოძა ერთი სამეფო საკარგავად და ამირბარობა.

(გ)მეფე რა დაჯდა, არა სჭირს ხელისა მიუმწვდარობა; - ტაეპის აზრია: ტარიელის მამა თავის საკარგავში მეფედ რომ დაჯდა, როგორც გაერთიანებული ინდოეთის მეფის ვასალი, ამავე დროს ინდოეთის მეფისაგან დაკისრებულ თანამდებობასაც, — ამირბარობასაც — კარგად უძღვებოდა.

10.8 322

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თვით მეფემან მამა - ჩემი დაიჭირა სწორად თავსა .

(ბ) თქვა : „ ჩემებრი ამირბარი, ნაძლევი ვარ, ვისმცა ჰყავსა ! “

(გ) ლაშქრობდის და ნადირობდის, აძლევდიან მტერნი ზავსა .

(დ) მას არა ვჰგავ ასრე, ვითა მე სხვა კაცი არა მგავსა .

10.9 323

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ძე არ ესვა მეფესა და დედოფალსა მზისა დარსა,

(ბ) ჭმუნვა ჰქონდა, ჟამი იყო, მით აეხვნეს სპანი ზარსა .

(გ) ვა, კრულია დღემცა იგი, მე მივეცი ამირბარსა !

(დ) მეფემან თქვა : „ შვილად გავზრდი, თვით ჩემივე გვარი არსა “.

10.10 324

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მეფემან და დედოფალმან მიმიყვანეს შვილად მათად,

(ბ) საპატრონოდ მზრდიდეს სრულთა ლაშქართა და ქვეყანათად,

(გ) ბრძენთა მიმცეს სასწავლელად ხელმწიფეთა ქცევა - ქმნათად ;

(დ) მოვიწიფე, დავემსგავსე მზესა თვალად, ლომსა ნაკვთად .

10.10.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მოვიწიფე, დავემსგავსე მზესა თვალად, ლომსა ნაკვთად. - ეს წინადადება ცოტათი უსწრებს თხრობას: შემდეგ ლაპარაკია ტარიელის თავგადასავალზე ხუთი წლის ასაკში.

10.11 325

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ასმათ, მითხრობდი, რაცა სცნა ჩემგან ამბობა ცილისა !

(ბ) ხუთისა წლისა შევიქმენ მსგავსი ვარდისა შლილისა ;

(გ) ჭირად არ მიჩნდის ლომისა მოკლვა, მართ ვითა სილისა ;

(დ) არა ჰგაოდის ფარსადანს ყოლა არა - სმა შვილისა .

10.12 326

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე ხუთისა წლისა ვიყავ, დაორსულდა დედოფალი “.

(ბ) ესე რა თქვა, ყმამან სულთქვნა, ცრემლით ბრძანა : „ შობა ქალი “.

(გ) დაბნედასა მიეწურა, ასმათ ასხა გულსა წყალი ;

(დ) თქვა : „ მაშინვე მზესა ჰგვანდა, აწ მედების ვისგან ალი !

10.13 327

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ წიგნი წიგნსა ეწეოდა, დედოფალი ოდეს შობდა,

(ბ) მოციქულსა - მოციქული, ინდოეთი სრულად სცნობდა ;

(გ) მზე და მთვარე განცხრებოდეს, სიხარულით ცა ნათობდა ;

(დ) ყოვლი არსად შემოსრული მხიარული თამაშობდა .

10.14 328

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ქება არ ითქმის ენითა, აწ ჩემგან ნაუბარითა !

(ბ) ფარსადან დაჯდა ხარებად ზეიმითა და ზარითა ;

(გ) ყოვლგნით მოვიდეს მეფენი ნიჭითა მრავალ - გვარითა .

(დ) საჭურჭლე გასცეს, აივსნეს ლაშქარნი საბოძვარითა .

10.15 329

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ საშობელი გაიყარა, ზრდა დაგვიწყეს მე და ქალსა,

(ბ) მართ მაშინვე ჰგვანდა იგი მზისა შუქთა ნასამალსა .

(გ) ვუყვარდით და სწორად ვუჩნდით მეფესა და დედოფალსა .

(დ) აწ ვახსენებ, ვისგან ჩემი დაუდაგავს გული ალსა !“

10.15.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მართ მაშინვე ჰგვანდა იგი მზისა შუქთა ნასამალსა. - ტაეპის აზრია: ქალი მზის შუქზე სამჯერ უფრო ლამაზი იყო მისცეს

10.16 330

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა დაბნდა, რა სახელისა ხსენებასა მიეწურა ;

(ბ) ავთანდილსცა აეტირა, მისმან ცეცხლმან გულსა ჰმურა ;

(გ) ქალმან სულად მოაქცია, მკერდსა წყალი დააპკურა .

(დ) თქვა : „ ისმენდი, მაგრა ჩემი სიკვდილისა დღე დასტურ - ა .

10.16.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ავთანდილსცა აეტირა, მისმან ცეცხლმან გულსა ჰმურა; - ტაეპის აზრია: ტარიელის ტანჯვამ ავთანდილსაც გული დასწვა.

10.17 331

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მას ქალსა ნესტან - დარეჯან იყო სახელად ხმობილი .

(ბ) შვიდისა წლისა შეიქმნა ქალი წყნარი და ცნობილი,

(გ) მთვარისა მსგავსი, შვენებით მზისაგან ვერ - შეფრობილი ;

(დ) მისსა ვით გასძლებს გაყრასა გული ალმასი, წრთობილი .

10.18 332

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ იგი ასრე მოიწიფა, მე შემეძლო შესლვა ომსა ;

(ბ) მეფე ქალსა ვით ხედვიდა მეფობისა ქმნისა მწთომსა,

(გ) მამასავე ხელთა მიმცეს, რა შევიქმენ ამა ზომსა ;

(დ) ვბურთობდი და ვნადირობდი, ვით ყატასა ვხოცდი ლომსა .

10.18.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) მეფე ქალსა ვით ხედვიდა მეფობისა ქმნისა მწთომსა,
(გ) მამასავე ხელთა მიმცეს, რა შევიქმენ ამა ზომსა; - ბ და გ ტაეპთა აზრია: რომ შეიტყო, ქალი მემკვიდრედ ვარგოდა, მე აღარ დავჭირდი და ჩემსავე ოჯახში დამაბრუნეს.

10.19 333

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ასმათ, მოწამე ყოვლისა ხარ ჩემი, ფერ - მიხდილისა,

(ბ) მზესა მე ვსჯობდი შვენებით, ვით ბინდსა - ჟამი დილისა ;

(გ) იტყოდეს ჩემნი მნახავნი : „ მსგავსია ედემს ზრდილისა “.

(დ) აწ მაშინდლისა ჩემისა სახე ვარ ოდენ ჩრდილისა .

10.19.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

აწ მაშინდლისა ჩემისა სახე ვარ ოდენ ჩრდილისა. - ტაეპის აზრია: ახლა ჩემს მაშინდელ ჩრდილსღა ვგავარ.

10.20 334

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მეფემან კოშკი ააგო, შიგან საყოფი ქალისა :

(ბ) ქვად ფაზარი სხდა, კუბო დგა იაგუნდისა ლალისა,

(გ) პირსა ბაღჩა და საბანლად სარაჯი ვარდის წყალისა ;

(დ) იგი მუნ იყვის, მედების ვისგან სახმილი ალისა !

10.21 335

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დღე და ღამე მუჯამრითა ეკმეოდის ალვა თლილი ;

(ბ) ზოგჯერ კოშკს ჯდის, ზოგჯერ ბაღჩას ჩამოვიდის, რა დგის ჩრდილი .

(გ) დავარ იყო და მეფისა, ქვრივი, ქაჯეთს გათხოვილი,

(დ) მას სიბრძნისა სასწავლელად თვით მეფემან მისცა შვილი .

10.22 336

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ სრა ედგა მოფარდაგული ოქსინოთა და შარდითა ;

(ბ) ვერვინ ვხედევდით, შეიქმნა პირითა მინა - ვარდითა ;

(გ) ასმათ და ორნი მონანი ჰყვიან, იმღერდის ნარდითა ;

(დ) მუნ იზრდებოდის ტანითა, გაბაონს განაზარდითა .

10.23 337

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თხუთმეტისა წლისა ვიყავ, მეფე მზრდიდა ვითა შვილსა ;

(ბ) დღისით ვიყვი მას წინაშე, გამიშვებდის არცა ძილსა ;

(გ) ძალად ლომსა, თვალად მზესა, ტანად ვჰგვანდი ედემს ზრდილსა,

(დ) სროლასა და ასპარეზსა აქებდიან ჩემგან ქმნილსა .

10.24 338

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მოსრნის მხეცნი და ნადირნი ისარმან ჩემმან სრეულმან ;

(ბ) მერმე ვიბურთი მოედანს, მინდორით შემოქცეულმან ;

(გ) შევიდი, შევქმნი ნადიმი, ნიადაგ ლხინსა ჩვეულმან ;

(დ) აწ საწუთროსა გამყარა პირმან ბროლ - ბალახშეულმან !

10.25 339

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მამა მომიკვდა, მოვიდა დღე სიკვდილისა მისისა ;

(ბ) ქმნა გაუცუდდა ფარსადანს ნიშატისა და ნიშისა ;

(გ) მათ გაეხარნეს, ვის ზარი დალევდის მისგან შიშისა ;

(დ) ერთგულთა შექმნეს ვაება, მტერთა - ხსენება იშისა .

10.26 340

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე წელიწდამდის ბნელსა ვჯე საწუთრო - გაცუდებული,

(ბ) დღისით და ღამით ვვაებდი, ვერვისგან სულ - დაღებული ;

(გ) გაყვანად ხასნი მოვიდეს, მითხრეს მეფისა მცნებული,

(დ) ებრძანა : „ შვილო ტარიელ, ნუ ხარ შავითა ღებული .

10.27 341

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩვენ უფრო გვტკივის იგი, ვინ დაგვაკლდა სწორად თავისა “.

(ბ) ასი ებოძა საჭურჭლე, ებრძანა ახდა შავისა,

(გ) ბოძება მისეულისა სრულისა საკარგავისა :

(დ) „ შენ გქონდეს ამირბარობა, ქმნა მისვე საურავისა “ .

10.28 342

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ავენთი, დამწვეს მამისა სახმილთა დაუშრტობელთა ;

(ბ) უკანის გამომიყვანეს ხასთა მათ წინა - მდგომელთა ;

(გ) გამოსლვისათვის ზეიმი შექმნეს ინდოეთს მფლობელთა,

(დ) შორს მომეგებნეს, მაკოცეს პატივით, ვითა მშობელთა .

10.29 343

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მათ საჯდომთა ახლოს დამსვეს, პატივს მცემდეს ძისა დარად,

(ბ) მის ხელისა საურავი მათ ორთავე მითხრეს წყნარად ;

(გ) ურჩ ვექმენ და მისეულთა წესთა ქცევა მიჩნდა ზარად .

(დ) არ მომეშვნეს, დავჰმორჩილდი, თაყვანის - ვეც ამირბარად .

10.30 344

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თავადობა ინდოთა და მრავალთაცა მქონდა სხვათა,

(ბ) ვნაპირობდი, თუ ვინ იყვის მავნებელად ჩემთა სპათა,

(გ) ხალვად ვჯდი და ვიხარებდი, ზამი შევქმნი მღერა - სმათა,

(დ) სპათა ვმოსდი, ვნადირობდი, ქება თქვიან ჩემთა ქმნათა .

10.31 345

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აღარა ვიცი, დამვიწყდეს, თუც არ დიადი წელია ;

(ბ) გიამბო ჩემი ამბავი, განა რაზომცა ძნელია !

(გ) ცრუ და მუხთალი სოფელი მიწყივ ავისა მქმნელია,

(დ) მისთა ნაკვესთა წინწალი დამეცეს ხანგრძლად მწველია “.

10.31.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მისთა ნაკვესთა წინწალი დამეცეს ხანგრძლად მწველია". - ტაეპის აზრია: ახლა ჩემი ამბის თქმით დამეცემა ხელახლა იმ ცეცხლის ნაპერწკალი, რომელმაც ერთხელ დამწვა, ტანჯვა გამიახლდება.

11 თავი X. ამბავი ტარიელის გამიჯნურებისა, პირველ რომ გამიჯნურდა (346-381)

▲ზევით დაბრუნება

11.1 346

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლა დაიწყო თქმა ამბისა მან, რა ხანი მოიტირა :

(ბ) დღესა ერთსა მე და მეფე მოვიდოდით, გვენადირა ;

(გ) მიბრძანა, თუ : „ ქალი ვნახოთ “, ხელი ხელსა დამიჭირა .

(დ) მის ჟამისა მხსენებელი მე სულ - დგმული არ გიკვირა ?

11.2 347

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მეფემან ახმა დურაჯთა მითხრა მიტანად ქალისა,

(ბ) გამოვუხვენ და წავედით ჩემად სადებლად ალისა ;

(გ) მაშინ დავიწყე გარდახდა მე საწუთროსა ვალისა .

(დ) ალმასისა ხამს ლახვარი ლახვრად გულისა სალისა !

11.2.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) გამოვუხვენ და წავედით ჩემად სადებლად ალისა; - ეს მეტაფორა აღნიშნავს სიყვარულს, რომელიც ტარიელს ამ სტუმრობისას დაეუფლება. (გ) მაშინ დავიწყე გარდახდა მე საწუთროსა ვალისა. - ტაეპის აზრია: ადამიანი ამ ქვეყნად ტანჯვას ვერ ასცდება. ეს მას, თითქოს, ვალად ადევს. ტარიელის ასეთი ტანჯვა ნესტანთან სტუმრობით დაიწყო.

11.3 348

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ბაღჩა ვნახე უტურფესი ყოვლისავე სალხინოსა :

(ბ) მფრინველთაგან ხმა ისმოდა უამესი სირინოსა ;

(გ) მრავლად ისხა სარაჯები ვარდის წყლისა აბანოსა .

(დ) კარსა ზედა მოჰფარვიდა ფარდაგები ოქსინოსა .

11.4 349

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვიცოდი, სწადდა არვისგან ნახვა მის მზისა დარისა,

(ბ) მე გარე ვდეგ და მეფემან შევლო ფარდაგი კარისა ;

(გ) ვერას ვხედევდი, ოდენ ხმა მესმოდა საუბარისა .

(დ) ასმათს უბრძანა გამოხმა დურაჯთა ამირბარისა .

11.4.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

„ვიცოდი, სწადდა არვისგან ნახვა მის მზისა დარისა, - ტაეპის აზრია: ვიცოდი, რომ მეფეს არ უნდოდა, ნესტანი ვისმე ენახა.

11.5 350

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ასმათ ფარდაგსა აზიდნა, გარე ვდეგ მოფარდაგულსა ;

(ბ) ქალსა შევხედენ, ლახვარი მეცა ცნობასა და გულსა .

(გ) მოვიდა, მივსცნე დურაჯნი, მთხოვა ცეცხლითა დაგულსა .

(დ) ვამე, მას აქათ სახმილსა დავუწვავ ნიადაგულსა !

11.6 351

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ წახდეს იგი ნათელნი, მზისაცა მოწუნარენი ! “

(ბ) მისი ვერ გასძლო ხსენება, დაბნდა და სულთქვნა მწარენი ;

(გ) ყმა და ასმათი ტიროდეს ხმას სცემდეს იგი არენი,

(დ) ჭმუნვით თქვეს : „ მკლავნი ცუდ ქმნილან, ვა, გმირთა მემუქარენი !“

11.7 352

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ასმათმან წყალი დაასხა, ცნობად მოვიდა ტარია,

(ბ) დიდხან ვერა თქვა, სევდამან გული შეუპყრა, დარია ;

(გ) დაჯდა და მწარედ სულთ - ითქვნა, ცრემლი მიწასა გარია,

(დ) თქვა : „ ჩემგან მისი ხსენება, ვამე, რა დიდი ზარია !

11.8 353

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მიმნდონი საწუთროსანი მისთა ნივთთაგან რჩებიან,

(ბ) იშვებენ, მაგრა უმუხთლოდ ბოლოდ ვერ მოურჩებიან ;

(გ) ვაქებ ჭკუასა ბრძენთასა, რომელნი ეურჩებიან .

(დ) ისმენდი ჩემთა ამბავთა, თუ სულნი შე - ღა - მრჩებიან !

11.8.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

ა) მიმნდონი საწუთროსანი მისთა ნივთთაგან რჩებიან,

(ბ) იშვებენ, მაგრა უმუხთლოდ ბოლოდ ვერ მოურჩებიან;

(გ) ვაქებ ჭკუასა ბრძენთასა, რომელნი ეურჩებიან. - ა, ბ და გ ტაეპებში ადამიანები დაყოფილნი არიან ორ ჯგუფად: 1. ისინი, ვინც წუთისოფლის წესს მისდევენ, ამქვეყნიური სიხარულითა და ბედნიერებით დატკბობას ცდილობენ 2. ისინი, ვინც წუთისოფლურ ბედნიერებას უარყოფენ, როგორც არამყარსა და მოჩვენებითს. ტარიელი უპირატესობას მეორეებს ანიჭებს

11.9 354

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დურაჯნი მივსცენ, გავიღე სხვა ვერა გზაღა თავისა,

(ბ) დავეცი, დავბნდი, წამიხდა ძალი მხართა და მკლავისა,

(გ) რა სულად მოვე, შემესმა ხმა ტირილისა და ვისა :

(დ) გარე მომრტყმოდეს ჯალაბნი, ვითა ჩამსხდომი ნავისა .

11.10 355

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შიგან ვწევ დიდთა დარბაზთა ტურფითა საგებელითა,

(ბ) ზედ დამტიროდეს მეფენი ცრემლითა უშრობელითა,

(გ) პირსა იხოკდეს ხელითა, ღაწვისა გამპობელითა,

(დ) მუყრნი მოასხნეს, სენითა მთქვეს გამაბელზებელითა .

11.11 356

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე რა მნახა თვალ - ახმული, მეფე ყელსა მომეხვია,

(ბ) ცრემლით მითხრა : „ შვილო, შვილო, ცოცხალ ხარ - ღა ? სიტყვა თქვია !“

(გ) მე პასუხი ვერა გავეც, ვითა შმაგი, შევკრთი დია,

(დ) კვლა დავეცი დაბნედილი, გულსა სისხლი გარდმეთხია .

11.12 357

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ სრულნი მუყრნი და მულიმნი მე გარე შემომცვიდიან,

(ბ) მათ ხელთა ჰქონდა მუსაფი, ყოველნი იკითხვიდიან ;

(გ) მტერ - დაცემული ვეგონე, არ ვიცი, რას ჩმახვიდიან .

(დ) სამ დღემდის ვიყავ უსულო, ცეცხლნი უშრეტნი მწვიდიან .

11.13 358

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აქიმნიცა იკვირვებდეს : „ ესე სენი რაგვარია ?

(ბ) სამკურნალო არა სჭირს რა, სევდა რამე შემოჰყრია “.

(გ) ზოგჯერ შმაგად წამოვიჭრი, სიტყვა მცთარი წამერია .

(დ) დედოფალი ზღვასა შეიქმს, მას რომ ცრემლი დაუღვრია .

11.14 359

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ სამსა დღესა დარბაზს ვიყავ არ ცოცხალი, არცა მკვდარი ;

(ბ) მერმე ცნობა მომივიდა, მივჰხვდი რასმე მიუმხვდარი ;

(გ) ვთქვი, თუ : „ ჰაი, რაშიგან ვარ მე სიცოცხლე - გარდამხდარი ! “

(დ) თმობა ვსთხოვე შემოქმედსა, ვჰკადრე სიტყვა სამუდარი .

11.15 360

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვთქვი, თუ : „ ღმერთო, ნუ გამწირავ, აჯა ჩემი შეისმინე,

(ბ) მომეც ძალი დათმობისა, ცოტად ვითა აღმადგინე,

(გ) აქა ყოფა გამამჟღავნებს, სახლსა ჩემსა მიმაწვინე !“

(დ) მანვე ქმნა და მო - რე - ვჯობდი, გული წყლული გავარკინე .

11.16 361

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ზე წამოვჯე . მეფისაგან კაცი დია მოვიდოდა .

(ბ) ახარებდეს : „ წამოჯდაო “, დედოფალი გამორბოდა ;

(გ) მეფე მორბის თავ - შიშველი, არ იცოდა, რას იქმოდა,

(დ) იგი ღმერთსა ადიდებდა, სხვა ყველაი უჩუმოდა .

11.16.1 ტაეპის განმარტება - (ა)

▲ზევით დაბრუნება

„ზე წამოვჯე. მეფისაგან კაცი დია მოვიდოდა. - ტაეპის აზრია: მეფისგან ბევრნი მოდიოდნენ ტარიელის ამბის საკითხავად.

11.17 362

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ იქით და აქათ მომისხდეს, მახვრიტეს სახვრეტელია ;

(ბ) მე მოვახსენე : „ პატრონო, გული აწ უფრო მრთელია ;

(გ) ცხენსა შეჯდომა მწადიან, ვნახნე წყალნი და ველია “.

(დ) ცხენი მომგვარეს, შე - ცა - ვჯე, მეფე ჩემთანა მვლელია .

11.18 363

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გამოვედით, მოვიარეთ მოედანს და წყლისა პირსა ;

(ბ) ჩემსა მივე, დავაბრუნვე, მეფე მომყვა სახლთა ძირსა .

(გ) შინა მოვე, უარ გავხე, სხვა დამერთო ჭირი ჭირსა ;

(დ) ვთქვი, თუ : „ მოვკვდე, ბედი ჩემი ამის მეტსა არას ღირს - ა ! “.

11.19 364

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ზაფრანის ფერად შეცვალა ბროლი ცრემლისა ბანამან,

(ბ) გული უფრო - რე დამიჭრა ათიათასმან დანამან .

(გ) საწოლის მეკრე შემოდგა, მოლარე გაიყვანა მან ;

(დ) ვთქვი, თუ : „ რა იცის ამბავი, ნეტარ, ან იმან, ან ამან ?“

11.20 365

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მონააო ასმათისი “. - „ რა იცისო ?“, ვარქვი, - ვჰკითხე “.

(ბ) შემოვიდა, სააშიკო წიგნი მომცა, წავიკითხე ;

(გ) გამიკვირდა, სხვად ვითამცა ვქმენ გულისა მწველთა სითხე ?

(დ) მისგან ეჭვი არა მქონდა, სევდად მაწვა გულსა მით ხე .

11.20.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

გამიკვირდა, სხვად ვითამცა ვქმენ გულისა მწველთა სითხე? - ტაეპის აზრია: სხვაგვარად როგორ შევათხელებდი ჩემს დამწველ ალს? იგულისხმება: როგორ მივხვდებოდი, რომ მოსულს ჩემი სასიხარულო მოციქულობა მოჰქონდა ნესტანისგან?

11.21 366

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე გამიკვირდა : „ სით ვუყვარ, ანუ ვით მკადრებს თხრობასა ?

(ბ) მიუყოლობა არ ვარგა, დამწამებს უზრახობასა,

(გ) ჩემგან იმედსა გარდასწყვედს, მერმე დამიწყებს გმობასა “ .

(დ) დავწერე, რაცა პასუხად ჰმართებდა აშიკობასა .

11.22 367

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დღენი გამოხდეს, მე გული უფრო - რე დამწვეს კვლავ ალთა,

(ბ) ვეღარ ვუჭვრეტდი ლაშქართა, მინდორს თამაშად მავალთა ;

(გ) დარბაზს ვერ მივე ; მკურნალთა დაიწყეს მოსლვა მრავალთა,

(დ) მაშინ დავიწყე გარდახდა სოფლისა ლხინთა და ვალთა .

11.22.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მაშინ დავიწყე გარდახდა სოფლისა ლხინთა და ვალთა. - ტაეპის აზრია: მაშინ ვიგემე პირველად ტანჯვა, რომლის წვნევა ადამიანისათვის გარდუვალია, როგორც ვალი, იმ ლხინის სამაგიეროდ, რაც წუთისოფელში უნახავს (შდრ. სტრ. 347

11.23 368

▲ზევით დაბრუნება

1.15pt;margin-left:0cm'> ( ა ) „ მათ ვერა მარგეს, მე გულსა ბინდი დამეცა ბნელისა,

(ბ) სხვამან ვერავინ შემატყვა დება ცეცხლისა ცხელისა ;

(გ) სისხლი დამწამეს ; მეფემან ბრძანა გახსნევა ხელისა .

(დ) გავიხსენ ფარვად პატიჟთა, არვისგან საეჭველისა .

11.24 369

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ხელ - გახსნილი, სევდიანი, საწოლს ვიყავ თავის წინა ;

(ბ) ჩემი მონა შემოვიდა, შევხედენ, თუ თქვას : რაძინა .

(გ) „ მონააო ასმათისი “. შემოყვანა ვუთხარ შინა .

(დ) გულსა შინა დავუზრახე : „ რა მპოვაო, ანუ ვინ - ა ?! “

11.25 370

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მონამან წიგნი მომართვა, მე წავიკითხე ნებასა ;

(ბ) წიგნსა შევატყევ, ლამოდა შეყრისა მოსწრაფებასა ;

(გ) პასუხად გავეც : „ ჟამია, მართალ ხარ გაკვირვებასა ;

(დ) მოვალ, თუ მიხმობ, მე ნუ მეჭვ მოსლვისა დაზარებასა “.

11.26 371

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ გულსა ვარქვი, თუ : „ ლახვარნი ეგე ვით დაგაღონებენ !

(ბ) ამირბარი ვარ, ხელმწიფე, სრულნი ინდონი მმონებენ ;

(გ) აზრად შეიქმან, საქმესა ათასჯერ შეაწონებენ,

(დ) თუ შეიგებენ, მე მათთა არეთა არ მარონებენ “ .

11.27 372

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კაცი მოვიდა მეფისა : „ სწადსო ამბისა სმინება “ .

(ბ) მოყვანა ვუთხარ ; ებრძანა : „ ქმნაცა სისხლისა დინება ?“

(გ) მე ვჰკადრე : „ ხელი გავიხსენ, დამიწყო მოჯობინება,

(დ) წინაშე მოვალ, ამისთვის კვლა უფრო მმართებს ლხინება “ .

11.28 373

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დარბაზს მივე . მეფე ბრძანებს : „ ამის მეტსა ნუ იქმ აბა !“

(ბ) ცხენსა შემსვა უკაპარჭო, წელთა არა არ შემაბა,

(გ) შეჯდა, ქორნი მოუტივნა, დურაჯები დაინაბა,

(დ) მშვილდოსანნი გასაგანნა, იტყოდიან : „ შაბა, შაბა ! “

11.28.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ცხენსა შემსვა უკაპარჭო, წელთა არა არ შემაბა, - ტაეპის აზრია: მსუბუქად შემსვა ცხენზე, კაპარჭითა და ხმლით თავი არ დამამძიმებინა

11.29 374

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შინა დავსხედით ნადიმად მას დღესა მინდორს რებულნი ;

(ბ) მომღერალნი და მუტრიბნი არ იყვნეს სულ - დაღებულნი ;

(გ) მეფემან გასცნა მრავალნი თვალნი, ღარიბად ქებულნი .

(დ) აუვსებელნი არ დარჩეს მას დღესა მათნი ხლებულნი .

11.30 375

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვეცდებოდი, არა მცალდა სევდისაგან თავის კრძალვად ;

(ბ) ვიგონებდი, ცეცხლი უფრო მედებოდა გულსა ალვად ;

(გ) ჩემნი სწორნი წავიტანენ, ჩემსა დავჯე, მთქვიან ალვად,

(დ) ევქმენ სმა და ნადიმობა პატიჟთა და ჭირთა მალვად .

11.31 376

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მოლარემან შინაურმან ყურსა მითხრა ნაუბარი :

(ბ) „ ქალი ვინმე იკითხავსო : „ ინახვისცა ამირბარი ? “

(გ) ზეწარითა მოუბურავს პირი, ბრძენთა საქებარი “;

(დ) ვარქვი : „ საწოლს წაიყვანე, ჩემგან არის ნახმობარი “.

11.32 377

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავდეგ, მსხდომნი ნადიმობად აემზადნეს ასაყრელად ;

(ბ) შართი ვუთხარ : „ ნუ ასდგებით, მოვალ ხანსა დაუზმელად “ ;

(გ) გამოვე და საწოლს შევე, მონა მოდგა კარსა მცველად .

(დ) გული მივეც თმობა - ქმნათა აუგისა საკრძალველად .

11.32.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

(გ) გამოვე და საწოლს შევე, მონა მოდგა კარსა მცველად.

(დ) გული მივეც თმობა-ქმნათა აუგისა საკრძალველად. - საერთო აზრია: ტარიელი აპირებს ასმათთან არშიყობას, თუმცა ამისი სურვილი არ აქვს. იგი იმიტომაა იძულებული ასე მოიქცეს, რომ უარის თქმა აუგად, სირცხვილად ჩაეთვლება.

11.33 378

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კარსა შევდეგ, ქალი წინა მომეგება, თაყვანის - მცა ;

(ბ) მითხრა : „ მოსლვა თქვენს წინაშე კურთხეულ არს, ვინცა ღირსმც - ა ! “

(გ) გამიკვირდა, მიჯნურისა თაყვანება ექმნა ვისმცა ?

(დ) ვთქვი : „ არ იცის აშიკობა : თუმც იცოდა, წყნარად ზისმცა “ .

11.34 379

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შევე, დავჯე ტახტსა ზედა ; ქალი მოდგა ნოხთა პირსა,

(ბ) ჩემსა ახლოს დასაჯდომლად თავი მისი არ აღირსა ;

(გ) ვარქვი : „ მანდა რად ჰზი შენ, თუ სიყვარული ჩემი გჭირსა ?“

(დ) და მან პასუხი არა მითხრა, ჩემთვის ჰგვანდა სიტყვა - ძვირსა .

11.35 380

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მითხრა : „ დღე ეგე სირცხვილად ! მედების გულსა ალობა :

(ბ) გგონია ჩემგან წინაშე მაგისთვის მომავალობა,

(გ) მაგრა აწ მიდებს იმედსა შენგან ცისაღა მალობა .

(დ) ამას თუ ღირს ვარ, ვერ ვიტყვი, მაკლია ღმრთისა წყალობა “.

11.35.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მაგრა აწ მიდებს იმედსა შენგან ცისაღა მალობა. - ტაეპის აზრია: შენ რომ ასე ჩქარობ ჩემთან გაარშიყებას, ეს იმედს მაძლევს, რომ არც ისე უღირსი ვყოფილვარ

11.36 381

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ადგა, მითხრა : „ თქვენს კრძალვასა ჩემგან ცნობა უბნევია ;

(ბ) ნუ მეჭვ, რაცა პატრონისა ბრძანებასა უთქმევია ;

(გ) ეზომ დიდსა შემართებად გულსა მისსა უთნევია,

(დ) ამან წიგნმან გაგაგონოს, ჩემთვის რაცა უქმნევია “ .

11.36.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) ნუ მეჭვ, რაცა პატრონისა ბრძანებასა უთქმევია;

(გ) ეზომ დიდსა შემართებად გულსა მისსა უთნევია,

(დ) ამან წიგნმან გაგაგონოს, ჩემთვის რაცა უქმნევია“. - დ ტაეპების აზრია: რაც საარშიყო წერილები მოგწერე, ნესტანმა მომაწერინა. ეს ჩემი სურვილი ნუ გეგონება!

12 თავი XI. წიგნი ნესტან-დარეჯანისა საყვარელსა თანა მიწერილი პირველი (382-386)

▲ზევით დაბრუნება

12.1 382

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ წიგნი ვნახე, მისი იყო, ვისი მდაგავს ალი გულსა ;

(ბ) მოეწერა მზისა შუქსა : „ ნუ დაიჩენ, ლომო, წყლულსა !

(გ) მე შენი ვარ, ნუ მოჰკვდები, მაგრა ბნედა ცუდი მძულსა .

(დ) აწ ასმათი მოგახსენებს ყველაკასა ჩემგან თქმულსა .

12.2 383

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ბედითი ბნედა, სიკვდილი რა მიჯნურობა გგონია ?

(ბ) სჯობს, საყვარელსა უჩვენნე საქმენი საგმირონია !

(გ) ხატაეთს მყოფნი ყოველნი ჩვენნი სახარაჯონია,

(დ) აწ მათნი ჯავრნი ჩვენ ზედა ჩვენგან არ დასათმონია !

12.3 384

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შენგან ჩემისა ქმრობისა წინასცა ვიყავ მნდომია,

(ბ) მაგრა აქამდის საუბრად კვლა ჟამი არ მომხვდომია,

(გ) ძოღან ხელ - ქმნილსა გიჭვრეტდი კუბოსა შიგან მჯდომია,

(დ) მანდა ყველაი მასმია, რაცა შენ გარდაგხდომია .

12.4 385

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მართლად გითხრობ, მომისმინე ესე, რაცა მოგახსენე :

(ბ) წა, შეები ხატაელთა, თავი კარგად გამაჩვენე ;

(გ) გიჯობს, ცუდად ნუღარა სტირ, ვარდი კვლამცა რად დასტენე ?

(დ) მზემან მეტი რაღა გიყოს, აჰა, ბნელი გაგითენე !“

12.5 386

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ასმათი მეუბნებოდა უშიშრად, არ მეკრძალვოდა ;

(ბ) ჩემი რა გითხრა, რა ვიყავ, ლხინი რად დამეთვალვოდა !

(გ) გული მი და მო მიარდა, კრთებოდა და მელალვოდა ;

(დ) მით პირი ჩემი გაბროლდა და ღაწვი გამელალვოდა “ .

13 თავი XII. წიგნი ტარიელისა საყვარელსა თანა მიწერილი პირველი (387-392)

▲ზევით დაბრუნება

13.1 387

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თვალთა დავიდევ უსტარი მე მისგან მონაწერია .

(ბ) პასუხად ვსწერდი : „ მთვარეო, შენმცა მზე ვით მოგერია ?

(გ) მე ღმერთმან იგი ნუ მომცეს, რაც არა შენი ფერია !

(დ) სიზმრად მგონია, დარჩომა ჩემი ვერ დამიჯერია “.

13.2 388

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ასმათს ვუთხარ : „ მე პასუხსა ამის მეტსა ვერ მივჰხვდები ;

(ბ) ესე ჰკადრე : „ რადგან, მზეო, ჩემთვის ნათლად აღმოჰხდები,

(გ) აჰა, მკვდარი გამაცოცხლე, ამას იქით აღარ ვბნდები,

(დ) რასაცაღა სამსახურსა, ვტყუი, თუღა ვერიდები !“

13.2.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ქარვად შექმნნეს იაგუნდნი მათნი, თუცა ლალად ღირდეს. - ტაეპის აზრია: მათი მკრთალი, ცისფერ-მოლურჯო ფერდაკარგული სახეები (იაგუნდი) გაყვითლდა, ქარვად იქცა, თუმცა ლალისფერი, წითელი უნდა ყოფილიყო

13.3 389

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ასმათ მითხრა : „ მე მიბრძანა, ესე ვქმნათო, ესე სჯობდეს :

(ბ) ვინცა გნახოს, ჩემგან მისსა საუბარსა ვერა სცნობდეს,

(გ) ჩემად ნახვად მოვიდოდეს, შენ ვითამცა გაშიკობდეს “;

(დ) და - ცა - მვედრა : „ ამირბარსა უთხარ, ასრე ნამუსობდეს “.

13.4 390

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მეკეთა ესე თათბირი, სიბრძნე გულისა მისისა,

(ბ) მისი, მზესაცა რიდება ჰქონდის ნახვისა ვისისა ;

(გ) მისგან მომეცა მოსმენა არ საუბრისა მქისისა,

(დ) ვისთა შუქთაგან უკუნსა ჰგვანდის სინათლე დღისისა .

13.5 391

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ასმათს მივართვი რჩეული თვალი ოქროსა ჯამითა ;

(ბ) მან მითხრა : „ არა, არ მინდა, ვარ გამაძღარი ამითა “.

(გ) ერთი აიღო ბეჭედი, მართ აწონილი დრამითა :

(დ) „ ესე კმა ნიშნად, სავსე ვარ სხვად ხელის შესაბამითა “ .

13.6 392

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ქალი ადგა, წამოვიდა ; მე ლახვართა გულსა მრიდეს,

(ბ) ლხინმან ბნელი განმინათლა, დაშრტეს, ცეცხლნი რომე მწვიდეს ;

(გ) შევე, დავჯე ნადიმადვე, ჩემნი სწორნი სადა სმიდეს .

(დ) მხიარულმან საბოძვარი გავეც, ზამი გაადიდეს “.

14 თავი XIII. წიგნი ტარიელისა ხატაელთ თანა და კაცის გაგზავნა (393-396)

▲ზევით დაბრუნება

14.1 393

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ გავგზავნე კაცი ხატაეთს და წიგნი ჩემ - მაგიერი ;

(ბ) მივსწერე : „ მეფე ინდოთა არისმცა ღმრთულებრ ძლიერი !

(გ) მათი ერთგული გაძღების ყოველი სული მშიერი,

(დ) ვინცა ურჩ ექმნას, იქმნების თავისა არ - მადლიერი .

14.2 394

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩვენნო ძმანო და პატრონნო, თქვენგან არ გავიმწარებით ;

(ბ) ესე რა ჰნახოთ ბრძანება, აქამცა მოიარებით ;

(გ) თქვენ თუ არ მოხვალთ, ჩვენ მოვალთ, ზედა არ მოგეპარებით .

(დ) სჯობს, რომე გვნახნეთ, თავისა სისხლთა ნუ ეზიარებით ! “.

14.3 395

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კაცნი გავგზავნენ, მე გულსა უფრო მომეცა ლხინები,

(ბ) დარბაზს ვიშვებდი, დამევსო ცეცხლი წვად მოუთმინები ;

(გ) მაშინ სოფელმან საწუთრო მიუხვის, რაცა ვინები,

(დ) აწ ხელ - მქმნა, რომე საახლოდ მხეცთაცა მოვეწყინები .

14.4 396

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ პირველ გაჭრისა პირება, მერმე დაწყნარდეს ცნობანი ;

(ბ) ჩემთა სწორთაგან იყვნიან ჩემს წინა ნადიმობანი,

(გ) მაგრა დამშლიდეს ლხინთაგან სურვილთა დიადობანი ;

(დ) ზოგჯერ შემცვიან სევდათა, ვთქვნი საწუთროსა გმობანი

15 თავი XIV. ნესტანისაგან ტარიელისა ხმობა (397-405)

▲ზევით დაბრუნება

15.1 397

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დღესა ერთსა საწოლს მოვე მეფისა სრით წამოსრული,

(ბ) ვჯე და მასვე ვიგონებდი, არ მიეცა თვალთა რული ;

(გ) წიგნი მქონდა საიმედო, ამად ვიყავ მხიარული ;

(დ) კარის მცველმან მონა იხმო, უთხრა საქმე დაფარული .

15.2 398

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩვენნო ძმანო და პატრონნო, თქვენგან არ გავიმწარებით ;

(ბ) ესე რა ჰნახოთ ბრძანება, აქამცა მოიარებით ;

(გ) თქვენ თუ არ მოხვალთ, ჩვენ მოვალთ, ზედა არ მოგეპარებით .

(დ) სჯობს, რომე გვნახნეთ, თავისა სისხლთა ნუ ეზიარებით ! “.

15.3 398

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მონააო ასმათისი “, საწოლს ვუთხარ შემოყვანა .

(ბ) მოეწერა : „ გიბრძანებსო, ვისი მესვა გულსა დანა .

(გ) ლხინმან ბნელი განმინათლა, ამიფოლხვა ჯაჭვთა მანა,

(დ) წავე, მონა წავიტანე, რამცა ვუთხარ ამისთანა !

15.4 399

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ბაღჩა შევვლე, არა დამხვდა კაცი ჩემი მოუბნარი ;

(ბ) ქალი წინა მომეგება მხიარული, მოცინარი,

(გ) მითხრა : „ ვაშად ამოგიღე, არ გასვია გულსა ნარი,

(დ) მოდი, ნახე ვარდი შენი უფრჭვნელი და დაუმჭნარი “.

15.5 400

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ამიგდო ქალმან ფარდაგი მძიმე თავისა ძალითა,

(ბ) სადა დგა კუბო შემკული ბალახშითა და ლალითა ;

(გ) შიგან ჯდა იგი პირითა მზისაებრ ელვა - მკრთალითა,

(დ) მე შემომხედნის ლამაზად მის მელნის ტბისა თვალითა .

15.6 401

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დიდხან ვდეგ და არა მითხრა სიტყვა მისსა მონასურსა,

(ბ) ოდენ ტკბილად შემომხედნის ვითამცა რა შინაურსა ;

(გ) ასმათ უხმო, მოიუბნეს ; ქალი მოდგა, მითხრა ყურსა :

(დ) „ აწ წადიო, ვერას გითხრობს “, მე კვლა მიმცა ალმან მურსა .

15.7 402

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ასმათ გამომყვა, წამოვე, ფარდაგი გამოვიარე,

(ბ) ვთქვი : „ საწუთროო, ვის წეღან გული დარმანთა მიარე,

(გ) მაშინ მოგეცა იმედი, ლხინი რად გამიზიარე ? “

(დ) გულმან გაყრისა სიძნელე კვლა უფრო დამიტია - რე ! “

15.7.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

რასაცაღა სამსახურსა, ვტყუი, თუღა ვერიდები. - საერთო აზრია: მტყუანი ვიყო, თუ რაიმე სამსახურს ავერიდო!

15.8 403

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ასმათ ლხინსა მიქადებდა, ჩავიარეთ შიგან ბაღი ;

(ბ) მითხრა : „ ეგრე წასლვისათვის ნუ გაჩნია გულსა დაღი !

(გ) სიმძიმილთა ერდო დახაშ, სიხარულის კარი აღი ;

(დ) სირცხვილი აქვს საუბრისა, მერმე თავსა ჰკრძალავს ლაღი “.

15.9 404

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე ვუთხარ : „ დაო, შენგან ვეჭვ ამა გულისა წამალსა ;

(ბ) ზენაარ, სულთა ნუ გამყრი, ამბითა შრეტდი ამ ალსა,

(გ) ჩემ თანა წიგნსა ნუ გასწყვედ შენ ზედა - ზედა მავალსა ;

(დ) თუ რას სცნობ ჩემთვის, არა ვეჭვ მე შენგან, არ, დანამალსა “.

15.10 405

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შევჯე, წამოვე, მდიოდა ნაკადი ცრემლთა მილისა ;

(ბ) საწოლს შემოვე, ხელ - ქმნილსა ღონე არ მქონდა ძილისა,

(გ) ბროლი და ლალი შევიქმენ მე ულურჯესი ლილისა ;

(დ) ღამე მერჩია, მეწადა არ - გათენება დილისა “.

16 თავი XV. წიგნი ხატაელთა მეფისა, ტარიელის წინაშე მოწერილი (406-411)

▲ზევით დაბრუნება

16.1 406

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ხატაეთს მყოფნი მოვიდეს, მათგან მოსლვისა დრონია,

(ბ) სიტყვანი შემოეთვალნეს ლაღნი და უკადრონია :

(გ) „ არც რამე ჩვენ ვართ ჯაბანნი, არც ციხე - უმაგრონია,

(დ) ვინ არის თქვენი ხელმწიფე ? ჩვენ ზედა რა პატრონია ! “

16.2 407

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მოეწერა : „ რამაზ მეფე წიგნსა გიწერ ტარიერსა .

(ბ) გამიკვირდა, რა ეწერა წიგნსა შენგან მონაწერსა !

(გ) რაგვარა თუ მანდა გეხმე, ვინ ვჰპატრონობ ბევრსა ერსა ?

(დ) ამის მეტსა ნუმცა ვნახავ კვლაღა წიგნსა შენმიერსა !“ .

16.3 408

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვუბრძანე წვევა ლაშქართა, გავგზავნე მარზაპანია .

(ბ) იგი ვარსკვლავთა ურიცხვი მოკრბეს ინდოთა სპანია,

(გ) შორით და ახლოთ ყველაი მართ ჩემკე მონასხპანია,

(დ) ერთობ ლაშქრითა აივსო მინდორი, კლდე - კაპანია .

16.4 409

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ფიცხლა მოვიდეს, არ ექმნა მათ შინა ხან - დაზმულობა ;

(ბ) აღლუმი ვნახე, მეკეთა ლაშქართა მოკაზმულობა,

(გ) სიჩაუქე და სიკეთე, კეკლუცად დარაზმულობა,

(დ) ტაიჭთა მათთა სიმალე, აბჯართა ხვარაზმულობა .

16.5 410

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ავმართე დროშა მეფისა, ალმითა წითელ - შავითა,

(ბ) დილისა ვბრძანე გამართვა ლაშქრითა უთვალავითა,

(გ) თავსა ვსტიროდი, ვიტყოდი ბედითა მეტად ავითა :

(დ) „ მზე თუ არ ვნახო, არ ვიცი, ვიარო ვითა და ვითა ! “

16.6 411

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შინა მოვე, დაღრეჯილსა გულსა სევდა მიიფებდა,

(ბ) თვალთათ, ვითა საგუბარით, ცხელი ცრემლი გარდმომჩქეფდა .

(გ) „ ბედი ჩემი უბედური, - ვთქვი, თუ, - ჯერთცა ვერ გამეფდა !

(დ) ხელმან ვარდი რად იხელთა, რათგან ასრე ვერ მოჰკრეფდა ?“

16.6.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

(გ) „ბედი ჩემი უბედური, - ვთქვი, თუ, - ჯერთცა ვერ გამეფდა! - ტაეპის აზრია: ვაი, რომ ჩემმა ავმა ბედმა აქამდის თავისი ვერ გაიტანა, ვაი, რომ ცოცხალი ვარ.

(დ) ხელმან ვარდი რად იხელთა, რათგან ასრე ვერ მოჰკრეფდა?“ - საერთო აზრია: როგორც უგონოსთვის უსარგებლოა ვარდის პოვნა, რომელსაც მაინც ვერ მოკრეფს, ისე ჩემთვის — ნესტანის სიახლოვე, რომლის გახანგრძლივებაც ვერ შევძელი.

17 თავი XVI. ტარიელისა და ნესტანის პირის-პირ შეყრა (412-425)

▲ზევით დაბრუნება

17.1 412

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მონა შემოდგა, მივეცი საქმესა გაკვირვებულსა ;

(ბ) ასმათის წიგნი მომართვა მე მეტად შეჭირვებულსა,

(გ) ეწერა : „ გიხმობს შენი მზე შენ, მისთვის მოსურვებულსა,

(დ) მოდი, სჯობს მანდა ტირილსა, საქმესა ბედით - ვებულსა “ .

17.2 413

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვითა მმართებდა, ეგზომი რამცა ვით გავიხარე !

(ბ) შეღამდა, წავე, ბაღისა მე კარი შევიარეო ;

(გ) სად ასმათ პირველ მენახა, მუნვე ჩნდა მდგომიარეო,

(დ) სიცილით მითხრა : „ წამოვლე, მოგელის ლომსა მთვარეო “.

17.3 414

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შემავლო სახლი, ნაგები კეკლუცად ბანის - ბანითა ;

(ბ) გამოჩნდა მთვარე ნათლითა გარე შუქ - მონავანითა,

(გ) ფარდაგსა შიგან მჯდომარე შესამოსლითა მწვანითა,

(დ) საკრძალავი და ღარიბი, უცხო პირად და ტანითა .

17.4 415

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შევე, წავდეგ ნოხთა პირსა, მე დამიწყო ცეცხლმან შრეტად,

(ბ) გულსა ბნელი განმინათლდა, ზედა ლხინი ადგა სვეტად .

(გ) მას ბალიში შემოეგდო, მზისა შუქსა სჯობდა მეტად,

(დ) ჩემგან პირსა იფარვიდა, აიხედნის წამის ჭვრეტად .

17.4.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ჩემგან პირსა იფარვიდა, აიხედნის წამსა ჭვრეტად. - ტაეპის აზრია: თავდახრილი ნესტანი ხანდახან წამოიხედავდა ხოლმე, რომ ტარიელისთვის შეეხედა.

17.5 416

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ უბრძანა, თუ : „ მოახსენე, ასმათ, დაჯდეს, ამირბარსა ! “

(ბ) მან ბალიში დამართებით დასდვა მას მზედ საქებარსა .

(გ) დავჯე, მივეც გულსა ლხინი, საწუთროსა დამგმობარსა ;

(დ) მიკვირს, სულნი რადღა მიდგან, ვიტყვი მისგან ნაუბარსა !

17.5.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მან ბალიში დამართებით დადვა მას მზედ საქებარსა. - ტაეპის აზრია: ასმათმა დასაჯდომი ბალიში ნესტანს გაუსწორა ისე, რომ ტარიელი მის პირდაპირ დამჯდარიყო.

17.6 417

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მიბრძანა : „ ძოღან გეწყინა გაშვება უუბარისა,

(ბ) მზემან გაყრითა დაგაჭნე, ვითა ყვავილი ბარისა :

(გ) გაგსჯიდა დენა ცრემლისა, ნარგისთათ ნაგუბარისა,

(დ) მაგრა ხამს ჩემგან სირცხვილი და რიდი ამირბარისა .

17.7 418

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თუცა ჰმართებს დედაკაცსა მამაცისა დიდი კრძალვა,

(ბ) მაგრა მეტად უარეა არა - თქმა და ჭირთა მალვა :

(გ) მე თუ ზე - პირ მიცინია, ქვე - ქვე მითქვამს იდუმალ ვა ;

(დ) ძოღან ქალი გამოვგზავნე, ვქმენ მართლისა შემოთვალვა .

17.8 419

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ერთმანერთისა, მას აქათ, რაცა ორთავე ვიცითა,

(ბ) აწცა მიცოდი საშენოდ მითვე პირითა მტკიცითა !

(გ) ამას შესჯერდი დიდითა ზენაარით და ფიცითა,

(დ) გეცრუო, ღმერთმან მიწა მქმნას, ნუმცა ცხრითავე ვზი ცითა !

17.8.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ერთმანერთისა, მას აქათ, რაცა ორთავე ვიცითა,

(ბ) აწცა მიცოდი საშენოდ მითვე პირითა მტკიცითა! - ა და ბ ტაეპების აზრია: მას აქეთ, რაც მე და შენ ერთმანეთს სიყვარული გავუმხილეთ, შენად მიგულე. ეს გადაწყვეტილება ეხლაც ისეთი მტკიცეა, როგორიც ჩემს წერილში ამოიკითხე.

17.9 420

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ წა, შეები ხატაელთა, ილაშქრე და ინაპირე ;

(ბ) ღმერთმან ქმნას და გაგიმარჯვდეს, მორჭმულიმცა ჩემ კერძ ირე !

(გ) მაგრა რა ვქმნა, კვლაცა ნახვა მომხვდებოდეს შენი ვირე ?

(დ) გული მომეც გაუყრელად, ჩემი შენთვის დაიჭირე !“

17.10 421

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მოვახსენე : „ არ მეწყალვის თავი შენთვის დასაწველად,

(ბ) მაგრა რათგან დამარჩინე, არ გამოსჩნდი ჩემად მკლველად,

(გ) შენ სინათლედ თვალთა ჩემთა მიჩნდე მზეებრ სანახველად,

(დ) აწ შევება ხატაელთა, მუნ გამოვჩნდე ლომი ქველად .

17.11 422

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ რასაცა მე მაღირსებ, ხორციელი არა ღირს - ა ;

(ბ) მოწყალება იჩქითია, ღმრთისა ამად არა მკვირსა ;

(გ) შენთა შუქთა შემომადგამ, გულსა ბნელსა ზედა მჭვირსა,

(დ) შენი ვიყო, სადამდისცა დამიყოფდეს მიწა პირსა “.

17.12 423

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ზედა წიგნსა საფიცარსა შევჰფიცე და შემომფიცა,

(ბ) მისგან ჩემი სიყვარული ამით უფრო დაამტკიცა :

(გ) „ უშენოსა მოწონება ვისიმცაო გულსა მიცა,

(დ) ღმერთი მომკლავს, ამას იქით თავსა ვეტყვი, ამას ვსწვრთიცა ! “

17.13 424

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დავყავ ხანი მას წინაშე, სიტყვანიცა ტკბილნი ვთქვენით,

(ბ) ვჭამეთ ამო ხილი რამე, ერთმანერთსა ვეუბენით,

(გ) მერმე ავდეგ წამოსავლად ტირილით და ცრემლთა დენით .

(დ) მისთა შუქთა შვენებანი ნათლად მადგეს გულსა ფენით .

17.14 425

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მეძნელებოდა სიშორე მისი, ბროლ - ბალახშ - მინისა .

(ბ) მე გამიახლდა სოფელი, მქონდა სიმრავლე ლხინისა ;

(გ) ჩემად ჩნდა იგი სინათლე ეთერით მზედ ნაჩინისა,

(დ) აწ მიკვირს, მისი გამყრელი გული მიც კლდისა ტინისა !“

17.14.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ჩემად ჩნდა იგი სინათლე ეთერით მზედ ნაჩინისა, - ტაეპის აზრია: ეთერიდან მზესავით გამოჩენილი ნესტანის შუქი მაშინ ჩემი მეგონა.

18 თავი XVII. ტარიელისაგან ხატაეთს წასლვა და დიდი ომი (426-468)

▲ზევით დაბრუნება

18.1 426

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დილასა შევჯე, ვუბრძანე : „ ჰკარით ბუკსა და ნობასა ! “

(ბ) სრულთა სპათასა ვერ გითხრობ არ შესასხდომლად მზობასა,

(გ) ლომმან მივჰმართე ხატაეთს, ვერვინ მიზრახავს ხრდლობასა,

(დ) უგზოსა ვლიდეს ლაშქარნი, არ გაივლიდეს გზობასა .

18.1.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

სრულთა სპათასა ვერ გითხრობ არ შესასხდომლად მზობასა, - ტაეპის აზრია: ვერ გეტყვი, მთელი ჯარი ცხენზე შესაჯდომად, ე.ი. გასასვლელად მზად არ იყო-მეთქი.

18.2 427

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დავაგდე ზღვარი ინდოთა, მევლო პაშტაი ხანია ;

(ბ) რამაზის კაცი მემთხვია, ვინ ხატაეთს ხანია,

(გ) მან მითხრა მოციქულობა გულისა მოსაფხანია :

(დ) „ ჩვენთა მგელთაცა დასჭამენ თქვენნი, ინდოთა, თხანია “.

18.3 428

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე შემომძღვნეს რამაზისგან ძღვნად საჭურჭლე საშინელი,

(ბ) გითხრობს, გკადრებს : „ ნუ ამოგვწყვედ, არის შენგან არ - საქმნელი !

(გ) ზენაარი გამოგვიღე, მით გვაბია ყელსა წნელი,

(დ) მოურბევლად მოგახსენნეთ თავნი, შვილნი, საქონელი .

18.4 429

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რაცა შეგცოდეთ, შეგვინდევ, თვით ჩვენვე შეგვინანია ;

(ბ) თუ ღმრთულებრ შეგვიწყალებდეთ, აქა ნუ მოვლენ სპანია ;

(გ) ქვეყანა ჩვენი არ აწყდეს, რისხვით არ დაგვტყდენ ცანია ;

(დ) შენ მოგცეთ ციხე - ქალაქი, მოგყვნენ ცოტანი ყმანია “ .

18.5 430

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ გვერდსა დავისხენ ვაზირნი, ვიუბენთ, გავიზრახენით ;

(ბ) მითხრეს, თუ : „ ხარო ყმაწვილი, ბერნი მით გკადრებთ, გლახ, ენით :

(გ) არიან მეტად მუხთალნი, - ჩვენ ერთხელ კვლაცა ვნახენით, -

(დ) არამცა მოგკლეს ღალატად, არამცა ვივაგლახენით !

18.6 431

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩვენ ამას ვარჩევთ, წახვიდე კარგითა მართ მამაცითა,

(ბ) ლაშქარნი ახლოს გეკიდნენ, სცნობდენ ამბავსა კაცითა ;

(გ) გულ - მართლად იყვნენ, მიენდევ, აფიცე ღმრთითა და ცითა,

(დ) არ დაგმორჩილდენ, შეჰრისხდი რისხვითა კვლა და კვლაცითა “ .

18.6.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ...წახვიდე კარგითა მართ მამაცითა, - იგულისხმება: კარგი მეომრებითურთ წადი, მთელს ჯარს ნუ წაიყვან.
გ) გულ-მართლად იყვნენ, მიენდევ, აფიცე ღმრთითა და ცითა,

(დ) არ დაგმორჩილდენ, შეჰრისხდი რისხვითა კვლა და კვლაცითა“. - საერთო აზრია: თუ გულმართლად იქნებიან, პირობას შეასრულებენ, ერთგულების ფიცი დაადებინე, თუ არ დაგმორჩილდებიან, შეებრძოლე.

18.7 432

▲ზევით დაბრუნება

(( ა ) „ მეკეთა ესე თათბირი, ვაზირთა ნავაზირები ;

(ბ) შევსთვალე : „ რამაზ მეფეო, ვცან შენი დანაპირები ;

(გ) სიკვდილსა გიჯობს სიცოცხლე, დაგვიდგამს ვერ ქვითკირები ;

(დ) ლაშქართა დავყრი, ცოტათა წამოვალ, შენკერძ ვირები “ .

18.8 433

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მათ ლაშქართაგან სამასნი კარგნი მოყმენი, ქველანი,

(ბ) თანა წამომყვეს, წა - ცა - ვე, დავყარენ სპანი ყველანი,

(გ) დავჰვედრე : „ სადა მე მევლოს, ვლენით იგივე ველანი,

(დ) ახლოს მომდევდით, მიშველეთ, გიხმობ, თუ მინდენ შველანი “ .

18.8.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

..„სადა მე მევლოს, ვლენით იგივე ველანი, - საერთო აზრია: ჩემ კვალზე იარეთ.

18.9 434

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ სამ დღე ვიარე, მემთხვია სხვა კაცი მისვე ხანისა .

(ბ) კვლა ეძღვნა უცხო მრავალი შესამოსელი ტანისა,

(გ) ებრძანა : „ მწადსო სიახლე შენ ლაღისა და ჯანისა,

(დ) რა შეგეყარო, მაშინ სცნა კვლა ძღვნობა ამისთანისა “.

18.9.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ებრძანა: „მწადსო სიახლე შენ ლაღისა და ჯანისა, - საერთო აზრია: მინდა შენ, ტარიელი, ახლოს მყავდეო.

18.10 435

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კვლაცა ეთქვა : „ მართალია აზომ ჩემი მონახსენი,

(ბ) მე თვით წინა მოგეგებვი, მესწრაფების ნახვა შენი “.

(გ) მოვახსენე : „ დია, ღმერთო, ბრძანება ვქმნა მეცა თქვენი,

(დ) ტკბილად ვნახოთ ერთმანერთი, ვიყვნეთ ვითა მამა - ძენი !“.

18.11 436

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მუნით წასრული ჩამოვხე ტევრისა რასმე კიდესა ;

(ბ) კვლა მოციქულნი მოვიდეს, სალამად არ დამრიდესა ;

(გ) წინა ტურფათა ტაიჭთა ძღვნად ჩემთვის მოზიდვიდესა :

(დ) „ შენსა ნახვასა მეფენი, - თქვეს, - მართლად ინატრიდესა “ .

18.11.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

„შენსა ნახვასა მეფენი, - თქვეს, - მართლად ინატრიდესა“. - საერთო აზრია: რამაზი მართალი იყო, რომ შენს ნახვას ნატრობდა; მართლაც, კარგი სანახავი ყოფილხარ!

18.12 437

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მითხრეს : „ მეფე მოგახსენებს, მეცა შენ კერძ ვიარები,

(ბ) სახლით ჩემით წამოსრული ხვალე ადრე შეგეყრები “.

(გ) მოციქულნი დავაყენენ, ხარგა დავდგი, არ მაზრები,

(დ) მეტად ამოდ ვუალერსე, ერთგან დაწვეს ვით მაყრები .

18.12.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მოციქულნი დავაყენენ, ხარგა დავდგი, არ მაზრები, - საერთო აზრია: მოციქულებს კარგი ბინა გავუმზადე.

18.13 438

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კარგი საქმე კაცსა ზედა აზომ თურე არ წახდების :

(ბ) ერთი კაცი უკ - მო - რე - სწყდა, მოდგა, მალვით მეუბნების :

(გ) „ დიდი მაცო თქვენი ვალი, ჩემგან ძნელად გარდიხდების,

(დ) გაწირვა და დავიწყება ჩემგან შენი არ იქმნების !

18.14 439

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე მამისა თქვენისაგან ვარ ცოტაი განაზარდი .

(ბ) თქვენი მესმა საღალატო, საცნობელად გამოვვარდი ;

(გ) მკვდარი მიმძიმ სანახავად ტანი მჭევრი, პირი ვარდი,

(დ) ყველასავე მოგახსენებ, გამიგონე, დამიწყნარდი .

18.15 440

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რომე ცუდად არ მოღორდე, ისი კაცნი გღალატობენ,

(ბ) ერთგან შენთვის დამალულნი სპანი ასჯერ ათასობენ ;

(გ) კვლა სხვაგან გითქს სამი ბევრი, ასრე ფიცხლად მით გიხმობენ,

(დ) აწვე თავსა არ ეწევი, ფათერაკსა შეგასწრობენ .

18.16 441

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მეფე ცოტათა გეგებვის, ვის მჭვრეტნი ვერ გელევიან ;

(ბ) მალვით ჩაიცმენ აბჯარსა, მიენდო, მით გეთნევიან ;

(გ) კვამლსა შეიქმან, ლაშქარნი ყოველგნით მოგეხვევიან .

(დ) და რა ერთსა გცემდენ ათასნი, ეგრეცა მოგერევიან “.

18.16.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მალვით ჩაიცმენ აბჯარსა, მიენდო, მით გეთნევიან; - აზრია: აბჯარს მალულად, ტანსაცმლის ქვეშ იცვამენ.

18.17 442

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მას კაცსა ამოდ ვეუბენ და მადლსა გარდვიხდიდია :

(ბ) „ რომე არ მოვკვდე, შემოგზღო, შენ ამას ინატრიდია !

(გ) აწ ამხანაგთა არ გიგრძნან, წადი, მათთანა ვლიდია,

(დ) თუ დაგივიწყო, უთუოდ მემცა ვარ განაკიდია ! “

18.17.1 ტაეპის განმარტება -(ბ)

▲ზევით დაბრუნება

„რომე არ მოვკვდე, შემოგზღო, შენ ამას ინატრიდია! - ტაეპის აზრია: თუ არ მოვკვდები, ისე გადაგიხდი, რომ შენ ბედნიერებას შენვე შეჰნატრებ. ან: ინატრე, რომ არ მოვკვდე, წინ დიდი ბედი მოგელის ჩემი წყალობით (ალ. ჭინჭარაული).

18.18 443

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ არვის გავანდევ სულ - დგმულსა, დავმალე, ვითა ჭორია .

(ბ) რაცა იქმნების, იქმნების, ყოვლი თათბირი სწორია !

(გ) მაგრა სპათაკე გავგზავნე კაცი, თუ გზაცა შორია,

(დ) შევსთვალე : „ ფიცხლად წამოდით, მოგრაგნეთ მთა და გორია ! “.

18.19 444

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე დილასა მოციქულთა სიტყვა ტკბილი შევუთვალე :

(ბ) „ რამაზს ჰკადრეთ : მოგეგებვი, მოდი, მოვალ მეცა მალე “.

(გ) ნახევარ დღე სხვა ვიარე, ჭირსა თავი არ ვაკრძალე .

(დ) განგებაა, დღესცა მომკლავს, ქვემცა სადა დავიმალე ?!

18.19.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

განგებაა, დღესცა მომკლავს, ქვემცა სადა დავემალე?! - ტაეპის აზრია: თუ განგებას ჩემი სიკვდილი გადაუწყვეტია, სად წავუვალ?

18.20 445

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ქედსა რასმე გარდავადეგ, მინდორს მტვერი დავინახე ;

(ბ) ვთქვი, თუ : „ მოვა რამაზ მეფე ; ჩემთვის უდგამს თუცა მახე,

(გ) ჩემი გაჰკვეთს ხორცსა მათსა ხრმალი ბასრი, შუბი ახე “ .

(დ) მაშინ ვუთხარ სპათა ჩემთა, სახე დიდი დავუსახე .

18.21 446

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვთქვი, თუ : „ ძმანო, ისი კაცნი ჩვენ ღალატსა გვიდგებიან,

(ბ) მკლავთა თქვენთა სიმაგრენი ამისთვისმცა რად დალბიან !

(გ) ვინცა მოკვდეს მეფეთათვის, სულნი მათნი ზეცას რბიან .

(დ) აწ შევებნეთ ხატაელთა, ხრმალნი ცუდად რას გვაბიან !

18.21.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მკლავთა თქვენთა სიმაგრენი ამისთვისმცა რად დალბიან! - ტაეპის აზრია: ამის გამო ჩვენი მკლავები ნუ დადუნდებიან!

18.22 447

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვუბრძანე ჩაცმა აბჯრისა ლაღმან სიტყვითა ხაფითა ;

(ბ) დავეკაზმენით საომრად ჯაჭვითა, ჯავშან - ქაფითა ;

(გ) რაზმი დავაწყევ, მივჰმართე, წავე დიდითა სწრაფითა,

(დ) მას დღესა ჩემი მებრძოლი ჩემმანვე ხრმალმან დაფითა .

18.23 448

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მივეახლენით, შეგვატყვეს მათ ტანსა აბჯარ - ცმულობა ;

(ბ) კაცი მოვიდა, მომართვა მეფისა მოციქულობა ;

(გ) ეთქვა, თუ : „ ჟამად გვაჩნია ჩვენ თქვენი არ - ორგულობა,

(დ) აბჯრითა გხედავთ, შეგვქმნია აწ ამად გულ - ნაკლულობა “.

18.24 449

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შევსთვალე, თუ : „ მეცა ვიცი, რაცა ჩემთვის გაგიგია ;

(ბ) თქვენ რასაცა სთათბირობდით, არ იქმნების, არ, იგია !

(გ) ბრძანეთ, მოდით, შემებენით, ვითა წესი და რიგია,

(დ) მეცა თქვენად დასახოცლად ხელი ხრმალსა დამიგია “.

18.25 450

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რა მივიდა მოციქული, კვლამცა რადღა გამოგზავნეს !

(ბ) კვამლი შექმნეს ლაშქართათვის, დამალული გაამჟღავნეს ;

(გ) სამალავით გამოვიდეს, თავნი ორგნით აქარავნეს,

(დ) შექმნეს რაზმი მრავალ - კეცი, თუცა, ღმერთო, ვერა მავნეს .

18.26 451

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შუბი ვსთხოვე, ხელი ჩავყავ მუზარადის დასარქმელად ;

(ბ) საომარად ატეხილი ვიყავ მათად გამტეხელად ;

(გ) ერთსა წავსწყდი უტევანსა, წავგრძელდი და წავე გრძელად .

(დ) მათ ურიცხვი რაზმი ეწყო, წყნარად დგეს და აუშლელად .

18.27 452

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ახლოს მივე, შემომხედნეს, „ შმაგიაო “, ესე თქვესა .

(ბ) მუნ მივჰმართე მკლავ - მაგარმან, სად უფროსი ჯარი დგესა ;

(გ) კაცს შუბი ვჰკარ, ცხენი დავეც, მართ ორნივე მიჰხდეს მზესა,

(დ) შუბი გატყდა, ხელი ჩავყავ, ვაქებ, ხრმალო, ვინცა გლესა !

18.28 453

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შიგან ასრე გავერივე, გნოლის ჯოგსა ვითა ქორი,

(ბ) კაცი კაცსა შემოვსტყორცე, ცხენ - კაცისა დავდგი გორი ;

(გ) კაცი, ჩემგან განატყორცი, ბრუნავს ვითა ტანაჯორი,

(დ) ერთობ სრულად ამოვწყვიდე წინა კერძო რაზმი ორი .

18.29 454

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ერთობილნი მომეხვივნეს, მგრგვლივ შეიქმნა ომი დიდი ;

(ბ) ვჰკრი რასაცა, ვერ დამიდგნის, სისხლსა მჩქეფრსა ამოვღვრიდი ;

(გ) ცხენსა კაცი გაკვეთილი მანდიკურად გარდავჰკიდი .

(დ) სითცა ვიყვი, გამექციან, მათ შექმნიან ჩემი რიდი .

18.30 455

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ საღამო - ჟამ დაიზახნა ქედით მათმან დარაჯამან :

(ბ) „ ნუღარა სდგათ, წაედითო, კვლა მოგვხედნა რისხვით ცამან,

(გ) მოვა მტვერი საშინელი, შეგვაშინა ამად ამან,

(დ) ნუთუ სრულად ამოგვწყვიდნეს უთვალავმან, ბევრმან სპამან “.

18.31 456

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ჩემნი ლაშქარნი, რომელნი წამომეტანნეს მე არა,

(ბ) რა ეცნა, წამოსრულიყვნეს, ღამე - წამორთვით ეარა ;

(გ) ვერ დაიტევდა მინდორი და არე მთათა ეარა ;

(დ) გამოჩნდეს, სცემდეს ტაბლაკსა, ბუკმან ხმა გააზეარა .

18.32 452

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ იგი ნახეს, გასაქცევად გაემართნეს, შევჰყივლენით ;

(ბ) ველნი, ჩვენგან ნაომარნი, ომითავე გარდავვლენით .

(გ) რამაზ მეფე ჩამოვაგდე, ერთმანერთსა გავეხრმლენით,

(დ) მისნი სპანი ყველაკანი დავიპყრენით, არ მოვკლენით .

18.32.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ველნი, ჩვენგან ნაომარნი, ომითავე გარდავვლენით. - ამ ტაეპიდან ჩანს, რომ აქამდე ტარიელი და მისი მცირე რაზმი ბრძოლით უკან იხევდნენ, ახლა კი მტერს კვლავ შეუტიეს

18.33 458

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ უკანანიცა ლაშქარნი მოესწრნეს მათ გაქცეულთა,

(ბ) დაუწყეს პყრობა, ჩამოყრა შეშინებულთა, ძლეულთა ;

(გ) ძილისა მიჰხვდა ნაცვალი ძილ - მკრთალთა, ღამე - თეულთა,

(დ) ტყვეთა მრთელთაცა არ აკლდა კვნესა, მართ ვითა სნეულთა .

18.33.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ძილისა მიჰხვდა ნაცვალი ძილ-მკრთალთა, ღამე-თეულთა, - ტაეპის აზრია: ლაშქარს ძილი არ დასცალდა, სამაგიეროდ ახლა ტყვეთა წაყვანისა და ალაფის აღების შესაძლებლობა მიეცა.

18.34 459

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მას ადგილსა ნაომარსა გარდავხედით მოსვენებად .

(ბ) ხელსა ხრმლითა დავეკოდე, წყლულად მაჩნდა, არ - ნაღებად ;

(გ) ჩემნი სპანი მოვიდიან საჭვრეტლად და ჩემად ქებად,

(დ) ვერ იტყვიან ვერ მიმხვდარან ქებასაცა მოხსენებად .

18.34.1 ტაეპის განმარტება -

▲ზევით დაბრუნება

(გ)ჩემნი სპანი მოვიდიან საჭვრეტლად და ჩემად ქებად,

(დ) ვერ იტყვიან ვერ მიმხვდარან ქებასაცა მოხსენებად. - ტაეპის აზრია: ჯარისკაცები ჩემს საქებრად სიტყვებს ვერ პოულობენ.

18.35 460

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ერთსა კაცსა ეყოფოდეს, დიდებანი რომე მჭირდეს ;

(ბ) ზოგთა შორით დამლოციან, ზოგნი კოცნად გამიპირდეს ;

(გ) რომელთაცა გავეზარდე, დიდებულნი ამიტირდეს,

(დ) ჩემგან ხრმლითა განაკვეთნი ნახნეს, მეტად გაუკვირდეს .

18.35.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ჩემგან ხრმლითა განაკვეთნი... - იგულისხმება: ჩემი ხმლით გაჭრილი მებრძოლები და აბჯრები

18.36 461

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ გავგზავნენ ყოვლგან ლაშქარნი, ალაფი ავაღებინე,

(ბ) ერთობ სავსენი მოვიდეს, თავიცა ვალაღებინე,

(გ) სისხლთა მებრძოლთა ჩემთასა მინდორი შევაღებინე,

(დ) არ ვჰბრძოლე, კარი ქალაქთა უომრად გავაღებინე .

18.37 462

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რამაზს ვარქვი : „ შემიგნია საქმე შენი სამუხთალე,

(ბ) აწ ეგრეცა შეპყრობილმან თავი გამოიმართალე,

(გ) სიმაგრეთა ნუ ამაგრებ, ყველა ხელთა მომათვალე,

(დ) თვარა შენი შეცოდება მემცა ზედა რად წავსთვალე ? “

18.37.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

სიმაგრეთა ნუ ამაგრებ, ყველა ხელთა მომათვალე, - იგულისხმება, რომ დატყვევებულ რამაზს მისი მეციხოვნე ჯარები ჯერ კიდევ ემორჩილებიან.

18.38 463

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რამაზ მითხრა : „ აღარ არის ამის მეტი ჩემი ღონე,

(ბ) ერთი ჩემი დიდებული მომეც, ზედა მაპატრონე,

(გ) ციხოვანთა გავუგზავნო, საუბარი გამიგონე,

(დ) ხელთა მოგცემ ყველაკასა, განაღამცა შენ გაქონე ! “

18.39 464

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მივეც ერთი დიდებული, თანა სპანი წავატანენ,

(ბ) ციხოვანნი ერთობილნი ჩემს წინაშე მოვიყვანენ,

(გ) ხელთა მომცნეს სიმაგრენი, ომნი ასრე შევანანენ,

(დ) საჭურჭლენი სიმრავლითა რასმცა ვითა დავაგვანენ !

18.40 465

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მაშინღა შევე ხატაეთს მოვლად და მოსათვალავად ;

(ბ) კლიტენი საჭურჭლეთანი მომართვნეს დაუმალავად ;

(გ) ქვეყანა ჩავსხი, ვუბრძანე : „ იყვენით თქვენ უკრძალავად,

(დ) მზემან არ დაგწვენ, იცოდით, დაგყარენ გაუგვალავად “.

18.41 466

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ საჭურჭლენი გარდავნახენ თავის - თავის, კიდის - კიდე .

(ბ) უცხო ფერთა საჭურჭლეთა, დავშვრები, თუ მოვსთვალვიდე ;

(გ) ერთგან ვნახენ საკვირველი ყაბაჩა და ერთი რიდე,

(დ) თუმცა ჰნახენ, სახელისა ცოდნასაცა ინატრიდე !

18.42 467

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვერა შევიგენ, რა იყო, ანუ ნაქმარი რაულად !

(ბ) ვისცა ვუჩვენი, უკვირდის, ღმრთისაგან თქვის სასწაულად ;

(გ) არცა ლარულად ჰგებოდა მას ქსელი, არც ორხაულად ;

(დ) სიმტკიცე ჰგვანდა ნაჭედსა, ვთქვი ცეცხლთა შენართაულად .

18.43 468

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ იგი საძღვნოდ მისად დავსხენ, ვისი შუქი მანათობდა ;

(ბ) მეფისათვის დავარჩივე, საარმაღნოდ რაცა სჯობდა :

(გ) ჯორ - აქლემი ათჯერ ასი, ყველაკაი წვივ - მაგრობდა, -

(დ) დატვირთული გავუგზავნე, ამბავსაცა კარგსა სცნობდა “.

19 თავი XVIII. წიგნი ტარიელისა ინდოთ მეფის წინაშე და გამარჯვებით შემოქცევა (469-495)

▲ზევით დაბრუნება

19.1 469

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ წიგნი დავწერე : „ მეფეო, სვემცაა თქვენი სვიანად !

(ბ) მე ხატაელთა მიმუხთლეს, თუცა მათ ეცა ზიანად .

(გ) ჩემი ამბავი დასტური ამად გაცნობე გვიანად ;

(დ) მეფე შევიპყარ, მოგივალ მე ალაფიან - ტყვიანად “.

19.2 470

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რა ყველაი დავიურვე, ხატაეთით გავემგზავრე,

(ბ) წამოვიხვენ საჭურჭლენი, სახელმწიფო დავიავრე,

(გ) ვერ მოვეყავ აქლემითა, აზავრები ვააზავრე,

(დ) მოვირჭვენ და მოვივლინე, რაცა მწადდა, აგრე ვყავ - რე .

19.3 471

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ხატაეთისა ხელმწიფე მომყვანდა შეპყრობილია .

(ბ) ინდოეთს მივე, მეგება ჩემი გამზრდელი ტკბილია ;

(გ) რა ქება მითხრა, არ ითქმის, ჩემგან სათქმელად წბილია !

(დ) ხელი გამიხსნა, შემომკრა მან სახვეველი ლბილია .

19.4 472

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ედგნეს ტურფანი კარავნი მოედანს ჩამოდგომილსა,

(ბ) საუბრისა და ჭვრეტისა ჩემისა მას მონდომილსა .

(გ) მას დღესა ედვა ნადიმი მას შიგან გარდახდომილსა ;

(დ) მიალერსებდა, მიჭვრეტდა წინაშე ახლოს ჯდომილსა .

19.5 473

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მას ღამით ვსხედით ნადიმად, მუნ ამოდ გავიხარენით,

(ბ) დილასა ქალაქს შევედით, მოედნით ავიყარენით,

(გ) მეფემან ბრძანა : „ ლაშქარნი მიხმენით, შემომჯარენით,

(დ) დღეს ხატაელი მიჩვენეთ, ტყვენიცა შემომგვარენით ! “

19.6 474

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რამაზ მეფე მას წინაშე შეპყრობილი მოვიყვანე ;

(ბ) ტკბილად ნახა ხელმწიფემან, ვითა შვილი სააკვანე,

(გ) ორგული და მოღალატე ნამსახურსა დავაგვანე,

(დ) ესე არის მამაცისა მეტის - მეტი სიგულვანე !

19.7 475

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მას მეფესა ხატაელსა უმასპინძლა, უალერსა,

(ბ) ჟამიერად უბრძანებდის საუბარსა მათსა ფერსა .

(გ) ცისკრად მიხმეს, მიბრძანებდეს მე სიტყვასა ლმობიერსა :

(დ) „ შეუნდობო ხატაელსა, მას აქამდის შენამტერსა ?“

19.8 476

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე ვჰკადრე : „ ღმერთი ვინათგან შეუნდობს შეცოდებულსა,

(ბ) უყავით თქვენცა წყალობა მას ღონე - გაცუდებულსა “ .

(გ) რამაზს უბრძანეს : „ იცოდი, გაგგზავნით შეწყალებულსა,

(დ) მაგრა ნუ გნახავთ კვლაცაღა ჩვენს წინა გაწბილებულსა ! “

19.9 477

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ხარაჯა დასდვეს, შეჰკვეთეს დრაჰკანი ასჯერ ასია,

(ბ) კვლა ხატაური ათასი, სხვა - სტავრა, სხვა - ატლასია .

(გ) მერმე ყველაი დამოსა, იგი და მისი ხასია,

(დ) შეწყალებული გაგზავნა, უყო რისხვისა ფასია .

19.10 478

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ხატაელმან დაუმადლა, დადრკა, მდაბლად ეთაყვანა,

(ბ) მოახსენა : „ ორგულობა თქვენი ღმერთმან შემანანა .

(გ) თუ რა ოდეს შე - ღა - გცოდო, მაშინ მომკალ მეცა განა ! “

(დ) წავიდა და ყველაკაი მისი თანა წაიტანა .

19.11 479

▲ზევით დაბრუნება

1.15pt;margin-left:0cm'> ( ა ) „ მოვიდა კაცი მეფისა, ცისკრობს, არ დანაღამია ;

(ბ) ებრძანა : „ რა შენ გაგყრივარ, მას აქათ თვეო სამია,

(გ) მინდორს მოკლული ისრითა ნადირი არ მიჭამია,

(დ) არ დამაშვრალხარ, წამოდი, თუცა დაშვრომის ჟამია “ .

19.12 480

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შევეკაზმე, დარბაზს მივე, დამხვდა ჯარი ავაზისა,

(ბ) შავარდნითა სავსე იყო სრულად არე დარბაზისა,

(გ) მეფე ქვე ჯდა შეკაზმული, შვენებითა მსგავსი მზისა ;

(დ) გაეხარნეს მისლვა ჩემი, ტურფისა და ლამაზისა !

19.13 481

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ იდუმალ ცოლსა ეუბნა, მართ ჩემგან უცოდნელია :

(ბ) „ ომით მოსრული ტარიელ საჭვრეტად სასურველია,

(გ) მან განანათლოს მჭვრეტელთა გული, რაზომცა ბნელია ;

(დ) რაცა დაგვედრო საქმნელად, ქმენ, არა საზოზღნელია “ .

19.14 482

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ მითქვამს საქმე უშენოდ, შენცა ცან ესე მცნებული :

(ბ) რათგან ქალია სამეფოდ ჩვენგანვე სახელ - დებული,

(გ) ვინცაღა ნახავს, აწ ნახოს, აჰა ხე, ედემს ხებული,

(დ) გვერდსა დაისვი, ორნივე სრას დამხვდით, მოვალ შვებული “ .

19.14.1 ტაეპის განმარტება - (ა)

▲ზევით დაბრუნება

„აწ მითქვამს საქმე უშენოდ, შენცა ცან ესე მცნებული: - ტაეპის აზრია: მე უკვე უშენოდ გავეცი ბრძანება, ახლა შენც იცოდე, რა ვბრძანე.

19.15 483

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მოვინადირეთ მინდორი, ძირი მთისა და გორისა :

(ბ) იყო სიმრავლე ძაღლისა, შავარდნისა და ქორისა .

(გ) ადრე დავბრუნდით, ვიარეთ არ ეჯი გზისა შორისა,

(დ) აღარ იბურთეს, დაშლა ქმნეს თამაშობისა ორისა .

19.16 484

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ჩემთა მჭვრეტელთა მოეცვა ქალაქი, შუკა და ბანი .

(ბ) ომ - გარდახდილსა მშვენოდეს მე ენიანნი კაბანი,

(გ) ფერმიხდილ - გვარად ვშვენოდი ვარდი, ცრემლითა ნაბანი .

(დ) ვინცა მიჭვრეტდის, ბნდებოდის, - მართლად არს, არ კატაბანი .

19.17 485

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რიდენი, რომე მეშოვნნეს ქალაქსა ხატაელთასა,

(ბ) იგი მეხვივნეს, მშვენოდეს, ვახელებ გულსა ხელთასა,

(გ) მეფე გარდახდა, დარბაზსა შევედით ჩემთა მზრდელთასა .

(დ) შევხედენ, დავჰკრთი ელვასა ღაწვთა მათ მზებრ ნათელთასა .

19.18 486

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მას მზესა ტანსა ემოსნეს ნარინჯის - ფერნი ჯუბანი .

(ბ) ზურგით უთქს ჯარი ხადუმთა, დას - დასად, უბან - უბანი ;

(გ) სრულად ნათლითა აევსო სახლი, შუკა და უბანი,

(დ) მუნ ვარდსა შუა ჰშვენოდეს ძოწ - მარგალიტნი ტყუბანი .

19.19 487

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ნაომარსა, დაკოდილსა ხელი ყელსა ჩამომება .

(ბ) დედოფალი საჯდომთაგან ადგა, წინა მომეგება,

(გ) ვითა შვილი გარდამკოცნა, ღაწვი ვარდი დამილება,

(დ) მითხრა : „ ნუ ეჭვ ამას იქით, თუმცა მტერი შე - ღა - გება ! “

19.19.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

...ღაწვი ვარდი დამილება, - საერთო აზრია: დედოფალმა ისე მაგრად გადამკოცნა, რომ ლოყა დამილურჯა

19.20 488

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ახლოს დამისვეს ადგილსა მუნ, სადა მეამებოდა .

(ბ) პირის - პირ მიჯდა იგი მზე, გული ვისთვისცა კვდებოდა .

(გ) მალვით ვუჭვრეტდი, მიჭვრეტდა, სხვად არად მეუბნებოდა ;

(დ) თვალნი მოვსწყვიდნი, სიცოცხლე ამითა მეარმებოდა .

19.21 489

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შეიქმნა სმა და პურობა, მსგავსი მათისა ძალისა ;

(ბ) სხვა გახარება ასეთი არს უნახავი თვალისა !

(გ) ჯამი და ჭიქა - ყველაი ფეროზისა და ლალისა .

(დ) არვისი ბრძანა მეფემან არცა გაშვება მთრვალისა .

19.21.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

რვისი ბრძანა მეფემან არცა გაშვება მთრვალისა. - ტაეპის აზრია: მეფემ ბრძანა, თვით მთვრალებიც კი სუფრასთან დაეტოვებინათ, მათი მასპინძლობა განეგრძოთ

19.22 490

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მე მუნა მყოფი მივეცი შვებასა მეტის - მეტასა,

(ბ) რა შემომხედნის, შევხედნი, ცეცხლმან დამიწყის შრეტასა ;

(გ) კაცთა კრძალვასა ვაწვევდი გულსა შმაგსა და რეტასა .

(დ) რა უამეა პირის - პირ საყვარელისა ჭვრეტასა !

19.22.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

კაცთა კრძალვასა ვაწვევდი გულსა შმაგსა და რეტასა. - ტაეპის აზრია: ჩემს შმაგსა და რეტდასხმულ გულს მოვუწოდებდი, გარშემო მყოფ ხალხს დაჰრიდებოდა, თავისი განცდა არ გაემჟღავნებინა.

19.23 491

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დააგდეს მღერა მუტრიბთა, „ სულეთო !“, თავი ხარიან ;

(ბ) მიბრძანეს : „ შვილო ტარიელ, ვით გითხრათ, ვით გვიხარიან !

(გ) ნეტარძი გვაქვსო, მებრძოლნი მით ჩვენნი ვაგლახ არიან ;

(დ) მართალან შენნი მჭვრეტელნი, არ ცუდად იმკვეხარიან !

19.23.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მართალან შენნი მჭვრეტელნი, არ ცუდად იმკვეხარიან. - ტაეპის აზრია: შენი მნახველები მართალნი არიან, რომ შენს ნახვას კვეხულობენ, შენი ნახვა მართლაც რომ სასიხარულოა!

19.24 492

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ თუცა გმართებს შემოსა, ვის მორჭმით მოგივლენიან,

(ბ) არ შეგმოსთ, მაგა კაბათა არ აგხდით, ტურფად გშვენიან ;

(გ) აწ გქონდეს ასი საჭურჭლე, ვის შუქნი მოგიფენიან,

(დ) თვით შეიკერე, რაცა გწადს, ჩვენგან ნუღარა გრცხვენიან “.

19.24.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

(ა) აწ თუცა გვმართებს შემოსა, ვის მორჭმით მოგივლენიან,

(ბ) არ შეგმოსთ, მაგა კაბათა არ აგხდით: ტურფად გშვენიან; - ა და ბ ტაეპების აზრია: თუმცა შენი გამარჯვებით შემოსვა დაიმსახურე, როგორც ჩვენი განსაკუთრებული წყალობის ნიშანი, მაგრამ არ შეგმოსავთ, ტანსაცმელს არ გამოგაცვლევინებთ, რადგან ეგ შენი ახლანდელი სამოსი მეტად გშვენის.

19.25 493

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მომართვეს ასნი კლიტენი ასთავე საჭურჭლეთანი ;

(ბ) თაყვანის - ვეც და დავლოცენ დავლანი მათთა სვეთანი ;

(გ) მაკოცეს, ადგეს ორნივე, თვით იგი მზენი მზეთანი,

(დ) რა გასცეს, ზომნი ვით გითხრნე ლაშქართა სისავსეთანი !

19.26 494

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კვლაცა დაჯდა მხიარული, მოიმატა სმა და მღერა ;

(ბ) კვლა გაგრძელდა ნადიმობა, ბარბითი და ჩანგთა ჟღერა .

(გ) დედოფალნი წამოვიდეს, შეეყარა მწუხრსა დღე რა .

(დ) ძილ - პირამდის სიხარულსა სიხარული ჰგვანდა ვერა .

19.26.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ძილ-პირამდის სიხარულსა სიხარული ჰგვანდა ვერა. - ტაეპის აზრია: ვერავითარი მხიარულება ვერ შეედრებოდა ამ მხიარულებას.

19.27 495

▲ზევით დაბრუნება

1.15pt;margin-left:0cm'> ( ა ) „ ავიყარენით, მიგვჭირდა სმა დოსტაქნისა მეტისა .

(ბ) საწოლს შემოვე, შემექმნა ცნობა მართ ვითა რეტისა .

(გ) ძალი არ მქონდა ტყვე - ქმნილსა მე ამა ცეცხლთა შრეტისა .

(დ) მეგონებოდის, მალხენდის გონება მისგან ჭვრეტისა “ .

20 თავი XIX. წიგნი ნესტან-დარეჯანისა საყვარელსა თანა მოწერილი (496-502)

▲ზევით დაბრუნება

20.1 496

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მონა მოვიდა, მიამბო ამბავი მან მართალია :

(ბ) „ თქვენსა ამბავსა იკითხავს აჯიღოსანი ქალია “.

(გ) მაშინვე ვიცან, ავიჭერ, ჩქარა - ჩქარად გულ - გამკრთალია ;

(დ) მოვიდა, ვნახე ასმათი ჩემს წინა მომავალია .

20.2 497

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე ვისთვის ვკვდები, მეამა ასმათის ნახვა მე მისად .

(ბ) აღარ მივუშვი, ვაკოცე, ქმნადღა თაყვანის - ცემისად ;

(გ) ხელი მოვჰკიდე, დავისვი ახლოს ტახტისა ჩემისად,

(დ) ვჰკითხე, თუ : „ ნეტარ, მისრულა მორჩი ალვისა ხე მისად ?

20.2.1 ტაეპის განმარტება -

▲ზევით დაბრუნება

(ა)...მეამა ასმათის ნახვა მე მისად. - ტაეპის აზრია: ნესტანის გამო ასმათის ნახვა მეამა.

ბ)აღარ მივუშვი, ვაკოცე, ქმნადღა თაყვანის-ცემისად; - ტაეპის აზრია: ვაკოცე, ჩემი თაყვანება, ჩემს წინაშე მოხრა არ ვაცალე.

(დ) ვჰკითხე, თუ: “ნეტარ, მისრულა მორჩი ალვისა ხე მისად? - საერთო აზრია: ნორჩი ალვა (ნესტანი) ნეტა მივიდა უკვე თავისთან?

20.3 498

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მიამბე მისი ამბავი, სხვად ნურას მეუბნებია !“

(ბ) მითხრა, თუ : „ გკადრებ მართალსა, აწ ჩემგან არ - სათნებია,

(გ) დღეს ერთმანერთი გინახავს და ტურფად მოგწონებია,

(დ) აწ კვლაცა ცნობა ამბისა მას ჩემგან უბრძანებია “.

20.4 499

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ წიგნი მომართვა, ჩავხედენ, პირისა თემთა მთენისა .

(ბ) ეწერა : “ ვნახე სიტურფე წყალ - ჯავარისა შენისა .

(გ) ომ - გარდახდილი შვენოდი, შენატევები ცხენისა,

(დ) არ - ავი მიმიჩს მიზეზი ჩემისა ცრემლთა დენისა .

20.4.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

არ-ავი მიმიჩს მიზეზი ჩემისა ცრემლთა დენისა. - ტაეპის აზრია: მგონი, არ შევმცდარვარ: შენ, ჩემი ცრემლთა დენის მიზეზი, კარგი და ღირსეული ვაჟკაცი ჩანხარ.

20.5 500

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ღმერთმან თუ მცა ენა ჩემი ქებად შენდა უშენოსა,

(ბ) შენთვის მკვდარი, აღარ ვიტყვი, მაშა მომკლავ უშენოსა,

(გ) მზემან ლომსა ვარდ - გიშერი ბაღჩას ბაღად უშენოსა,

(დ) შენმან მზემან, თავი ჩემი არვის ჰმართებს უშენოსა !

20.5.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მზემან ლომსა ვარდ-გიშერი ბაღჩას ბაღად უშენოსა,- ტაეპის აზრია: ჩემი ვარდივით პირისახე და გიშერივით თმა, დაე, ის ბაღი იყოს, რომელიც შენს ბაღჩას, შენს მშვენიერ პირისახეს გაახარებს.(?)

20.6 501

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თუცა მიგდის ღვარი ცრემლთა, მაგრა ცუდად არ იდენო,

(ბ) ამას იქით ნუღარა სტირ, გულსა ჭირნი არიდენო,

(გ) შენნი მჭვრეტნი ჩემთა მჭვრეტთა აგინებენ, არ იდენო ;

(დ) რომე წეღან მოგეხვივნეს, იგი ჩემთვის არიდენო .

20.6.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

შენნი მჭვრეტნი ჩემთა მჭვრეტთა აგინებენ, არ იდენო; - ტაეპის აზრია: შენ იმდენად მჯობიხარ მე, რომ შენი შემხედველნი ჩემ შემხედველებს ახლოს არ გაიკარებენ.

20.7 502

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ იგი მე მომცენ რიდენი, რომელნი წეღან გშვენოდეს,

(ბ) რა მნახო, შენცა გეამოს, შენეულადვე გჩენოდეს .

(გ) ესე სამკლავე შეიბი, თუ ჩემი გა - ღა - გვლენოდეს,

(დ) ერთი ასეთი ცოცხალსა სხვა ღამე არ გაგთენოდეს . “

20.7.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ერთი ასეთი ცოცხალსა სხვა ღამე არ გაგთენოდეს. - ნესტანი უწინასწარმეტყველებს ტარიელს, რომ ასეთი ბედნიერი ღამე აღარ გაუთენდება, რადგან ასეთი დიდი ბედნიერების გამეორება შეუძლებელია.

21 თავი XX. ტარიელის ტირილი და დაბნედა (503-508)

▲ზევით დაბრუნება

21.1 503

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) აქა მხეც - ქმნილი ტარიელ ტირს, ჭირი ეათასაბის ;

(ბ) თქვა : „ მე მაქვს სამხრე, რომელი კვლა წინას მკლავსა მას ების ! “

(გ) იგი შეიხსნა, მოიღო, თვალვით არ დაიფასების,

(დ) პირსა დაიდვა, და - ცა - ბნდა, ქვე მკვდართა დაედასების .

21.2 504

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ასრე წვა, რომე არ ჰგვანდა მკვდარი სამარის კარისა,

(ბ) ორგნით ჩანს ლები მჯიღისა, მართ გულსა გარდნაკარისა,

(გ) ასმათს სდის ღვარი სისხლისა, ღაწვთაგან ნახოკარისა,

(დ) კვლა წყალსა ასხამს, უშველის, ხმა ისმის მუნ წკანწკარისა .

21.3 505

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილცა სულთქვნა მწარედ, დაბნედილსა შემოსჭვრიტნა,

(ბ) ასმათ ვანი გაამრავლნა, ცრემლმან მისმან ქვანი ხვრიტნა ;

(გ) მერმე სულად მოაქცივა, ცეცხლნი წყლითა დაუშრიტნა,

(დ) თქვა : „ ცოცხალ ვარ ? საწუთრომან აწცა ჩემნი სისხლნი ხვრიტნა ! “

21.4 506

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ზე წამოჯდა ფერ - მიხდილი, აყოლებდა თვალთა რეტად,

(ბ) ვარდი სრულად შექმნილიყო ზაფრანად და ვითა სპეტად .

(გ) დიდხან მათად არა სცალდა საუბრად და არცა ჭვრეტად,

(დ) დარჩომა და არ - სიკვდილი მას უმძიმდა მეტის - მეტად .

21.5 507

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილს უთხრა : „ ისმენდი, ცნობა მიც თუცა ხელისა,

(ბ) გითხრა ამბავი ჩემი და ჩემისა დამმარხველისა :

(გ) ლხინად მიჩს შეყრა მოყვრისა მის, შენგან შეუყრელისა .

(დ) მე მიკვირს ჩემი სიცოცხლე, ასრე დარჩომა მრთელისა !

21.5.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ლხინად მიჩს შეყრა მოყვრისა მის, შენგან შეუყრელისა. - ტაეპის აზრია: ლხინად, ბედნიერებად მიმაჩნია, თუ ჩემი ამბის თხრობით შენ შენს აქამდე შეუყრელ სატრფოს შეგყრი.

21.6 508

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ასმათის ნახვა მეამა, ჩემგან დად საესავისა .

(ბ) წიგნი რა ვნახე, მომართვა ესე საბამი მკლავისა .

(გ) მკლავსა შევიბი მაშინვე, მოვიხსენ რიდე თავისა,

( დ ) იგი უცხო და ღარიბი, მტკიცისა რასმე შავისა “

22 თავი XXI. წიგნი ტარიელისა საყვარელსა თანა მიწერილი (509-512)

▲ზევით დაბრუნება

22.1 509

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მივუწერე : „ მზეო, შუქი შენი, შენგან მონაფენი,

(ბ) გულსა მეცა, გამიცუდდეს სიჩაუქე - სიალფენი ;

(გ) ხელმან შენნი გავიცადენ სინატიფე - სიტურფენი .

(დ) სულთა ნაცვლად სამსახურნი რამცა ვითა გიმუქფენი ?!

22.2 510

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მაშინ, ოდეს დამარჩინე, სულთა სრულად არ გამყარე,

(ბ) აწცა ჩემთვის ესე ჟამი მასვე ჟამსა დავადარე ;

(გ) სამხრე შენი მომივიდა, შემოვიბი მკლავსა გარე,

(დ) რომე მმართებს სიხარული, ეგზომიმცა რა ვიხარე ?!

22.3 511

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ განაღამცა ვიწინაშე, აჰა რიდე, რომე მთხოვე,

(ბ) ყაბაჩაცა მას თანავე, ამისებრი ვერა ვპოვე ;

(გ) დაბნედილსა ნუ დამაგდებ, მიშველე რა, მარგე, მოვე,

(დ) სოფელს მყოფსა უშენოსა კაცსა ვისმცა შევეპოვე ! “

22.3.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

„სოფელს მყოფსა უშენოსა კაცსა ვისმცა შევეპოვე!“ - ტაეპის აზრია: ვის გავუწევ ანგარიშს და დავერიდები ამ ქვეყნად, თუ არ შენ?

22.4 512

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ქალი ადგა, გამეყარა, დავწევ, ამოდ დამეძინა,

(ბ) მაგრა შევკრთი, საყვარელი ჩემი ვნახე ძილსა შინა,

(გ) გამეღვიძა, აღარა მყვა, სულდგმულობა მომეწყინა,

(დ) ღამე ასრე გავათენე, მისი ხმაცა არ მესმინა “.

23 თავი XXII. რჩევა ნესტან-დარეჯანის გათხოვებისა (513-522)

▲ზევით დაბრუნება

23.1 513

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დილასა ადრე სრას მიხმეს, დღე რა ქმნა მწუხრმან ჟამითა ;

(ბ) ავდეგ, ვცნა მათი ამბავი, წასლვა ვქმენ მითვე წამითა ;

(გ) ვნახე, ორნივე ერთგან სხდეს ხასითა ოდენ სამითა,

(დ) რა მივე, მითხრეს დაჯდომა, წინაშე დავჯე სკამითა .

23.1.1 ტაეპის განმარტება - (ა)

▲ზევით დაბრუნება

...დღე რა ქმნა მწუხრმან ჟამითა; - საერთო აზრია: ... საერთო აზრია: ... როცა, დანიშნულ დროზე, ღამე დღედ გათენდა.

23.2 514

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ გვიბრძანეს, თუ : „ ღმერთმან ასრე დაგვაბერნა, და - ცა - გვლია ;

(ბ) ჟამი გვახლავს სიბერისა, სიყმაწვილე გარდგვივლია ;

(გ) ყმა არ მოგვცა, ქალი გვივის, ვისგან შუქი არ გვაკლია,

(დ) ყმისა არ - სმა არად გვგავა, ამათ ზედა წაგვითვლია .

23.3 515

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ ქალისა ჩვენისათვის ქმარი გვინდა სად მოვნახოთ,

(ბ) რომე მივსცეთ ტახტი ჩვენი, სახედ ჩვენად გამოვსახოთ,

(გ) სამეფოსა ვაპატრონოთ, სახელმწიფო შევანახოთ,

(დ) არ ამოვწყდეთ, მტერთა ჩვენთა ხრმალი ჩვენთვის არ ვამახოთ “ .

23.3.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

არ ამოვწყდეთ, მტერთა ჩვენთა ხრმალი ჩვენთვის არ ვამახოთ” - ტაეპის აზრია: ჩვენზე მტრები არ გავახაროთ.

23.4 516

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვთქვით : „ თქვენი ძისა არა - სმა გულსა ვით მიეფარების,

(ბ) მაგრა კმა ჩვენად იმედად, ვინ მზესა დაედარების ;

(გ) ვისცა სთხოვთ შვილსა სასიძოდ, მას დიდად გაეხარების,

(დ) სხვამცა რა გკადრეთ ? თვით იცით, მაგას რა მოეგვარების “.

23.5 517

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დავიწყეთ რჩევა საქმისა, გული მიც, თუცა მელია ;

(ბ) ვთქვი : „ ჩემგან დაშლა ამისა არ ითქმის, არ - საქმნელია !“

(გ) მეფემან ბრძანა : „ ხვარაზმშა, ხელმწიფე ხვარაზმელია,

(დ) თუ მოგვცემს შვილსა სასიძოდ, მისებრი არ რომელია “ .

23.5.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

დავიწყეთ რჩევა საქმისა, გული მიც, თუცა მელია;- საერთო აზრია: გული მაინც მაქვს, თავს მაინც ვფლობ, თუმცა თავზარდამცემი ამბისაგან ძალა წამერთვა.

23.6 518

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რომე პირველვე დაესკვნა, მათ ესე შეეტყვებოდა ;

(ბ) ერთმანერთსაცა უჭვრეტდეს, სიტყვაცა აგრე სწბებოდა .

(გ) ჩემგან დაშლისა კადრება მართ ამბად არ ეგებოდა,

(დ) ოდენ დავმიწდი, დავნაცრდი, გული მი და მო კრთებოდა .

23.6.1 ტაეპის განმარტება - (ა)

▲ზევით დაბრუნება

ჩემგან დაშლისა კადრება მართ ამბად არ ეგებოდა, - საერთო აზრია: მე მათ სიტყვას წინააღმდეგობას ვერ გავუწევდი, ვერ შევეკამათებოდი

23.7 519

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დედოფალმან თქვა : „ ხვარაზმშა მეფეა მორჭმით მჯდომელი,

(ბ) მათსამცა შვილსა სასიძოდ ჩვენთვის სხვა სჯობდა რომელი !“

(გ) შეცილებამცა ვინ ჰკადრა, რათგან თვით იყო მნდომელი !

(დ) მოწმობა დაჰრთე, დაესკვნა დღე ჩემი სულთა მხდომელი .

23.8 520

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ გაგზავნეს კაცი ხვარაზმშას წინა შვილისა მთხოველი,

(ბ) შესთვალეს : „ გახდა უმკვიდროდ სამეფო ჩვენი ყოველი ;

(გ) არს ერთი ქალი საძეო, არ კიდე - გასათხოველი,

(დ) თუ მოგვცემ შვილსა სამისოდ, სხვასა ნუღარას მოელი “.

23.9 521

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კაცი მოვიდა, აევსო ჯუბაჩითა და რიდითა,

(ბ) გაჰხარებოდა ხვარაზმშას სიხარულითა დიდითა ;

(გ) ებრძანა : „ მოგვხვდა ღმრთისაგან, ჩვენ რომე ვინატრიდითა !

(დ) თვით მაგისებრსა შვილსამცა ჩვენ ხელსა რასა ვჰხდიდითა ! “

23.9.1 ტაეპის განმარტება - (ა)

▲ზევით დაბრუნება

კაცი მოვიდა, აევსო ჯუბაჩითა და რიდითა, - ტაეპის აზრია: ხვარაზმშას მოციქული „შეემოსა”, ტანსაცმლით დაესაჩუქრებინა.

23.10 522

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კვლა გაგზავნნეს სხვანი კაცნი სასიძოსა მოყვანებად,

(ბ) დაჰვედრეს, თუ : „ ნუ აყოვნებთ, მოდით ჩვენად ნაბრძანებად “ .

(გ) მე მაშვრალი, ნაბურთალი საწოლს შევე მოსვენებად,

(დ) გულსა სევდა შემეყარა, ვიწყე ჭირთა მოპოვნებად “ .

24 თავი XXIII. ტარიელისა და ნესტან-დარეჯანის თათბირი და გამორჩევა (523-553)

▲ზევით დაბრუნება

24.1 523

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მეტმან სევდამან მიმწურა გულსა დაცემად დანისად .

(ბ) ასმათის მონა შემოდგა, მე ვჯე ლაღი და ჯანი სად ;

(გ) წიგნი მომართვა, ეწერა : „ ვინ სჩან ალვისა ტანისად,

(დ) ადრე მოდიო, გიბრძანებს, დაუყოვნებლად ხანისად “.

24.2 524

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შევჯე, წავე, ბაღჩას მივე . ვითა სცნობდე ლხინთა ზომით !

(ბ) ბაღჩა შევვლე, კოშკი დამხვდა, ასმათ ვნახე ძირსა დგომით ;

(გ) ვნახე, ვსჭვრეტდი ნატირებად, ცრემლი აჩნდა ღაწვთა წთომით .

(დ) დამიმძიმდა, არა ვჰკითხე ; ჩემი ჭირდა მისლვა ნდომით .

24.3 525

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ იგი ვნახე დაღრეჯილი, ესე მეტად დამიმძიმდა .

(ბ) ვითა წინას შემომცინის, არღა ეგრე გამიღიმდა,

(გ) ყოლა სიტყვა არ მომიგო, ოდენ ცრემლთა გარდმოსწვიმდა,

(დ) ამით უფრო დამაწყლულა, არა წყლულთა მიაქიმდა .

24.4 526

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩემნი ერთნი გონებანი მეტად შორად გამიკიდნა,

(ბ) შინა კოშკად შემიყვანა, ფარდაგსაცა ამიზიდნა .

(გ) შევე, ვნახე იგი მთვარე ; ჭირმან ყოვლმან უკუმრიდნა,

(დ) გულსა შუქი შემომადგა, მაგრა გული არ დამიდნა .

24.4.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ჩემნი ერთნი გონებანი მეტად შორად გამიკიდნა - ტაეპის აზრია: ჩემი მოკრეფილი, ერთიანი ფიქრი დააბნია, თავისი პირქუში დახვედრით სამძიმო გამოცანა მომცა.
(დ) გულსა შუქი შემომადგა, მაგრა გული არ დამიდნა. - ტაეპის მეტაფორული აზრია: სიხარულმა გული გამინათა, მაგრამ ის, რაც მაწუხებდა, მაინც არ დამავიწყდა.

24.5 527

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ იყო არ ნათლად ნათელი, ფარდაგსა შემომდგომელი,

(ბ) ებურა მოშლით პირ - ოქრო, მე მივეც რიდე რომელი ;

(გ) მითვე მწვანითა უებრო მიწოლით ტახტსა მჯდომელი,

(დ) ცრემლისა ღვარსა მოეცვა პირი, ელვათა მკრთომელი .

24.5.1 ტაეპის განმარტებ (დ)ა

▲ზევით დაბრუნება

... პირი, ელვათა მკრთომელი. - - ამ პოეტურ სახეში გამოყენებულია „ელვის” ორივე მნიშვნელობა. პირდაპირი აზრით აქ ნათქვამია, რომ ნესტანის სახე შუქს ასხივებდა თავისი მშვენიერებით. ამავე დროს სიტყვა „ელვა” მიგვანიშნებს, რომ ნესტანი განრისხებულია. იგი მზადაა, თავისი რისხვა ტარიელს ელვად და მეხად მოუვლინოს

24.6 528

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ქვე წვა, ვით კლდისა ნაპრალსა ვეფხი პირ - გამეხებული,

(ბ) არცა მზე ჰგვანდა, არც მთვარე, ხე ალვა, ედემს ხებული ;

(გ) ასმათმან დამსვა შორს - გვარად გულსა მე ლახვარ - ხებული ;

(დ) მერმე წამოჯდა წარბ - შერჭმით, გამწყრალი, გარისხებული .

24.7 529

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მიბრძანა : „ მიკვირს, რად მოხვე მშლელი პირისა მტკიცისა,

(ბ) გამწირავი და მუხთალი, შენ, გამტეხელი ფიცისა !

(გ) მაგრა ნაცვალსა პატიჟსა მიგცემსო ზენა, მი -, ცისა !“

(დ) ვჰკადრე : „ რა გკადრო პასუხი მის ჩემგან მე უიცისა ?“

24.8 530

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვთქვი : „ პასუხსა ვერას გკადრებ, თუ არა ვსცნობ მე მართალსა :

(ბ) რა შეგცოდე, რა მიქმნია უცნობოსა, ფერ - ნამკრთალსა ? “

(გ) კვლაცა მითხრა : „ რას გეუბნა მტყუანსა და შენ მუხთალსა ?

(დ) დიაცურად რად მოვღორდი ! მე დავუწვავ ამით ალსა .

24.9 531

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შენ არ იცი ხვარაზმშასი საქმროდ ჩემად მოყვანება ?!

(ბ) შენ ჯდომილხარ სავაზიროდ, შენი რთულა ამას ნება ;

(გ) შენ გასტეხე ფიცი ჩემი, სიმტკიცე და იგი მცნება .

(დ) ღმერთმან ქმნა და დაგირჩინა ცუდად შენი ხელოვნება !

24.10 532

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გახსოვს, ოდეს „ ჰაის “ ჰზმიდი, ცრემლნი შენნი ველთა ჰბანდეს,

(ბ) მკურნალნი და დასტაქარნი წამალთა - ყე მოგიტანდეს ?

(გ) მამაცისა სიცრუეთა სახენიმცა რანი ჰგვანდეს !

(დ) რათგან დამთმე, მეცა დაგთმობ, ვინძი უფრო დაზიანდეს !

24.11 533

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ამას ვბრძანებ : ვინცა გინდა ეპატრონოს ინდოეთსა,

(ბ) ეგრეც მე მაქვს პატრონობა, უგზოს ვლიდენ, თუნდა გზეთსა !

(გ) ეგე აგრე არ იქმნების, წა, მომცთარხარ მოსაცეთსა,

(დ) აზრნი შენნი შენვე გგვანან, მტყუანსა და შენ აგეთსა !

24.11.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

„(ა) ამას ვბრძანებ: ვინცა გინდა ეპატრონოს ინდოეთსა,
„ბ) ეგრეც მე მაქვს პატრონობა, უგზოს ვლიდენ, თუნდა გზეთსა!, - ტაეპების აზრია: ვინც უნდა გახდეს ჩემი ქმარი და ინდოეთის „პატრონობა”, მფლობელობა დაიწყოს, ქვეყნის ნამდვილი „პატრონი”, მეფე მაინც მე ვიქნები (და შენ საკადრის პასუხს გაგცემ).

24.12 534

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ცოცხალ ვიყო, შენ ინდოეთს, ღმერთო, ხანი ვერა დაჰყო !

(ბ) თუ ეცადო დაყოფასა, ხორცთა შენთა სული გაჰყო !

(გ) სხვა ჩემებრი ვერა ჰპოვო, ცათამდისცა ხელი აჰყო . “

(დ) ესე სიტყვა დაასრულა, ყმა ატირდა, სულთქვნა, აჰ - ყო .

24.12.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ცოცხალ ვიყო, შენ ინდოეთს, ღმერთო, ხანი ვერა დაჰყო! - საერთო აზრია: ამ სიტყვებით დაიმედებულმა, კვლავ შევძელი ნესტანისათვის თვალი გამესწორებინა, მისთვის შემეხედა.

24.13 535

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თქვა : „ რა მესმა ესე მისგან, მეიმედა მეტის - მეტად,

(ბ) კვლა მიეცა თვალთა ძალი მის ნათლისა ეგრე ჭვრეტად .

(გ) აწ დავკარგე ; რად არ გიკვირს, რად ცოცხალ ვარ, რად ვარ რეტად ?

(დ) ვა, სოფელო უხანოო, რად ჰზი სისხლთა ჩემთა ხვრეტად !

24.13.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

კვლა მიეცა თვალთა ძალი მის ნათლისა ეგრე ჭვრეტად. - საერთო აზრია: ამ სიტყვებით დაიმედებულმა, კვლავ შევძელი ნესტანისათვის თვალი გამესწორებინა, მისთვის შემეხედა.

24.14 536

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შევჰხედენ, ვნახე სასთუნალ მუსაფი გაშლით მდებარე,

(ბ) ავიღე, ავდეგ მე ღმრთისა და მერმე მათი მქებარე,

(გ) ვჰკადრე, თუ : „ მზეო, დაგიწვავ, ჩემიცა დაწვი მზე ბარე !

(დ) რათგან არ მომკალ, პასუხი ერთაი გკადრო მე ბარე .

24.15 537

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რომე გკადრებ, ესე სიტყვა აწ თუ ცუდად ნალიქნია,

(ბ) ცამცა მრისხავს, მზისა შუქნი ყოლა ჩემთვის ნუ შუქნია !

(გ) თუ მაღირსებ განკითხვასა, ავი არა არ მიქნია “.

(დ) მან მიბრძანა : „ რაცა იცი, თქვიო “, თავი დამიქნია .

24.15.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

...მზისა შუქნი ყოლა ჩემთვის ნუ შუქნია! - საერთო აზრია: ჩემთვის მზის შუქიც ნუ შუქობს (თუ ვტყუოდე

24.16 538

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კვლაცა ვჰკადრე : „ მე თუ, მზეო, თქვენთვის ფიცი გამეტეხოს,

(ბ) ღმერთმან აწვე რისხვა მისი ზეცით ჩემთვის გაამეხოს !

(გ) ვისი გინდა უშენოსა პირი მემზოს, ტანი მეხოს ?

(დ) მაშა მაშინ რაგვარ დავრჩე, რა ლახვარი გულსა მეხოს ?

24.16.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(გ) ვისი გინდა უშენოსა პირი მემზოს, ტანი მეხოს? (დ) მაშა მაშინ რაგვარ დავრჩე, რა ლახვარი გულსა მეხოს? - ტაეპების აზრია: მაშინ როგორღა ვიცოცხლო, თუ რისხვა ლახვარივით მომხვდება გულზე?

24.17 539

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე მეფეთა დარბაზს მიხმეს, შექმნეს დიდი ვაზირობა .

(ბ) მათ წინასვე დაეპირა იმა ყმისა შენი ქმრობა .

(გ) დამეშალა, ვერ დავშლიდი, დამრჩებოდა უმეცრობა ;

(დ) თავსა ვუთხარ : „ მიემოწმე, ჟამად გიჯობს გულ - მაგრობა “ .

24.18 540

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მიღმა დაშლა რამცა ვჰკადრე, რათგან იგი ვერ მიმხვდარა ?

(ბ) არ იცის, თუ ინდოეთი უპატრონოდ არ გამხდარა ?

(გ) ტარიელ არს მემამულე, სხვასა ჰმართებს არად არა .

(დ) ვის მოიყვანს, არა ვიცი, ანუ იგი ვინ მომცდარა ?

24.18.1 ტაეპის განმარტება(ა)

▲ზევით დაბრუნება

მიღმა დაშლა რამცა ვჰკადრე, რათგან იგი ვერ მიმხვდარა? - ტაეპის აზრია: მე როგორ დავუშლიდი, როცა თვითონ ვერ მიმხვდარა (რომ ინდოეთს მემკვიდრე ჰყავს ჩემი სახით)!

24.19 541

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვთქვი : „ ამითა ვეღარას ვიქმ, ღონე სხვა რა მოვიგვარო “;

(ბ) თავსა ვუთხარ : „ ნუ მოგიცავ, გონებაო მრავალ - გვარო !“

(გ) მედვა გული მხეცისაებრ, ათასჯერცა მინდორს ვარო .

(დ) ვისმცა მივეც თავი შენი, შენვე რადმე არ წამგვარო ?! “

24.19.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(გ) მედვა გული მხეცისაებრ, ათასჯერცა მინდორს ვარო. - ტაეპის აზრია: გული მხეცივით მქონდა და, როგორც მხეცი, მინდვრად გაჭრას ვისწრაფოდი.
(დ) ვისმცა მივეც თავი შენი, შენვე რადმე არ წამგვარო?! - ტაეპის აზრია: ვის მივცემ შენს თავს, თუ შენ თვითონ არ წამართმევ?

24.20 542

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ სულთა ვჰყიდდი გულისათვის, კოშკი ამად გამებაზრა ;

(ბ) იგი წვიმა და - რე - ნელდა, რომე პირველ ვარდი აზრა ;

(გ) ვნახე, ძოწსა მარგალიტი გარე ტურფად მოემაზრა .

(დ) მიბრძანა, თუ : „ ეგე საქმე მემცა მართლად რად მეაზრა ?!

24.20.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) იგი წვიმა და-რე-ნელდა, რომე პირველ ვარდი აზრა; - ტაეპის მეტაფორული აზრია: ცრემლის დენა (წვიმა), რომელიც აქამდე ნესტანის ლოყებს (ვარდს) აფერმკრთალებდა და აუხეშებდა (აზრობდა), შენელდა.
((გ) ...ძოწსა მარგალიტი გარე ტურფად მოემაზრა. - ნესტანმა გაიღიმა. უკან

24.21 543

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ არ დავიჯერებ მე შენსა ღალატსა, ორგულობასა,

(ბ) უარის ქმნასა ღმრთისასა, ამისთვის არ მართლობასა ;

(გ) იაჯდი თავსა ჩემსა და მორჭმით ინდოეთს ფლობასა !

(დ) მე და შენ დავსხდეთ ხელმწიფედ, სჯობს ყოვლსა სიძე - სძლობასა “.

24.21.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

იაჯდი თავსა ჩემსა და მორჭმით ინდოეთს ფლობასა! - ტაეპის აზრია: ითხოვე, რომ ჩემი თავი შენ შეგხვდეს და ინდოეთის მეფედ შენ დაჯდე!

24.22 544

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მოლმობიერდა, მომიტკბა გამწყრალი, გამქისებული,

(ბ) ანუ მზე იყო ქვეყანად, ან მთვარე პირ - გავსებული ;

(გ) ახლოს დამისვა, მაღირსა აქამდის არ - ღირსებული ;

(დ) მეუბნებოდა, დამივსო ცეცხლი ამითა გზებული .

24.23 545

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მიბრძანა, თუ : „ გონიერი ხამს აროდეს არ აჩქარდეს,

(ბ) რაცა სჯობდეს, მოაგვაროს, საწუთროსა დაუწყნარდეს ;

(გ) თუ სასიძო არ მოუშვა, ვა თუ მეფე გაგიმწარდეს,

(დ) შენ და ისი წაიკიდნეთ, ინდოეთი გარდაქარდეს !

24.24 546

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კვლა თუ სიძე შემოუშვა, მე შემირთოს, იყოს ასდენ,

(ბ) ერთმანერთსა გავეყარნეთ, ძოწეულნი გაგვიფლასდენ,

(გ) მათ მორჭმულთა მოივლინონ, ჩვენ პატიჟნი გაგვიასდენ,

(დ) ესე ამბად არ ეგების, რომე სპარსნი გაგვიხასდენ “ .

24.25 547

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე ვჰკადრე : „ ღმერთმან აშოროს მის ყმისა შენი ქმარობა !

(ბ) რა შემოვიდენ ინდოეთს, შევიგნა მათი გვარობა,

(გ) ვუჩვენო ჩემი ძალ - გული და ჩემი მეომარობა :

(დ) ასრე დავხადნე, შეეძლოს აღარას, არ, სახმარობა ! “

24.25.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

ღმერთმან აშოროს მის ყმისა შენი ქმარობა! - ტაეპის აზრია: ღმერთმა ნუ ქნას იმ მოყმის (ხვარაზმშას ძის) შენზე დაქორწინება

24.26 548

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მიბრძანა, თუ : „ ხამს დიაცი დიაცურად, საქმე - დედლად,

(ბ) დიდსა სისხლსა ვერ შეგაქმნევ, ვერ ვიქმნები შუა კედლად !

(გ) რა მოვიდეს, სიძე მოკალ მისთა სპათა აუწყვედლად .

(დ) ქმნა მართლისა სამართლისა ხესა შეიქმს ხმელსა ნედლად .

24.26.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

...ხამს დიაცი დიაცურად, საქმე-დედლად, - ტაეპის აზრია: ქალი ქალურად უნდა ირჯებოდეს, ქალურად უნდა მსჯელობდეს.

24.27 549

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ასრე ქმენ, ჩემო ლომო და მჯობო ყოველთა გმირთაო,

(ბ) მოპარვით მოკალ სასიძო, ლაშქართა ნუ მოირთაო,

(გ) მისთა სპათაცა ნუ დაჰხოც ზროხათა ვითა, ვირთაო,

(დ) დიადი სისხლი უბრალო კაცმანმცა ვით იტვირთაო !

24.28 550

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ იგი რა მოჰკლა, ეუბენ პატრონსა, ჩემსა მამასა,

(ბ) ჰკადრე, თუ : „ სპარსთა ვერა ვიქმ ინდოეთისა ჭამასა !

(გ) ჩემია მკვიდრი მამული, არ მივსცემ არცა დრამასა,

(დ) არ დამეხსნები, გაგიხდი ქალაქსა ვითა ტრამასა ! “

24.28.1 ტაეპის განმარტება (ად)

▲ზევით დაბრუნება

არ დამეხსნები, გაგიხდი ქალაქსა ვითა ტრამასა! - ტაეპის აზრია: თუ სამკვიდროს წართმევას მომინდომებ, შეგებრძოლები და დედაქალაქს ტრამალად გიქცევ.

24.29 551

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩემი ყოლა ნურა გინდა სიყვარული, ნუცა ნდომა,

(ბ) ამით უფრო მოგეცემის სამართლისა შენ მიხვდომა ;

(გ) ქმნას მეფემან ყელ - მოტეხით შემოხვეწა, შემოკვდომა,

(დ) ხელთა მოგცეს თავი ჩემი, შეგვფერობდეს ერთგან სხდომა “.

24.29.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ჩემი ყოლა ნურა გინდა სიყვარული, ნუცა ნდომა,
(ბ) ამით უფრო მოგეცემის სამართლისა შენ მიხვდომა; - ტაეპების აზრია: ნუ გაამხელ, რომ მე გინდივარ. ამით შენი პრეტენზია ინდოეთის ტახტზე უფრო ობიექტური, უფრო სამართლიანი გამოჩნდება.
(გ) ქმნას მეფემან ყელ-მოტეხით შემოხვეწა, შემოკვდომა, - საერთო აზრია: რაკიღა შენ ტახტს მოითხოვ, მეფე, სახელმწიფო არეულობის შიშით, თვითონ შემოგეხვეწება, რომ მე შემირთო

24.30 552

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ესე მეტად მომეწონა თათბირი და გამორჩევა,

(ბ) ჩემთა მტერთა დავაცადე დასახოცლად ხრმლისა ქნევა ;

(გ) მერმე ავდეგ წამოსავლად, მან დამიწყო ქვევე წვევა .

(დ) მწადდა, მაგრა ვერ შევჰმართე შეჭიდება, შემოხვევა .

24.30.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ჩემთა მტერთა დავაცადე დასახოცლად ხრმლისა ქნევა - ტაეპის აზრია: მტრებთან ღიად ომი, ხმლის ქნევა გადავდე, გადავიფიქრე.

24.31 553

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ხანი დავყავ, გავეყარე, მაგრა გავხე ვითა ხელი .

(ბ) ასმათ წინა ჩამომიძღვა, ჩამდიოდა ცრემლი ცხელი .

(გ) ჭირი ბევრჯერ ვაათასი, ლხინი ჩემი ვაერთხელი,

(დ) მერმე, წასლვა არა მწადდა, ამად მივალ არ - ფიცხელი “ .

24.31.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ჭირი ბევრჯერ ვაათასი, ლხინი ჩემი ვაერთხელი, - ტაეპის აზრია: ჭირი თუ ათასჯერ ათიათასი მქონდა, ლხინი ერთი მქონდა, ჩემი ჭირი ჩემს ლხინს ბევრად აღემატებოდა.

▲ზევით დაბრუნება

25.1 554

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მოვიდა კაცი, „ სასიძო მოვაო ”, მოსლვა გვახარა,

(ბ) მაგრა თუ ღმერთი რას უზამს, არა იცოდა, გლახ, არა ;

(გ) მეფესა მიჰხვდა სიამე, არ სიტყვა ივაგლახა რა,

(დ) მიბრძანა, ახლოს მიმისვა, „ მოდიო ”, თავი დახარა .

25.2 555

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მიბრძანა : „ ჩემთვის ესე დღე ლხინი და სიხარულია .

(ბ) გარდავიხადოთ ქორწილი, ჰხამს ვითა დასა, სრულია ;

(გ) კაცნი გავგზავნნეთ, მოვიღოთ ყოვლგნით საჭურჭლე სრულია,

(დ) უხვად გავსცემდეთ, ვავსებდეთ, სიძუნწე უმეცრულია ”.

25.2.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

გარდავიხადოთ ქორწილი, ჰხამს ვითა დასა, სრულია; - ტაეპის აზრია: ნესტანს ქორწილი გადავუხადოთ ისეთი სრულყოფილი, როგორიც დას ეკუთვნის ძმისგან

25.3 556

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე გავგზავნენ ყოვლგან კაცნი საჭურჭლეთა წამომხმელნი,

(ბ) სასიძოცა მოგვივიდა, იყვნეს ხანსა არ - დამზმელნი ;

(გ) შიგნით ჩვენნი გაეგებნეს, გარეთ მოდგეს ხვარაზმელნი,

(დ) მათ ლაშქართა ერთგან მყოფთა ვერ იტევდეს ვერცა ხმელნი .

25.3.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

...იყვნეს ხანსა არ-დამზმელნი; - ტაეპის აზრია: ხვარაზმელებმა მოსვლა არ გადასდეს, მაშინვე წამოვიდნენ.

25.4 557

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მეფემან ბრძანა : „ მოკაზმეთ კარვითა მოედანია,

(ბ) გამოისვენოს სიძემან, დაყოს ცოტაი ხანია ;

(გ) მუნ მისად ნახვად გავიდენ უშენოდ სპანი სხვანია,

(დ) შენ აქა ნახე, კმარიან იქა ნახვისად ყმანია ”.

25.4.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

გ) მუნ მისად ნახვად გავიდენ უშენოდ სპანი სხვანია,
(დ) შენ აქა ნახე, კმარიან იქა ნახვისად ყმანია. - ტაეპის აზრია: შენ, ტარიელ, ქალაქგარეთ ნუ მიეგებები. ეს ხვარაზმელებისთვის მეტისმეტი პატივისცემა იქნება. ყმები, ვასალები უშენოდაც საკმარისი გვყავს, ქალაქგარეთ ისინი გაეგებებიან.

25.5 558

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მოედანს დავდგი კარვები წითლისა ატლასებისა .

(ბ) მოვიდა სიძე, გარდახდა, დღე, ჰგვანდა, არს აღვსებისა ;

(გ) შეიქმნა გასლვა შიგანთა, ჯარია მუნ ხასებისა,

(დ) დაიწყეს დგომა ლაშქართა თემ - თემად, დას - დასებისა .

25.5.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

დაიწყეს დგომა ლაშქართა თემ-თემად, დას-დასებისა - ტაეპის აზრია: ინდოთ მეფის დიდებულებმა დაიწყეს ჯარის მოწყობა გუნდ-გუნდად, თემების მიხედვით.

25.6 559

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე დავშვერ, ვითა წესია საურავ - გარდახდილისა,

(ბ) შინა წამოვე, მაშვრალსა ქმნა მომნდომოდა ძილისა ;

(გ) მონა მოვიდა, მომართვა წიგნი ასმათის ტკბილისა :

(დ) „ ადრე მოდიო, გიბრძანებს მსგავსი ალვისა ზრდილისა ”.

25.7 560

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ცხენისაგან არ გარდავხე, წავე ფიცხლად, დავჰმორჩილდი ;

(ბ) ქალი დამხვდა ნატირები, ვჰკითხე : „ ცრემლსა რასა ჰმილდი ? ”

(გ) მითხრა : „ შენი შესწრობილი ტირილსამცა ვით ავსცილდი !

(დ) გაუწყვედლად ვით გამართლო ? რაგვარადმცა გავვაქილდი ? ”

25.8 561

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) შევედით, ვნახე ბალიშსა ზედა წარბ - შერჭმით მჯდომარე ;

(ბ) მზე ვეღარას იქმს მის მეტსა, მას განენათლა რომ არე ;

(გ) წავდეგ, მიბრძანა : „ რასა სდგა ? დღე მიგიჩს წინ საომარე !

(დ) ანუ გამწირე, მიტყუე და კვლაცა მოიმცთომარე ?”

25.9 562

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე მეწყინა, აღარა ვთქვი, ფიცხლად გარე შემოვბრუნდი,

(ბ) უკუვჰყივლე : „ აწ გამოჩნდეს, არ მინდოდეს, ვისცა ვუნდი !

(გ) ქალი ომსა რაგვარ მაწვევს, აგრე ვითა დავძაბუნდი !”

(დ) შინა მოვე, მოკლვა მისი დავაპირე, არ დავყმუნდი .

25.9.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ)უკუვჰყივლე: აწ გამოჩნდეს, არ მინდოდეს, ვისცა ვუნდი! - საერთო აზრია: ახლა გამოჩნდება, მინდა თუ არა, მიღირს თუ არა ის, ვისაც მე ვუნდივარ (ნესტანი).
(გ) ქალი ომსა რაგვარ მაწვევ, აგრე ვითა დავძაბუნდი? - საერთო აზრია: ქალი როგორ მომიწოდებს ბრძოლისკენ, როგორ მეუბნება „იომეო”?

25.10 563

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ასსა ვუბრძანე მონასა : „ საომრად დაემზადენით !”

(ბ) შევსხედით, გავვლეთ ქალაქი, არავის გავეცხადენით .

(გ) კარავსა შევე, იგი ყმა ვითა წვა, ზარ - მაც თქმად ენით !

(დ) უსისხლოდ მოვკალ იგი, გლახ, თუცა ხმდა სისხლთა დადენით .

25.10.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ)კარავსა შევე, იგი ყმა ვითა წვა, ზარ-მაც თქმად ენით, - ტაეპის აზრია: ეხლაც მზარავს იმის გახსენება, ის მოყმე, მოსაკლავად განწირული, როგორ იწვა
(დ) უსისხლოდ მოვკალ იგი გლახ, თუცა ხმდა სისხლთა დადენით. - ტაეპის აზრი შეიძლება ორგვარად გავიგოთ: 1. ხვარაზმელს ჩემგან უარესი ეკუთვნოდა (იგულისხმება, რომ სისხლის დადენით მოკვლა უსისხლოდ მოკვლაზე უფრო დიდი სასჯელია) 2. ჯობდა, ღია ბრძოლაში, სისხლის დადენით მომეკლა

25.11 564

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კარვის კალთა ჩახლართული ჩავჭერ, ჩავაქარაბაკე,

(ბ) ყმასა ფერხთა მოვეკიდე, თავი სვეტსა შევუტაკე .

(გ) წინა მწოლთა დაიზახნეს, გლოვა მიჰხვდა საარაკე ;

(დ) ცხენსა შევჯე, წამო - ცა - ვე ; ჯაჭვი მეცვა საკურტაკე .

25.12 565

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ხმა დამივარდა, შეიქმნა ზახილი მოსაწევარი,

(ბ) წამოვე, წევნა დამიწყეს, დავხოცე ჩემი მდევარი .

(გ) ქალაქი მქონდა მაგარი, მტერთაგან მოურევარი,

(დ) მუნ შიგან შევე მშვიდობით, ამოდ იგივე მე ვარი !

25.12.1 ტაეპის განმარტება(დ)

▲ზევით დაბრუნება

მუნ შიგან შევე მშვიდობით, ამოდ იგივე მე ვარი! - ტაეპის აზრია: ისევე უშიშრად და ჩემ თავში დარწმუნებულად ვიყავ, როგორც საერთოდ მჩვეოდა.

25.13 566

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კაცნი გავგზავნენ, ვაცნობე ყოვლგან ლაშქარსა ყველასა :

(ბ) „ აქა მომმართეთ, ვინცაღა ჩემსა იქმოდეთ შველასა !”.

(გ) არ გაწყდა მოსლვა მდევართა ღამესა დია ბნელასა,

(დ) ჩემი რა ცნიან, სცვიდიან თავებსა მათსა მრთელასა .

25.13.1 ტაეპის განმარტება(დ)

▲ზევით დაბრუნება

ჩემი რა ცნიან, სცვიდიან თავებსა მათსა მრთელასა. - ტაეპის აზრია: რომ გაიგებდნენ ხოლმე, რომ ბრძოლა მქონდა გადაწყვეტილი, თავს ცოცხლად ინახავდნენ, მერიდებოდნენ

25.14 567

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ცისკრად ავდეგ, შევეკაზმე, რა გათენდა ღამე დილად,

(ბ) ვნახენ სამნი დიდებულნი მეფისაგან მოგზავნილად ;

(გ) ებრძანა, თუ : „ ღმერთმან იცის, გამეზარდე ვითა შვილად,

(დ) ჩემი ასრე რად შესცვალე სიხარული სიმძიმილად ?

25.15 568

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ხვარაზმშას სისხლი უბრალო სახლად რად დამადებინე ?

(ბ) თუ ჩემი ქალი გინდოდა, რად არა შემაგებინე ?

(გ) მე, ბერსა, შენსა გამზრდელსა სიცოცხლე მაარმებინე,

(დ) დღედ სიკვდილამდის შენიცა თავი არ მაახლებინე !”

25.15.1 ტაეპის განმარტება(დ)

▲ზევით დაბრუნება

დღედ სიკვდილამდის შენიცა თავი არ მაახლებინე!” - ტაეპის აზრია: მომისპე საშუალება, სიკვდილამდე ახლოს მყოლოდი.

25.16 569

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე შევუთვალე : „ მეფეო, ვარ უმაგრესი რვალისა,

(ბ) თვარა რად მიშლის სიკვდილსა ცეცხლი სირცხვილთა ალისა ?

(გ) მაგრა, თვით იცით, ხელმწიფე ხამს მქმნელი სამართალისა .

(დ) მე, თქვენმან მზემან, მაშოროს ნდომა თქვენისა ქალისა !

25.16.1 ტაეპის განმარტება(დ)

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მე შევუთვალე: „მეფეო, ვარ უმაგრესი რვალისა,
(ბ) თვარა რად მიშლის სიკვდილსა ცეცხლი სირცხვილთა ალისა? - ტაეპების აზრია: მე რომ სულით ასე მაგარი არ ვყოფილიყავი, ახლა შენი წყენისათვის სირცხვილი მომკლავდა.

25.17 570

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ იცით, ინდოთა სამეფო რაზომი სრა - საჯდომია !

(ბ) ერთიღა მე ვარ მემკვიდრე, - ყველაი თქვენ მოგხვდომია :

(გ) ამოწყდა მათი ყველაი, მამული თქვენ დაგრჩომია ;

(დ) სამართლად ტახტი უჩემოდ არვისად მისახვდომია !

25.17.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „იცით, ინდოთა სამეფო რაზომი სრა-საჯდომია! - ტაეპის აზრია: იცით, ინდოეთში რამდენი ტახტია, ინდოეთი რამდენი სამეფოსაგან შედგება. (გ) ამოწყდა მათი ყველაი, მამული თქვენ დაგრჩომია;
(დ) სამართლად ტახტი უჩემოდ არვისად მისახვდომია! - სტროფის აზრია: ინდოეთის ყველა დანარჩენი ნაწილების ტახტთა მემკვიდრეები ამოწყდნენ, ამიტომ გაერთიანებული ინდოეთის ტახტი მხოლოდ მე მეკუთვნის თქვენს შემდეგ

25.18 571

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვერ გათნევ, თქვენმან კეთილმან, აწ ეგე არ - მართალია :

(ბ) ღმერთმან არ მოგცა ყმა შვილი, გივის ერთაი ქალია,

(გ) ხვარაზმშა დაჰსვა ხელმწიფედ, დამრჩების რა ნაცვალია ?

(დ) სხვა მეფე დაჯდეს ინდოეთს, მე მერტყას ჩემი ხრმალია ?!

25.18.1 ტაეპის განმარტება(დ)

▲ზევით დაბრუნება

სხვა მეფე დაჯდეს ინდოეთს, მე მერტყას ჩემი ხრმალია?! - ტაეპის აზრია: სანამ ხმალი მარტყია, ინდოეთში სხვა მეფე როგორ უნდა დაჯდეს!

25.19 572

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შენი ქალი არად მინდა, გაათხოვე, გამარიდე !

(ბ) ინდოეთი ჩემი არის, არვის მივსცემ ჩემგან კიდე .

(გ) ვინცა ჩემსა დამეცილოს, მისით მასცა ამოვფხვრიდე,

(დ) სხვას მეშველსა გარეგანსა, მომკალ, ვისცა ვინატრიდე !”

25.19.1 ტაეპის განმარტება(დ)

▲ზევით დაბრუნება

(გ) ვინცა ჩემსა დამეცილოს, მისით მასცა ამოვფხვრიდე, - ტაეპის აზრია: ვინც ჩემს კუთვნილს შემეცილება, იმას ამოვაგდებ და ეს მისითვე, ე.ი. მისი ბრალის შედეგადვე მოხდება. შესაძლოა მეორე გაგებაც: ვინც ჩემსას შემეცილება, იმას მისი მამულიდანაც ამოვაგდებ, აღმოვფხვრი.

(დ) სხვას მეშველსა გარეგანსა, მომკალ, ვისცა ვინატრიდე! - ტაეპის აზრია: მომკალ, თუ ამ საქმეში ვინმე გარეშე კაცის შველა მჭირდებოდეს, თუ ჩემ ინტერესებს მე თვითონ ვერ დავიცავ!

26 თავი XXV. ამბის ცნობა ტარიელისაგან ნესტან-დარეჯანის დაკარგვისა (573-596)

▲ზევით დაბრუნება

26.1 573

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ესე კაცნი გამეგზავნნეს, გონებასა გავეშმაგე ;

(ბ) რომე მისი ვერა მეცნა, ამას უფრო დავედაგე !

(გ) მას ზღუდესა გარდავადეგ, მინდორთაკე თვალი ვაგე,

(დ) მესმა საქმე საშინელი, თუცა თავი ვერ წავაგე .

26.2 574

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ გამოჩნდეს ორნი ქვეითნი, მე მივეგებე წინა - რე .

(ბ) ქალი ჰყვა ერთსა მონასა, ვცანმცა, თუ მოღმა ვინ არე :

(გ) თავ - გაგლეჯილი ასმათი, პირსა სისხლ - ჩამომდინარე,

(დ) აღარ მიყივლა ღიმილით, არცაღა გამიცინა - რე .

26.3 575

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ იგი ვნახე, დავებნივე, გონებანი გამიშმაგნა ;

(ბ) შორით ვუხმე : „ რაშიგან ვართ, ანუ ცრემლმან რად დაგვდაგნა ?”

(გ) მან საბრალოდ შემომტირნა, ძლივ სიტყვანი გამოაგნა,

(დ) მითხრა :„ ღმერთმან სიმგრგვლე ცისა ჩვენთვის რისხვით წამოგრაგნა ”.

26.4 576

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ახლოს მივე, კვლაცა ვჰკითხე : „ რაშიგან ვართ ? თქვი მართალი !”

(ბ) კვლა საბრალოდ ამიტირდა, კვლა მოედვა ამით ალი,

(გ) დიდხან სიტყვა ვერა მითხრა, მისთა ჭირთა ნაათალი,

(დ) მკერდსა წითლად უღებვიდა სისხლი ღაწვთა ნაწვეთალი .

26.5 577

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მერმე მითხრა :„ მოგახსენებ, ესე რადმცა დაგიმალე ?

(ბ) მაგრა ვითა გაგახარნე, შენცა აგრე შემიწყალე :

(გ) ნუ მაცოცხლებ, ნუ დამარჩენ, შემიხვეწე, შემიბრალე,

(დ) დამხსენ ჩემსა საწუთროსა, ღმერთსა შენსა მიავალე ! ”

26.6 578

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მიამბო : „ ოდეს სასიძო მოჰკალ და ხმა დაგივარდა,

(ბ) მეფესა ესმა, აიჭრა, მართ მისგან გასატკივარდა,

(გ) შენ დაგიზახნა, „ მიხმეთო ”, ხმა - მაღლად გახმამყივარდა ;

(დ) მოგნახეს, შინა ვერ გპოვეს, მით მეფე გამოჩივარდა .

26.7 579

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჰკადრეს :„ აქა აღარ არის, კარნი სადმე გაუვლიან ”.

(ბ) მეფე ბრძანებს : „ ვიცი, ვიცი, მეტად კარგად შემიგიან :

(გ) მას უყვარდა ქალი ჩემი, სისხლნი ველთა მოუღვრიან,

(დ) რა ნახიან ერთმანერთი, არ - შეხედვა ვერ დათმიან .

26.7.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მე ღმრთისა ვუთხარ, დაუბამს მას ეშმაკისა ბადესა! - ტაეპის აზრია: მე ვუთხარი დავარს, ნესტანის გონება ღვთისაკენ წაემართა, იგი პირიქით მოიქცა.

26.8 580

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ, თავმმან ჩემმან, მას მოვკლავ, ჩემად დად ვინცა მადესა !

(ბ) მე ღმრთისა ვუთხარ, დაუბამს მას ეშმაკისა ბადესა !

(გ) მათ ბოზ - კუროთა ასეთი რა მისცეს, რა უქადესა ?

(დ) თუ დავარჩინო, ღმერთი ვგმო ! მისად პატიჟად მზად ეს - ა ”.

26.8.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

26.9 581

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მის მეფისა წესი იყო : თავი მისი ძვირად ფიცის,

(ბ) და თუ ფიცის, არ გატეხის, მასვე წამსა დაამტკიცის .

(გ) ესე წყრომა მეფისაგან ვისცა ესმა, ვინცა იცის,

(დ) მან უამბო დავარ ქაჯსა, ვინ გრძნებითა ცაცა იცის .

26.10 582

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დავარს, დასა მეფისასა, უთხრა ვინმე ღმრთისა მტერმან :

(ბ) თავი ფიცა ძმამან შენმან, არ დაგარჩენს, იცის ერმან ”.

(გ) მან აგრე თქვა : „ უბრალო ვარ, იცის ღმერთმან სახიერმან !

(დ) ვისგან მოვკვდე, ვისთვის მოვკვდე, მიიხვედროს იგი ვერ მან ”.

26.10.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ვისგან მოვკვდე, ვისთვის მოვკვდე, მიიხვედროს იგი ვერ მან”. - ტაეპის აზრია: მე ნესტანის გამო მოვკვდები, მის ტარიელისადმი სიყვარულს შევეწირები, მაგრამ ვერც ნესტანი ირგუნებს იმას, ვისაც მამსხვერპლა (ტარიელს).

26.11 583

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ პატრონი ჩემი აგრევე იყო, წამოხვე შენ ოდეს ;

(ბ) შენეულნივე რიდენი ებურნეს, ტურფად ჰშვენოდეს .

(გ) დავარ მოსთქმიდა სიტყვათა, რომელნი არა მსმენოდეს :

(დ) „ ბოზო, შენ ბოზო, რად მომკალ ? ვეჭვ, შენცა არა გლხენოდეს !

26.11.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

„პატრონი ჩემი აგრევე იყო, წამოხვე შენ ოდეს; - ტაეპის აზრია: ნესტანი ასევე იჯდა, როგორც მაშინ, შენ რომ წამოხვედი.

26.12 584

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ როსკიპო, ბოზო დიაცო, საქმრო რად მოაკლვევინე ?

(ბ) ანუ სისხლისად მისისა ჩემი რად მოაზღვევინე ?

(გ) არ ცუდად მომკლავს ძმა ჩემი . რა გიყავ, რა გაქმნევინე ?

(დ) აწ, ღმერთსა უნდეს, ვერ მიჰხვდე, ვის ესე დააშლევინე ! ”

26.12.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) ანუ სისხლისად მისისა ჩემი რად მოაზღვევინე? - იგულისხმება: მეფეს ხვარაზმელის სისხლის ფასი ჩემი სისხლით რად გადაახდევინე? შესაძლოა სხვა გაგებაც: (მისი სისხლის სანაცვლოდ), ჩემი სისხლი რად დააყენებინე ზღვად!
(გ) არ ცუდად მომკლავს ძმა ჩემი. რა გიყავ, რა გაქმნევინე? - საერთო აზრია: ჩემი ძმა ტყუილად არ მკლავს (იგულისხმება: სიკვდილამდე ისეთ რამეს ვიზამ, რითაც ამ სასჯელს დავიმსახურებ). შესაძლოა მეორე გაგებაც: სიკვდილი მართლაც დავიმსახურე — როგორ დავუშვი, რომ შენ ასეთი რამ ჩაგედინა! (ალ.ჭინჭარაული)

26.13 585

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ხელი მიჰყო, წამოზიდნა, თმანი გრძელნი დაუფუშნა,

(ბ) დაალება, დაალურჯა, მედგრად პირნი მოიქუშნა .

(გ) მან პასუხი ვერა გასცა, ოდენ სულთქვნა, ოდენ უშნა,

(დ) ქალმან შავმან ვერა არგო, ვერცა წყლულნი დაუშუშნა .

26.14 586

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რა დავარ გაძღა ცემითა, მისითა დალურჯებითა,

(ბ) წამოდგეს ორნი მონანი პირითა მით ქაჯებითა,

(გ) მათ კიდობანი მოჰქონდა, ეუბნეს არ აჯებითა,

(დ) მას შიგან ჩასვეს იგი მზე, ჰგავს, იქმნა დარაჯებითა .

26.15 587

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ უბრძანა :„ წადით, დაკარგეთ მუნ, სადა ზღვისა ჭიპია ;

(ბ) წმიდისა წყლისა ვერ ნახოს მყინვარე, ვერცა ლიპია ”;

(გ) მათ გაეხარნეს, ხმა - მაღლად იყივლეს „ იპი - იპია ”.

(დ) ესე ვნახე და არ მოვკვე, არა მგავს არცა სიპია .

26.15.1 ტაეპის განმარტება - (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

წმიდისა წყლისა ვერ ნახოს მყინვარე, ვერცა ლიპია”; - ტაეპის აზრია: გაყინული, ლიპად ქცეული წყალი ვერ ნახოს; სამხრეთში, უზამთრო და უყინულო ქვეყანაში იყოს. შესაძლოა ასეთი გაგებაც: ხმელეთზე არ გამოიყვანოთ, სულ ზღვაში გყავდეთ! (ალ. ჭინჭარაული)

26.16 588

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ზღვითკე გაარნეს სარკმელნი, მაშინვე გაუჩინარდა .

(ბ) დავარ თქვა :„ მქმნელი ამისი ვინ არ დამქოლოს, ვინ არ და -!

(გ) ვირე მომკლვიდეს, მოვკვდები, სიცოცხლე გასაწყინარდა ”.

(დ) დანა დაიცა, მო - ცა - კვდა, დაეცა, გასისხლმდინარდა .

26.17 589

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რად არ მიკვირვებ ცოცხალსა, მე ლახვარ - დაუსობელსა !

(ბ) აწ იგი მიყავ, რა მმართებს ამისსა მახარობელსა !

(გ) ზენაარ, დამხსენ სიცოცხლე სულთადგმა - დაუთმობელსა ! ”

(დ) საბრალოდ ცრემლსა ადენდა უკლებსა, დაუშრობელსა .

26.17.1 ტაეპის განმარტება - (ა)

▲ზევით დაბრუნება

„რად არ მიკვირვებ ცოცხალსა, მე ლახვარ-დაუსობელსა! - ტაეპის აზრია: რად არ გიკვირს, რომ ცოცხალი ვარ, რომ ლახვრით თავი არ გავიგმირე? (ალ. ჭინჭარაული).

26.18 590

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე ვუთხარ :„ დაო, რად მოგკლა, ანუ რა შენი ბრალია ?

(ბ) რამცა ვქმენ ნაცვლად, თვით რომე მისი ჩემზედა ვალია !

(გ) აწ თავსა მისად საძებრად მივსცემ, სად კლდე და წყალია !”.

(დ) სრულად გავქვავდი, შემექმნა გული მართ ვითა სალია .

26.18.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) რამცა ვქმენ ნაცვლად, თვით რომე მისი ჩემზედა ვალია! - ტაეპის აზრია: მე რომ ნესტანის ვალი მადევს, რით გადავუხდი? მისი წყალობის სანაცვლოდ რა უნდა ვქნა? სრულად გავქვავდი, შემექმნა გული მართ ვითა სალია. - ფიქრის უნარი დამეკარგა, კლდესავით უგრძნობი გავხდი

26.19 591

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მეტმან ზარმან გამაშმაგა, მომიკიდა ცხრო და თრთოლა ;

(ბ) გულსა ვუთხარ :„ ნუ მოჰკვდები, არას გარგებს ცუდი წოლა,

(გ) გიჯობს გაჭრა ძებნად მისად, გავარდნა და ველთა რბოლა .

(დ) აჰა ჟამი, ვისცა გინდა ჩემი თანა წამოყოლა !”

26.19.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

აჰა ჟამი, ვისცა გინდა ჩემი თანა წამოყოლა!” - ტაეპის აზრია: ვისაც ჩემი ერთგულება, ჩემი წამოყოლა გინდათ, აი, ამის დროც დადგა!

26.20 592

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შევე, ფიცხლად შევეკაზმე, ცხენსა შევჯე შეკაზმული ;

(ბ) ას სამოცი კარგი მოყმე, ჩემსა თანა ხან - დაზმული,

(გ) წამომყვა და წამოვედით კართა გარე დარაზმული,

(დ) ზღვის პირს მივე, ნავი დამხვდა, მენავემან მნახა ზმული .

26.21 593

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ნავსა შევჯე, ზღვასა შევე, კიდით კიდე გავალაგდი,

(ბ) არსით ნავი მომავალი უნახავად არ დავაგდი ;

(გ) მოველოდი, არა მესმა, შმაგი უფრო გა - ვე - ვშმაგდი,

(დ) რომე სრულად მომიძულვა, ღმერთსა თურე ასრე ვსძაგდი !

26.21.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

რომე სრულად მომიძულვა, ღმერთსა თურე ასრე ვსძაგდი! - ტაეპის აზრია: ღმერთს ისე ვძაგებივარ, რომ სულ მომიძულა, სულ არ მომხედა.

26.22 594

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რომე დავყავ წელიწადი, თვე თორმეტი გამეოცა,

(ბ) მაგრა მისი მნახავიცა სიზმრივ კაცი არ მეოცა ;

(გ) თანა - მყოლი ყველაკაი ამომიწყდა, დამეხოცა,

(დ) ვთქვი, თუ : „ ღმერთსა ვერას ვჰკადრებ, რაცა სწადდეს, აგრე ვყოცა ”.

26.22.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ვთქვი, თუ:„ღმერთსა ვერას ვჰკადრებ, რაცა სწადდეს, აგრე ვყოცა”. - ტაეპის აზრია: როგორც ღმერთს უნდა, ისე ვიზამ, ისე მოვიქცევი.

26.23 595

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ზღვა - ზღვა ცურვა მომეწყინა, მით გამოვე ზღვისა პირსა,

(ბ) გული სრულად გამიმხეცდა, არ ვუსმენდი არც ვაზირსა ;

(გ) ყველაკაი დამეფანტა, დაჰრჩომოდა რაცა ჭირსა .

(დ) კაცსა ღმერთი არ გასწირავს ასრე, მისგან განაწირსა !

26.23.1 ტაეპის განმარტება - (დ)

▲ზევით დაბრუნება

კაცსა ღმერთი არ გასწირავს ასრე, მისგან განაწირსა! - ტაეპის აზრია: ღვთისგან მიტოვებული, ჩემსავით განწირული ვინ იქნება.

26.24 596

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ერთაი ესე ასმათი და დამრჩეს ორნი მონანი,

(ბ) ჩემნი გულისა მდებელნი და ჩემნი შემაგონანი .

(გ) მისნი ვერა ვცნენ ამბავნი ვერცა წონანი,

(დ) ტირილი მიჩნდეს ლხინად და მდინდიან ცრემლთა ფონანი ”.

27 თავი XXVI. ამბავი ნურადინ-ფრიდონისა, ოდეს ტარიელ შეეყარა (597-618)

▲ზევით დაბრუნება

27.1 597

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ღამით მევლო, მოვიდოდი, ზღვისა პირსა აჩნდეს ბაღნი,

(ბ) ჰგვანდა, ქალაქს ვეახლენით, ცალ - კერძ იყვნეს კლდეთა ნაღნი ;

(გ) არ მეამის კაცთა ნახვა, მიდაღვიდეს გულსა დაღნი ;

(დ) მუნ გარდავხე მოსვენებად, დამხვდეს რამე ხენი ლაღნი .

27.2 598

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ხეთა ძირსა მივიძინე, მათ მონათა ჭამეს პური,

(ბ) მერმე ავდეგ სევდიანი, მიღამებდა გულსა მური ;

(გ) ვერა მეცნა ეგზომ გრძელად ვერ ჭორი და ვერ დასტური,

(დ) ველთა ცრემლი ასოვლებდა, თვალთა ჩემთა მონაწური .

27.3 599

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ზახილი მესმა, შევხედენ, მოყმე ამაყად ყიოდა,

(ბ) შემოირბევდა ზღვის პირ - პირ, მას თურე წყლული სტკიოდა,

(გ) ხრმლისა ნატეხი დასვრილი აქვს, სისხლი ჩამოსდიოდა,

(დ) მტერთა ექადდა, წყრებოდა, იგინებოდა, ჩიოდა .

27.4 600

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ზედა ჯდა შავსა ტაიჭსა, აწ ესე მე მითქს რომელი,

(ბ) მართ ვითა ქარი მოქროდა გაფიცხებული, მწყრომელი ;

(გ) მონა მივსწიე, მისისა შეყრისა ვიყავ მნდომელი,

(დ) შევსთვალე : „ დადეგ, მიჩვენე, ლომსა ვინ გაწყენს, რომელი ?“

27.5 601

▲ზევით დაბრუნება

( ა )„ მას მონასა არა უთხრა, არცა სიტყვა მოუსმინა ;

(ბ) ფიცხლა შევჯე, ჩავეგებე, მე ჩავუსწარ, ჩავე წინა,

(გ) ვუთხარ : „ დადეგ, გამაგონე, შენი საქმე მეცა მინა ! “

(დ) შემომხედნა, მოვეწონე, სიარული დაითმინა .

27.6 602

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ გამიცადა, ღმერთსა ჰკადრა : „ შენ ასეთნი ხენი ვით ჰხენ ! “

(ბ) მერმე მითხრა : „ მოგახსენებ, აწ სიტყვანი რომე მკითხენ :

(გ) იგი მტერნი გამილომდეს, აქანამდის რომე ვითხენ,

(დ) უკაზმავსა მიღალატეს, საჭურველნი გარ ვერ ვითხენ “.

27.6.1 ტაეპის განმარტება - (ა)

▲ზევით დაბრუნება

გამიცადა, ღმერთსა ჰკადრა: „შენ ასეთნი ხენი ვით ჰხენ! - მეტაფორის აზრია: ასეთი ხესავით წერწეტი და მშვენიერი ადამიანი, როგორიც ტარიელია, როგორ შეჰქმენი?

27.7 603

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე ვუთხარ : „ დადეგ, დაწყნარდი, გარდავხდეთ ძირსა ხეთასა ;

(ბ) არ შეუდრკების ჭაბუკი კარგი მახვილთა კვეთასა “.

(გ) თანა წამომყვა, წავედით უტკბოსნი მამა - ძეთასა .

(დ) მე გავეკვირვე ჭვრეტასა მის ყმისა სინაზეთასა .

27.8 604

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ერთი მონა დასტაქარი მყვა და წყლულნი შეუხვივნა,

(ბ) ისრის პირნი ამოუხვნა, დაკოდილნი არ ატკივნა .

(გ) მერმე ვჰკითხე : „ ვინ ხარ ანუ მკლავმან შენმან ვისგან ივნა ? “

(დ) საამბობლად დამირიგდა, თავი მისი გაამჩივნა .

27.9 605

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ პირველ მითხრა : „ არა ვიცი, რა ხარ, ანუ რას გამსგავსო ?

(ბ) ანუ ეგრე რამ დაგლია, ანუ პირველ რამ გაგავსო ?

(გ) რამან შექმნა მოყვითანედ, ვარდ - გიშერი რომე ჰრგავსო ?

(დ) ღმერთმან მისგან ანთებული სანთელიმცა რად დაგავსო !

27.9.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) ანუ ეგრე რამ დაგლია, ანუ პირველ რამ გაგავსო? - ტაეპის აზრია: ან თავიდან ასეთი მშვენიერი რამ შეგქმნა, ან მერე ასეთ გასაჭირში რამ ჩაგაგდო, ასე რამ გაგტანჯა?
(გ) რამან შექმნა მოყვითანედ, ვარდ-გიშერი რომე ჰრგავსო? - ტაეპის აზრია: ეგ ვარდ-გიშერივით პირისახე რამ გაგიყვითლა?

27.10 606

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მულღაზანზარის ქალაქი, ახლოს მე მაქვსო რომელი,

(ბ) ნურადინ - ფრიდონ სახელ მძეს, მეფე ვარ მუნა მჯდომელი ;

(გ) ესე საზღვარი ჩემია, სადა ხარ გარდამხდომელი,

(დ) ცოტა მაქვს, მაგრა ყოველგნით სიკეთე - მიუწვდომელი .

27.11 607

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მამის ძმა და მამაჩემი პაპაჩემმან გაყვნა ოდეს,

(ბ) ზღვასა შიგან კუნძულია, ჩემად წილად მას იტყოდეს .

(გ) თვით ბიძასა ჩემსა მიჰხვდა, ვისთა შვილთა აწ დამკოდეს ;

(დ) მათვე დაჰრჩა სანადირო, არ მივსცემდი, მომერჩოდეს .

27.12 608

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დღეს გამოვე ნადირობად, ზღვისა პირსა ვინადირე,

(ბ) ქორის დევნა მომნდომოდა, მით მრეკალი არ ვახშირე ;

(გ) სპათა ვუთხარ : „ მომიცადეთ, მოვიდოდე მეცა ვირე ! “

(დ) ხუთთა ოდენ ბაზიერთა მეტი არა დავიჭირე .

27.13 609

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ნავითა გავე, ზღვისაგან შტო რამე გამოვიდოდა .

(ბ) არ ამოვკრეფდი გამყოფთა, ვთქვი, ჩემთა რად დავჰრიდო, და -?

(გ) დამეძაბუნნეს, სიმრავლე მე მათი არ გამვიდოდა,

(დ) ვნადირობდი და ვიზახდი, ხმა ჩემი არ უდიდოდ - ა .

27.13.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ვნადირობდი და ვიზახდი, ხმა ჩემი არ უდიდოდ-ა. - იგულისხმება: ხმამაღლა, დაურიდებლად ვყვიროდი, ვუყიოდი ნადირს და მონადირეებს.

27.14 610

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მართლად იჯავრეს, წუნობა მათი თუ ესრე ხმდა ვითა !

(ბ) გამომაპარნეს ლაშქარნი, გზანი შემიკრნეს ნავითა,

(გ) თვით ბიძასძენი ჩემნიცა შესხდეს მათითა თავითა,

(დ) ჩემთა გაუხდეს ლაშქართა ომად თავისა მკლავითა .

27.15 611

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მათი მესმა, დავინახე ზახილი და ხრმალთა ელვა,

(ბ) ნავი ვსთხოვე მენავეთა, მით ვიყივლე მე ერთხელ ვა,

(გ) ზღვასა შევე, მომეგება მეომარი, ვითა ღელვა,

(დ) სწადდა, მაგრა ვეღარა ქმნეს ჩემი ზედა წამოქელვა .

27.16 612

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კვლა სხვანი დიდნი ლაშქარნი უკანა მომეწეოდეს,

(ბ) იქით და აქათ მომიხდეს, ერთგნით ვერ მომერეოდეს,

(გ) არ მომწურვოდეს წინანი, ზურგით მესროდეს მე ოდეს,

(დ) ხრმალსა მივენდევ, გამიტყდა, ისარნი დამელეოდეს .

27.16.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

არ მომწურვოდეს წინანი, ზურგით მესროდეს მე ოდეს, - ტაეპის აზრია: ჯერ წინიდან მოსული ლაშქარი არ შემბრძოლებოდა, რომ უკვე ზურგის მხრიდანაც მესროდნენ.

27.17 613

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მომეჯარნეს, ვეღარა ვქმენ, ნავით ცხენი გარდვიხლტუნვე,

(ბ) ზღვა - ზღვა ცურვით წამოვუვე, ჩემი მჭვრეტი გავაცბუნვე ;

(გ) თანა - მყოლნი ყველაკანი დამიხოცნეს, დამრჩეს მუნვე,

(დ) ვინცა მდევდა, ვერ შემომხდა, მივუბრუნდი, მივაბრუნვე .

27.18 614

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ იგი იქმნას, რაცაღა ენებოს ღმრთისა წადილსა,

(ბ) ვეჭვ, ჩემი სისხლი არ შეჰრჩეს, ძალი შემწევდეს ქადილსა !

(გ) ოხრად გავუხდი ყოფასა მათ საღამოსა და დილსა,

(დ) ვუხმობ ყვავთა და ყორანთა, მათ ზედა ვაქმნევ ხადილსა ! “

27.18.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ოხრად გავუხდი ყოფასა მათ საღამოსა და დილსა, - ტაეპის აზრი, როგორც ჩანს, შემდეგია: ოხრად გავუხდი დაღამებას და გათენებას, ვერცერთს ვეღარ მოესწრებიან.

27.19 615

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ამა ყმამან შემიკვეთა, გული მისკე მომიბრუნდა .

(ბ) მოვახსენე : „ აჩქარება შენი ყოლა არად უნდა,

(გ) მეცა თანა წამოგყვები, დაიხოცნენ იგი მუნ, და -!

(დ) ჩვენ ორთავე მეომარი განაღამცა შეგვიძრწუნდა !“

27.19.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ჩვენ ორთავე მეომარი განაღამცა შეგვიძრწუნდა!“ - ტაეპის აზრია: ჩვენ ორივეს მტერი დიაღაც რომ შეგვიშინდება, შეგვიძრწუნდება

27.20 616

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ესეცა ვუთხარ : „ ამბავი ჩემი არ გაგეგონების,

(ბ) უფრო - რე წყნარად გიამბობ, თუ ჟამი ჩვენ გვექონების “

(გ) მან მითხრა : „ ლხინი საჩემო მაგას რა შეეწონების !

(დ) დღედ სიკვდილამდის სიცოცხლე შენ ჩემი დაგემონების “.

27.21 617

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მივედით მისსა ქალაქსა ტურფასა, მაგრა ცოტასა ;

(ბ) გამოეგებნეს ლაშქარნი, ისხმიდეს მისთვის ოტასა,

(გ) პირსა იხოკდეს, გაჰყრიდეს ნახოკსა ვით ნაფოტასა,

(დ) ეხვეოდიან, ჰკოცნიან ხრმალსა და სალტე - კოტასა .

27.22 618

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კვლა მოვეწონე, ვეკეთე მე მისი გარდნაკიდარი ;

(ბ) შემასხმიდიან ქებასა : „ მზეო, შენ ჩვენთვის იდარი ! “

(გ) მივედით, ვნახეთ ქალაქი მისი ტურფა და მდიდარი,

(დ) ყველასა ტანსა ემოსა ზარქაში განაზიდარი “.

28 თავი XXVII. შველა ტარიელისაგან ფრიდონისა (619-627)

▲ზევით დაბრუნება

28.1 619

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მოჯობდა, ომი შეეძლო, ხმარება ცხენ - აბჯარისა ;

(ბ) დავკაზმეთ ნავი, კატარღა და რიცხვი სპათა ჯარისა ;

(გ) კაცი ხმდა, მისთა მჭვრეტთათვის ღონემცა ეაჯა რისა !

(დ) აწ გითხრა ომი მოყმისა, მებრძოლთა დამსაჯარისა .

28.1.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

კაცი ხმდა, მისთა მჭვრეტთათვის ღონემცა ეაჯა რისა! - ტაეპის აზრია: კაცი უნდა ყოფილიყო იქ ვინმე, რომ ღვთისაგან ფრიდონის შემხედველთა შველა ეთხოვა, ისე იყვნენ გაოგნებულნი და რეტდასხმულნი მისი დიდებული და მშვენიერი სანახაობით.

28.2 620

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მათი მესმა დაპირება, ჩაბალახთა ჩამობურვა ;

(ბ) ნავი წინა მომეგება, არა ვიცი, იყო თუ რვა .

(გ) ფიცხლა ზედა შევეჯახე, მათ დაიწყეს ამოდ ცურვა ;

(დ) ქუსლი ვჰკარ და დავუქცივე, დაიზახეს დიაცურ ვა !

28.3 621

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კვლა სხვასა მივე, მოვჰკიდე ხელი ნავისა ბაგესა,

(ბ) ზღვასა დავანთქენ, დავხოცენ, ომიმცა რაღა აგესა !

(გ) სხვანი გამექცეს, მიჰმართეს მათ მათსა საქულბაგესა ;

(დ) ვინცა მიჭვრეტდეს, უკვირდა, მაქებდეს, არ მაძაგესა .

28.3.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

სხვანი გამექცეს, მიჰმართეს მათ მათსა საქულბაგესა; - ტაეპის აზრია: მტრები თავ-თავიანთ ქუჩებში, თავიანთ ქალაქში დასამალავად გამექცნენ.

28.4 622

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ზღვა გავიარეთ, გავედით, შემოგვიტივეს ცხენია,

(ბ) კვლა შევიბენით, შეიქმნნეს ომისა სიფიცხენია .

(გ) მუნ მომეწონნეს ფრიდონის სიქველე - სიმკვირცხენია :

(დ) იბრძვის ლომი და პირად მზე, იგი ალვისაც ხენია !

28.4.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ესტანმა მომაწერინა. ეს ჩემი სურვილი ნუ გეგონება!

28.5 623

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თვით ორნივე ბიძასძენი მისნი ხრმლითა ჩამოყარნა,

(ბ) ხელნი წმიდად გარდეკვეთნეს, იგი ასრე ასაპყარნა,

(გ) მოიტანნა მხარ - დაკრულნი ერთმან ორნი, არ დაყარნა,

(დ) მათნი ყმანი გაამტირლნა, მისნი ყმანი ამაყარნა .

28.6 424

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მათნი ლაშქარნი გაგვექცეს ; ვეცენით, გა - ცა - ვფანტენით,

(ბ) ფიცხლად წავუღეთ ქალაქი, არ თავნი გავაზანტენით,

(გ) ქვითა დავჰლეწეთ წვივები, ჩვენ იგი გავანატენით .

(დ) მომკალ, თუ ლარი დაჰლიო ან აკიდებით, ან ტენით .

28.6.1 ტაეპის განმარტება - (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ქვითა დავჰლეწეთ წვივები, ჩვენ იგი გავანატენით. - საერთო აზრია: მტრებს წვივები ისე დავურბილეთ, რომ ნატებივით გავხადეთ; მტერი მასხრად ავიგდეთ, ხმლების მაგიერ ქვებით გავუსწორდით (ალ. ჭინჭარაული)

28.7 625

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ფრიდონ ნახნა საჭურჭლენი და ბეჭედნი მისნი დასხნა,

(ბ) თვით ორნივე ბიძასძენი დაპყრობილნი წამოასხნა .

(გ) მისთა ნაცვლად სისხლნი მათნი მოღვარნა და ველთა ასხნა ;

(დ) ჩემი თქვეს, თუ : „ ღმერთსა მადლი, ვინ ალვისა ხენი ასხნა !“

28.8 626

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მივედით, მოქალაქეთა ზარი ჩნდა, რომე ზმიდიან,

(ბ) აჯაბთა მქმნელნი მჭვრეტელთა გულსა მუნ დააბმიდიან ;

(გ) მე და ნურადინს ყველანი ქებასა შეგვასხმიდიან,

(დ) გვითხრობდეს : „ მკლავთა თქვენთაგან ჯერთ მათნი სისხლნი მიდიან !“

28.8.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მივედით, მოქალაქეთა ზარი ჩნდა, რომე ზმიდიან, - ტაეპის აზრია: ჩანდა, მოქალაქეებს რომ ზეიმი მოეწყოთ, რომ ზეიმობდნენ.

(ბ) აჯაბთა მქმნელნი მჭვრეტელთა გულსა მუნ დააბმიდიან; - ტაეპის აზრია: მეფოკუსეებს მნახველთა ყურადღება დაეპყროთ

28.9 627

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ლაშქარნი ფრიდონს მეფედ და მიხმობდეს მეფეთ - მეფობით,

(ბ) თვით თავსა მათსა — მონად და ჩემსა — ყველასა სეფობით ;

(გ) დაღრეჯით ვიყავ, ვერ მპოვეს ვეროდეს ვარდთა მკრეფობით,

(დ) ჩემი ვერ ცნიან ამბავი, მუნ იყო არ იეფობით “.

28.9.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

ა) ლაშქარნი ფრიდონს მეფედ და მიხმობდეს მეფეთ-მეფობით,
ბ) თვით თავსა მათსა — მონად და ჩემსა - ყველასა სეფობით; - ტაეპის აზრია: ლაშქარნი ფრიდონს მეფეს უწოდებდნენ, მე კი - მეფეთა მეფეს, თავის თავს - მონას და მე - ყველას ბატონს.

გ) დაღრეჯით ვიყავ, ვერ მპოვეს ვეროდეს ვარდთა მკრეფობით, - ტაეპის აზრია: მხიარულად („ვარდის მკრეფავად“) ვერ მნახეს.

29 თავი XXVIII. ფრიდონისაგან ნესტან-დარეჯანის ამბის მბობა (628-676)

▲ზევით დაბრუნება

29.1 628

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დღესა ერთსა მე და ფრიდონნადირობას გამოვედით,

( ბ ) ზღვასა ზედაწაწურვილსა ქედსა რასმეგარდავჰხედით ;

( გ ) ფრიდონ მითხრა : „ გითხრობ რასმე, — ვთამაშობდით, ცხენსავსხედით, —

( დ ) ერთი რამე საკვირველი მე ვნახეოამა ქედით “.

29.2 629

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მევჰკითხევდი, ფრიდონმეტყვის მართ ამბავსაესოდენსა :

( ბ ) „ დღე ერთ მწადდა ნადირობა, შევჯე ამა ჩემსა ცხენსა .

( გ ) ზღვათა შიგან იხვსა ჰგავდა, ხმელთა ზედა — შავარდენსა ;

( დ ) აქავდეგ დათვალს ვუგებდი ქორსა, იქით განაფრენსა .

29.3 630

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ზოგჯერზღვითკე მივიხედნი, წავსდგომოდი ამაგორსა ;

( ბ ) ზღვასა შიგან ცოტა რამე დავინახე, თუცა შორს - ა .

( გ ) ეგრეფიცხლა სიარულიარას ძალ - უც მისსასწორსა ;

( დ ) ვერად ვიცან, გონებასა გავეკვირვეამად ორსა .

29.3.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ვერად ვიცან, გონებასა გავეკვირვე ამად ორსა. - ტაეპის აზრია: ვერაფერს მივამსგავსე, ამიტომ შევყოყმანდი, ვერ გადავწყვიტე, რა იყო.

29.4 631

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვთქვი : „ რა არის, რას ვამსგავსო, მფრინველიაანუ მხეცი ?“

( ბ ) ნავი იყო, გარ ეფარასამოსელი მრავალკეცი ;

( გ ) წინაკაცნი მოზიდვიდეს, თვალიამად დავაცეცი,

( დ ) მთვარე უჯდაკიდობანსა, ცა მეშვიდე მასმცა ვეცი !

29.5 632

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ამოძვრეს ორნი მონანი, შავნი მართვითა ფისანი .

( ბ ) ქალი გარდმოსვეს, სისხონი ვნახენ მისისა თმისანი .

( გ ) მას რომე ელვა ჰკრთებოდა, ფერნიმცა ჰგვანდეს რისანი !

( დ ) მან განანათლა სამყარო, გაცუდდეს შუქნი მზისანი .

29.6 633

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ სიხარულმან ამაჩქარა, ამათრთოლა, და - ცა - მლეწა,

( ბ ) იგი ვარდიშემიყვარდა, რომე თოვლსა არეხეწა ;

( გ ) დავაპირეშეტევება, ვთქვი : „ წავიდე მათკე მე, წა -,

( დ ) ჩემსაშავსა სულიერირამცა ვითა გარდეხვეწა ! “

29.6.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

... რომე თოვლსა არ ეხეწა; - ქალის პირისახე უამინდობისგან ხელუხლებელი ვარდივით მშვენიერი იყო.

29.7 634

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ცხენი გავქუსლე, იქმოდაშამბი ხმასა და ხრიალსა,

( ბ ) ვეღარ მივუსწარ, გამესწრნეს, რაზომცა ვსცემდი წრტიალსა .

( გ ) ზღვის პირსამივდეგ, შევხედენ, ჩნდა ოდენ მზისა ტიალსა,

( დ ) გამშორვებოდეს, წამსლვოდეს, ამისთვის დავეწვი ალსა “.

29.8 635

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ესე მესმა ფრიდონისგან, მომემატა ცეცხლთა სიცხე,

( ბ ) ცხენისაგანგარდავიჭერ, თავი სრულადგავიკიცხე,

( გ ) ჩემთაღაწვთა დანადენი მე ჩემივე სისხლი ვიცხე,

( დ ) ვუთხარ : „ მომკალ, უჩემოსა ენახამცა ვისცა ის ხე !“

29.8.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ვუთხარ: „მომკალ, უჩემოსა ენახამცა ვისცა ის ხე!“- ტაეპის აზრია: მომკალი, თუ ეს ხესავით ტანწერწეტი და მშვენიერი ქალი ის არ იყოს, ვისი ამბავიც მხოლოდ მე ვიცი და არა სხვამ (ე.ი. ნესტანი).

29.9 636

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ესე ჩემგან გაუკვირდა ფრიდონს, უცხოდ ეუცხოვა,

( ბ ) მაგრა მეტად შევებრალე, ტირილითამესათნოვა ;

( გ ) ვითა შვილი დამადუმა, მემუდარა, შემეპოვა,

( დ ) თვალთათ, ვითა მარგალიტი, ცრემლი ცხელი გარდმოთოვა .

29.10 637

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვაგლახ მეო, რა გიამბეფათერაკად, მცდარმან, შმაგად !“

( ბ ) მოვახსენე : „ ნურა გაგვა, ნუ ინაღვლი მაგასმაგად !

( გ ) იგი მთვარე ჩემი იყო, მით მედების ცეცხლიმდაგად ;

( დ ) აწ გიამბობ, რათგან თავი გინდა ჩემად ამხანაგად ”.

29.11 638

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ფრიდონს ვუთხარყველაკაი ჩემი, თავსა გარდასრული ;

( ბ ) მან მითხრა, თუ : „ რას ვიტყოდი მოცთომილი, გაბასრული !

( გ ) შენ, მაღალი ინდოთ მეფე, ჩემსა რადმე ხარმოსრული,

( დ ) სახელმწიფო საჯდომი და ტახტიგმართებს, სრაცა სრული “.

29.12 639

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კვლაცა მითხრა : „ ვისცა ღმერთისაროს მორჩსა ტანადუხებს,

( ბ ) მას ლახვარსა მოაშორვებს, თუცა პირველ გულსა უხებს,

( გ ) იგი მოგვცემს წყალობასა მისსა, ზეცით მოგვიქუხებს,

( დ ) ჭირსა ლხინად შეგვიცვალებს, არათ ოდეს შეგვაწუხებს “.

29.12.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „კვლაცა მითხრა: „ვისცა ღმერთი საროს მორჩსა ტანად უხებს,
(ბ) მას ლახვარსა მოაშორვებს, თუცა პირველ გულსა უხებს, - ტაეპთა აზრია: ვისაც ღმერთი ტანად ალვის ხეს მისცემს, ე.ი. მშვენიერ ადამიანად შექმნის, იმას საბოლოოდ არ გაწირავს, ტანჯვას ლხინად შეუცვლის.

29.13 640

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ წამოვედით ნატირებნი, სრას დავსხედითთავის წინა ;

( ბ ) ფრიდონს ვუთხარ : „ ჩემი შემწეშენგან კიდე არავინ - ა ;

( გ ) ვითა ღმერთმან შენი მსგავსი სოფლად არა მოავლინა,

( დ ) მაშა, რათგანშეგემეცენ, ამის მეტირად რა მინა ?

29.13.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) ფრიდონს ვუთხარ: „ჩემი შემწე შენგან კიდე არავინ-ა;
(გ) ვითა ღმერთმან შენი მსგავსი სოფლად არა მოავლინა, - ტაეპთა აზრია: ჩემი მშველელი რომ შენს გარდა არავინაა, ისევე ნამდვილია, როგორც ის, რომ ღმერთს შენებრი სხვა არ შეუქმნია.

29.14 641

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ არ ავიგესვა მოყვარე, ჟამი თუ მომხვდეს ჟამისად,

( ბ ) ენა, გონება მახმარეგამოსარჩევლად ამისად :

( გ ) რა მოვაგვარო, რა მიჯობსსალხენლად ჩემად და მისად ?

( დ ) თუ ვერას ვარგებ, ვიქმნები ვერ - დამყოვნელი წამისად “.

29.15 642

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მან მითხრა : „ ბედი ღმრთისაგან მიჯობსღა ამას რომელი ?

( ბ ) მოსრულხარ ჩემად წყალობად მეფე ინდოეთს მჯდომელი ;

( გ ) მემცა რად ვიყავ ამისთვისმადლისა რასმე მნდომელი ?

( დ ) ერთი ვარ მონამონებად წინაშე თქვენსა მდგომელი .

29.16 643

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ესე ქალაქი გზა არის ნავთა, ყოველგნით მავალთა,

( ბ ) შემომკრებელიამბავთა უცხოთა რათმე მრავალთა ;

( გ ) აქა მოგესმას წამალი, შენ რომე დაუწვავ ალთა .

( დ ) ნუთუ ქმნას ღმერთმან გარდასლვა მაგ შენთა ჭირთა დავალთა !

29.16.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(გ) აქა მოგესმას წამალი, შენ რომე დაუწვავ ალთა. - ტაეპის აზრია: აქ მოისმენ ამბავს, შენი დამწველი ალის წამლად რომ გამოგადგება
(დ) ნუთუ ქმნას ღმერთმან გარდასლვა მაგ შენთა ჭირთა და ვალთა! - ტაეპის აზრია: ეგებ ამდენი ჭირის გადახდისათვის ღმერთმა ბოლოს ლხინი მოგცეს, ამით თავისი ვალი გადაგიხადოს.

29.17 644

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩვენგავგზავნნეთ მენავენი, რომელთაცაკვლა უვლია,

( ბ ) მოგვინახონ იგი მთვარე, ვისთვის ჭირი არ გვაკლია ;

( გ ) მუნამდისცა მოიჭირვე, — გონებამან არ დაგლია .

( დ ) ყოლა ჭირიარ ეგების, თუმცა ლხინმან არ დასძლია !“

29.17.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მუნამდისცა მოიჭირვე, - გონებამან არ დაგლია. - ტაეპის აზრია: მოითმინე მანამდე, თუ ფიქრმა არ დაგლია, ბოლო არ მოგიღო.
(დ) ყოლა ჭირი არ ეგების, თუმცა ლხინმან არ დასძლია!“ - ტაეპის აზრია: ისეთი ჭირი არ არსებობს, რომელსაც ბოლოს ლხინი ვერ დაძლევს.

29.18 645

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ კაცნიიხმნა მასვე წამსა, ესე საქმედავიურვეთ,

( ბ ) უბრძანა, თუ : „ ნავებითა წადით, ზღვა - ზღვა მოიცურვეთ,

( გ ) მოგვინახეთ, საყვარელსა მისსა მისთვის მოასურვეთ ;

( დ ) თავთა ჭირი უათასეთ, რადმც უშვიდეთ ანუ ურვეთ !“

29.18.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მოგვინახეთ, საყვარელსა მისსა მისთვის მოასურვეთ; - ტაეპის აზრია: მონახეთ ნესტანი, მის მიჯნურს საშუალება მიეცით, მისი პირისპირ ნახვით მისდამი სიყვარული და სურვილი გაიცხოველოს.
(დ) თავთა ჭირი უათასეთ, რადმც უშვიდეთ ანუ ურვეთ!“ - ტაეპის აზრია: ათასი ჭირი უნდა აიტანოთ ნესტანის ძებნაში, განა შვიდი ან რვა!

29.19 646

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აჩინნა კაცნი, სადაცა სადგურნი ნავთასჩენოდეს ;

( ბ ) უბრძანა : „ ძებნეთ ყოველგან, რაცა ვის მისი გსმენოდეს !“

( გ ) მოლოდნა მიჩნდა სალხინოდ, პატიჟნი მო - რე - მლხენოდეს,

( დ ) უმისოდ ლხინი მინახავს, ამა დღისათვის მრცხვენოდეს !

29.19.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „აჩინნა კაცნი, სადაცა სადგურნი ნავთა სჩენოდეს; - ტაეპის აზრია: ყველა ნავსადგურში, რაც კი იცოდა, კაცი გაგზავნა.
(დ) უმისოდ ლხინი მინახავს, ამა დღისათვის მრცხვენოდეს! - ტაეპის აზრია: თუ უმისოდ (უნესტანოდ) ლხინი მინახავს, შერცხვენილი ვიყო!

29.20 647

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ფრიდონ საჯდომნი დამიდგნა ადგილსასაპატრონოსა,

( ბ ) მითხრა, თუ : „ მცთარვარ აქამდის, ვერ მივჰხვდი გასაგონოსა :

( გ ) ხარ დიდი მეფე ინდოთა, რა ვით ვინ მოგაწონოსა !

( დ ) ვინ არის კაცი, რომელმან თავი არ დაგამონოსა ?!“

29.21 648

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რას ვაგრძელებდე ! მოვიდეს ყოვლგნით ამბისამცნობელნი,

( ბ ) ცუდნი დაცუდთა ადგილთა თავისადამაშვრობელნი ;

( გ ) ვერა ვერეცნა, ვერიყვნეს ვერას ამბისა მბობელნი ;

( დ ) მე უფრომდინდეს თვალთაგან კვლა ცრემლნი შეუშრობელნი .

29.22 649

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე ფრიდონს ვუთხარ : „ ესე დღე ვითამესაზაროების,

( ბ ) ამისად მოწმად ღმერთი მყავს, სათქმელად მეუცხოების ;

( გ ) უშენოდ მყოფსა ღამე და დღეცა მესაღამოების,

( დ ) დახსნილვარ ლხინსა ყოველსა, მით გული ჭირსამოების .

29.23 650

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მაშა მე მისსა ამბავსა რათგან აღარას მოველი,

( ბ ) ვეღარვიქმნები, გამიშვი, ვარფარმანისა მთხოველი !“

( გ ) ფრიდონსრა ესმა, ატირდა, სისხლითამო - ვე - რწყო ველი,

( დ ) მითხრა, თუ : „ ძმაო, დღესითგან ცუდ ჩემი ლხინი ყოველი !“

29.24 651

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თუცა დია მოიჭირვეს, ვერცა ეგრე დამიჭირეს ;

( ბ ) მისთასპათა მუხლ - მოყრითათავი მათი ჩემ - კერძ ირეს,

( გ ) მეხვეოდეს, მაკოცებდეს, ატირდეს და ამატირეს :

( დ ) „ ნუ წახვალო, დაგემონნეთ, სიცოცხლეა ჩვენი ვირეს !“

29.25 652

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ეგრე ვუთხარ : „ თქვენი გაყრა მეცადია მეძნელების,

( ბ ) მაგრა ლხინიუმისოსა ჩემგან ძნელად გაიძლების,

( გ ) ჩემსატყვესა ვერგავსწირავ, თქვენცა დიაგებრალების,

( დ ) ნუვინ მიშლით, არ დავდგები, არცა ვისგან დამეშლების !“

29.26 653

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მერმე ფრიდონ მოიყვანა, მიძღვნა ჩემი ესე ცხენი,

( ბ ) მითხრა : „ ჰხედავ პირი მზისა, თქვენსაროსა ეგეც ხენი ?

( გ ) ვიცი, მეტიარა გინდა, ძღვენნი რადმცა გავკიცხენი !

( დ ) თვით ამანვემოგაწონნეს სახედნობა - სიფიცხენი ”.

29.27 654

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ფრიდონ გამომყვა, წავედით, ორთავე ცრემლნი ვღვარენით ;

( ბ ) მუნ ერთმანერთსა ვაკოცეთ, ზახილით გავიყარენით .

( გ ) სრულად ლაშქარნი მტიროდეს გულითამართლად, არ ენით .

( დ ) გაზრდილ - გამზრდელთა გაყრასა ჩვენთავნი დავადარენით .

29.28 655

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ფრიდონისით წამოსრულმან, წავეძებნად, კვლა ვიარე,

( ბ ) რომე არა არ დამირჩახმელთა ზედა, ზღვათა გარე,

( გ ) მაგრა მისსა მნახავსაცა კაცსავერას შევეყარე ;

( დ ) გული სრულად გამიშმაგდა, თავი მხეცთა დავადარე .

29.29 656

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვთქვი, თუ : „ ჩემგან აღარახამს სიარული, ცუდი ცურვა,

( ბ ) ნუთუ მხეცთასიახლემან უკუმყაროს გულსა ურვა !“

( გ ) მონათა და ამა ასმათს სიტყვა ვუთხარ შვიდი თუ რვა :

( დ ) „ ვიცი, რომედამირჯიხართ, დია გმართებს ჩემი მდურვა .

29.30 657

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ წადით და მედამაგდეთ, ეტერენით თავთა თქვენთა,

( ბ ) ნუღარუჭვრეტთ ცრემლთა ცხელთა, თვალთა ჩემთათ მონადენთა !“

( გ ) რა ესენიმოისმენდეს საუბართაესოდენთა,

( დ ) მითხრეს : „ ჰაი, რასა ჰბრძანებ, ნუ მოასმენ ყურთა ჩვენთა !

29.31 658

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ უშენოსა ნუმცა ვნახავთნუ პატრონსა, ნუ უფალსა !

( ბ ) ნუთუ ღმერთმან არგაგვყარნეს ცხენთა თქვენთა ნატერფალსა !

( გ ) თქვენგიჭვრეტდეთ საჭვრეტელსა შვენიერსა, სატურფალსა !“

( დ ) თურე ბედიმოაღაფლებს კაცსა ეგზომ არ - ღაფალსა .

29.31.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

თურე ბედი მოაღაფლებს კაცსა ეგზომ არ-ღაფალსა. - ტარიელის აზრია: მე, ასეთი მხნე კაცი, ბედმა როგორ დამაძაბუნა!

29.32 659

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვეღარ გავგზავნენ, სიტყვანიმესმნეს მონათა ჩემთანი,

( ბ ) მაგრა დავყარენ არენი მეკაცრიელთა თემთანი ;

( გ ) სახლადსაყოფნი მიმაჩნდეს თხათა დამათ ირემთანი .

( დ ) გავიჭერ, სრულად დავტკებნენქვე მინდორნი დაზე მთანი .

29.33 660

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ესე ქვაბნი უკაცურნივპოვენ, დევთაშეეკაფნეს,

( ბ ) შემომებნეს, ამოვწყვიდენ, ყოლა ვერას ვერ მეხაფნეს,

( გ ) მათ მონანი დამიხოცნეს, ჯაჭვნი ავად მოექაფნეს .

( დ ) საწუთრომან დამაღრიჯა, ცქაფნი მისნი კვლა მეცქაფნეს !

29.34 661

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აჰა, ძმაო, მაშინდლითგან აქა ვარ და აქა ვკვდები,

( ბ ) ხელი მინდორსგავიჭრები, ზოგჯერ ვტირ და ზოგჯერვბნდები,

( გ ) ესე ქალი არდამაგდებს, — არს მისთვისვეცეცხლ - ნადები, —

( დ ) ჩემად ღონედ სიკვდილისა მეტსაარას არ ვეცდები !

29.35 662

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რომე ვეფხი შვენიერისახედ მისად დამისახავს,

( ბ ) ამად მიყვარს ტყავი მისი, კაბად ჩემად მომინახავს ;

( გ ) ესე ქალიშემიკერავს, ზოგჯერსულთქვამს, ზოგჯერახავს ;

( დ ) რათგან თავი არ მომიკლავს, ხრმალიცუდად მომიმახავს !

29.36 663

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მისსა ვერ იტყვის ქებასა ყოველი ბრძენთა ენები ;

( ბ ) მას დაკარგულსა ვიგონებ მე, სიცოცხლისა მთმენები ;

( გ ) მას აქათ ვახლავ ნადირთა, თავსა მათებრვე მხსენები ;

( დ ) სხვად არას ვიაჯ ღმრთისაგან, ვარ სიკვდილისამქენები ”.

29.37 664

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) პირსა იცა, გაიხეთქა, ღაწვი ვარდიაიხეწა,

( ბ ) ლალი ქარვად გარდაიქცა, ბროლი სრულად დაილეწა ;

( გ ) ავთანდილსცა ცრემლიწასდის წამწამთაგანერთ - სახე, წა - ;

( დ ) მერმე ქალმან დაადუმა, მუხლ - მოყრილი შეეხვეწა .

29.38 665

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ უთხრა ავთანდილს, ასმათის დადუმებულმან :

( ბ ) „ შენყველაკაი გაამე მე ვერას ვერ ამებულმან ;

( გ ) გიამბე ჩემი ამბავი სიცოცხლე - გაარმებულმან ;

( დ ) აწ წადი, ნახეშენი მზე ნახვისა მოჟამებულმან !“.

29.38.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

„შენ ყველაკაი გაამე მე ვერას ვერ ამებულმან; - ტაეპის აზრია: შენ გასიამოვნე ჩემი ამბის თხრობით, მე, პირიქით, გავიტანჯე.

29.39 666

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ უთხრა : „ მე შენიგაყრა არ მომეთმინების,

( ბ ) თუ გაგეყრები, თვალთაგან ცრემლიცა დამედინების .

( გ ) მართალსაგითხრობ, ამისიკადრება ნუ გეწყინების,

( დ ) შენვისთვის ჰკვდები, მაგითა მასარა არ ელხინების !

29.40 667

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რა აქიმი დასნეულდეს, რაზომ გინდა საქებარი,

( ბ ) მან სხვა იხმოს მკურნალი დამაჯასისა შემტყვებარი ;

( გ ) მას უამბოს, რაცა სჭირდეს სენი, ცეცხლთა მომდებარი :

( დ ) სხვისა სხვამან უკეთ იცის სასარგებლო საუბარი .

29.41 668

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რაცა გითხრა, მომისმინე, ბრძენი გეტყვი, არახელი :

( ბ ) ასიგმართებს გაგონება, არ გეყოფის, არ, ერთხელი ;

( გ ) კარგადვერას ვერმოავლენს კაცი აგრე გულ - ფიცხელი .

( დ ) აწ მე მინდა ნახვა მისი, ვისგანდამწვავს ცეცხლი ცხელი .

29.42 669

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იგივნახო, სიყვარული მისიჩემთვის დავამტკიცო ;

( ბ ) მოვახსენო, რაცამეცნას, მეტი საქმე არამიცო ;

( გ ) შენგენუკვი, შემაჯერო, ღმერთი იღმრთო, ცაცა იცო,

( დ ) ერთმანერთი არგავწიროთ, მაფიცო და შემომფიცო .

29.42.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) მოვახსენო, რაცა მეცნას, მეტი საქმე არა მიცო; - აზრია: გარწმუნებ, გეუბნები, მეტი საქმე არ მაქვს-მეთქი.
(გ) შენ გენუკვი, შემაჯერო, ღმერთი იღმრთო, ცაცა იცო, - იგულისხმება: ჩემ წასვლამდე დამარწმუნო იმაში, რომ, რასაც ახლა გეტყვი, შემისრულებ. ღმერთი იღმრთო, ცაცა იცო — ღმერთი და ცა იწამო.

29.43 670

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რომე აქათ არ წახვიდე, შენ თუ ამასშემეპირო,

( ბ ) მეცა ფიცითშეგაჯერო, არასათვის არ გაგწირო,

( გ ) კვლა მოვიდე შენად ნახვად, შენთვისმოვკვდე, შენთვისვირო,

( დ ) ღმერთსა უნდეს, ვისთვის ჰკვდები, მისთვის აგრე არ გატირო “.

29.43.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მეცა ფიცით შეგაჯერო, არასათვის არ გაგწირო, - ტაეპის აზრია: მეც შემოგფიცავ, რომ არ მიგატოვებ ბედის ანაბარას.

29.44 671

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მან მიუგო : „ უცხოს უცხო აგრევითა შეგიყვარდი ?

( ბ ) გასაყრელად გეძნელები, იადონსა ვითა ვარდი ;

( გ ) რაგვარამცა დაგივიწყე ! რაგვარამცა უკუმქარდი !

( დ ) ღმერთმან ქმნას დაკვლაცა გნახო ალვამორჩი, განაზარდი .

29.45 672

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ პირი შენი ნახვად ჩემად თუ მობრუნდეს, ტანი იხოს,

( ბ ) გული მინდორს არ გაიჭრეს, არ იირმოს, არცა ითხოს ;

( გ ) თუ გეტყუო, მოგაღორო, ღმერთმან რისხვით გამიკითხოს !

( დ ) შენმანჭვრეტა - სიახლემან მომაქარვოს სევდა, მითხოს !“

29.45.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

„პირი შენი ნახვად ჩემად თუ მობრუნდეს, ტანი იხოს, - ტაეპის აზრია: თუ შენს პირსა და შენს ხესავით წერწეტ ტანს აქ, ჩემ სანახავად მობრუნებულს, ვნახავ, მაშინ...

29.46 673

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ამაზედაშეიფიცნეს მოყვარენი გულ - სადაგნი,

( ბ ) იაგუნდნი ქარვის - ფერნი, სიტყვა - ბრძენნი, ცნობა - შმაგნი ;

( გ ) შეუყვარდა ერთმანერთი, სწვიდეს მიწყივ გულსადაგნი,

( დ ) მას ღამესა ერთგან იყვნეს შვენიერნი ამხანაგნი .

29.46.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

იაგუნდნი ქარვის-ფერნი, სიტყვა-ბრძენნი, ცნობა-შმაგნი; - მეტაფორის აზრია: დარდისგან იაგუნდივით გალურჯებულნი და ქარვასავით გაყვითლებულნი.

29.47 674

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილცამასვე თანა ტიროდა და ცრემლი ღვარა ;

( ბ ) რა გათენდა, წამოვიდა, აკოცა დაგაეყარა ;

( გ ) ტარიელს თუვით ეწყინა, რა ქმნას, ამას ვერ მიმხვდარა ;

( დ ) ავთანდილცა ჩატიროდა, შამბი შიგან ჩაიარა .

29.48 675

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილს ასმათ ჩამოჰყვა, ზენარით ეუბნებოდა,

( ბ ) მუხლთა უყრიდა, ტიროდა, თითითა ეხვეწებოდა,

( გ ) ადრე მოსლვასაჰვედრებდა, მართვითა ია ჭნებოდა ;

( დ ) მან უთხრა : „ დაო, უთქვენოდ სხვა რამცა მეგონებოდა !

29.49 676

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ადრე მოვალ, არგაგწირავ, არას დავზამ შინა ხანსა,

( ბ ) ოდენ სხვაგან არ წავიდეს, ნუსად არებს იმა ტანსა ;

( გ ) აქათ ორ თვეარ მოვიდე, ვიქმ საქმესადაუგვანსა,

( დ ) შეიგენით, მიცემულვარ ჭირსა რასმეთანისთანსა “.

29.49.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

შეიგენით, მიცემულვარ ჭირსა რასმე თანისთანსა“. - თუ არ მოვედი, მაშ, დავღუპულვარ.

30 თავი XXIX. ამბავი ავთანდილისა არაბეთს შექცევისა (677-733)

▲ზევით დაბრუნება

30.1 677

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იგი მუნით წამოსრული სევდამანცა განა მოკლა !

(ბ) პირსა იხოჭს, ვარდსა აპობს, ხელი მისი გაამხოკლა ;

(გ) სისხლსა მისგან დადენილსა მხეცი ყოვლი გაამლოკლა ;

(დ) მისმან ფიცხლა სიარულმან შარა გრძელი შეამოკლა .

30.1.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

სისხლსა მისგან დადენილსა მხეცი ყოვლი გაამლოკლა; - ტაეპის აზრია: ავთანდილმა ყველა მხეცი თავისი სისხლის მლოკველი გახადა.

30.2 678

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მუნ მივიდა, სადა - იგი მისნი სპანი დაეყარნეს .

(ბ) ნახეს, იცნეს, რაგვარაცა ჰმართებს, აგრე გაეხარნეს .

(გ) შერმადინსა ახარებდეს, ფიცხლა კაცთა თავნი არნეს :

(დ) „ მოვიდაო, აქანამდის ვისთვის ლხინნი გაგვემწარნეს !“

30.3 679

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გაეგება, მოეხვია, ზედა დასდვა პირი ხელსა,

(ბ) აკოცებდა, სიხარულით ცრემლსა ღვრიდა ველთა მრწყველსა .

(გ) ესე თქვა, თუ : „ ნეტარ, ღმერთო, ცხადსა ვხედავ ანუ ბნელსა ?

(დ) მე ვით ღირს ვარ ამას, რომე თვალნი ჩემნი გჭვრეტდენ მრთელსა !“

30.4 680

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმამან მდაბლად მოიკითხა, ზედა დასდვა პირი პირსა,

(ბ) უბრძანა, თუ : „ ღმერთსა ვჰმადლობ, შენ თუ ჭირად არა გჭირსა ! “

(გ) დიდებულთა თაყვანის - სცეს, აკოცებდეს, ვინცა ღირს - ა,

(დ) ზარსა სცემდეს, უხაროდა უფროსსა და თუნდა მცირსა .

30.5 681

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მოვიდეს, სადა საყოფად სახლი დგა მუნ აგებული,

(ბ) მოვიდა ნახვად ყოველი მის ქალაქისა კრებული .

(გ) მაშინვე დაჯდა ნადიმად მორჭმული, ლაღი, შვებული .

(დ) ენა მის დღისა შვებასა ყოლა ვერ იტყვის კლებული .

30.6 682

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) შერმადინს უთხრა, უამბო ყოველი მისგან ნახული,

(ბ) ანუ ვით პოვა იგი ყმა, მისგანვე მზედ დასახული .

(გ) ავთანდილს ცრემლი უყოფდა, უბნობდა თვალ - დაფახული :

(დ) „ უმისოდ მყოფსა სწორად მიჩს ჩემთვის დარბაზი და ხული “.

30.7 683

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მან ამბავი შინაური ყველაკაი მოახსენა :

(ბ) „ შენი წასლვა არვინ იცის, რაცა მითხარ, აგრე ვქმენა !“

(გ) მას დღე მუნით არ წავიდა, ინადიმა, გაისვენა,

(დ) ცისკრად შეჯდა, გაემართა, დღე რა მზემან გაათენა .

30.8 684

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) არცაღა დაჯდა ნადიმად, არცა კვლა ქმნად ხალვათისა ;

(ბ) შერმადინ მახარობელი მივა მისლვისა მათისა .

(გ) ფიცხლა წავიდა, სავალი სამ დღე ვლო დღისა ათისა .

(დ) მას ლომსა ნახვა უხარის მის მზისა მოკამათისა .

30.9 685

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) შესთვალა : „ მეფე უკადრი ხარმცა მორჭმით და დიდობით !

(ბ) ამა საქმესა ვიკადრებ შიშით, კრძალვით და რიდობით :

(გ) მის ყმისა ვერას ვერ მცნობი ვუხმობდი თავსა ფლიდობით,

(დ) აწ ვცან და გაცნევ ყველასა, მოვალ შვებით და მშვიდობით ”.

30.9.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მის ყმისა ვერას ვერ მცნობი ვუხმობდი თავსა ფლიდობით - ტაეპის აზრია: სანამ მოყმის ამბავს არ გავიგებდი, ჩემ თავს ფლიდს, უღირს კაცს ვეძახდი.

30.10 686

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) როსტევან — მეფე უკადრი, მორჭმული, შეუპოველი !

(ბ) შერმადინ მოციქულობა თვით მოახსენა ყოველი :

(გ) „ ავთანდილ მოვა წინაშე, მის ყმისა ვისმე მპოველი “.

(დ) ბრძანა : „ ვცან ჩემი ღმრთისაგან სააჯო და სათხოველი “.

30.11 687

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თინათინს ჰკადრა შერმადინ, ნათელსა მას უღამოსა :

(ბ) „ ავთანდილ მოვა წინაშე, გკადრებს ამბავსა ამოსა “.

(გ) იგი მით აკრთობს ელვასა, მზისაცა უთამამოსა,

(დ) მას საბოძვარი უბოძა, მისი ყველაი დამოსა .

30.11.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

იგი მით აკრთობს ელვასა, მზისაცა უთამამოსა, - ტაეპის აზრია: ამ ამბით გახარებული თინათინის პირისახე მზის შუქზე უფრო ძლიერ შუქს ასხივებს.

30.12 688

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფე შეჯდა, გაეგება ყმასა, მუნით მომავალსა ;

(ბ) ამას პირ - მზე მეფისაგან ივალებდა ვითა ვალსა .

(გ) მიეგება, მოეგება მხიარული გულ - მხურვალსა,

(დ) დიდებულთა ჯარისაგან ზოგი ჰგვანდა ვითა მთრვალსა .

30.12.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ამას პირ-მზე მეფისაგან ივალებდა ვითა ვალსა - ტაეპის აზრია: ავთანდილმა დაუმადლა მეფეს ეს პატივისცემა, თავი დავალებულად ჩათვალა.

30.13 689

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა მიეახლა, გარდახდა ყმა, თაყვანის - სცა მეფესა ;

(ბ) აკოცა როსტან, მიმხვდარმან ნიშატთა სიიეფესა ;

(გ) გულ - მხიარულნი, შვებულნი მივლენ დარბაზსა სეფესა,

(დ) მის ყმისა მოსლვა უხარის ყოველსა მუნ მეკრეფესა .

30.14 690

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მას ავთანდილ თაყვანის - სცა ლომთა ლომმან მზეთა მზესა .

(ბ) მუნ ბროლი და ვარდ - გიშერი გაეტურფა სინაზესა .

(გ) პირი მისი უნათლეა სინათლესა ზესთა - ზესა .

(დ) სახლ - საყოფი არა ჰმართებს, ცამცა გაიდარბაზესა !

30.15 690

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მას დღე დასხდეს ნადიმობად, გაამრავლეს სმა და ჭამა ;

(ბ) ყმასა მეფე ასრე უჭვრეტს, ვითა შვილსა ტკბილი მამა .

(გ) მათ ორთავე აშვენებდა ფიფქსა - თოვა, ვარდსა - ნამა,

(დ) უხვად გასცეს საბოძვარი, მარგალიტი, ვითა დრამა .

30.16 692

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) სმა გარდახდა, თავის - თავის გაიყარნეს მსმელნი შინა,

(ბ) დიდებულნი არ გაუშვნეს, ყმა დაისვეს ახლოს წინა,

(გ) მეფე ჰკითხავს, იგი ჰკადრებს, რაცა ჭირი დაეთმინა,

(დ) მერმე, მისი, უცნობოსა, რა ენახა, რა ესმინა .

30.17 693

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მას ვახსენებდე, ნუ გიკვირს, თქმა მჭირდეს მიწყივ ახისა !

(ბ) მზე თუ ვთქვა მსგავსი მისი და ანუ მისისა სახისა,

(გ) ვინ უნახავ - ქმნის გონება ყოველთა კაცთა მნახისა ;

(დ) ვარდი დამჭნარი ეკალთა შუა, შორს მყოფი, ახ, ის - ა !

30.17.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მზე თუ ვთქვა მსგავსი მისი და ანუ მისისა სახისა - ტაეპის აზრია: მზეზე თუ ვიტყვი, მისი მსგავსია ან მისი მსგავსის მსგავსია-მეთქი. (გ) ვინ უნახავ-ქმნის გონება ყოველთა კაცთა მნახისა; - ტაეპის აზრია: (იგი) ყველა ადამიანთა მნახველის გონებასაც უნახავს ხდის, განაცვიფრებს.

30.18 694

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა ჭირი კაცსა სოფელმან მოუთმოს მოუთმინამან,

(ბ) ქაცვი ლერწამმან, ზაფრანა იმსგავსოს ფერად მინამან ;

(გ) ავთანდილ, მისმან მხსენებმან, ღაწვი ცრემლითა მინა, მან,

(დ) წვრილად უამბო ამბავი მან, მისმან მონასმინამან :

30.18.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) რა ჭირი კაცსა სოფელმან მოუთმოს მოუთმინამან,
(ბ) ქაცვი ლერწამმან, ზაფრანა იმსგავსოს ფერად მინამან; - ა და ბ ტაეპების აზრია: მუხთალი წუთისოფელი რომ ზოგჯერ კაცს ჭირს შეარჩენს, არ გატანჯავს, გაახარებს, მისი ქაცვივით გამხდარი ტანი ისევ ლერწამს დაემსგავსება სიწერწეტით, ხოლო ზაფრანისფრად გამხდარი ღაწვები — მინანქარს (ალ. ჭინჭარაული).

30.19 695

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქვაბნი ომითა წაუხმან, სახლად აქვს დევთა სახლები,

(ბ) საყვარელისა მისისა ქალი ჰყავს თანა ნახლები,

(გ) ვეფხისა ტყავი აცვია, ცუდად უჩს სტავრა - ნახლები,

(დ) აღარა ნახავს სოფელსა, ცეცხლი სწვავს ახალ - ახლები “.

30.20 696

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა დაასრულა ამბავი, საქმე მისისა ჭირისა,

(ბ) ნახვა მის მზისა ნათლისა, მის თვალად არ დუხჭირისა,

(გ) ეამა ქება ვადისა, ხელით მძლედ დანამჭირისა,

(დ) „ ეგე კმა სიმხნე სიმხნისად, რადღა ხარ მომხვეჭი რისა !“

30.20.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(გ) ეამა ქება ვადისა, ხელით მძლედ დანამჭირისა, - აზრია: ეამა (ავთანდილს), რომ ხელში მძლავრად დაჭერილი ხმლის ვადა უქეს, ვაჟკაცობა უქეს.
(დ) „ეგე კმა სიმხნე სიმხნისად, რადღა ხარ მომხვეჭი რისა!“ - ტაეპის აზრია: ეგ სიმხნე სიმხნედ გეყოფა, ვაჟკაცობა ვაჟკაცობად გეყოფა, მეტი სახელი რაღა უნდა მოიხვეჭო?

30.21 697

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გამხიარულდა თინათინ ამა ამბისა სმენითა,

(ბ) მას დღე იხარებს სმისა და ჭამისა არ - მოწყენითა,

(გ) კვლა საწოლს დაჰხვდა მის მზისა მონა სიტყვითა ბრძენითა :

(დ) მისლვა ებრძანა, ეამა, თქმა არ ეგების ენითა !

30.22 698

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა წავიდა მხიარული, ლმობიერი, არ გამწყრალი,

(ბ) ლომი მინდორს ლომთა თანა მოარული, ფერ - ნამკრთალი,

(გ) ყმა სოფლისა ხასიათი, ჯავარ - სრული, მრავალ - წყალი,

(დ) მაგრა ჰქონდა გულისათვის გული გულსა განაცვალი .

30.23 699

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მზე უკადრი ტახტსა ზედა ზის მორჭმული, არ - ნადევრი,

(ბ) წყლად ევფრატსა უხვად ერწყო ედემს რგული ალვა მჭევრი,

(გ) ბროლ - ბალახშსა აშვენებდა თმა გიშერი, წარბი ტევრი ;

(დ) მე ვინ ვაქებ ? ათენს ბრძენთა, ხამს, აქებდეს ენა ბევრი !

30.23.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

წყლად ევფრატსა უხვად ერწყო ედემს რგული ალვა მჭევრი, - ტაეპის აზრია: თინათინის ტანი ისეთი მშვენიერი იყო, როგორც უხვად მორწყული წერწეტი ალვა.

30.24 700

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა მხიარული წინაშე დასვა სკამითა მისითა,

(ბ) სხენან სავსენი ლხინითა, ორთავე შესატყვისითა,

(გ) უბნობენ ლაღნი, წყლიანნი არა სიტყვითა მქისითა,

(დ) უთხრა : „ ჰპოვეა, პატიჟნი ნახენ ძებნითა ვისითა ?“

30.25 701

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ჰკადრა : „ რა კაცსა სოფელმან მისცეს წადილი გულისა,

(ბ) ხსოვნა არა ხამს ჭირისა, ვით დღისა გარდასრულისა !

(გ) ვპოვე ხე, ტანი ალვისა, სოფლისა წყალთა რწყულისა,

(დ) მუნ პირი, მსგავსი ვარდისა, მაგრა აწ ფერ - ნაკლულისა .

30.25.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ვპოვე ხე, ტანი ალვისა, სოფლისა წყალთა რწყულისა, - ტაეპის აზრია: უხვად მორწყული ხესავით მშვენიერი უცხო მოყმე ვიპოვე.

30.26 702

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მუნ სარო, მსგავსი ვარდისა, ვნახე, მისჭირდა, მი -, ნები “.

(ბ) იტყვის : „ დავკარგე ბროლი და სადა ჰრთავს ბროლსა მინები !“

(გ) მით ვიწვი, რათგან ჩემებრვე ცეცხლი სწვავს მოუთმინები “.

(დ) მერმე კვლა ჰკადრა ამბავი მან, მისგან მონასმინები .

30.26.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

იტყვის: „დავკარგე ბროლი და სადა ჰრთავს ბროლსა მინები!“ - ტაეპის აზრია: უცხო მოყმე ამბობს, დავკარგე მინანქართან შეერთებული ბროლიო (პირთეთრი და ნაზკანიანი ნესტანი).

30.27 703

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) სიარულსა მისგან ძებნად, სრულ პატიჟთა მოსთვლის, ჭირსა,

(ბ) მერმე ჰკადრა, საწადლისა ღმერთმან პოვნა ვით აღირსა :

(გ) „ საწუთრო და სოფელს ყოფა, კაცი უჩსო, ვით ნადირსა,

(დ) ოდენ ხელი მხეცთა თანა იარების, მინდორს ტირსა .

30.27.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

„საწუთრო და სოფელს ყოფა, კაცი უჩსო, ვით ნადირსა, - ტაეპის აზრია: ადამიანებთან ყოფნა მისთვის ისევე აუტანელია, როგორც ნადირისათვის.

30.28 704

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ნუ მკითხავ, ქება რა გკადრო, ჩემგან რა გაგეგონების !

(ბ) მისსა მნახავსა ნახული აღარა მოეწონების ;

(გ) თვალი მჭვრეტელი, ვით მზისა ციაგსა, დაეღონების,

(დ) ვარდი შექმნილა ზაფრანად, აწ ია შეიკონების !“

30.28.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

თვალი მჭვრეტელი, ვით მზისა ციაგსა, დაეღონების, - ტაეპის აზრია: იგი (უცხო მოყმე) თავის შემხედველს თვალს სჭრის, როგორც მზის ბრწყინვალება.

30.29 705

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) წვრილად ჰკადრა, რა იცოდა, - რა ნახულად, რა ნასმენად :

(ბ) „ ვითა ვეფხსა, წავარნა და ქვაბი აქვსო სახლად, მენად ;

(გ) ქალი ახლავს სასურველად, სულთა დგმად და ჭირთა თმენად .

(დ) ვა, სოფელმან სოფელს მყოფი ყოვლი დასვა ცრემლთა დენად !“

30.29.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

წვრილად ჰკადრა, რა იცოდა, - რა ნახულად, რა ნასმენად: - ტაეპი შეძლება ასეც გავიგოთ: დაწვრილებით უამბო, თუ რა ნახა თვითონ და რა მოისმინა.

30.30 706

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალსა რა ესმა ამბავი, მიჰხვდა წადილი ნებისა,

(ბ) განათლდა პირი მთვარისა, ვით ნათლად ნავანებისა ;

(გ) იტყვის : „ რა ვუთხრა პასუხი მის სათნებლისა თნებისა ?

(დ) რაა წამალი მისისა წყლულისა განკურნებისა ?“

30.30.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

იტყვის: „რა ვუთხრა პასუხი მის სათნებლისა თნებისა? - თინათინის სიტყვების აზრია: რა პასუხი გავცე უცხო მოყმეს იმისთვის, რომ ჩვენი სასიამოვნი (სათნებელი) საქმე გააკეთა, რომ თავისი ამბავი გვიამბო?

30.31 707

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა ეტყვის : „ ვის აქვს მინდობა კაცისა მომცქაფავისა ?

(ბ) მან ჩემთვის დაწვა თავისა დადვა, არ - დასაწვავისა ;

(გ) დრო დამიც ჩემგან მისლვისა, მითქვამს დადება თავისა,

(დ) მზე შემიფიცავს თავისა, ჩემგან მზედ სახედავისა .

30.31.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მზე შემიფიცავს თავისა, ჩემგან მზედ სახედავისა. - ტაეპის აზრია: ჩემგან მზედ მისაჩნევი თინათინის თავი დამიფიცავს.

30.32 708

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ხამს მოყვარე მოყვრისათვის თავი ჭირსა არ დამრიდად,

(ბ) გული მისცეს გულისათვის, სიყვარული - გზად და ხიდად,

(გ) კვლა მიჯნურსა მიჯნურისა ჭირი უჩნდეს ჭირად დიდად ;

(დ) აჰა, მაქვსცა უმისოსა ლხინი არმად, თავი - ფლიდად !“

30.32.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(გ) კვლა მიჯნურსა მიჯნურისა ჭირი უჩნდეს ჭირად დიდად; - ტაეპის აზრია: გამიჯნურებულმა კაცმა გამიჯნურებულ კაცს უნდა გაუგოს, მისი ტანჯვა დიდ ტანჯვად უნდა მიიჩნიოს.
(დ) აჰა, მაქვსცა უმისოსა ლხინი არმად, თავი - ფლიდად!“ - ტაეპის აზრია: უმისოს, მასთან არმყოფს სიხარული არმად მიმაჩნია და ჩემი თავი – ფლიდად.

30.33 709

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მზე ეტყვის : „ მომხვდა ყოველი ჩემი წადილი გულისა :

(ბ) პირველ, შენ მოხვე მშვიდობით, მპოვნელი დაკარგულისა,

(გ) მერმე, ზრდა სიყვარულისა გაქვს, ჩემგან დანერგულისა,

(დ) ვპოვე წამალი გულისა, აქამდის დადაგულისა !

30.33.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მერმე, ზრდა სიყვარულისა გაქვს, ჩემგან დანერგულისა, - ტაეპის აზრია: ვხედავ, რომ ჩემი სიყვარული არ გაგნელებია.

30.34 710

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ საწუთრო კაცსა ყოველსა ვითა ტაროსი უხვდების :

(ბ) ზოგჯერ მზეა და ოდესმე ცა რისხვით მოუქუხდების .

(გ) აქამდის ჭირი ჩემზედა, აწ ესე ლხინი უხვდების .

(დ) რათგან შვება აქვს სოფელსა, თვით რად ვინ შეუწუხდების ?

30.35 711

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შენ არ - გატეხა კარგი გჭირს ზენაარისა, ფიცისა .

(ბ) ხამს გასრულება მოყვრისა სიყვარულისა მტკიცისა,

(გ) ძებნა წამლისა მისისა, ცნობა ხამს მართ უიცისა,

(დ) ჩემი თქვი, რა ვქმნა ბნელ - ქმნილმან, მზე მიმეფაროს, მი -, ცისა ?

30.36 712

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმამან ჰკადრა : „ სიახლითა შევჰრთე ჭირი შვიდსა მე რვა,

(ბ) ცუდი არის დამზრალისა გასათბობლად წყლისა ბერვა,

(გ) ცუდი არის სიყვარული, ქვეით კოცნა, მზისა წვერვა !

(დ) თუ გეახლო, ერთხელ ვა და, რა მოგშორდე, ათასჯერ ვა !

30.37 713

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვა თუ გავიჭრა, გაჭრილსა სადათ, გლახ, დამწვავს სამ ალი !

(ბ) გული ძეს საგნად ისრისა, მესრვის საკრავად სამალი ;

(გ) დრო სიცოცხლისა ჩემისა დღესითგან ჩანს ნასამალი ;

(დ) მალვა მწადს, მაგრა გარდახდა ჟამი პატიჟთა სამალი !

30.37.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

„ვა თუ გავიჭრა, გაჭრილსა სადათ, გლახ, დამწვავს სამ ალი! ტაეპის აზრია: - თუ გავიჭრები, საიდან სად დამწვავს შენი სიყვარულის ალი.

30.38 714

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მესმა თქვენი ნაუბარი, გავიგონე, რაცა ჰბრძანე ;

(ბ) ვარდსა ქაცვი მოაპოვნებს, ეკალთამცა რად ვეფხანე !

(გ) მაგრა, მზეო, თავი მზესა ჩემთვის სრულად დააგვანე,

(დ) სიცოცხლისა საიმედო ნიშანი რა წამატანე !“

30.39 715

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა ტკბილი და ტკბილ - ქართული, სიკეთისა ხელის მხდელი,

(ბ) მზესა ასრე ეუბნების, ვით გაზრდილსა ამო მზრდელი ;

(გ) ქალმან მისცა მარგალიტი, სრულ - ქმნა მისი საწადელი .

(დ) ღმერთმან ქმნას და გაუსრულდეს ლხინი ესე აწინდელი !

30.40 716

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა სჯობს, რა კაცმან გიშერი ბროლ - ლალსა თანა ახიოს,

(ბ) ანუ ბაღს ალვა საროსა ახლოს რგოს, მორწყოს, ახიოს,

(გ) მისსა მჭვრეტელსა ალხინოს, ვერ - მჭვრეტსა ავაგლახიოს !

(დ) ვა მოყვარისა გაყრილსა, ახი ოს ეყოს, ახი ოს !

30.41 717

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მათ მიჰხვდა ლხინი ყოველი ერთმანერთისა ჭვრეტითა,

(ბ) ყმა წამოვიდა გაყრილი, მივა გულითა რეტითა,

(გ) მზე ტირს სისხლისა ცრემლითა, ზღვისაცა მეტის - მეტითა,

(დ) იტყვის : „ ვერ გაძღა სოფელი, ვა, სისხლთა ჩემთა ხვრეტითა !“

30.42 718

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა წავიდა სევდიანი, მკერდსა იცემს, ამად ილებს,

(ბ) რომე კაცსა მიჯნურობა ატირებს და გააფრდილებს ;

(გ) რა ღრუბელი მიეფაროს, მზე ხმელეთსა დააჩრდილებს,

(დ) მის მოყვრისა მოშორვება კვლა აბინდებს, არ ადილებს .

30.43 719

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) სისხლმან და ცრემლმან გარევით ღაწვი ქმნის ღარად და ღარად ;

(ბ) იტყვის : „ მზე ჩემგან თავისად კმა დასადებლად აღარად !

(გ) მიკვირს, თუ გული ალმასი შავმან წამწამმან დაღა რად !

(დ) ვირე ვნახვიდე, სოფელო, მინდი სალხინოდ აღარად .

30.43.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

იტყვის: „მზე ჩემგან თავისად კმა დასადებლად აღარად! - ტაეპის აზრია: რადგან ასე გავუბედურდი, მზეს ჩემად ვეღარ მივიჩნევ, მზე ჩემთვის აღარ ნათობს, მზეში (იგულისხმება: სიცოცხლეში, სიხარულში) წილი აღარ მიდევს.

30.44 720

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვინ უწინ ედემს ნაზარდი ალვა მრგო, მომრწყო, მახია,

(ბ) დღეს საწუთრომან ლახვარსა მიმცა, დანასა მახია,

(გ) დღეს გული ცეცხლსა უშრეტსა დაბმით დამიბა, მახია,

(დ) აწყა ვცან, საქმე სოფლისა ზღაპარია და ჩმახია !“

30.45 721

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ამას მოსთქვამს, ცრემლსა აფრქვევს, ათრთოლებს და აწანწარებს,

(ბ) გულ - ამოსკვნით, ოხვრა - სულთქმით მიხრის ტანსა, მიაწარებს .

(გ) საყვარლისა სიახლესა მოშორვება გაამწარებს ;

(დ) ვა, საწუთრო ბოლოდ თავსა ასუდარებს, აზეწარებს !

30.46 722

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა მივიდა, საწოლს დაჯდა, ზოგჯერ ტირს და ზოგჯერ ბნდების,

(ბ) მაგრა ახლავს გონებითა საყვარელსა, არ მოსწყდების ;

(გ) ვით მწვანვილსა თრთვილისაგან, პირსა ფერი მოაკლდების ;

(დ) ხედავთ, ვარდსა უმზეობა რაგვარ ადრე დააჩნდების !

30.47 723

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ გული კრულია კაცისა, ხარბი და გაუძღომელი,

(ბ) გული - ჟამ - ჟამად ყოველთა ჭირთა მთმო, ლხინთა მნდომელი,

(გ) გული - ბრმა, ურჩი ხედვისა, თვით ვერას ვერ გამზომელი !

(დ) ვერცა ჰპატრონობს სიკვდილი, ვერცა პატრონი რომელი !“

30.47.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

გული - ჟამ-ჟამად ყოველთა ჭირთა მთმო, ლხინთა მნდომელი, - ტაეპის აზრია: კაცის გული ცვალებადია, იგი ყოველ ჭირს ითმენს და ლხინს, სიხარულს ეძებს.

30.48 724

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა გულსა უთხრნა გულისა სიტყვანი საგულისონი,

(ბ) მან მარგალიტნი მოიხვნა მის მზისა სამეყვისონი,

(გ) მის მზისა მკლავსა ნაბამნი, მათ კბილთა შესატყვისონი,

(დ) პირსა დაიდვა, აკოცა, ცრემლი სდის, ვითა ბისონი .

30.48.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

რა გულსა უთხრნა გულისა სიტყვანი საგულისონი, - ტაეპის აზრია: გულს რომ სამდურავი უთხრა, თავისი ჯავრი და წყრომა რომ გაუმხილა.

30.49 725

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა გათენდა, კაცი მოვა მომკითხავი, დარბაზს მხმობი .

(ბ) ყმა წავიდა ლაღი, ნაზი, ნაღვიძები, ძილ - ნაკრთობი .

(გ) ერთმანერთსა ეჯარვიან, დგას მჭვრეტელთა ჯარი მსწრობი ;

(დ) მეფე მინდორს ეკაზმოდა, მოემზადა დაბდაბ - ნობი .

30.50 726

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფე შეჯდა, მაშინდელი ზარი აწმცა ვით ითქმოდა !

(ბ) ქოს - დაბდაბთა ცემისაგან ყურთა სიტყვა არ ისმოდა,

(გ) მზესა ქორნი აბნელებდეს, ძაღლთა რბოლა მიდამოდ - ა ;

(დ) მას დღე მათგან დანაღვარი სისხლი ველთა მოესხმოდა !

30.50.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მზესა ქორნი აბნელებდეს, ძაღლთა რბოლა მიდამოდ-ა; - აზრი შემდეგია: მთელ მიდამოზე ძაღლთა სირბილია, ძაღლები მრავლად ჰყავთ.

30.51 727

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ინადირეს, შემოიქცეს მხიარულნი, მინდორს რულნი,

(ბ) შეიტანნეს დიდებულნი, თავადნი და სპანი სრულნი,

(გ) დაჯდა, დაჰხვდეს მოკაზმულნი საჯდომნი და სრანი სრულნი,

(დ) ხმას სცემს ჩანგი ჩაღანასა, მომღერალნი იყვნეს რულნი !

30.52 728

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა ახლოს უჯდა მეფესა, ჰკითხვიდა, ეუბნებოდა,

(ბ) ბაგეთათ გასჭვირს ბროლ - ლალი, კბილთაგან ელვა ჰკრთებოდა .

(გ) ახლოს სხდეს ღირსნი, ისმენდეს, შორს ჯარი დაიჯრებოდა,

(დ) უტარიელოდ ხსენება არვისგან იკადრებოდა .

30.52.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

უტარიელოდ ხსენება არვისგან იკადრებოდა. - ტაეპის აზრია: ვერვინ ბედავდა რაიმეს თქმას ისე, რომ ტარიელი არ ეხსენებინა.

30.53 729

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმამან რაცა არვის უთხრის, კითხვად ვინმცა გამოჰპირდა ?!

(ბ) მართალ - ა თუ საუბარსა აძვირებდა, ძვირად ღირდა .

(გ) სმა გარდახდა, გაიყარნეს, ყმა წავიდა, მი - ცა - სჭირდა,

(დ) ვერღა გასძლო, გული მისი აუჩუქდა, აუტირდა .

30.54 730

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა მივიდა გულ - მოკლული, ცრემლი ველთა მოედინა,

(ბ) მართ მისივე სიყვარული უარებდის თვალთა წინა,

(გ) ზოგჯერ ადგის, ზოგჯერ დაჯდის, ხელსა რადმცა დაეძინა !

(დ) რაცა აჯა დათმობისა გულმან ვისმცა მოუსმინა !

30.54.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

რაცა აჯა დათმობისა გულმან ვისმცა მოუსმინა! - ტაეპის აზრია: გული მოთმინების თხოვნას არ ისმენს.

30.55 731

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) წევს, იტყვის : „ გულსა სალხინო რამცაღა დავუსახეო ?

(ბ) მოგშორდი, ედემს ნაზარდო ტანო ლერწამო და ხეო,

(გ) შენთა მჭვრეტელთა ნიშატო, ვერ - მჭვრეტთა სავაგლახეო,

(დ) ცხადად ნახვასა არ ღირს ვარ, ნეტარმცა სიზმრად გნახეო !“

30.56 732

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ამას მოსთქმიდის ტირილით, ცრემლისა დასაღვაროთა,

(ბ) კვლა გულსა ეტყვის : „ დათმობა ჰგვანდეს სიბრძნისა წყაროთა !

(გ) არ დავთმოთ, რა ვქმნათ, სევდასა, მითხარ, რა მოვუგვაროთა ?

(დ) თუ ლხინი გვინდა ღმრთისაგან, ჭირიცა შევიწყნაროთა !“

30.57 733

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლა იტყვის : „ გულო, რასდენცა გაქვს სიკვდილისა წადება,

(ბ) სჯობს სიცოცხლისა გაძლება, მისთვის თავისა დადება,

(გ) მაგრა დამალე, არ გაჩნდეს შენი ცეცხლისა კვლა დება,

(დ) ავად შეჰფერობს მიჯნურსა მიჯნურობისა ცხადება !

31 თავი XXX. დათხოვა ავთანდილისა როსტევან მეფესთანა და ვაზირის საუბარი (734-781)

▲ზევით დაბრუნება

31.1 734

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რა გათენდა, შეეკაზმა, ყმა გავიდა ადრე გარე ;

(ბ) იტყვის : ნეტარ, მიჯნურობა არ დამაჩნდეს, და - მცა - ვფარე !“

(გ) დათმობასა ეაჯების : „ გულსა შენ რა მოუგვარე !“

(დ) ცხენსა შეჯდა, წამოვიდა ვაზირისა სახლსა მთვარე .

31.2 735

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვაზირმან ცნა, გაეგება : „ ჩემსა მზეა ამოსრული,

(ბ) ამას თურე მახარებდა დღეს ნიშანი სახარული !“

(გ) მიეგება, თაყვანის - სცა, ჰკადრა ქება სრულსა სრული .

(დ) ხამს სტუმარი სასურველი, მასპინძელი მხიარული !

31.3 736

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა გარდასვა მასპინძელმან, არ ღაფალმან, ავმან, უქმან,

(ბ) ფერხთა ქვეშე ხატაურსა უფენენ და მიწად უქმან .

(გ) ყმამან სახლი განანათლა, ვით სამყარო მზისა შუქმან ;

(დ) თქვეს : „ სურნელი სული ვარდთა დღეს მოგვბერა ქვენა ბუქმან !“

31.4 737

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დაჯდა, მისთა შემხედველთა გული მათი მართლად ხელეს,

(ბ) მისთა მჭვრეტთა მისთვის ბნედა თავისათვის ისახელეს,

(გ) სულთქმა ბევრი აათასეს, აღარა თუ აერთხელეს .

(დ) გაყრა ბრძანეს, გაიყარნეს, ჯალაბობა გაათხელეს .

31.4.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

დაჯდა, მისთა შემხედველთა გული მათი მართლად ხელეს, - ტაეპის აზრია: ავთანდილი მართლაც იმსახურებდა იმას, რომ მის შემხედველთა გულები აღტაცებისაგან გახელებულიყო.

31.5 738

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა ჯალაბი გაიყარა, ყმა ვაზირსა ეუბნების,

(ბ) ეტყვის : „ შენი დამალული დარბაზს არა არ იქმნების ;

(გ) რაცა გწადდეს საურავი, მეფე იქმს და შენ გეთნების,

(დ) გაიგონე ჭირი ჩემი, მკურნე, რაცა მეკურნების !

31.6 739

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მის ყმისა ცეცხლი მედების, წვა მჭირს მისისა მწველისა ;

(ბ) მკლავს სურვილი და ვერ - ნახვა ჩემისა სასურველისა ;

(გ) მას ჩემთვის სულნი არ ჰშურდეს, შეზღვა ხამს შეუზღველისა ;

(დ) ხამს სიყვარული მოყვრისა უხვისა, უშურველისა .

31.6.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მას ჩემთვის სულნი არ ჰშურდეს, შეზღვა ხამს შეუზღველისა; - ტაეპის აზრია: ტარიელმა ჩემთვის სული არ დაიშურა, მან თავისი ამბავი მიამბო, თუმცა ეგონა, რომ თხრობისგან გაცხოველებული გულისტკივილი მოკლავდა. მისი ვალი ჩემზე გადაუხდელია, მაგრამ მაინც უნდა გადავუხადო.

31.7 740

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მისი ნახვა გულსა ჩემსა ვითა ბადე დაებადა,

(ბ) მუნვე დარჩა, დათმობაცა მასთანავე დაება, და -;

(გ) რათგან დასწვავს მოახლეთა, ღმერთსა მზედცა დაებადა,

(დ) მერმე, ასმათ ჩემთვის დისა მართ დად უფრო დაებად - ა .

31.7.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მერმე, ასმათ ჩემთვის დისა მართ დად უფრო დაებად-ა. - ტაეპის აზრია: ასმათი დაზე უფრო დად მომევლინა.

31.8 741

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ოდეს წამოვე, შევჰფიცე ფიცითა საშინელითა :

(ბ) „ კვლა მოვალ, გნახავ პირითა არ მტერთა საწუნელითა ;

(გ) შენსა მე ვეძებ ნათელსა, შენ ხარ გულითა ბნელითა .“

(დ) ჟამია ჩემგან წასლვისა, მით მწვავს ცეცხლითა ნელითა .

31.9 742

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ყოველსავე მართლად გითხრობ, არ სიტყვასა საკვეხელსა :

(ბ) მიმელის და ვერ მისრულვარ, ესე მიდებს ცეცხლსა ცხელსა ;

(გ) ვერ გავუტეხ ზენაარსა, ვერ გავსწირავ ხელი ხელსა,

(დ) რამცა სადა გაუმარჯვდა კაცსა ფიცთა გამტეხელსა !

31.10 743

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რაცა გითხრა, ჩემ მაგიერ როსტანს ჰკადრე, მიედ სრასა ;

(ბ) თავმან მისმან, ფიცით გეტყვი შენ, ვაზირსა, ოსტასრასა ;

(გ) არ შემიპყრობს, არ დავდგები, თუ შემიპყრობს, მაქმნევს რასა ?

(დ) მიშველე რა, გული ცეცხლმან არ დამიჭრას, არცა სრასა !

31.11 744

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჰკადრე : „ ვინ გაქოს ყოველმან პირმან არ - მეუზრახემან,

(ბ) ვითა ვიშიშვი, გაცნობოს ღმერთმან, ნათელთა მსახემან !

(გ) მაგრა მან ყმამან ცეცხლითა დამწვა, ალვისა სახემან,

(დ) გული წამსავე წამიღო, — ვერათ ვერ შევინახე, — მან .

31.11.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ჰკადრე: „ვინ გაქოს ყოველმან პირმან არ-მეუზრახემან,
(ბ) ვითა ვიშიშვი, გაცნობოს ღმერთმან, ნათელთა მსახემან! - ტაეპის აზრია: უთხარი მეფეს: შენ, ვისაც ყოველი პირი შეგაქებს, ვისაც კი ლაპარაკი ძალუძს, ღმერთმა გაგაგებინოს, როგორ ვშიშობ (თქვენთან ჩემი სათხოვრის გამხელას)!

31.12 745

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) აწ, მეფეო, უმისობა ჩემგან ყოლა არ ეგების,

(ბ) გული მას აქვს, უგულოსა აქა ხელი რა მეხდების

( გ ) თუ რას ვარგებ, პირველ ხვალმე თვით სახელი თქვენ მოგხვდების ;

(დ) ვერას ვარგებ, გულსა დავსდებ, ჩემი ფიცი არ გატყდების !

31.12.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) გული მას აქვს, უგულოსა აქა ხელი რა მეხდების? - ტაეპის აზრი დამყარებულია სიტყვის თამაშზე. ტარიელმა ავთანდილს გული წაართვა. მაგრამ “უგულო” ნიშნავს უგუნებოს, დარდისაგან ცხოვრების ნირწამხდარს. ასე დაძაბუნებული ავთანდილი მეფეს ვეღარ გამოადგება.
(გ) თუ რას ვარგებ, პირველ ხვალმე თვით სახელი თქვენ მოგხვდების; - ტაეპის აზრია: თუ ტარიელს რამეს ვარგებ, ეს ისევ თქვენთვის იქნება სასახელო, რადგან მე თქვენი ყმა ვარ.

31.13 746

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) წასლვა ჩემი გულსა თქვენსა არ ეწყინოს, არ დაჭმუნდეს ;

(ბ) თავსა ჩემსა გაგებული იქმნას, რაცა ღმერთსა უნდეს !

(გ) მანვე ქმნას და გამიმარჯვდეს, თქვენი თქვენკე და - ვე - ბრუნდეს .

(დ) არ მოვბრუნდე, თქვენმცა ჰსუფევთ, მტერი თქვენი დაძაბუნდეს !“

31.14 747

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლა პირ - მზე ეტყვის ვაზირსა : „ მე სიტყვა შევამცირეო,

(ბ) წა, ესე ჰკადრე მეფესა, შე - ვინ - ვიდოდეს ვირეო ;

(გ) მიაჯე ამოდ გაშვება და თავი გაიგმირეო,

(დ) ასი ათასი წითელი შენ ქრთამად შეიწირეო .“

31.15 748

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვაზირმან უთხრა სიცილით : „ ქრთამი შენ გქონდეს შენია !

(ბ) შენგან კმა ჩემად წყალობად, რომე გზა გაგიჩენია ;

(გ) მაგას რა ვჰკადრებ მეფესა, რაცა აწ თქვენგან მსმენია,

(დ) ვიცი, უცილოდ ამავსებს, შოება არ საწყენია !

31.16 749

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თავმან მისმან, მუნვე მომკლავს, ვეჭვ, წამიცა არ წამაროს !

(ბ) შენი ოქრო შენვე დაგრჩეს, მე, გლახ, მიწა მესამაროს ;

(გ) მომკალ, კაცსა სიცოცხლისა სწორად რაცა მოეხმაროს !

(დ) არ ითქმის და ვერცა ვიტყვი, რა გინდა ვინ მისაგმაროს .

31.17 750

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გზა არ წავა თავსა წინა, სიცოცხლე, გლახ, ვით გათნიო ?

(ბ) ამიკლებს და ანუ მომკლავს : „ ეგე სიტყვა ვითა სთქვიო !

(გ) რად არ მუნვე გაიგონე, რად ხარ შმაგი აგეთიო ?!“

(დ) სჯობს სიკვდილი აკლებასა, ამას თავსა აწვე ვსწვრთიო .

31.18 751

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თუ მეფეცა გაგიშვებდეს, თვით ლაშქარნი რად მოღორდენ !

(ბ) რად გაგიშვან, რად დაღონდენ, ანუ მზესა რად მოჰშორდენ ?

(გ) შენ წახვიდე, მტერნი ჩვენნი დაგვთამამდენ, გაგვისწორდენ .

(დ) ეგე ასრე არ იქმნების, ვითა ჩიტნი არ გაქორდენ !“

31.18.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

რად გაგიშვან, რად დაღონდენ, ანუ მზესა რად მოჰშორდენ? - ტაეპის აზრია: როგორ გაგიშვებენ? როგორ დაიღონებენ თავს? ან მზეს როგორ მოგშორდებიან?

31.19 752

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა ატირდა, ცრემლით უთხრა : „ ხამს, თუ დანა გულსა ვიცი !

(ბ) ჰე, ვაზირო, შეგეტყვების, სიყვარული არ თუ - რ იცი,

(გ) ანუ სხვაცა არ გინახავს მოყვრობა და არცა ფიცი ;

(დ) თუ გინახავს, უმისოსა ჩემი ლხინი ვით ამტკიცი ?!

31.20 753

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მზე დაბრუნდა, არ ვიცოდი, მზესა რამცა დააბრუნვებს !

(ბ) აწ ვუშველოთ, გვიჯობს, იგი ნაცვლად დღესა დაგვითბუნვებს ;

(გ) ჩემი ჩემებრ არვინ იცის, რა მამწარებს, რა მატკბუნვებს ;

(დ) ცუდთა კაცთა საუბარი კაცსა მეტად დააჭმუნვებს .

31.21 754

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მეფე ანუ მისნი სპანი, ნეტარ, ხელსა რასა მხდიან !

(ბ) აწ, ვითამცა უცნობოსა, გაუწყვედლად ცრემლნი მდიან .

(გ) სჯობს წავიდე, არ გავტეხნე, კაცსა ფიცნი გამოსცდიან ;

(დ) ჭირნი, მისგან უნახავნი, დია, ვისმცა გარდუხდიან ?!

31.21.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ჭირნი, მისგან უნახავნი, დია, ვისმცა გარდუხდიან?! - აზრია: მას რომ არ უნახავს, ნეტა ისეთი ჭირი თუ ვინმეს გამოუვლია? ან: ისეთ ჭირს ვინ ნახავდა!

31.22 755

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ, ვაზირო, მაგა პირსა გული კრული ვით მოგთმინდეს ?

(ბ) რკინა, ჩემი მონაცვალე, ხამს გაცვილდეს, არ გატინდეს ;

(გ) ვერ გარდვიხდი ცრემლთა მისთა, ჯეონიცა თვალთა მდინდეს,

(დ) მომეხმარე, ნუთუ ჩემგან მოხმარება შენცა გინდეს !

31.22.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

რკინა, ჩემი მონაცვალე, ხამს გაცვილდეს, არ გატინდეს; - ტაეპის აზრია: ჩემებრ ტანჯული, რკინაც კი დარბილდება.

31.23 756

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ არ გამიშვებს, გავიპარვი, წავალ მათგან შეუგებლად ;

(ბ) ვითა მნუკევს, ეგრე დავჰრთო გული ცეცხლთა მოსადებლად .

(გ) ვიცი, ჩემთვის არას გიზამს, თუ არ უნდი გასაძებლად ;

(დ) თქვი, რა გინდა წაგეკიდოს, თავი დადევ საწამებლად !”

31.23.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ვითა მნუკევს, ეგრე დავჰრთო გული ცეცხლთა მოსადებლად. - ტაეპია აზრია: როგორც გული მთხოვს, ისე გავიზიარებ ტარიელის ტანჯვას, ჩემს გულსაც ტარიელის ტანჯვის ცეცხლზე დავწვავ (ალ. ჭინჭარაული).

31.24 757

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვაზირმან თქვა : „ შენი ცეცხლი მეცა ცეცხლად მომედების,

(ბ) ვეღარ ვუჭვრეტ ცრემლთა შენთა, სოფელიცა გაქარდების ;

(გ) ზოგჯერ თქმა სჯობს არა - თქმასა, ზოგჯერ თქმითაც დაშავდების .

(დ) ვიტყვი, მოვკვდე, არა მგამა, ჩემი მზემცა თქვენ მოგხვდების ! “

31.25 758

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა ვაზირმან ესე უთხრა, ადგა, დარბაზს გაემართა .

(ბ) მეფე დაჰხვდა შეკაზმული, პირი მზეებრ ეწაღმართა .

(გ) შეუშინდა, საწყინარსა მოხსენებად ვერ შეჰმართა,

(დ) დაყრით დგა და იგონებდა არ საქმეთა საომართა .

31.26 759

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფემან ნახა ვაზირი დაღრეჯით, დაყმუნვებული,

(ბ) უბრძანა : „ რა გჭირს, რა იცი, რად მოხვე შეჭირვებული ?“

(გ) მან ჰკადრა : „ არა არ ვიცი, მით ვარ თავისა ვებული,

(დ) მართალ ხართ, მომკლათ, რა გესმას ამბავი გაკვირვებული .

31.27 760

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩემი ჭმუნვა ჭირსა ჩემსა არცა ჰმატს და არცა სდიდობს ;

(ბ) მეშინიან, თუცა შიშსა მოციქული არ დაჰრიდობს .

(გ) აწ ავთანდილ გეთხოვების, მოაჯეობს, არ წამკიდობს,

(დ) უმისყმისოდ სოფელსა და საწუთროსა მისთვის ფლიდობს “.

31.28 761

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რაცა იცოდა, ყველაი ჰკადრა მოშიშრად ენითა,

(ბ) კვლა მოახსენა : „ რამცა სცან სიტყვითა ესოდენითა,

(გ) თუ რაგვარ მყოფი მინახავს, თუ რაგვარ ცრემლთა დენითა !

(დ) მართალ ხართ, თუმცა რისხვანი ჩემთვის იანაზდენითა “.

31.29 762

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა მეფემან მოისმინა, გაგულისდა, გაავცნობდა,

(ბ) ფერი ჰკრთა და გასაშიშრდა, შემხედველთა შეაშთობდა ;

(გ) შეუზახნა : „ რა სთქვი, შმაგო, მაგას სხვამცა ვინ მითხრობდა !

(დ) ავსა კაცსა ურჩევნია, ავსამცა რას ადრე სცნობდა !

31.30 763

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვითამც რამე სახარული საქმე მითხარ ვითა ადრად .

(ბ) მაგის მეტი რა ვინ მიყოს, თუ არ მომკლას მუხთლად, ღადრად !

(გ) შმაგო, ენა ვით იხმარე აწ მაგისა ჩემად კადრად !

(დ) აგრე შმაგი არ ვაზირად, არა ვარგხარ არცა სხვად რად !

31.31 764

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ხამსცა, კაცმან პატრონისა საწყინარსა არ დაჰხედნეს,

(ბ) ოდენ სიტყვა უმეცრული უმეცრულად დაიყბედნეს ?!

(გ) მე მაგისად მოსმენამდის რად არ ყურნი შემეჭედნეს !

(დ) შენ თუ მოგკლა, სისხლნი შენნი ჩემმან ქედმან მიიქედნეს !“

31.32 765

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლა უბრძანა : „ თუმცა მისგან აწ არ იყავ მოგზავნილი,

(ბ) თავმან ჩემმან, თავსა მოგკვეთ, არად უნდა ამას ცილი !

(გ) წა, უკუდეგ ავი, შმაგი, უმეცარი, შლეგი, წბილი !

(დ) შაბაშ სიტყვა, შაბაშ კაცი, შაბაშ საქმე, მისგან ქმნილი !”

31.33 766

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დადრკა, სკამნი შემოსტყორცნა, ჰკრნა კედელსა, შეალეწნა ;

(ბ) დააცთუნნა, მაგრა მისთვის აალმასნა, არ აძეწნა :

(გ) „ ვით მიამბე წასლვა მისი, ვინ ალვისა მორჩი ხე წნა !“

(დ) ვაზირისა ცრემლმან ცხელმან ღაწვნი თეთრნი აახეწნა .

31.33.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

დააცთუნნა, მაგრა მისთვის აალმასნა, არ აძეწნა: - ტაეპის აზრია: ააცდინა, მაგრამ, როცა ესროლა, უნდოდა, ალმასივით მაგრად მოხვედროდა და არა ძეწნასავით რბილად.

31.34 767

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვაზირმან, გლახ, გამოჰრიდნა, მართ ვეღარას ვერ იძრწივნებს,

(ბ) გამოძრწა და გამომელდა, გულსა წყლულსა მოიმტკივნებს ;

(გ) შეის ხასობს, გაის ქუშობს, ენა ასრე მოაყივნებს .

(დ) მტერი მტერსა ვერას ავნებს, რომე კაცი თავსა ივნებს .

31.35 768

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თქვა : „ ცოდვათა ჩემთა მსგავსი ღმერთმან მეტი რა მიჩვენოს ?

(ბ) რად მოვღორდი, რად დავბნელდი, ნეტარ, ვინღა გამითენოს !

(გ) ვინცა კაცმან კადნიერად პატრონსა რა მოახსენოს,

(დ) ჩემნი დღენი მასმცა ადგან, რაძი ვითა გაისვენოს !“

31.36 769

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვაზირი გაწბილებული მივა ბედითა შავითა ;

(ბ) ავთანდილს უთხრა დაღრეჯით, პირითა გამქუშავითა :

(გ) „ მადლი რა გკადრო, აწ თქვენგან გავხასდი მე მაშა ვითა !

(დ) ვა, კარგი თავი უებრო დავკარგე დავაშავითა !“

31.37 770

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქრთამსა სთხოვს და ამხანაგობს, თუცა ცრემლსა ვერ იწურვებს :

(ბ) - მიკვირს, რად სცალს წყლიანობად, რად არ გულსა შეიურვებს ! —

(გ) „ ვინ არ მისცემს ქადებულსა, მოურავსა მოიმდურვებს,

(დ) თქმულა : „ ქრთამი საურავსა ჯოჯოხეთსცა დაიურვებს “.

31.38 771

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვით გამხადა, რა მიბრძანა, არ ეგების ჩემგან თხრობა :

(ბ) რა სიავე, რა სირეგვნე, რა შლუობა, რა შმაგობა !

(გ) მე თვით კაცად აღარ ვარგვარ, აღარა მიც თავსა ცნობა ;

(დ) ესე მიკვირს, რად არ მომკლა, მისცა თურე ღმერთმან თმობა .

31.39 772

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მეცა ვიცოდი, რაცა ვქმენ, ცთომით არ წამკიდებია ;

(ბ) ვიაზრე, გამიწყრებოდა, ჭმუნვა მით გამდიდებია ;

(გ) განგებით ქმნილსა რისხვასა ვერავინ დაჰრიდებია !

(დ) შენთვის სიკვდილი ლხინად მიჩს, ჭირი არ გამცუდებია .“

31.40 773

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმამან უთხრა : „ შენთვის წყრომა მეცა განა დამიმძიმდა !

(ბ) მაგრა ქრთამი რადღა გმართებს ?“ გაიცინნა, გა - ცა - ღიმდა ;

(გ) „ შენ ადიმი გაგიმეშდა, არ თუ მეში გიადიმდა .

(დ) რა აქიმი დასნეულდეს, მისთვის ვინმცა გააქიმდა !“

31.40.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(გ) „შენ ადიმი გაგიმეშდა, არ თუ მეში გიადიმდა. - ტაეპის აზრია: მეფის თვალში რეპუტაცია გაგიფუჭდა (ნ. წაქაძე).
(დ) რა აქიმი დასნეულდეს, მისთვის ვინმცა გააქიმდა!“ - ტაეპის აზრია: შენ, ჩემ მშველელად მოხმობილი, ახლა თვით ჩავარდი გასაჭირში.

31.41 774

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოახსენა კვლა ვაზირმან : „ მე რა გინდა წამეკიდოს,

(ბ) მოიწყრომებს, შე - ცა - მინდობს, ნუთუ გული გაიწმიდოს !

(გ) შენ რასა იქმ, ესე მითხარ, ჩემი ჭმუნვა არ იდიდოს !

(დ) ხამსცა, კაცმან სასიკვდილოდ თავი ჭირსა არ დაჰრიდოს ?“

31.41.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

(გ) შენ რასა იქმ, ესე მითხარ, ჩემი ჭმუნვა არ იდიდოს! (დ) ხამსცა, კაცმან სასიკვდილოდ თავი ჭირსა არ დაჰრიდოს?“ - ტაეპთა აზრია: მითხარი, შენ რას აპირებ? განა სწორია შენი გადაწყვეტილება, რომ ტარიელის საშველად თავი გაწირო?

31.42 775

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმამან უთხრა : „ აღარ - წასლვა არ ეგების ჩემგან აროს .

(ბ) იადონი მაშინ მოკვდეს, ოდეს ვარდმან იდამჭნაროს .

(გ) ხამს, უძებნოს ცვარი წყლისა, მისთვის თავი ყოვლგან აროს,

(დ) ვერ უპოვოს, რა ქმნას ანუ გული რათა დაიწყნაროს !

31.42.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) იადონი მაშინ მოკვდეს, ოდეს ვარდმან იდამჭნაროს.
(გ) ხამს, უძებნოს ცვარი წყლისა, მისთვის თავი ყოვლგან აროს,
(დ) ვერ უპოვოს, რა ქმნას ანუ გული რათა დაიწყნაროს! - ტაეპის აზრია: იადონი მოკვდება, თუ ვარდი დაჭკნა. ამიტომ უნდა მას ცვარი უძებნოს. ასევე, მეც ტარიელს უნდა დავეხმარო.

31.43 776

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ უმისოდ მყოფი ვერ გავსძლებ ჯდომასა, ვერცა წოლასა,

(ბ) მართ ნადირთაებრ გაჭრასა ვირჩევ, მათთანა რბოლასა ;

(გ) ასრე გასრულსა რად მნუკევს მისთა მებრძოლთა ბრძოლასა ?

(დ) სჯობს უყოლობა კაცისა მომდურავისა ყოლასა .

31.43.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

სჯობს უყოლობა კაცისა მომდურავისა ყოლასა. - ტაეპის აზრია: არ ურჩევნია (მეფეს), სულ არ ვყავდე გვერდით, ვიდრე მომდურავი ვყავდე?

31.44 777

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მოვახსენებ ერთხელ კვლაცა, აწ რაზომცა მეფე წყრების,

(ბ) ნუთუ გაბრჭოს, გული ჩემი ვით იწვის და ვით ენთების ;

(გ) არ გამიშვებს, გავიპარვი, რა იმედი გარდმიწყდების,

(დ) მე თუ მოვკვდე, ჩემი კერძი სოფელიმცა გარდიფხვრების !“

31.44.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მე თუ მოვკვდე, ჩემი კერძი სოფელიმცა გარდიფხვრების!“ - ტაეპის აზრია: თუ მოვკვდები, მოვკვდე! ჩემი წუთისოფელი, ჩემი სიცოცხლე ამით დასრულდეს.

31.45 778

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოიუბნეს, ვაზირმან ქმნნა ჭამა - სმანი მათნი ფერნი,

(ბ) უმასპინძლა, ძღვენნი უძღვნნა შვენიერსა შვენიერნი,

(გ) მისნი მყოლნი ა - ვე - ავსნა, მოყმენი და თუნდა ბერნი .

(დ) გაიყარნეს, ყმა წავიდა, სახლად ჩადგეს მზისა წვერნი .

31.46 779

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) შეკრა წითელი ასი ათასი პირად მზემან და ტანად სარომან,

(ბ) სამასი თავი სტავრა - ატლასი უხვმან, ნიადაგ მიუმცთარომან,

(გ) სამოცი თვალი ლალ - იაგუნდი ფერად არ მათმან მიუმხვდარომან .

(დ) კაცი გაგზავნა ვაზირისასა, ესე ყველაი მისთვის არო მან .

31.47 780

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) შესთვალა, თუ : „ რაცა გმართებს, ვით მოგცე და ვით გაქონო,

(ბ) ვალთა შენთა გარდასახდლად რა ნაცვალი მოვიგონო ?

(გ) თუღა დავრჩე, შენთვის მოვკვდე, თავი ჩემი დაგამონო,

(დ) სიყვარული სიყვარულსა შეგიცალო, შეგიწონო “.

31.47.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

სიყვარული სიყვარულსა შეგიცალო, შეგიწონო“. - ტაეპის აზრია: შენი სიყვარულის სანაცვლოდ ჩემს სიყვარულს გაჩვენებ. რა ერთგულებაც შენ გამიწიე, იმის ტოლ ერთგულებას მეც გაგიწევ.

31.48 781

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მე ვითა ვთქვა უებრობა, სიკეთე და ქება მისი !

(ბ) კაცი იყო საქმისამცა შესაფერი, შესატყვისი !

(გ) ასრე უნდა მოხმარება, გაჰვიდოდეს ვისცა ვისი .

(დ) ოდეს კაცსა დაეჭიროს, მაშინ უნდა ძმა და თვისი .

32 თავი XXXI. ავთანდილისაგან შერმადინის საუბარი (782-795)

▲ზევით დაბრუნება

32.1 782

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) შერმადინს ეტყვის, უბრძანებს პირ - მზე, ნათელთა მფენელი :

(ბ) „ესე დღე არის იმედი, ჩემის გულისა მლხენელი,

(გ) შენგან თავისა შენისა საჩემოდ გამომჩენელი “.

(დ) მქებრად ამბისა მათისა ხამს მკითხველი და მსმენელი .

32.1.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

შენგან თავისა შენისა საჩემოდ გამომჩენელი“. - ტაეპის აზრია: (ეს დღე) გამოგაჩენინებს თავს ჩემს სამსახურში, გვიჩვენებს, რამდენად ერთგული ხარ ჩემი.

32.2 783

▲ზევით დაბრუნება

( ა )იტყვის : „ როსტან არ გამიშვა,არცა სიტყვა მომისმინა ;

(ბ) მან არ იცის, რათა,ვინა და სულ - დგმული ვისგან ვინ - ა ;

(გ) უმისოდმცა ნუ ცოცხალ ვარ ნუცა გარე,ნუცა შინა !

(დ) რაცა საქმე უსამართლო ღმერთმან ვისმცა შეარჩინა !

32.2.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მან არ იცის, რათა, ვინა და სულ-დგმული ვისგან ვინ-ა; - ტაეპის აზრია: როსტევანმა არ იცის, ვინ, რით, ვისგან და ვისით ვცოცხლობ. იგულისხმება: არ იცის, რომ მე ტარიელის შველის ფიქრით ვცოცხლობ.

32.3 784

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თუცა მისი არ -გაწირვა ჩემგან მტკიცობს, არ სათუობს,

(ბ) გული, მისი უნახავი, ტირს და სულთქვამს,ვაებს, უობს,

(გ) კაცსა არას არ იახლებს, ერიდების,ჰკრთების,ქსუობს .

(დ) ყოვლი ცრუ და მოღალატე ღმერთსა ჰგმობს და აგრე ცრუობს !

32.4 785

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ სამი არის მოყვრისაგან მოყვრობისა გამოჩენა :

(ბ) პირველ, ნდომა სიახლისა, სიშორისა ვერ - მოთმენა,

(გ) მიცემა და არას შური, ჩუქებისა არ - მოწყენა,

(დ) გავლენა და მოხმარება,მისად რგებად ველთა რბენა .

32.5 786

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რადღა ვაგრძელებ სიტყვასა ?ჟამია შემოკლებისა !

(ბ) აწ გაპარვაა წამალი ამა გულისა ლებისა .

(გ) რასაცა გვედრებ,ისმენდი,ვირე დრო გქონდეს ხლებისა ;

(დ) შენ გაამაგრე დაჭირვა ჩემისა ნასწავლებისა !

32.5.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

შენ გაამაგრე დაჭირვა ჩემისა ნასწავლებისა! - ტაეპის აზრია: ჩემი დანაბარები მტკიცედ აასრულე, ჩემი სიტყვა მტკიცედ დაიცავი!

32.6 787

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „აწ მეფეთა სამსახურად პირველ თავი დაამზადე,

(ბ) სიკეთე და უკლებლობა შენი ერთობ გააცხადე,

(გ) სახლი ჩემი შეინახე,სპათა ჩემთა ეთავადე,

(დ) სამსახური აქამდისი,კვლა გავლენა გააკვლადე !

32.7 788

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მტერთა ჩემთა ენაპირე,ძალი ნუმცა მოგაკლდების,

(ბ) ერთგულთათვის კარგი ნუ გშურს,ორგულიმცა შენი კვდების !

(გ) შემოვიქცე, შენი ჩემგან ვალი კარგად გარდიხდების ;

(დ) პატრონისა სამსახური არაოდეს არ წახდების “.

32.8 789

▲ზევით დაბრუნება

( ა )ესე ესმა, ცრემლი ცხელი შერმადინსცა თვალთა სდინდი ;

(ბ) მოახსენა : „მარტოობით ჭირსა რადმცა შევუშინდი !

(გ) მაგრა რა ვქნა, უშენოსა დამეცემის გულსა ბინდი !

(დ) წამიტანე სამსახურად,მოგეხმარო, რადცა გინდი !

32.9 790

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვის ასმია მარტოსაგან ღარიბობა ეგზომ დიდი ?!

(ბ) ვის ასმია პატრონისა ჭირსა შიგან ყმისა რიდი ?!

(გ) დაკარგულსა გიგონებდე, რა ვიქმნები აქა ფლიდი ?“

(დ) ყმამან უთხრა : „ ვერ წაგიტან,რაზომსამცა ცრემლსა ჰღვრიდი .

32.9.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ვის ასმია პატრონისა ჭირსა შიგან ყმისა რიდი?! - ტაეპის აზრია: ვის გაუგონია, პატრონი ჭირში ყმას ერიდებოდეს?

32.10 791

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შენგან ჩემი სიყვარული ვითმცა არა დამეჯერა ?

(ბ) მაგრა საქმე არ მოხდების,ჟამი ასრე დამემტერა !

(გ) ვის მივანდო სახლი ჩემი,შენგან კიდე ვინმც მეფერა ?!

(დ) გული დადევ, დაიჯერე, ვერ წაგიტან,ვერათ ვერა !

32.11 792

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თუ მიჯნური ვარ,ერთი ვხამ ხელი მინდორთა მე რებად ;

(ბ) არ მარტო უნდა გაჭრილი ცრემლისა სისხლსა ფერებად ?

(გ) გაჭრა ხელია მიჯნურთა,რად სცალს თავისა ბერებად !

(დ) ასრეა ესე სოფელი,შესჯერდი კვლა შეჯერებად !

32.11.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

არ მარტო უნდა გაჭრილი ცრემლისა სისხლსა ფერებად? - ტაეპის აზრია: განა გაჭრილი მარტო არ უნდა ამსგავსებდეს თავის ცრემლს სისხლს, განა მარტოობაში არ უნდა ტიროდეს?

32.12 793

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რა მოგშორდე, მახსენებდი, სიყვარული ჩემი გქონდეს !

(ბ) არ ვეშიშვი მტერთა ჩემთა,თავი მონად მომიმონდეს !

(გ) ხამს,მამაცი გაგულოვნდეს, ჭირსა შიგან არ დაღონდეს .

(დ) მძულს, რა კაცსა სააუგო საქმე არად არ შესწონდეს !

32.12.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მძულს, რა კაცსა სააუგო საქმე არად არ შესწონდეს! - ტაეპის აზრია: მძულს, როცა კაცს არაფრად მიაჩნია, ეადვილება სამარცხვინო საქმე.

32.13 794

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე იგი ვარ,ვინ სოფელსა არ ამოვკრეფ კიტრად ბერად,

(ბ) ვის სიკვდილი მოყვრისათვის თამაშად და მიჩანს მღერად ;

(გ) ჩემსა მზესა დავეთხოვე, გავუშვივარ,დავდგე მე რად !

(დ) მას თუ დავსთმობ,სახლსა ჩემსა, ვეღარ დავსთმობ ვისსა ვერად ?

32.13.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) ვის სიკვდილი მოყვრისათვის თამაშად და მიჩანს მღერად; - ტაეპის აზრია: მე ქვეყნად სიცოცხლე ბებერი კიტრის ფასადაც არ მიღირს; მეგობრისთვის სიკვდილი ჩემთვის ლხინია.
(დ) მას თუ დავსთმობ, სახლსა ჩემსა, ვეღარ დავსთმობ ვისსა ვერად? - ტაეპის აზრი ბუნდოვანია. იგი შეიძლება ასე გავიგოთ: რაკიღა თინათინი დავთმე, მაშინ ქვეყნად რაღას ვერ დავთმობ?

32.14 795

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „აწ ანდერძსა ჩემსა მოგცემ,როსტანს წინა დაწერილსა ;

(ბ) შენ შეგვედრებ,დაგიჭიროს,ვითა გმართებს ჩემსა ზრდილსა .

(გ) მოვკვდე, თავსა ნუ მოიკლავ,სატანასგან ნუ იქმ ქმნილსა,

(დ) ამაზედა იტირებდი,დაიდებდი თვალთა მილსა !“

33 თავი XXXII. ანდერძი ავთანდილისა როსტევან მეფის წინაშე, ოდეს გაიპარა (796-818)

▲ზევით დაბრუნება

33.1 796

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დაჯდა წერად ანდერძისად, საბრალოსა საუბრისად :

( ბ) „ ჰე, მეფეო, გავიპარვი ძებნად ჩემგან საძებრისად ;

( გ) ვერ დავდგები შეუყრელად ჩემდა ცეცხლთა მომდებრისად ;

( დ) შემინდევ და წამატანე მოწყალება ღმრთეებრისად .

33.1.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

„დაჯდა წერად ანდერძისად, საბრალოსა საუბრისად: - ტაეპის აზრია: დაიწყო ისეთი ანდერძის წერა, რომლის ხსენებაც კი სიბრალულის აღმძვრელია.

33.2 797

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვიცი, ბოლოდ არ დამიგმობ ამა ჩემსა გაზრახულსა .

( ბ) კაცი ბრძენი ვერ გასწირავს მოყვარესა მოყვარულსა ;

( გ) მე სიტყვასა ერთსა გკადრებ, პლატონისგან სწავლად თქმულსა :

( დ) „ სიცრუე და ორპირობა ავნებს ხორცსა, მერმე სულსა .“

33.3 798

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რათგან თავია სიცრუე ყოვლისა უბადობისა,

( ბ) მე რად გავწირო მოყვარე, ძმა უმტკიცესი ძმობისა ?!

( გ) არა ვიქმ, ცოდნა რას მარგებს ფილოსოფოსთა ბრძნობისა ?!

( დ) მით ვისწავლებით, მოგვეცეს შერთვა ზესთ მწყობრთა წყობისა .

33.3.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მით ვისწავლებით, მოგვეცეს შერთვა ზესთ მწყობრთა წყობისა. - ტაეპის აზრია: იმისთვის ვსწავლობთ, სიბრძნეს იმისთვის ვიძენთ, რომ ჩვენი მორალური ქცევით სამყაროს უზენაეს წესრიგს შევერწყათ (იხ. კომენტარი).

33.4 799

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ წაგიკითხავს, სიყვარულსა მოციქულნი რაგვარ წერენ ?

( ბ) ვით იტყვიან, ვით აქებენ ? ცან, ცნობანი მიაფერენ !

( გ) „ სიყვარული აღგვამაღლებს “, ვით ეჟვანნი, ამას ჟღერენ .

( დ) შენ არ ჯერ ხარ, უსწავლელნი კაცნი ვითმცა შევაჯერენ ?!

33.5 800

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვინ დამბადა, შეძლებაცა მანვე მომცა ძლევად მტერთად,

( ბ) ვინ არს ძალი უხილავი, შემწედ ყოვლთა მიწიერთად,

( გ) ვინ საზღვარსა დაუსაზღვრებს, ზის უკვდავი ღმერთი ღმერთად ;

( დ) იგი გახდის წამის - ყოფით ერთსა ასად, ასსა ერთად .

33.6 801

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რაცა ღმერთსა არა სწადდეს, არა საქმე არ იქმნების,

( ბ) მზისა შუქთა ვერ - მჭვრეტელი ია ხმების, ვარდი ჭნების ;

( გ) თვალთა ტურფა საჭვრეტელი უცხოდ რადმე ეშვენების ;

( დ) მე ვით გავძლო უმისობა, ან სიცოცხლე ვით მეთნების !

33.6.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „რაცა ღმერთსა არა სწადდეს, არა საქმე არ იქმნების,
(ბ) მზისა შუქთა ვერ-მჭვრეტელი ია ხმების, ვარდი ჭნების;
(გ) თვალთა ტურფა საჭვრეტელი უცხოდ რადმე ეშვენების;
(დ) მე ვით გავძლო უმისობა, ან სიცოცხლე ვით მეთნების! - სტროფის აზრია: ყოველივე ღვთის ნებაა: ვარდი უმზეოდ ჭკნება, მშვენიერი სანახავი თვალს ატყვევებს. რაკი ასეა – რაკი ჩემმა თვალმა ტარიელი ნახა და ისიც ვიცი, რომ მას დაღუპვა, უმზეოდ დაჭკნობა ემუქრება – ახლა როგორ გავძლებ, რომ მის საშველად არ ვისწრაფო?

33.7 802

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რაზომცა სწყრები, შემინდევ შეცვლა თქვენისა მცნებისა .

( ბ) ძალი არ მქონდა ტყვე - ქმნილსა მე მაგისისა თნებისა ;

( გ) აწ წასლვა იყო წამალი ჩემთა სახმილთა გზნებისა ;

( დ) სადა გინდ ვიყო, რა მგამა, ყოფამცა მქონდა ნებისა !

33.7.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) ძალი არ მქონდა ტყვე-ქმნილსა მე მაგისისა თნებისა; - ტაეპის აზრია: მე, ტარიელზე ფიქრისგან დატყვევებულს, არ შემეძლო თქვენთვის ეს მეამებინა – მასთან არ წავსულიყავ და თქვენთან დავრჩენილიყავ.
(გ) აწ წასლვა იყო წამალი ჩემთა სახმილთა გზნებისა;
(დ) სადა გინდ ვიყო, რა მგამა, ყოფამცა მქონდა ნებისა! - გ და დ ტაეპების აზრია: წასვლა ჩემი ტანჯვის წამალია. თუ ჩემი ნება ავისრულე – თავი მის საშველად გადავდე – მაშინ აღარ დავეძებ, რა დამემართება.

33.8 803

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ არას გარგებს სიმძიმილი, უსარგებლო ცრემლთა დენა,

( ბ) არ გარდავა გარდუვალად მომავალი საქმე ზენა ;

( გ) წესი არის მამაცისა მოჭირვება, ჭირთა თმენა ;

( დ) არვის ძალ - უც ხორციელსა განგებისა გარდავლენა .

33.8.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „არას გარგებს სიმძიმილი, უსარგებლო ცრემლთა დენა,
(ბ) არ გარდავა გარდუვალად მომავალი საქმე ზენა;
(გ) წესი არის მამაცისა მოჭირვება, ჭირთა თმენა;
(დ) არვის ძალ-უც ხორციელსა განგებისა გარდავლენა. - სტროფის აზრია: ცრემლის ღვრა და მწუხარება უსარგებლოა. რაც განგებისგან გადაწყვეტილია, ის მოხდება. კაცმა უნდა გაიჭირვოს და მის თავს მოსულ უბედურებას ვაჟკაცურად შეჰხვდეს.

33.9 804

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რაცა ღმერთსა გაუგია თავსა ჩემსა გარდასავლად,

( ბ) გარდამხდეს და შემოვიქცე, აღარ დამრჩეს გული ავლად ;

( გ) თქვენვე გნახნე მხიარულნი, დიდებით და დავლა - მრავლად !

( დ) მას რა ვარგო, დიდებად და კმარის ესე ჩემად დავლად .

33.9.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „რაცა ღმერთსა გაუგია თავსა ჩემსა გარდასავლად,
(ბ) გარდამხდეს და შემოვიქცე, აღარ დამრჩეს გული ავლად;
(გ) თქვენვე გნახნე მხიარულნი, დიდებით და დავლა-მრავლად!
(დ) მას რა ვარგო, დიდებად და კმარის ესე ჩემად დავლად. - სტროფის აზრია: რაც ჩემთვის ღვთის განგებას დაუწესებია, დაე, ის გადამხდეს და თქვენთან დავბრუნდე; გული ისე დამეწვას, რომ ფერფლიც აღარ დარჩეს; ნეტავ თქვენ გნახოთ მხიარულნი, დიდებითა და ძლევით შემოსილნი, მე კი ისიც მეყოფა სახელად, თუ ტარიელს რამე ვარგე.

33.10 805

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მეფეო, ესე თათბირი, მომკალ, ვინ დამიწუნოსა !

( ბ) მეფეო, ნუ, თუ წასლვამან თქვენ ჩემმან დაგაჭმუნოსა !

( გ) ვერ ვეცრუები, ვერ ვუზამ საქმესა საძაბუნოსა,

( დ) პირის - პირ მარცხვენს, ორნივე მივალთ მას საუკუნოსა .

33.11 806

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ არ - დავიწყება მოყვრისა აროდეს გვიზამს ზიანსა ;

( ბ) ვგმობ კაცსა აუგიანსა, ცრუსა და ღალატიანსა !

( გ) ვერ ვეცრუები, ვერ ვუზამ მას ხელმწიფესა მზიანსა .

( დ) რა უარეა მამაცსა სულ - დიდსა, წასლვა - გვიანსა !

33.12 807

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რა უარეა მამაცსა ომშიგან პირის მხმეჭელსა,

( ბ) შემდრკალსა, შეშინებულსა და სიკვდილისა მეჭველსა !

( გ) კაცი ჯაბანი რათა სჯობს დიაცსა ქსლისა მბეჭველსა ?

( დ) სჯობს სახელისა მოხვეჭა ყოველსა მოსახვეჭელსა !

33.13 808

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვერ დაიჭირავს სიკვდილსა გზა ვიწრო, ვერცა კლდოვანი ;

( ბ) მისგან ყოველი გასწორდეს, სუსტი და ძალ - გულოვანი ;

( გ) ბოლოდ შეყარნეს მიწამან ერთგან მოყმე და მხცოვანი .

( დ) სჯობს სიცოცხლესა ნაზრახსა სიკვდილი სახელოვანი !

33.14 809

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მერმე ვიშიშვი, მეფეო, თქვენდა კადრებად ამისად :

( ბ) სცთების და სცთების, სიკვდილსა ვინ არ მოელის წამისად ;

( გ) მოვა შემყრელი ყოველთა ერთგან დღისა და ღამისად ;

( დ) თუ ვერა გნახე ცოცხალმან, ყოფამცა მქონდა ჟამისად !

33.14.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მოვა შემყრელი ყოველთა ერთგან დღისა და ღამისად; - ტაეპის აზრია: მოვა სიკვდილი, ყველასათვის დღისა და ღამის გამაერთიანებელი, დღის ღამედ მქცეველი.

33.15 810

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თუ საწუთრომან დამამხოს, ყოველთა დამამხობელმან,

( ბ) ღარიბი მოვკვდე ღარიბად, ვერ დამიტიროს მშობელმან,

( გ) ვეღარ შემსუდრონ დაზრდილთა და ვერცა მისანდობელმან, —

( დ) მუნ შემიწყალოს თქვენმანვე გულმან მოწყალე, მლმობელმან .

33.16 811

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მაქვს საქონელი ურიცხვი, ვერვისგან ანაწონები,

( ბ) მიეც გლახაკთა საჭურჭლე, ათავისუფლე მონები,

( გ) შენ დაამდიდრე ყოველი ობოლი, არას მქონები :

( დ) მიღვწიან, მომიგონებენ, დამლოცვენ, მოვეგონები .

33.17 812

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ღმერთსა მვედრებდეს მრავალი გლახაკი გულ - მხურვალები,

( ბ) დამხსნას ხორცსა და სოფელსა, სხვად ნურას შევიცვალები,

( გ) კვლა ცეცხლი ჯოჯოხეთისა ნუმცა მწვავს, იგი ალები,

( დ) მომცეს მკვიდრივე მამული მუნ, ჩემი სასურვალები !

33.18 813

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დამხსნას ბნელსა და ნათელი შემმოსოს ზესთა ზენისა,

( ბ) მუნ დამიუნჯოს, წამალი სადა ძეს წყლულთა ლხენისა,

( გ) ჩემი არ ჰქონდეს შეძლება სოფლისა მღილთა კბენისა,

( დ) ფრთენი მომესხნენ და ძალი მომეცეს აღმაფრენისა .

33.18.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ჩემი არ ჰქონდეს შეძლება სოფლისა მღილთა კბენისა, - ტაეპის აზრია: მარადიულ ნათელში დამამკვიდროს, რათა წუთისოფლის წვრილმანი ზრუნვა ვერ შემეხოს.

33.19 814

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რაცა თქვენთვის არ ვარგიყოს საჭურჭლესა დასადებლად,

( ბ) მიეც ზოგი ხანაგათა, ზოგი ხიდთა ასაგებლად ;

( გ) ნურა ნუ გშურს საქონელი ჩემი ჩემთვის წასაგებლად !

( დ) შენგან კიდე არვინ მივის ცეცხლთა ჩემთა დამავსებლად .

33.20 815

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ამას იქით ჩემგან ჩემი ამბავიცა არ გეცნევის,

( ბ) ამად გვედრებ სულსა ჩემსა, წიგნი გკადრებს, არ გეთნევის,

( გ) არას არგებს, ეშმაკისა საქმეთაგან დაეძლევის,

( დ) შემინდევ და შემივედრე, მკვდარსა რაღა გარდმეხდევის !

33.20.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) ამად გვედრებ სულსა ჩემსა, წიგნი გკადრებს, არ გეთნევის,
(გ) არას არგებს, ეშმაკისა საქმეთაგან დაეძლევის, - ბ და გ ტაეპების აზრია: ამიტომ გავედრებ ჩემ სულს. ეს წერილი პირდაპირ გაგაგებინებს ჩემს ზრახვას. პირფერობა და მაამებლობა აქ უადგილოა, იგი არაფერს არგებს ჩემს სულს, რომელიც ამით ეშმაკისაგან ძლეული აღმოჩნდებოდა.

33.21 816

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ გვედრებ, მეფეო, შერმადინს, მონასა ჩემსა რჩეულსა ;

( ბ) ნაკად აქვს ჭირი სამისოდ ამ წელიწადსა წლეულსა .

( გ) ნუგეშინის - ეც წყალობით ჩემგან წყალობა - ჩვეულსა,

( დ) ნუ დაადინებ თვალთაგან ცრემლსა, სისხლითა ფრქვეულსა .

33.22 817

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ გასრულდა ჩემი ანდერძი, ჩემგან ნაწერი ხელითა .

( ბ) აჰა, გამზრდელო, მოგშორდი, წავე გულითა ხელითა !

( გ) ნუ სჭმუნავთ ჩემთვის მეფენი, ნუ ხართ მოსილნი ბნელითა,

( დ) სუფევითმცა ხართ თავითა, მტერთაგან საკრძალველითა !“

33.23 818

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მისცა ანდერძი შერმადინს, რა გაათავა წერითა,

( ბ) უთხრა : „ ჰკადრეო მეფესა საქმითა მეცნიერითა,

( გ) შენ დაგამეტებს ვერავინ მსახურებითა ვერითა “.

( დ) მოეხვია და ატირდა ცრემლითა სისხლთა ფერითა .

34 თავი XXXIII. ლოცვა ავთანდილისა (819-822)

▲ზევით დაბრუნება

34.1 819

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ილოცავს, იტყვის : მაღალო, ღმერთო ხმელთა და ცათაო,

(ბ) ზოგჯერ მომცემო პატიჟთა, ზოგჯერ კეთილთა მზათაო,

(გ) უცნაურო და უთქმელო, უფალო უფლებათაო,

(დ) მომეც დათმობა სურვილთა, მფლობელო გულისთქმათაო !

34.1.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ილოცავს, იტყვის: მაღალო, ღმერთო ხმელთა და ცათაო,
(ბ) ზოგჯერ მომცემო პატიჟთა, ზოგჯერ კეთილთა მზათაო, - აზრი, როგორც ჩანს, შემდეგია: ღმერთი ადამიანს აძლევს ზოგჯერ მზამზარეულ, დაუმსახურებელ ბედნიერებასაც კი, რომელსაც მოხმარებაღა სჭირდება, და არა მხოლოდ ტანჯვას.

34.2 820

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ღმერთო, ღმერთო, გეაჯები, რომელი ჰფლობ ქვენათ ზესა !

(ბ) შენ დაჰბადე მიჯნურობა, შენ აწესებ მისსა წესსა;

(გ) მე სოფელმან მომაშორვა უკეთესსა ჩემსა მზესა ;

(დ) ნუ ამოჰფხვრი სიყვარულსა, მისგან ჩემთვის დანათესსა !

34.3 821

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ღმერთო, ღმერთო მოწყალეო, არვინ მივის შენგან კიდე,

(ბ) შენგან ვითხოვ შეწევნასა, რაზომსაცა გზასა ვვლიდე :

(გ) მტერთა ძლევა, ზღვათა ღელვა, ღამით მავნე განმარიდე !

(დ) თუღა დავრჩე, გმსახურებდე, შენდა მსხვრეპლსა შევწირვიდე “.

34.4 822

▲ზევით დაბრუნება

( ა) რა ილოცა, ცხენსა შეჯდა, მალვით კარნი გაიარნა,

(ბ) შერმადინცა დააბრუნვა, საბრალომან ცრემლნი ღვარნა;

(გ) მონა ტირს და მკერდსა იცემს, სისხლმან მისმან კლდენი ღარნა ;

(დ) პატრონისა ვერა - მჭვრეტმან ყმამან რამცა გაიხარნა !

35 თავი XXXIV. ცნობა როსტევან მეფისაგან ავთანდილის გაპარვისა (823-839)

▲ზევით დაბრუნება

35.1 823

▲ზევით დაბრუნება

( ა) აწ ამბავი სხვა დავიწყო, - ყმას არ წავჰყვე წამავალსა.

(ბ) არ შეექმნა დარბაზობა მას დღე როსტანს გულ- გამწყრალსა;

(გ) რა გათენდა, ქუში ადგა, ჰგავს, თუ ადენს პირით ალსა,

(დ) ხმობა ბრძანა ვაზირისა, მიიყვანდეს შიშით მკრთალსა .

35.2 824

▲ზევით დაბრუნება

( ა) რა ვაზირი მოწიწებით დარბაზს ნახა შემოსრული,

(ბ) როსტან უთხრა: „ არა მახსოვს გუშინდელი შენგან თქმული!

(გ) მაწყინე და გამარისხე, ვერ დავიღე დიდხან სული,

(დ) აზომ რომე გაგათრივე შენ, ვაზირი გულის- გული.

35.3 825

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ თუღა გახსოვს, რა უნდოდა, ისრე ავად რად გაგხადე ?

(ბ) მართლად უთქვამს მეცნიერთა : „ წყენააო ჭირთა ბადე“;

(გ) ესეგვარსა ნუოდეს იქმ, საქმე ხოლე გაიცადე,

(დ) აწ მითხარ, თუ რას იტყოდი, თქვი და სიტყვა გააკვლადე !”

35.3.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ესეგვარსა ნუოდეს იქმ, საქმე ხოლე გაიცადე, - ტაეპის აზრია: საქმე წინასწარ შეაფასე ხოლმე, ასეთ დაუფიქრებელ სიტყვას ნუღა მეტყვი.

35.4 826

▲ზევით დაბრუნება

( ა) კვლა მოახსენა ვაზირმან სიტყვა ნაგუშინდელევი ;

(ბ) რა გაიგონა, შესთვალა პასუხი არ- ნაგრძელევი:

(გ) „ შენ თუ უშმაგო მგონიხარ, ვარმცა ურია მე ლევი !

(დ) კვლა მაგის მეტად ნუ მასმენ, თვარა მე სრულად გელევი !”

35.5 827

▲ზევით დაბრუნება

( ა) რა გამოვიდა, ვაზირმან ძებნნა, ვერ პოვნა მინანი,

(ბ) მართ გაპარვასა უთხრობდეს მონანი, ცრემლთა მდინანი .

(გ) მან თქვა: „ მე დარბაზს ვერ შევალ, მახსოვან დღენი წინანი,

(დ) ვინცაღა ჰკადრებს, მან ჰკადროს; რაცა ვთქვი, მასცა ვინანი “.

35.6 828

▲ზევით დაბრუნება

( ა) რა ვაზირი არ შევიდა, კვლა მეფემან კაცი გზავნის;

(ბ) კაცმან ცნის და გარეთ დადგის, წასლვა ვერვინ გაამჟღავნის;

(გ) როსტანს ეჭვი შეუვიდა, ჭმუნვა ამით გაათავნის ;

(დ) თქვა: „ უცილოდ გაიპარა, ვინ მარტომან ასთა ავნის !“.

35.6.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

როსტანს ეჭვი შეუვიდა, ჭმუნვა ამით გაათავნის; - აზრი შემდეგია: ჭმუნვა აქამდის რაც ჰქონდა, აქცია თავნად, რომელსაც ვახშად კიდევ და კიდევ ახალი ჭმუნვა დაერთო. შესაძლოა სხვა გაგებაც: შეასრულა, შეავსო, ასკნელ ზომამდე გაამძაფრა (ალ. ჭინჭარაული).

35.7 829

▲ზევით დაბრუნება

( ა) თავ - დადრეკით იგონებდა, გულსა ჰქონდა ჭმუნვა დიდი,

(ბ) უში ქმნა და აიხედნა, უბრძანებდა მონას: „ მიდი,

(გ) მოვიდეს და აწ მიამბოს, შემოვიდეს იგი ფლიდი !“

(დ) რა ვაზირი შემობრუნდა, ფერი ჰკრთა და ჰქონდა რიდი.

35.7.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

35.8 830

▲ზევით დაბრუნება

( ა) კვლა შევა დარბაზს ვაზირი დაღრეჯით, არ- მხიარულად;

(ბ) მეფემან ჰკითხა: „ წასრულა მზე დაუდგრომლად, მთვარულად ?“

(გ) მან მოახსენა ყველაი, ვით წასრულიყო და რულად:

(დ) „ მზე აღარ მზეობს ჩვენთანა, დარი არ დარობს დარულად!“

35.9 831

▲ზევით დაბრუნება

( ა) რა მეფემან მოისმინა, დაიზახნა მეტის- მეტნი,

(ბ) მოსთქვამს, იტყვის: „ ვა, გაზრდილო, ვეღარ გნახვენ თვალნი რეტნი !“

(გ) პირსა ხოჭით, წვერსა გლეჯით გააკვირვნა მისნი მჭვრეტნი :

(დ) „ სად წაჰხე და სად დაჰკარგენ სინათლისა ეგე სვეტნი?

35.10 832

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ თუ თავი შენი შენ გახლავს, ღარიბად არ იხსენები,

(ბ) მაგრა მე რა ვქმნა, გაზრდილო, აწ სახლად მმართებს სენები !

(გ) გამაღარიბე, დამაგდე, გულსა, გლახ, მისთვის ენები ?

(დ) შენად შეყრამდის პატიჟთა ჩემთა ვერ იტყვის ენები!

35.10.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

„თუ თავი შენი შენ გახლავს, ღარიბად არ იხსენები, - ტაეპის აზრია: შენ, ავთანდილი, იმდენად სრულყოფილი და კარგი ხარ, რომ მარტო შენი თავის ყოლითაც მდიდრად ჩაითვლები.

35.11 833

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ოდეს გნახავ მხიარულსა, ნადირობით შემოსრულსა ?

(ბ) ვეღარ გიჭვრეტ ნაბურთალსა, ტანსა მჭევრსა, ჯავარ - სრულსა,

(გ) ვეღარ ვისმენ ხმასა შენსა, სასმენელად მე მას რულსა!

(დ) აწ უშენოდ რა, გლახ, ვუყო საჯდომსა და სრასა სრულსა ?

35.12 834

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ვიცი, არ მოგკლავს შიმშილი, რაზომცა დია ირები,

(ბ) შენ შენი მშვილდი დაგარჩენს, შენთა ისართა პირები.

(გ) ნუთუ კვლა ღმერთმან წყალობით გაგიადვილოს ჭირები!

(დ) მაგრა, თუ მოვკვდე, გაზრდილო, ვისგანღა დავიტირები?“

35.12.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ნუთუ კვლა ღმერთმან წყალობით გაგიადვილოს ჭირები! - ტაეპის აზრია: ეგებ მერე ღმერთმა გადმოგვხედოს, შენს მიზანს ეწიო.

35.13 835

▲ზევით დაბრუნება

( ა) ზარი გაისმა, შემოკრბა ჯარი მრავალი კაცისა,

(ბ) დარბაზს ხასთაგან ჯარია ხელითა წვერთა ტაცისა,

(გ) იგლეჯს და იცემს ყველაი, ხმა ისმის თავსა ტკაცისა;

(დ) თქვეს: „ ბნელი გვმართებს დღე- კრულთა, რათგან მზე მიგვიდრკა ცისა!“

35.14 836

▲ზევით დაბრუნება

( ა) რა მეფემან დიდებულნი ნახნა, სულთქმით შემოსტირნა,

(ბ) უთხრა: „ ჰხედავთ, მზემან ჩვენმან შუქნი სრულად დაგვიძვირნა!

(გ) რა ვაწყინეთ, რა შევსცოდეთ, რად დაგვყარნა, რად გაგვწირნა!

(დ) სპანი, მისგან დაჭირულნი, ვინმცაღა ვით დაგვიჭირნა ? “

35.15 837

▲ზევით დაბრუნება

( ა) ყოვლნი ტიროდეს, მოსთქმიდეს, მერმე დაწყნარდეს გვიანად .

(ბ) მეფემან ბრძანა: „ იკითხეთ, მარტოა ანუ ყმიანად?“

(გ) მოვიდა მონა შერმადინ მოშიშრად, სირცხვილიანად,

(დ) ანდერძი ჰკადრა, ატირდა, სიცოცხლე უჩნდა ზიანად.

35.16 838

▲ზევით დაბრუნება

( ა) მოახსენა: „ საწოლს ვპოვე ესე მისგან დანაწერი,“

(ბ) დგეს მონანი ნატირებნი, დაეგლიჯა თმა და წვერი;

(გ) „ იგი მარტო გაპარულა, ყმა არ ახლავს, არცა ბერი.

(დ) მე თუ მომკლათ, მემართლებით, სიცოცხლე მჭირს შეუფერი !“

35.17 839

▲ზევით დაბრუნება

( ა) რა ანდერძი წაიკითხეს, კვლა იტირეს დიდი ხანი;

(ბ) მერმე ბრძანა: „ მხიარულსა ნუ ჩაიცმენ ჩემნი სპანი,

(გ) ვამლოცველნეთ დავრდომილნი, ობოლნი და ქვრივნი სხვანი,

(დ) შევეწივნეთ, მშვიდობისა ნუთუ მისცნეს ღმეთმან გზანი!“

36 თავი XXXV. წასლვა ავთანდილისაგან ტარიელის შეყრად მეორედ (840-874)

▲ზევით დაბრუნება

36.1 840

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მთვარე მზესა მოეშორვოს, მოშორვება გაანათლებს,

(ბ) რა ეახლოს, შუქი დასწვავს, გაეყრების, ვერ იახლებს,

(გ) მაგრა ვარდსა უმზეობა გაახმობს და ფერსა აკლებს;

(დ) ჩვენ ვერ-ჭვრეტა საყვარლისა ჭირსა ძველსა გაგვიახლებს.

36.2 841

▲ზევით დაბრუნება

(ა) აწყა დავიწყებ ამბავსა, მის ყმისა წამავლობასა :

(ბ) მივა და მიტირს გულ-მდუღრად, ვერ ვიტყვი ცრემლთა მცრობასა,

(გ) წამ-წამ მობრუნდის, იაჯდის მისთვის მზისავე მზობასა,

(დ) უჭვრეტდის, თვალნი ვერ მოჰხსნნის, თუ მოჰხსნნის, მიჰხდის ცნობასა .

36.2.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

წამ-წამ მობრუნდის, იაჯდის მისთვის მზისავე მზობასა, - ტაეპის აზრია: ევედრებოდა ღმერთს, რომ მზე მისთვის მზედვე ყოფილიყო.

36.3 842

▲ზევით დაბრუნება

(ა) რა მიეახლის დაბნედად, ვერ ხელ-ყვის გაძრვად ენისად,

(ბ) მაგრა სდის ცრემლი თვალთაგან მსგავსად დიჯლისა დენისად,

(გ) ზოგჯერ დაბრუნდის, იჭვრეტდის ღონედ პატიჟთა თმენისად,

(დ) რა გაემართის, არ იცის, მას თუ არბევდის ცხენი სად.

36.4 843

▲ზევით დაბრუნება

(ა) თქვა: „ ჩემო, შენი შორს მყოფი კრულია, ვინცა დაყმუნდეს !

(ბ) რათგან შენ დაგრჩა გონება, გული შენკენვე დაბრუნდეს ;

(გ) თვალთა მტირალთა შეხედვა შენივე სწადდეს და უნდეს .

(დ) სჯობს, საყვარელსა მოყვარე რაზომცა დაუძაბუნდეს !

36.4.1 ტაეპის განმარტება
▲ზევით დაბრუნება

(ა) თქვა: „ჩემო, შენი შორს მყოფი კრულია, ვინცა დაყმუნდეს! - ტაეპის აზრია: ის რა კაცია, ვინც შენს სიშორეს შეურიგდება!
(ბ) რათგან შენ დაგრჩა გონება, გული შენკენვე დაბრუნდეს; - ტაეპის აზრია: რადგან ფიქრის საგანი შენ ხარ, გრძნობაც სულ შენკენ იქნება მიმართული, გულს სულ შენ ეხსომები.

36.5 844

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მე რა ვქმნა შენად შეყრამდის, ანუ რას ვეჭვდე ლხენასა?

(ბ) თავსა მოვიკლავ, მე თუმცა შენგან არ ვეჭვდი წყენასა!

(გ) მაგრა შენ გაწყენ ჩემისა არ - სიცოცხლისა სმენასა ;

(დ) მოდი და მივსცნე ცოცხალმან თვალნი ცრემლისა დენასა!“

36.6 845

▲ზევით დაბრუნება

(ა) იტყვის : „ჰე, მზეო, ვინ ხატად გთქვეს მზიანისა ღამისად,

(ბ) ერთარსებისა ერთისა, მის უჟამოსა ჟამისად,

(გ) ვის გმორჩილებენ ციერნი ერთის იოტის წამისად,

(დ) ბედსა ნუ მიქცევ, მიაჯე, შეყრამდის ჩემად და მისად !

36.7 846

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ვის ხატად ღმრთისად გიტყვიან ფილოსოფოსნი წინანი,

(ბ) შენ მიშველე რა ტყვე-ქმნილსა, ჯაჭვნი მაბიან, რკინანი!

(გ) ბროლ - ბალახშისა მძებნელმან სათნი დავკარგენ, მინანი;

(დ) მაშინ ვერ გავსძელ სიახლე, აწ სიშორესა ვინანი “.

36.7.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ბროლ-ბალახშისა მძებნელმან სათნი დავკარგენ, მინანი; - ტაეპის აზრია: ტარიელის მძებნელმა თინათინი დავკარგე.

36.8 847

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ამას მოსთქმიდის, იწვოდის, ვითა სანთელი, დნებოდის,

(ბ) დაყოვნებისა მოშიში ისწრაფდის, იარებოდის,

(გ) რა შეუღამდის, ვარსკვლავთა ამოსლვა ეამებოდის,

(დ) მას ამსგავსებდის, ილხენდის, უჭვრეტდის, ეუბნებოდის .

36.9 848

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მთვარესა ეტყვის : „იფიცე სახელი ღმრთისა შენისა!

(ბ) შენ ხარ მიმცემი მიჯნურთა მიჯნურობისა სენისა,

(გ) შენ გაქვს წამალი მისისა მოთმინებისა თმენისა,

(დ) მიაჯე შეყრა პირისა, შენ გამო შენებრ მშვენისა !“

36.9.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

შენ გაქვს წამალი მისისა მოთმინებისა თმენისა, - ტაეპის აზრია: მთვარეს აქვს წამალი, რომელიც სიყვარულის ჭირთა თმენის უნარს გვაძლევს.

36.10 849

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ღამე ალხენდის, დღე სჯიდის, ელის ჩასლვასა მზისასა;

(ბ) რა წყალი ნახის, გარდახდის, უჭვრეტდის ჭავლსა წყლისასა,

(გ) მას თანა-ჰრთვიდის ნაკადსა სისხლისა ცრემლთა ტბისასა,

(დ) კვლა გაემართის, ისწრაფდის წავლასა მისვე გზისასა .

36.11 850

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მარტო მოსთქმიდის, ტიროდის ტანად ალვისა ხიანი,

(ბ) მინდორს თხა მოკლის, სადაცა ადგილი დაჰხვდის კლდიანი,

(გ) შეწვის, ჭამის და წავიდის პირ-მზე, გულ - მარიხიანი,

(დ) იტყვის: „ დავყარენ ვარდნი და, აჰა,მე, ვაგლახ, იანი!“

36.11.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

იტყვის: „დავყარენ ვარდნი და, აჰა,მე, ვაგლახ, იანი!“ - ტაეპის აზრია: ყოველი ლხინი და ბედნიერება მივატოვე. ვაგლახ – ვაი (მწუხარების გამომხატველი შორისდებული).

36.12 851

▲ზევით დაბრუნება

(ა) აწ ვერ ვიტყვი მაშინდელსა მე მის ყმისა ნაუბარსა,

(ბ) მიუბნობდის, რას მოსთქმიდის, რას ტურფასა, რაზომ გვარსა !

(გ) ზოგან თოვლი გაეწითლის ვარდსა, ბრჭკლითა ნახოკარსა .

(დ) ქვაბნი ნახნა, გაეხარნეს, ზე გავიდა ქვაბთა კარსა.

36.13 852

▲ზევით დაბრუნება

(ა) რა ასმათმან დაინახა, მოეგება, ცრემლი სწვთების,

(ბ) ვით ეამა, სიხარულსა მართ ვეღარას ვერ მიჰხვდების,

(გ) ყმა გარდახდა, მოეხვია, აკოცებს და ეუბნების .

(დ) კაცი კაცსა მოელოდეს, მოსლვა დია ეამების.

36.13.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ვით ეამა, სიხარულსა მართ ვეღარას ვერ მიჰხვდების, - ტაეპის აზრია: როგორც ასმათს ეს ეამა, ასეთ სიხარულს სხვას ვეღარ ეღირსება.

36.14 853

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ყმა ქალსა ეტყვის : „ პატრონი, ნეტარ, სად არის და ვითა ?“

(ბ) ქალი ატირდა ცრემლითა ზღვათაცა შესართავითა,

(გ) იტყვის : „ რა წახვე, გაიჭრა, ქვაბს ყოფა მისჭირდა ვითა ;

(დ) აწ მისი არა არ ვიცი არ ნახვით, არ ამბავითა“.

36.15 854

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ყმა დაჭმუნდა, ვითამც რამე ჰკრეს ლახვარი გულსა შუა ;

(ბ) ქალსა ეტყვის : „აჰა, დაო, ეგეთიმცა კაცი ნუა !

(გ) იგი ფიცი ვით გატეხა! არ ვეცრუე, ვით მეცრუა !

(დ) ვერ იქმოდა, რად მიქადა ? თუ მიქადა, რად მიტყუა ?!

36.16 855

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მე უმისოდ სოფელს ყოფა რათგან ჩირად არ მიღირდა,

(ბ) რად დავვიწყდი ? რად მივსცილდი ? რათ ვერ გასძლო? რა მისჭირდა ?

(გ) მან გატეხა ზენარისა რად შეჰმართა, ვით გაპირდა ?

(დ) მაგრა ავი ბედისაგან ჩემი რამცა გამიკვირდა !“

36.16.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მე უმისოდ სოფელს ყოფა რათგან ჩირად არ მიღირდა,
(ბ) რად დავვიწყდი? რად მივსცილდი? რათ ვერ გასძლო? რა მისჭირდა? - ა და ბ ტაეპთა აზრია: მე რომ უმისოდ სიცოცხლე არ მინდოდა, იმან რად დამაღალატა?
(დ) მაგრა ავი ბედისაგან ჩემი რამცა გამიკვირდა!“ - ტაეპის აზრია: ჩემი ბედისგან ცუდი რა გამიკვირდება?

36.17 856

▲ზევით დაბრუნება

(ა) კვლა ქალი ეტყვის : „ მართალ ხარ მაგისსა დამძიმებასა !

(ბ) მაგრა რა გავბრჭო მართალი, ნუ მეჭვ რასაცა თნებასა :

(გ) არ გული უნდა ფიცის და პირისა გასრულებასა ?

(დ) იგი უგულო მოელის მართ დღეთა შემოკლებასა.

36.18 857

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „გული, ცნობა და გონება ერთმანერთზედა ჰკიდიან :

(ბ) რა გული წავა, იგიცა წავლენ და მისკე მიდიან;

(გ) უგულო კაცი ვერ კაცობს, კაცთაგან განაკიდიან .

(დ) შენ არ გინახვან, არ იცი, მას რომე ცეცხლნი სწვიდიან !

36.18.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „გული, ცნობა და გონება ერთმანერთზედა ჰკიდიან:
(ბ) რა გული წავა, იგიცა წავლენ და მისკე მიდიან;
(გ) უგულო კაცი ვერ კაცობს, კაცთაგან განაკიდიან. - ა, ბ, გ ტაეპების აზრია: კაცს რომ გული, ე. ი. გუნება–განწყობილება, ხალისი წაუხდება, მისი გონებაც დუნდება და ფიქრიც მწუხარე აზრების მიმართულებით მიუდის. უგულო, ე.ი. სულიერად გატეხილ, მოდუნებულ კაცს სრულფასოვანი ცხოვრება ადამიანთა შორის აღარ შეუძლია („ვერ კაცობს”). იგი ადამიანთაგან გარიყულია. შესაძლოა სხვა გაგებაც: განაკიდიან – გარიყავენ, გარეშედ მიიჩნევენ ხოლმე.

36.19 858

▲ზევით დაბრუნება

(ა) შენ უმართლე ხარ, ემდურვი, შენ გაეყარე ძმობილსა,

(ბ) მაგრა ვით ითქმის, ვით გახდა, ვით რა გიამბო ცნობილსა ?!

(გ) ენა დაშვრების, გაცვთების, გულსა შეელმის ლმობილსა ;

(დ) ამას მით ვაზრობ, მინახავს მე, უბედურსა შობილსა .

36.19.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ამას მით ვაზრობ, მინახავს მე, უბედურსა შობილსა. - ტაეპის აზრია: ამას იმიტომ ვფიქრობ, რომ მინახავს, ტარიელი რა დღეშია.

36.20 859

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ ჯერთ მისი მსგავსი სასჯელი არცა ვის ამბად ჰსმენია.

(ბ) არა თუ კაცთა, სასჯელი ქვათაცა შესაძრწენია !

(გ) დიჯლადცა კმარის, მას რომე თვალთაგან ცრემლი სდენია;

(დ) თვით რაცა ჰბრძანოთ, მართალ ხართ: სხვა სხვისა ომსა ბრძენია!

36.20.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

თვით რაცა ჰბრძანოთ, მართალ ხართ: სხვა სხვისა ომსა ბრძენია! - ანდაზის აზრია: სხვისი ბრძოლის შემყურე ადვილად განსაზღვრავს, მებრძოლისთვის რომელი მოქმედება ჯობს.

36.21 860

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მას წამავალსა ვჰკითხევდი, დამწვარსა, ცეცხლ-მოდებულსა:

(ბ) „მოვიდეს, რა ქმნას ავთანდილ? მისსა დამვედრე დებულსა “.

(გ) მიბრძანა: „ მო-ღა-მნახვიდეს მე, მისთვის გაცუდებულსა,

(დ) ამათ არ დავჰყრი არეთა, არ გავსტეხ მას ქადებულსა .

36.22 861

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ მას ზენაარსა არ გავსტეხ, მას ფიცსა არ ვეცრუები,

(ბ) მად პაემნამდის მოვიცდი, რაზომცა გამდის რუები ;

(გ) თუ მკვდარი მნახოს, დამმარხოს, თქვას ვაგლახი და უები.

(დ) ცოცხალი დავჰხვდე, უკვირდეს, სიცოცხლე არს სათუები “

36.23 862

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ჩემთვის გარდახდა მას აქათ გაყრა მზისა და ქედისა;

(ბ) ოდენ მოდენა ცრემლისა მჭირს, ველთა მოსალბედისა ;

(გ) მსჯის გამრავლება, ხელ-ქმნილსა, სულთქმისა ზედა-ზედისა,

(დ) დავვიწყებივარ სიკვდილსა, ნახეთ ნაქმარი ბედისა!

36.23.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

ჩემთვის გარდახდა მას აქათ გაყრა მზისა და ქედისა; - ტაეპის აზრი, როგორც ჩანს, შემდეგია: მას აქეთ ჩემთვის დღე აღარ დგება, მზე აღარ ამოდის, ქედს ზემოთ ცაში აღარ იწევს.

36.24 863

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ ესე არაკი მართალი ჩინს ქვასა ზედა სწერია:

(ბ) „ ვინ მოყვარესა არ ეძებს, იგი თავისა მტერია”.

(გ) აწ ზაფრანია, ვის წინას ვერ ვარდი ჰგვანდის, ვერ ია;

(დ) თუღა მოჰნახავ, მონახე, ქმენ, რაცა შენი ფერია “.

36.25 864

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ყმამან უთხრა: „ უმართლე ხარ, არ მამართლო მდურვად მისად !

(ბ) მაგრა გაბრჭე, რა მიქმნია სამსახური ტყვესა ტყვისად :

(გ) გამოჭრილვარ სახლით ჩემით, ვით ირემი ძებნად წყლისად,

(დ) მას ვეძებ და მას ვიგონებ, ვიარები, ველთა ვვლი სად.

36.26 865

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ბროლ-სადაფნი მარგალიტსა ლალის-ფერსა სცვენ და ჰბურვენ,

(ბ) მას მოვჰშორდი, ვერ ვეახელ, ვერ ვისურვენ, ვერ ვასურვენ,

(გ) გამოპარვით წამოსლვითა ღმრთისა სწორნი მოვიმდურვენ,

(დ) ნაცვლად მათთა წყალობათა გულნი მათნი შევაურვენ .

36.27 866

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „პატრონი ჩემი გამზრდელი, ღმრთისაგან დიდად ცხოველი,

(ბ) მშობლური, ტკბილი,მიწყალე, ცა წყალობისა მთოველი!

(გ) მას ვუორგულე, წამოვე, მართ დავივიწყე ყოველი;

(დ) მისი შემცოდე, ღმრთისაგან კარგსა აღარას მოველი!

36.28 867

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ ესე ყველაი ასრე მჭირს, დაო, ბედითა მისითა,

(ბ) არ ვუტყუვე და მოსრულვარ, მგზავრი ღამით და დღისითა;

(გ) აწ იგი სადმე წასრულა, ვიწვი ცეცხლითა ვისითა ;

(დ) ცუდ-მაშვრალი და მტირალი, ქვე ვზი პირითა მქისითა !

36.29 868

▲ზევით დაბრუნება

(ა) დაო, მეტსა საუბარსა აღარ მომცემს ჟამი და დრო;

(ბ) არ ვინანი გარდასრულსა, ბრძენთა სიტყვა დავაღადრო !

(გ) წავალ, ვძებნი, ანუ ვპოვებ, ან სიკვდილი მოვიადრო,

(დ) თვარა ბედი აზომ თურე მიკვეთს, ღმერთსა რაღა ვჰკადრო !”

36.30 869

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ამის მეტი აღარა თქვა, ატირდა და წამოვიდა,

(ბ) ქვაბი ჩავლო, წყალსა გახდა, შამბი გავლო, ველს გავიდა;

(გ) ქარი, ველთა მონაქროლი, ლალის-ფერსა ვარდსა ზრვიდა;

(დ) „რად მიმეცო ამა ჭირსა?” ბედსა ამას უზრახვიდა .

36.31 870

▲ზევით დაბრუნება

(ა) იტყვის: „ღმერთო, რა შეგცოდე შენ, უფალსა, არსთა მხედსა,

(ბ) რად გამყარე მოყვარეთა, რად შემასწარ ამა ბედსა?

(გ) ერთი ორთა მგონებელი ვარ საქმესა წარსაწყმედსა,

(დ) მოვკვდე, თავი არ მეწყალვის, სისხლნი ჩემნი ჩემსა ქედსა !

36.31.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მოვკვდე, თავი არ მეწყალვის, სისხლნი ჩემნი ჩემსა ქედსა! - აზრია: ჩემი სისხლი ჩემს კისერზე იყოს, ჩემ სინდისზე იყოს.

36.32 871

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მოყვარემან ვარდის კონა გულსა მკრა და დამიწყლულა,

(ბ) იგი ფიცი, ჩემგან სრული, მან აღარა გამისრულა ;

(გ) მას თუ გამყრი, საწუთროო, ჩემი ლხინი გარდასრულა,

(დ) სხვა მოყვარე თვალსა ჩემსა გაკიცხულა, გაბასრულა ”.

36.33 872

▲ზევით დაბრუნება

(ა) კვლა იტყვის : „მიკვირს ნავღელი კაცისა ჭკუიანისა!

(ბ) რა მჭმუნვარებდეს, რას არგებს ნაკადი ცრემლთა ბანისა?

(გ) სჯობს გამორჩევა, აზრობა საქმისა დასაგვანისა,

(დ) აწ მეცა მიჯობს მონახვა მის მზისა, ლერწამ-ტანისა“.

36.34 873

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ყმა გაემართა საძებრად მტირალი, ცრემლთა მფრქვეველი,

(ბ) ეძებს, უზახის, უყივის, დღეებრ ღამეთა მთეველი;

(გ) სამ დღემდის მოვლო მრავალი ხევი, შამბნარი, ტყე, ველი;

(დ) ვერ პოვა, მივა მჭმუნვარე, ვერას ამბისა მცნეველი .

36.35 874

▲ზევით დაბრუნება

(ა) იტყვის : „ღმერთო, რა შეგცოდე, ეგზომ დიდი რა გაწყინე ?

(ბ) რად შემასწარ ამა ბედსა, რა სასჯელი მომივლინე!

(გ) გამკითხველო, გამიკითხე, აჯა ჩემი შეისმინე,

(დ) დაამოკლენ დღენი ჩემნი, ჭირი ამით გამილხინე!“

37 თავი XXXVI. პოვნა ავთანდილისაგან დაბნედილის ტარიელისა (875-914)

▲ზევით დაბრუნება

37.1 875

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მივიდოდა, მიუბნობდა ყმა მტირალი, ფერ-შეცვლილი,

(ბ) ქედსა რასმე გარდაადგა, ველი აჩნდა მზიან-ჩრდილი;

(გ) ნახა, შავი შამბთა პირსა დგა სადავე-უკუყრილი ;

(დ) თქვა: „ უცილოდ იგიაო, არად უნდა ამას ცილი “.

37.2 876

▲ზევით დაბრუნება

(ა) რა შეჰხედნა, ყმასა გულმან გაუფეთქნა, გაუნათდა,

(ბ) აქა ლხინი დაღრეჯილსა უათასდა, არ უათდა;

(გ) ვარდმან ფერი განანათლა, ბროლი ბროლდა, სათი სათდა,

(დ) ვით გრიგალმან ჩაირბინა, არ მოსცალდა ჭვრეტად მათდა .

37.2.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ვარდმან ფერი განანათლა, ბროლი ბროლდა, სათი სათდა, - ტაეპის აზრია: ავთანდილი სიხარულისაგან ფერზე მოვიდა: ბაგე და ლოყები წითლად გამოუჩნდა, ხოლო დანარჩენი პირისახე – თეთრად.

37.3 877

▲ზევით დაბრუნება

(ა) რა ტარიელ დაინახა, განაღამცა დაეღრიჯა !

(ბ) ახლოს მყოფი სიკვდილისა ჯდა და პირი დაებღნიჯა,

(გ) საყელონი გარდეხივნეს, თავი სრულად გაეგლიჯა,

(დ) მას აღარა შეესმოდა, სოფლით გაღმა გაებიჯა.

37.4 878

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ერთ-კერძ უც ლომი მოკლული და ხრმალი სისხლ-მოცხებული,

(ბ) კვლა სხვაგნით – ვეფხი უსულო, მკვდარი, ქვე-დანარცხებული;

(გ) მას წყაროსაებრ თვალთაგან ცრემლი სდის გაფიცხებული .

(დ) მუნ აგრე გულსა უნთებდა ცეცხლი მცხინვარე, ცხებული .

37.5 879

▲ზევით დაბრუნება

(ა) თვალთა ახმადცა ზარ - ედვა, სრულად მიჰხდოდა ცნობასა,

(ბ) მიახლებოდა სიკვდილსა, მოჰშორვებოდა თმობასა .

(გ) ყმა სახელ-დებით უყივის, ლამის სიტყვითა კრთობასა,

(დ) ვეღარ ასმინა, გარდიჭრა, ძმა გამოაჩენს ძმობასა!

37.6 880

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ხელითა ცრემლსა უწურავს, თვალთა ავლებდა სახელსა,

(ბ) ახლოს უზის და უზახის მართ სახელ-დებით სახელსა ;

(გ) ეტყვის : „ვერ მიცნობ ავთანდილს, შენთვის გაჭრილსა და ხელსა ?“

(დ) მას არა დია შეესმის რეტსა, თვალ-დაუფახელსა .

37.7 881

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ესე ყველაი ასრეა, რაცა აწ ჩემგან თხრობილა .

(ბ) ცრემლნი მოსწურნა თვალთაგან, ცოტად-რე მოაცნობილა .

(გ) მაშინღა იცნა, აკოცა, მოეჭდო, მოეძმობილა.

(დ) ვიმოწმებ ღმერთსა ცხოველსა, მათებრი არვინ შობილა!

37.8 882

▲ზევით დაბრუნება

(ა) უთხრა: „ძმაო, არ გიტყუე, გიყავ, რაცა შემოგფიცე,

(ბ) გნახე სულთა გაუყრელმან, ფიცი ასრე დავამტკიცე ;

(გ) აწ დამეხსენ, სიკვდილამდის ვიტირო და თავსა ვიცე .

(დ) მაგრა გვედრებ დამარხვასა, მხეცთა საჭმლად არ მივიცე“!

37.9 883

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ყმამან უთხრა: „ რაშიგან ხარ, შენ საქმესა რად იქმ ავსა ?

(ბ) ვინ მიჯნური არ ყოფილა, ვის სახმილი არა სწვავსა?

(გ) ვის უქმნია შენი მსგავსი სხვასა კაცთა ნათესავსა ?

(დ) რად სატანას წაუღიხარ? რად მოიკლავ ნებით თავსა?

37.10 884

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „თუ ბრძენი ხარ, ყოვლნი ბრძენნი აპირებენ ამა პირსა :

(ბ) ხამს მამაცი მამაცური, სჯობს, რაზომცა ნელად ტირსა .

(გ) ჭირსა შიგან გამაგრება ასრე უნდა, ვით ქვიტკირსა.

(დ) თავისისა ცნობისაგან ჩავარდების კაცი ჭირსა.

37.10.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) ხამს მამაცი მამაცური, სჯობს, რაზომცა ნელად ტირსა. - აზრია: უკეთესია, რომ თავისი ტანჯვა სხვების დასანახი არ გახადოს. ნელად შეიძლება გავიგოთ აგრეთვე როგორც „იშვიათად”, „გვიან-გვიან” (ალ. ჭინჭარაული).
(დ) თავისისა ცნობისაგან ჩავარდების კაცი ჭირსა. - ტაეპის აზრია: კაცი ჭირში ვარდება თავისივე გონების შეცდომისაგან. ჭირი აქ გულისხმობს დაღუპვას, საბოლოო მარცხს წუთისოფელთან ბრძოლაში, რომელიც სასოწარკვეთილ ტარიელს ემუქრება, და არა იმ ჭირს, რომელშიც ტარიელი უკვე ჩავარდნილია.

37.11 885

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ბრძენი ხარ და გამორჩევა არა იცი ბრძენთა თქმულებ :

(ბ) მინდორს სტირ და მხეცთა ახლავ, რას წადილსა აისრულებ?

(გ) ვისთვის კვდები, ვერ მიჰხვდები, თუ სოფელსა მოიძულებ.

(დ) თავსა მრთელსა რად შეიკრავ ? წყლულსა ახლად რად იწყლულებ?

37.11.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

თავსა მრთელსა რად შეიკრავ? წყლულსა ახლად რად იწყლულებ? - ტაეპის აზრია: ჯანსაღი ხარ და თავს რად ისნეულებ? შესაძლოა ასეთი გაგებაც: ჯანსაღ თავს რად იკრავ ტკივილის გასაყუჩებლად?

37.12 886

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ვინ არ ყოფილა მიჯნური, ვის არ სახმილნი სდებიან?

(ბ) ვის არ უნახვან პატიჟნი, ვისთვის ვინ არა ბნდებიან ?

(გ) მითხარ, უსახო რა ქმნილა, სულნი რად ამოგხდებიან ?

(დ) არ იცი, ვარდნი უეკლოდ არავის მოუკრებიან!

37.13 887

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ვარდსა ჰკითხეს: „ ეგზომ ტურფა რამან შეგქმნა ტანად, პირად?

(ბ) მიკვირს, რად ხარ ეკლიანი, პოვნა შენი რად არს ჭირად !“

(გ) მან თქვა: „ტკბილსა მწარე ჰპოვებს, სჯობს, იქმნების რაცა ძვირად ;

(დ) ოდეს ტურფა გაიეფდეს, არა ღირდეს არცა ჩირად“.

37.14 888

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „რათგან ვარდი ამას იტყვის, უსულო და უასაკო,

(ბ) მაშა ლხინსა ვინ მოიმკის პირველ ჭირთა უმუშაკო ?

(გ) უბოროტო ვის ასმია რაცა საქმე საეშმაკო ?

(დ) რად ემდურვი საწუთროსა? რა უქმნია უარაკო ?

37.15 889

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ისმინე ჩემი თხრობილი, შეჯე, წავიდეთ ნებასა,

(ბ) ნუ მიჰყოლიხარ თავისსა თათბირსა, გაგონებასა,

(გ) რაც არა გწადდეს, იგი ქმენ, ნუ სდევ წადილთა ნებასა!

(დ) ასრე არ სჯობდეს, არ გეტყვი, რად მეჭვ რასაცა თნებასა !“

37.16 890

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მან უთხრა: „ძმაო, რა გითხრა, ძრვაცა არ ძალ-მიც ენისა,

(ბ) ძალი არა მაქვს ხელ-ქმნილსა შენთა სიტყვათა სმენისა;

(გ) რად ადვილად გიჩს მოთმენა ჩემთა სასჯელთა თმენისა ?

(დ) აწ მივსწურვივარ სიკვდილსა, დრო მომეახლა ლხენისა .

37.17 891

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ამას მოკვდავი ვილოცავ, აროდეს ვითხოვ, არ, ენით:

(ბ) აქა გაყრილნი მიჯნურნი მუნამცა შევიყარენით,

(გ) მუნ ერთმანერთი კვლა ვნახეთ, კვლა რამე გავიხარენით!

(დ) მო, მოყვარეთა დამმარხეთ, მიწანი მომაყარენით!

37.17.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

„ამას მოკვდავივილოცავ, აროდეს ვითხოვ, არ, ენით: - ტაეპის აზრია: ამას ვთხოვ ღმერთს გულით (იგულისხმება, რომ მომაკვდავი კაცის ლოცვა განსაკუთრებით გულწრფელია) და არა მხოლოდ ენით.

37.18 892

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „საყვარელმან საყვარელი ვით არ ნახოს, ვით გაწიროს !

(ბ) მისკე მივალ მხიარული, მერმე იგი ჩემ კერძ იროს ;

(გ) მივეგებვი, მომეგებოს, ამიტირდეს, ამატიროს.

(დ) ჰკითხე ასთა, ქმენ გულისა, რა გინდა ვინ გივაზიროს !

37.19 893

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მართ გარდაწყვედით იცოდი, გეტყვი მართალსა პირასა :

(ბ) სიკვდილი მახლავს, დამეხსენ, ხანსაღა დავჰყოფ მცირასა;

(გ) არ ცოცხალ ვიყო, რას მაქმნევ ? რა დავრჩე, ხელსა მხდი რასა?

(დ) დამშლიან ჩემნი კავშირნი, შევჰრთვივარ სულთა სირასა .

37.20 894

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ რასთვის რას იტყვი, არ მესმის, არცა მცალს სმენად ამისად,

(ბ) სიკვდილი მახლავს ხელ-ქმნილსა, სიცოცხლე არის წამისად ;

(გ) აწ გამიარმდა სიცოცხლე მეტად ყოვლისა ჟამისად,

(დ) მუნ მეცა მივალ, ცრემლისა მიწად სად გამდის ლამი, სად.

37.20.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მუნ მეცა მივალ, ცრემლისა მიწად სად გამდის ლამი, სად. - ტაეპის აზრია: მეც იმ მიწაში მივდივარ, რომელსაც ახლა ჩემი ცრემლი ასველებს.

37.21 895

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ბრძენი, ვინ ბრძენი, რა ბრძენი! ხელი ვითა იქმს ბრძნობასა?

(ბ) ეგ საუბარი მაშინ ხამს, თუცაღა ვიყო ცნობასა !

(გ) ვარდი ვერ არის უმზეოდ; იყოს, დაიწყებს ჭნობასა;

(დ) მაწყენ, დამეხსენ, არა მცალს, არცაღა ვახლავ თმობასა !“.

37.21.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ვარდი ვერ არის უმზეოდ; იყოს, დაიწყებს ჭნობასა; - ტაეპის აზრია: ჩემი სიცოცხლისკენ მობრუნება ისევე შეუძლებელია, როგორც უმზეოდ ვარდის გახარება.

37.22 896

▲ზევით დაბრუნება

(ა) კვლა ეუბნების ავთანდილ სიტყვითა მრავალ-ფერითა,

(ბ) ეტყვის: „ რა მოჰკვდე, გერგების სიტყვითა რა ოხერითა?

(გ) ნუ იქმ, არა სჯობს, საქმითა ნუ ხარ თავისა მტერითა !“

(დ) ვერ წაიყვანა, ვერა ქმნა სიტყვითა ვერა ვერითა .

37.22.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ვერ წაიყვანა, ვერა ქმნა სიტყვითა ვერა ვერითა. - ტაეპის აზრია: ვერაფერს გახდა ვერავითარი სიტყვით.

37.23 897

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მერმე უთხრა: „აჰა, რათგან არ მომისმენ არას არა,

(ბ) აღარ გაწყენს ენა ჩემი, აქამდისცა ცუდად მცთარა ;

(გ) თუ სიკვდილი გიჯობს, მოკვე, ვარდი დაჭნეს, და-ცა-მჭნარა !

(დ) ერთსა რასმე გეაჯები, მიყავ !” – ცრემლი ამდუღარა.

37.24 898

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „სადა ინდონი ბროლ-ვარდსა სარვენ გიშრისა სარითა,

(ბ) მას მოვეშორვე, წამოვე სიჩქარით, არ სიწყნარითა;

(გ) ვერ დამიჭირა მეფემან მშობლურად საუბარითა,

(დ) შენ არ შემიყრი, გამიყრი, აწ ჩემი ლხინი ვთქვა რითა ?

37.25 899

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ნუ გამგზავნი გულ-მოკლულსა, ერთი მიყავ საწადელი,

(ბ) ერთხელ შეჯე, ცხენოსანი გნახო ჩემი სულთა მხდელი,

(გ) ნუთუ მაშინ მოვიქარვო სევდა ესე აწინდელი ;

(დ) მე წავალ და შენ დაგაგდებ, იქმნას შენი საქადელი !“

37.26 900

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ეხვეწებოდა, „შეჯეო“, აჯას ხვეწნითა არვებდა,

(ბ) იცოდა, რომე შეჯდომა კაეშანს მოაქარვებდა ;

(გ) ლერწმისა სარსა დასდრეკდა, გიშერსა დააკარვებდა.

(დ) დაიმორჩილა, ეამა, არ ივაგლახა, არ ვებდა .

37.26.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ლერწმისა სარსა დასდრეკდა, გიშერსა დააკარვებდა. - ტაეპის აზრია: ავთანდილი დახრილი დაჰყურებდა მიწაზე მდებარე ტარიელს. შესაძლოა სხვა გაგებაც: ლერწმის სარი წამწამებია, გიშერი – თვალები. ავთანდილი წამწამებს ხრიდა და თავის თვალებს კარვად აფარებდა (ალ. ჭინჭარაული).

37.27 901

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ცხადად უთხრა, „შევჯდებიო, მომიყვანე ცხენი წინა!“

(ბ) მან მოჰგვარა, წყნარად შესვა, არ სიჩქარით ააქშინა;

(გ) მინდორთაკე წაიყვანა, ტანი მჭევრი აძრვევინა,

(დ) ხანი წავლეს, სიარულმან მოჯობება დააჩინა.

37.28 902

▲ზევით დაბრუნება

(ა) შეაქცევს და ეუბნების საუბართა შვენიერთა,

(ბ) მისთვის სძრვიდა სასაუბროდ მათ ბაგეთა ძოწის-ფერთა,

(გ) მისი სმენა გააყმობდა მსმენელისა ყურთა ბერთა;

(დ) მოაშორვა კაეშანი, დათმობავე შეაერთა .

37.29 903

▲ზევით დაბრუნება

(ა) რა შეატყო მოჯობება მან სევდისა მუფარახმან,

(ბ) – განანათლა პირი ვარდი სიხარულმან დაუსახმან, –

(გ) ცნობიერთა დასტაქარმან, უცნობოთა ოხრვა-ახმან,

(დ) ცნობიერი სიტყვა უთხრა უცნობოსა რასმე მზრახმან .

37.29.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(გ) ცნობიერთა დასტაქარმან, უცნობოთა ოხრვა-ახმან, - ტაეპი შეიცავს ავთანდილის დახასიათებას და აგებულია სიტყვებისა და ცნებების თამაშზე. ავთანდილი, ერთი მხრივ, გონიერთა მკურნალია. მისი ბრძნული სიტყვა ჰკურნავს იმას, ვისაც გაგების უნარი აქვს. მეორე მხრივ, იგი მისი სრულყოფისაგან გონდაკარგულთა, განცვიფრებულთა ოხვრა და „ახი“–ა.
(დ) ცნობიერი სიტყვა უთხრა უცნობოსა რასმე მზრახმან. - სტროფის აზრია: ავთანდილმა რომ ტარიელს მოჯობება შეატყო, გაუხარდა. ტარიელმა, აქამდე რომ უგონოდ ლაპარაკობდა, ახლა გონივრული სიტყვა უთხრა.

37.30 904

▲ზევით დაბრუნება

(ა) შე-რასმე-ჰყვეს საუბარსა, სიტყვა ჰკადრა არ-მალული:

(ბ) „ერთსა რასმე მოგახსენებ, გამიცხადე დაფარული:

(გ) ეგე სამხრე მისეული, შენ გაჩნია ვისგან წყლული,

(დ) რაგვარ გიყვარს? რაგვარ გიღირს? თქვი, დავიღო მერმე სული !“.

37.31 905

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მან უთხრა: „ სახე რა გითხრა მის უსახოსა სახისა!

(ბ) ესეა ჩემი სიცოცხლე, ჩემი მომცემი ახისა,

(გ) მჯობი ყოვლისა სოფლისა, წყლისა, მიწისა და ხისა;

(დ) არ-სასმენლისა მოსმენა არს უმჟავესი წმახისა ”.

37.31.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

მან უთხრა: „სახე რა გითხრა მის უსახოსა სახისა! - ტაეპის აზრია: რა შედარება გითხრა იმ შეუდარებლის შესადარი ნივთის დასახასიათებლად?

37.32 906

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ავთანდილ უთხრა: „ ვლამოდი მართ მაგისსავე თქმევასა ;

(ბ) აწ რათგან გითქვამს, პასუხსა გკადრებ და ნუ მეჭვ თნევასა :

(გ) სჯობს ასმათისა არ- ლევა მაგა სამხრის არ-ლევასა,

(დ) ამად არ გიქებ საქმისა უარესისა რჩევასა.

37.32.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

ავთანდილ უთხრა: „ვლამოდი მართ მაგისსავე თქმევასა; - ტაეპის აზრია: პირდაპირ, დაუფარავად გეტყვი.

37.33 907

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ სამხრე გაბია ოქროსა, ოქრომჭედლისა დნობილი,

(ბ) უასაკო და უსულო, არ სიტყვიერი, ცნობილი ;

(გ) აღარად გინდა ასმათი, – ნახე მართალი ბრჭობილი! –

(დ) პირველ, გლახ, მისი ნაჭვრეტი, თვით მერმე შენი დობილი,

37.34 908

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „თქვენს შუა მქმნელი საქმისა, შენგან ნახმობი დობისა,

(ბ) თქვენი შემყრელი მსახური, შენგან ღირს-ქმნილი ხმობისა,

(გ) მისი გამზრდელი, გაზრდილი, მისთვის მიხდილი ცნობისა,

(დ) გლახ, დაგიგდია, არ ჰნახავ, შაბაშ მართლისა ბრჭობისა !“

37.35 909

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მან უბრძანა: „რაცა გითქვამს, უმართლე ხარ მეტის-მეტად:

(ბ) საბრალოა ასმათ მისად მგონებლად და ჩემად მჭვრეტად ;

(გ) მე სიცოცხლე არ მეგონა, შენ მომესწარ ცეცხლთა შრეტად,

(დ) რათგან დავრჩი, გვალე, ვნახოთ, თუცავე ვარ ჯერთცა რეტად “.

37.36 910

▲ზევით დაბრუნება

(ა) დაჰმორჩილდა, გაემართნეს ავთანდილ და ამირბარი.

(ბ) ვერ მიგია ქება მათი, ვერა ქება საქებარი:

(გ) კბილნი – ვითა მარგალიტნი, ბაგე – ვარდი ნაპობარი.

(დ) გველსა ხვრელით ამოიყვანს ენა ტკბილად მოუბარი.

37.37 911

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ამას ეტყვის : „შენთვის დავსდებ გონებასა, სულსა, გულსა,

(ბ) მაგრა შენცა ნუ აგრე ხარ, ნუ იწყლულებ ახლად წყლულსა;

(გ) არას გარგებს სწავლულობა, თუ არა იქმ ბრძენთა თქმულსა:

(დ) არ იხმარებ, რას ხელსა ჰხდი საუნჯესა დაფარულსა ?

37.38 912

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „არას გარგებს შეჭირვება, რომ სჭმუნვიდე, რა გერგების !

(ბ) არ თურ იცი, უგანგებოდ არათ კაცი არ მოკვდების?

(გ) მზისა შუქთა მომლოდინე ვარდი სამ დღე არ დაჭნების,

(დ) ბედი ცდაა, გამარჯვება, ღმერთსა უნდეს, მო-ცა-გხვდების “.

37.39 913

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მოახსენა: „ეგე სწავლა ჩემთვის ყოვლად სოფლად ღირდეს,

(ბ) გონიერთა მწვრთელი უყვარს, უგუნურთა გულსა ჰგმირდეს .

(გ) მაგრა რა ვქმნა, რაგვარ გავსძლო, მეტის-მეტი რა მიმჭირდეს ?!

(დ) შენცა გჭირან ჭირნი ჩემნი, არ მამართლო, არ მიკვირდეს?

37.40 914

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ცვილსა ცეცხლის სიმხურვალე უგავს, ამად აენთების,

(ბ) მაგრა წყალსა არსით ახლავს, თუ ჩავარდეს, და-ცა-შრტების ;

(გ) რაცა ვისცა საქმე თვით სჭირს, სხვათათვისცა ევარგების,

(დ) თავიდაღმა რად არ იცი, გული ჩემი რაგვარ დნების!“

37.40.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ცვილსა ცეცხლის სიმხურვალე უგავს, ამად აენთების, - ტაეპის აზრია: ცვილს, ცეცხლივით, სიმხურვალე ახასიათებს, ამიტომაც ინთება.
(ბ) მაგრა წყალსა არსით ახლავს, თუ ჩავარდეს, და-ცა-შრტების; - ტაეპის აზრია: წყალს არა აქვს სიმხურვალე, რომელიც ყველაზე მსუბუქი ელემენტის - ცეცხლის დამახასიათებელია. ამიტომ მასში ჩავარდნილი ცეცხლი ქრება.

38 თავი XXXVII. მბობა ტარიელისაგან ლომ-ვეფხის დახოცისა (915-924)

▲ზევით დაბრუნება

38.1 915

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რა წამეკიდა, ყველაი წვრილად გიამბო ენითა,

( ბ ) მერმეღა გაბრჭევ მართალი მაგა გულითა ბრძენითა ;

( გ ) შენ მოგელოდი, მიმჭირდა მოლოდინითა შენითა,

( დ ) ქვაბს ვეღარ გავსძელ, მინდორთა მოვლა მომინდა ცხენითა .

38.2 916

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ იმა ქედსა გარდავადეგ, შამბნი ისი მომეარნეს ;

( ბ ) ერთი ლომი, ერთი ვეფხი შეკრბეს, ერთგან შეიყარნეს .

( გ ) ჰგვანდეს რათმე მოყვარულთა, მათი ნახვა გამეხარნეს,

( დ ) მათ რა უყვეს ერთმანერთსა, გამიკვირდეს, შემეზარნეს .

38.3 917

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ქედსა გარდავდეგ, ლომ - ვეფხი მოვიდეს ორგნით რებულნი .

( ბ ) სახედ ვამსგავსენ მიჯნურთა, ცეცხლნი დამევსნეს დებულნი .

( გ ) შეიყარნეს და შეიბნეს, იბრძოდეს გამწარებულნი .

( დ ) ლომი სდევს, ვეფხი მიურბის, იყვნეს არ ჩემგან ქებულნი .

38.4 918

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ პირველ ამოდ ილაღობეს, მერმე მედგრად წაიკიდნეს :

( ბ ) თვითო ტოტი ერთმანერთსა ჰკრეს, სიკვდილსა არ დაჰრიდნეს ;

( გ ) გამოჰრიდნა ვეფხმან – გული დედათამცა გამოჰრიდნეს !

( დ ) ლომი მედგრად გაეკიდა, იგი ვერვინ დაამშვიდნეს .

38.5 919

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ლომსა დავუგმე ნაქმარი, ვარქვი : „ არა ხარ ცნობასა,

( ბ ) შენ საყვარელსა რად აწყენ ? ფუ მაგა მამაცობასა !“

( გ ) ხრმალ - გამოწვდილი გავუხე, მივეც ლახვართა სობასა,

( დ ) თავსა გარდავჰკარ, მო - ცა - ვკალ, დავხსენ სოფლისა თმობასა .

38.6 920

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ხრმალი გავსტყორცე, გარდვიჭერ, ვეფხი შევიპყარ ხელითა,

( ბ ) მის გამო კოცნა მომინდა, ვინ მწვავს ცეცხლითა ცხელითა,

( გ ) მიღრინვიდა და მაწყენდა ბრჭკალითა სისხლთა მღვრელითა,

( დ ) ვეღარ გავუძელ, იგიცა მოვკალ გულითა ხელითა .

38.7 921

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რაზომსაცა ვამშვიდებდი, ვეფხი ვერათ დავამშვიდე,

( ბ ) გავგულისდი, მოვიქნივე, ვჰკარ მიწასა, დავაწყვიდე,

( გ ) მომეგონა, ოდეს ჩემსა საყვარელსა წავეკიდე ;

( დ ) სულნი სრულად არ ამომხდეს, რად გიკვირს, თუ ცრემლსა ვღვრიდე !

38.8 922

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აჰა, ძმაო, მითხრობია ჭირი ჩემი, რაცა მჭირდა ;

( ბ ) სულთა დგმაცა არა მმართებს, ასრე გასლვა რად გიკვირდა !

( გ ) სიცოცხლესა გავეყარე, სიკვდილიცა დამიძვირდა “.

( დ ) ესე სიტყვა დაასრულა, ყმამან სულთქვნა, ა - ცა - ტირდა .

38.9 923

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილცა მასთანავე ტიროდა და ცრემლსა ღვრიდა,

( ბ ) უთხრა : „ დათმე, ნუ მოჰკვდები, გულსა სრულად ნუ დასჭრი, და -!

( გ ) ღმერთი მაგას მოწყალეობს, თუცა ჭირმან არ გაგრიდა ;

( დ ) თუმც უნდოდით გასაყრელად, პირველ ერთგან არ შეგყრიდა .

38.10 924

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ სდევს მიჯნურსა ფათერაკი, საწუთროსა დაანავღლებს,

( ბ ) მაგრა ბოლოდ ლხინსა მისცემს, ვინცა პირველ ჭირსა გასძლებს ;

( გ ) მიჯნურობა საჭიროა, მით სიკვდილსა მიგვაახლებს,

( დ ) გასწავლულსა გააშმაგებს, უსწავლელსა გაასწავლებს “.

▲ზევით დაბრუნება

39.1 925

▲ზევით დაბრუნება

(ა) იტირეს და გაემართნეს, ქვაბისაკე თავნი არნეს ;

(ბ) რა ასმათმან დაინახნა, განაღამცა გაეხარნეს !

(გ) მოეგება, მოტიროდა, ცრემლმან მისმან კლდენი ღარნეს,

(დ) აკოცეს და ა-ცა-ტირდეს, კვლა ცნობანი ააჩქარნეს .

39.2 926

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ასმათ თქვა: „ღმერთო, რომელი არ ითქმი კაცნთა ენითა,

(ბ) შენ ხარ სავსება ყოველთა, აღგვავსებ მზეებრ ფენითა ;

(გ) გაქო, ვით გაქო, რა გაქო, არ-საქებელო სმენითა !

(დ) დიდება შენდა, არ მომკალ ამათთვის ცრემლთა დენითა!“

39.2.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

შენ ხარ სავსება ყოველთა, აღგვავსებ მზეებრ ფენითა; - ტაეპი შეიცავს სიტყვებისა და ცნებების თამაშს. სავსება ყოველთა ნიშნავს: „ყოველივეს სისრულე“, ან: „ყოველივე”. აზრია: შენ, ღმერთი, ხარ ყველაფერი. „აგვავსებ” ნიშნავს: „სრულყოფას, სისრულეს გვანიჭებ“. ფენითა – მოფენით. ფილოსოფიური და თეოლოგიური ცნებების თავისებური თამაშია. ღმერთი, ბიბლიური და ქრისტიანული თვალსაზრისით, ავსებს სამყაროს: იგი ყველგანაა და ყველაფერშია. მეორე მხრივ, ფილოსოფიურსა და თეოლოგიურ ლიტერატურაში „ავსება“ იხმარება „სრულქმნის”, „სრულყოფის მინიჭების” აზრით. ამ ასკნელი აზრიდან გამომდინარეობს თეოლოგიაში „სავსების” ხმარება ღმერთის (ღვთიურობის, ღვთაებრიობის) მნიშვნელობით და გამოთქმა „სავსება ყოველთა”, ამგვარად, აღნიშნავს ღმერთს, როგორც ყოველივე არსებულის სრულყოფილების წყაროს (სრულყოფილების ის ხარისხი, რომელიც ამა თუ იმ საგანს აქვს, მას ღვთისგან აქვს). სიტყვა „აგვავსებ” ამ ტაეპში ფილოსოფიურ-თეოლოგიური აზრით იხმარება და ნიშნავს „სრულგვყოფ”, „სრულყოფილებას გვანიჭებ”, „ფორმასა და სახეს გვაძლევ”, „გვხდი იმად, რაც ვართ, განსაზღვრულ არსებებად” („აგვავსებ” აქ აწმყო დროის ზმნაა და არა მყოფადისა, როგორც დღევანდელ ქართულში). მზესავით „ფენით” ანუ მიფენით ავსება იმას ნიშნავს, რომ ღმერთი სამყაროსა და მასში მყოფ არსებებს ზემოხსენებულ „სრულყოფას” (ყოველ საგანს — სხვადასხვა ზომით) ანიჭებს თავისებური ემანაციის გზით — ანიჭებს ისე, რომ თვითონ არაფერი აკლდება, როგორც მზეს (ძველთა წარმოდგენის თანახმად).

39.3 927

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ტარიელ ეტყვის : „ჰე, დაო, მით ცრემლი აქამდინია,

(ბ) საწუთრო ნაცვლად გვატირებს, რაც ოდენ გაგვიცინია.

(გ) ძველი წესია სოფლისა, არ ახლად მოსასმინია .

(დ) ვა შენი ბრალი, დავ, თვარა სიკვდილი ჩემი ლხინია!

39.3.1 ტაეპის განმარტება(ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ტარიელ ეტყვის: „ჰე, დაო, მით ცრემლი აქამდინია, - ტაეპის აზრია: აქამდე ასე უხვად მდის ცრემლი იმიტომ, რომ...

39.4 928

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „სწყუროდეს, წყალსა ვინ დაღვრის კაცი უშმაგო, ცნობილი ?

(ბ) მე თვალთა ჩემთა მით მიკვირს, რად ვარ ცრემლითა ლტობილი !

(გ) უწყლოობა ჰკლავს, წყალი სდის, აროდეს არ გახმობილი!

(დ) ვა, წახდა ვარდი პობილი, ვა, მარგალიტი წყობილი!”

39.4.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) „სწყუროდეს, წყალსა ვინ დაღვრის კაცი უშმაგო, ცნობილი?
(ბ) მე თვალთა ჩემთა მით მიკვირს, რად ვარ ცრემლითა ლტობილი!
(გ) უწყლოობა ჰკლავს, წყალი სდის, აროდეს არ გახმობილი! - ა, ბ, გ ტაეპთა აზრია: მიკვირს, მე, მწყურვალი, ამდენ ცრემლს როგორ ვღვრი? („წყურვილში“ იგულისხმება სულიერი წყურვილი, ნესტანის ნახვის წადილი).

39.5 929

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ავთანდილსცა მოეგონა მისი მზე და საყვარელი,

(ბ) იტყვის : „ჩემო, ვით ვეგები მე უშენოდ სულთა მდგმელი ?

(გ) შენ არ გახლავ, ჩემი ჩემთვის სიცოცხლეა სანანელი,

(დ) გითხრამცა ვინ, რა მჭირს ანუ რა ცეცხლი მწვავს, რაგვარ ცხელი!

39.6 930

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ვარდი ამას ვით იაზრებს : მზე მომშორდეს, არ დავჭნეო,

(ბ) ანუ ჩვენ, გლახ, რა გვერგების, რა ჩასვენდეს გორსა მზეო?

(გ) გულო, გიჯობს, გაუმაგრდე, თავი სრულად გაიკლდეო,

(დ) ნუთუ მოგხვდეს ნახვა მისი, სულთა სრულად ნუ დაჰლეო!“

39.7 931

▲ზევით დაბრუნება

(ა) სული დაიღეს, დადუმდეს, ორთავე ცეცხლი სდებოდა;

(ბ) ასმათი შეჰყვა, შევიდა, მათებრ სახმილი ჰგზებოდა,

(გ) დაუგო ტყავი ვეფხისა, რომელ კვლა მიწყივ ჰგებოდა ;

(დ) ორნივე დასხდეს, უბნობდეს, რაცა მათ ეამებოდა.

39.8 932

▲ზევით დაბრუნება

(ა) წვადი შეიწვეს, შეიქმნა პურობა მსგავსი ჟამისა,

(ბ) მუნ უპურობა პურობა, არ სიდიადე ჯამისა .

(გ) მას შეეხვეწნეს, „ჭამეო“, ძალი არ ჰქონდა ჭამისა,

(დ) გასცოხნის, ლუკმა გატყორცის, წონა ძლივ ჩანთქის დრამისა .

39.9 933

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ამოა, რომე კაცი კაცს ამოსა ეუბნებოდეს,

(ბ) მან გაუგონოს, რაცა თქვას, არ ცუდად წაუხდებოდეს ;

(გ) ცოტად ეგრეცა დაუვსებს, ცეცხლი რაზომცა სდებოდეს.

(დ) დიდი ლხინია ჭირთა თქმა, თუ კაცსა მოუხდებოდეს!

39.10 934

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მას ღამესა ერთგან იყვნეს იგი ლომნი, იგი გმირნი,

(ბ) იუბნეს და გააცხადნეს თავის-თავის მათნი ჭირნი.

(გ) რა გათენდა, კვლა დაიწყეს საუბარნი სიტყვა-ხშირნი;

(დ) ერთმანერთსა გააგონნეს ფიცნი პირველ დანაპირნი.

39.11 935

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ტარიელ ეტყვის : „რად უნდა სიტყვისა თქმა მრავალისა?

(ბ) რაცა შენ ჩემთვის გიქმნია, ღმერთი მზღველია ვალისა;

(გ) კმა ზენაარი ზენარად, არ ნაქმარია მთრვალისა,

(დ) არ-დავიწყება, მოყვრობა მოყვრისა წარმავალისა .

39.11.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

რაცა შენ ჩემთვის გიქმნია, ღმერთი მზღველია ვალისა; - ტაეპის აზრია: ჩემზე გაწეულ ამაგს ღმერთი გადაგიხდის.
(გ) კმა ზენაარი ზენარად, არ ნაქმარია მთრვალისა,
(დ) არ-დავიწყება, მოყვრობა მოყვრისა წარმავალისა. - გ და დ ტაეპების აზრია: შენ დაამტკიცე, რომ ფიცი ფიცად კმარა, ის, რაც შენ ჰქენი – გაწირული მეგობარი რომ არ დაივიწყე – მთვრალის, უპასუხისმგებლო კაცის შესაფერი საქმე როდია! შენ შეგნებულად გაისარჯე ჩემთვის.

39.12 936

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ აწ შემიხვეწე, ნუ დამწვავ კვლა წვითა უცხელესითა:

(ბ) მე რომე ცეცხლი მედების, არ ნაგზებია კვესითა!

(გ) ვერ დაჰშრეტ, შენცა დაიწვი სოფლისა ქმნისა წესითა;

(დ) წადი, დაბრუნდი, შეიქეც მუნითვე, შენი მზე სით-ა !

39.13 937

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ ვინ დამბადა, განკურნება ჩემი უჩანს მასცა ძნელად,

(ბ) ვისცა გესმის, გაიგონეთ, მით გაჭრილვარ ხელი ველად;

(გ) რაცა ჰმართებს გონიერთა, ერთხელ ვიყავ მეცა მქმნელად,

(დ) აწ ნობათი ხელობისა მომხვდომია, მით ვარ ხელად“.

39.14 938

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ავთანდილ ეტყვის : „რა გითხრა პასუხი მაგა თქმულისა?

(ბ) შენვე თქვი, ეგე სიტყვაა კაცისა ბრძნად სწავლულისა?

(გ) ღმერთსამცა ვით არ შეეძლო კვლა განკურნება წყლულისა?!

(დ) იგია მზრდელი ყოვლისა დანერგულ -დათესულისა!

39.14.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

იგია მზრდელი ყოვლისა დანერგულ-დათესულისა! - ტაეპის აზრია: ყოველივე ცოცხლის შემნახველი ღმერთია.

39.15 939

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ ღმერთსამცა ესე რად ექმნა, ეგეთნი დაებადენით,

(ბ) აღარ შეგყარნა, გაგყარნა, ხელი გქმნნა ცრემლთა დადენით!

(გ) სდევს ფათერაკი მიჯნურთა – გაჭვრიტეთ, გაიცადენით !

(დ) თქვენ ერთმანერთი არ მოგხვდეს, მე სულნი ამომხადენით !

39.15.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ღმერთსამცა ესე რად ექმნა, ეგეთნი დაებადენით,
(ბ) აღარ შეგყარნა, გაგყარნა, ხელი გქმნნა ცრემლთა დადენით! - ტაეპთა აზრია: ღმერთი ამას როგორ იზამდა, რომ შენ და ნესტანი ეგეთნი (ასე კარგები, სრულყოფილები) გაეჩინეთ და ერთმანეთისაგან საბოლოოდ გაეყარეთ?!

39.16 940

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ ნეტარ, მამაცი სხვა რაა, არ გასძლოს რაცა ჭირია!

(ბ) ჭირსა გადრეკა რად უნდა, რა სასაუბრო პირია !

(გ) ნუ გეშის, ღმერთი უხვია, თუცა სოფელი ძვირია ;

(დ) რასცა მიწვრთიხარ, იწვართე ; გკადრო: უწვრთელი ვირია.

39.17 941

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „თუ რა გესმის, გაიგონე, ესე კმარის სწავლა სწავლად;

(ბ) ჩემსა მზესა დავეთხოვე თქვენს წინაშე წამოსავლად,

(გ) მოვახსენე: „რათგან ჩემი შეუქმნია გული ავლად,

(დ) არას ვარგებ, არ დავდგები, სხვად ვიუბნა რადღა მრავლად?

39.18 942

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მან მიბრძანა: „მადლიერ ვარ, კარგად ხარ და მამაცურად,

(ბ) შენგან მისსა გავლენასა მე დავიჩენ სამსახურად“.

(გ) მისით კითხვით წამოსრულვარ, არ მთრვალურად, არ მახმურად,

(დ) აწ შევიქცე, რა ვუამბო, რად მოვეო ჯაბან- ხრდლურად ?

39.19 943

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მაგ საუბარსა ესე სჯობს, ისმინე ჩემი თხრობილი:

(ბ) მქმნელი საქმისა ძნელისა კაციმცა იყო ცნობილი;

(გ) ვერას ვერა იქმს ნაყოფსა ვარდი უმზეოდ ჭნობილი .

(დ) შენ ვერას ირგებ, მე გარგებ, ძმა ძმისა უნდა ძმობილი!

39.19.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ)მქმნელი საქმისა ძნელისა კაციმცა იყო ცნობილი;
(გ) ვერას ვერა იქმს ნაყოფსა ვარდი უმზეოდ ჭნობილი. - ტაეპთა აზრია: ძნელ საქმეს შენ, უგონო, ვერ გაუძღვები.

39.20 944

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „სადაცა გწადდეს, მუნ იყავ მითვე წესითა მაგითა,

(ბ) გწადდეს – გულითა ბრძენითა, გწადდეს – ცნობითა შმაგითა,

(გ) მაგა ქცევითა ტურფითა, ანაგებითა ნაგითა,

(დ) ოდენ გამაგრდი, არ მოჰკვდე, არ დასდნე ცეცხლთა დაგითა.

39.21 945

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ამის მეტსა არას გნუკევ : წელიწადსა ერთსა მსგეფსსა

(ბ) აქა ქვაბსა მომნახევდი მე, ამბავთა ყოვლგნით მკრეფსა;

(გ) ამა ჟამსა ნიშნად მოგცემ, დროსა ამას ვარდ-იეფსა,

(დ) ვარდთა ნახვა გაგაკრთობდეს, მართ ვითამცა ძაღლი ყეფსა .

39.21.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

„ამის მეტსა არას გნუკევ: წელიწადსა ერთსა მსგეფსსა - აზრია: გაისად ამ დრომდე.

39.22 946

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ამა დროსა გარდავსცილდე, აქავ ქვაბსა არ მოვიდე,

(ბ) ცან, ცოცხალი არ თურე ვარ, უღონიოდ მოვკვე კიდე ;

(გ) ესე მისად ნიშნად კმარის, შენ თუ ჩემთვის ცრემლსა ღვრიდე,

(დ) მაშინ, გწადდეს, იხარებდი, გწადდეს — ჭმუნვა გაადიდე!

39.23 947

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „აწ რაცა გკადრე, ამისთვის ნუ, თუ შენ იყო მჭმუნავი !

(ბ) მოგშორდები და არ ვიცი, თუ ცხენი დამცემს, თუ ნავი;

(გ) არ, უთქმელობა არ ვარგა, არ პირუტყვი ვარ მჩმუნავი .

(დ) არ ვიცი, ღმერთი რას მიზამს, ანუ ცა მიწყივ მბრუნავი“.

39.23.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მოგშორდები და არ ვიცი, თუ ცხენი დამცემს, თუ ნავი; - ტაეპის აზრია: არ ვიცი, სად მოვკვდები, ხმელზე თუ ზღვაზე, ცხენზე მჯდომი თუ ნავით (ხომალდით) მიმავალი.

39.24 948

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მან უბრძანა: „აღარ გაწყენ, არცა სიტყვა გამეტადდეს .

(ბ) არ მომისმენ, რაზომიცა საუბარი მიდიადდეს ;

(გ) თუ არ მოგყვეს საყვარელი, შენ მას მიჰყევ, რაცა სწადდეს,

(დ) ბოლოდ ყოვლი დაფარული საქმე ცხადად გამოცხადდეს .

39.24.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

თუ არ მოგყვეს საყვარელი, შენ მას მიჰყევ, რაცა სწადდეს, - ტაეპის აზრია: რაკიღა შენ ვერ დაგიყოლიე,ვერ დაგარწმუნე, რომ ჩემი სიცოცხლე აღარ ღირს, ახლა მე შენი ნება უნდა შევასრულო, ერთ წელიწადს უნდა მოგიცადო.

39.25 949

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ რა დაიჯერო, მაშინ სცნა ჩემთა საქმეთა ძნელობა,

(ბ) ჩემთვის ყველაი სწორია, გაჭრა და გაუჭრელობა;

(გ) შენ რაცა გითქვამს, მაგას ვიქმ, მრჯის რაზომ გინდა ხელობა,

(დ) უშენოდ მომხვდეს, რაღა ვქმნა, არ დია დღეთა გრძელობა!“

39.25.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „რა დაიჯერო, მაშინ სცნა ჩემთა საქმეთა ძნელობა, - ტაეპის აზრი, როგორც ჩანს, შემდეგია: თუ დამიჯერებ, რა ტანჯვაში ვარ, მაშინ მიხვდები, როგორ მიჭირს გაძლება.
(დ)უშენოდ მომხვდეს, რაღა ვქმნა, არ დია დღეთა გრძელობა!“ - ტაეპის აზრია: რა ვქნა, თუ ცოცხალს ვეღარ მომისწრებ.

39.26 950

▲ზევით დაბრუნება

(ა) საუბარი გადასწყვიდეს, დააპირეს ესე პირი ;

(ბ) ცხენსა შესხდეს, მოიარეს, თვითო მოკლეს ველს ნადირი;

(გ) შემოიქცეს, აატირეს გული, კვლაცა ანატირი,

(დ) ხვალ გაყრისა გონებამან სხვა უმატა ჭირსა ჭირი.

39.27 951

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ლექსთა მკითხველო, შენიმცა თვალი ცრემლისა მღვრელია !

(ბ) გულმან, გლახ, რა ქმნას უგულოდ, თუ გული გულსა ელია?!

(გ) მოშორვება და მოყვრისა გაყრა კაცისა მკლველია,

(დ) ვინცა არ იცის, არ ესმის, ესე დღე რაგვარ ძნელია.

39.27.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

გულმან, გლახ, რა ქმნას უგულოდ, თუ გული გულსა ელია?! - ტაეპის აზრია: გუნებაწამხდარმა, ნატკენმა გულმა რა ქნას, როცა ერთი მეგობრის გული მეორისას შეელევა, როცა მეგობრებს განშორება მოუწევთ.

39.28 952

▲ზევით დაბრუნება

(ა) დილა გათენდა, შესხდეს და მას ქალსა გაესალამნეს,

(ბ) ტარიელ, ასმათ, ავთანდილ თვალთაგან ცრემლნი დალამნეს ;

(გ) სამთავე ღაწვთა ალამნი არღავნის ფერად ალამნეს,

(დ) მათ ლომთა, მიწყივ მხეც-ქმნილთა, თავნი მხეცთავე ალამნეს .

39.28.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

სამთავე ღაწვთა ალამნი არღავნის ფერად ალამნეს, - ტაეპის აზრია: სამივეს ღაწვები, აქამდისაც რომ ალამივით გამოირჩეოდა თავისი ფერით, ახლა სისხლის ცრემლთა დენისგან მუქწითელი გახდა.

39.29 953

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ქვაბი ჩავლეს და წავიდეს ზახილით ცრემლთა მდენანი,

(ბ) ასმათ ტირს, მოსთქვამს: „ჰე, ლომნო, ვისნი ვით მოგთქმენ ენანი!

(გ) მზემან დაგწვნა და დაგდაგნა ცისა მნათობნი ზენანი,

(დ) ვა ჭირნი ჩემნი ეზომნი ! ვა სიცოცხლისა თმენანი !“

39.30 954

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მათ ყმათა, მუნით წასრულთა, იგი დღე ერთგან იარეს,

(ბ) ზღვის პირს მივიდეს, მუნ დადგეს, არ ხმელთა არე იარეს,

(გ) არ გაიყარნეს მას ღამე, კვლა ცეცხლი გაიზიარეს,

(დ) ერთმანერთისა შორს ყოფა იტირეს, იმგლოვიარეს.

39.31 955

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ტარიელს ეტყვის ავთანდილ: „რუ გახმა ცრემლთა დენისა!

(ბ) რად მოიშორვე შენ ფრიდონ, მომცემი მაგა ცხენისა?

(გ) მუნით იცნობის ამბავი, ღონე მის მზისა ლხენისა,

(დ) აწ მე მუნ მივალ, მასწავლე გზა ძმად-ფიცისა შენისა“.

39.32 956

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ტარიელ სიტყვით ასწავლის მხარსა ფრიდონის გზისასა,

(ბ) მართ გააგონა, რაც ოდენ შეეძლო ძალსა თქმისასა :

(გ) „აღმოსავლითკე წადიო, პირსა იარე ზღვისასა,

(დ) თუ ჰნახო, ჩემი უამბე, გკითხავს ამბავსა ძმისასა“.

39.33 957

▲ზევით დაბრუნება

(ა) თხა მოკლეს და მიითრიეს, ცეცხლი შექმნეს ზღვისა პირსა,

(ბ) სვეს და ჭამეს, რაცა ჭამა შეჰფერობდა მათსა ჭირსა;

(გ) მას ღამესა ერთად იყვნეს, ერთგან მიწვეს ხეთა ძირსა.

(დ) ვჰგმობ მუხთალსა საწუთროსა, ზოგჯერ უხვსა, ზოგჯერ ძვირსა .

39.34 958

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ცისკრად ადგეს გასაყრელად, ერთმანერთსა მოეხვივნეს ;

(ბ) მაშინ მათგან ნაუბარნი, დადნეს, ვინცა მოისმინნეს ;

(გ) თვალთათ, ვითა წყაროს თვალნი, ცრემლნი ველთა მოადინნეს,

(დ) დიდხან დგანან შეჭდობილნი, მკერდი მკერდსა შეარკინნეს.

39.35 959

▲ზევით დაბრუნება

(ა) გაიყარნეს ტირილითა, პირსა ხოკით, თმათა გლეჯით,

(ბ) ერთი აღმა, ერთი ჩაღმა, უგზოდ მივლენ შამბთა ეჯით ;

(გ) ვირე უჩნდა ერთმანერთი, იზახდიან პირსა ბღნეჯით ;

(დ) იგი ნახნეს დაღრეჯილნი, მზე დაიღრეჯს მისით ღრეჯით.

40 XXXIX. წასლვა ავთანდილისაგან ფრიდონისასა (960-977)

▲ზევით დაბრუნება

40.1 960

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ვა, სოფელო, რაშიგან ხარ, რას გვაბრუნვებ, რა ზნე გჭირსა?

(ბ) ყოვლი შენი მონდობილი ნიადაგმცა ჩემებრ ტირსა !

(გ) სად წაიყვან სადაურსა, სად აღუფხვრი სადათ ძირსა!

(დ) მაგრა ღმერთი არ გასწირავს კაცსა, შენგან განაწირსა!

40.2 961

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ავთანდილ, მისი გაყრილი, ტირს, ხმა ასწვდების, ა-, ცამდის,

(ბ) იტყვის, თუ : „ღვარი სისხლისა კვლაცა მდენია, კვლაცა მდის;

(გ) აწ აგრე გაყრა ძნელია, ვით მაშინ შეყრა და-ც-ამდის .

(დ) კაცი არ ყველა სწორია, დიდი ძეს კაცით კაცამდის “ .

40.2.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

აწ აგრე გაყრა ძნელია, ვით მაშინ შეყრა და-ც-ამდის. - ტაეპის აზრია: ახლა ტარიელთან განშორება ჩემთვის იმდენადვე ძნელია, რამდენადაც მაშინ (გამოქვაბულში რომ ვიყავით) სასიამოვნო იყო მასთან ერთად ყოფნა.

40.3 962

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ველს მაშინ მხეცნი ძღებოდეს სისხლითა მუნ ნატირითა,

(ბ) ვერ დაივსებდა სახმილსა, იწვის ცეცხლითა ხშირითა,

(გ) კვლა თინათინის გონება ავსებს უფრო-რე ჭირითა;

(დ) ბაგეთათ ვარდსა ანათობს ბროლი ძოწისა ძირითა.

40.4 963

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ვარდი ჭნებოდა, ღვრებოდა, ალვისა შტო ირხეოდა,

(ბ) ბროლი და ლალი გათლილი ლაჟვარდად გარდიქცეოდა ;

(გ) გაჰმაგრებოდა სიკვდილსა, ამისთვის არ უმხნეოდ - ა ;

(დ) იტყვის, თუ : „ბნელი რას მიკვირს, რათგან დაგაგდე, მზეო, და-!“

40.5 964

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მზესა ეტყვის : „მზეო, გიტყვი თინათინის ღაწვთა დარად,

(ბ) შენ მას ჰგავ და იგი შენ გგავს, თქვენ ანათობთ მთად და ბარად;

(გ) ხელსა მალხენს ნახვა შენი, ამად გიჭვრეტ არ-დამცადარად ;

(დ) მაგრა ჩემი რად დააგდე გული ცივად, გაუმთბარად?

40.6 965

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „თუ ერთისა მოშორვება მზისა ზამთრის გაგვამცივნებს,

(ბ) მე, გლახ, ორნი დამიყრიან, გული ამად რად არ ივნებს ?!

(გ) მაგრა კლდესა არად შესწონს, არაოდეს არ იმტკივნებს ;

(დ) წყლულსა დანა ვერა ჰკურნებს, გაჰკვეთს ანუ გაამსივნებს“.

40.7 966

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მიმავალი ცასა შესტირს, ეუბნების, ეტყვის მზესა:

(ბ) „აჰა, მზეო, გეაჯები შენ, უმძლესთა მძლეთა მძლესა,

(გ) ვინ მდაბალთა გაამაღლებ, მეფობასა მისცემ სვესა,

(დ) მე ნუ გამყრი საყვარელსა, ნუ შემიცვლი ღამედ დღესა!

40.8 967

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ მო, ზუალო, მომიმატე ცრემლი ცრემლსა, ჭირი ჭირსა,

(ბ) გული შავად შემიღებე, სიბნელესა მიმეც ხშირსა,

(გ) შემომყარე კაეშანი, ტვირთი მძიმე, ვითა ვირსა,

(დ) მას უთხარ, თუ: „ნუ გასწირავ, შენია და შენთვის ტირსა“.

40.9 968

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ჰე, მუშთარო, გეაჯები შენ, მართალსა ბრჭესა ღმრთულსა,

(ბ) მო და უყავ სამართალი, გაებრჭობის გული გულსა ;

(გ) ნუ ამრუდებ უმართლესსა, ნუ წაიწყმედ ამით სულსა!

(დ) მართალი ვარ, გამიკითხე! რად მაწყლულებ მისთვის წყლულსა?

40.10 969

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მოდი, მარიხო, უწყალოდ დამჭერ ლახვრითა შენითა,

(ბ) შე-ცა-მღებე და შემსვარე წითლად სისხლისა დენითა,

(გ) მას უთხრენ ჩემნი პატიჟნი, მას გააგონენ ენითა,

(დ) რაგვარ გასრულვარ, შენ იცი, გული აღარას ლხენით - ა .

40.11 970

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მოდი, ასპიროზ, მარგე რა, მან დამწვა ცეცხლთა დაგითა,

(ბ) ვინ მარგალიტსა გარეშე მოსცავს ძოწისა ბაგითა ;

(გ) შენ დააშვენებ კეკლუცთა დაშვენებითა მაგითა,

(დ) ვისმე, გლახ, ჩემებრ დააგდებ, გაჰხდი ცნობითა შმაგითა.

40.12 971

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ ოტარიდო, შენგან კიდე არვის მიგავს საქმე სხვასა:

(ბ) მზე მაბრუნვებს, არ გამიშვებს, შემიყრის და მიმცემს წვასა;

(გ) დაჯე წერად ჭირთა ჩემთა, მელნად მოგცემ ცრემლთა ტბასა,

(დ) კალმად გიკვეთ გაწლობილსა ტანსა ჩემსა, ვითა თმასა.

40.13 972

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ მო, მთვარეო, შემიბრალე, ვილევი და შენებრ ვმჭლდები,

(ბ) მზე გამავსებს, მზევე გამლევს, ზოგჯერ ვსხვდები, ზოგჯერ ვწვლდები ;

(გ) მას უამბენ სჯანი ჩემნი, რა მჭირს ანუ რაგვარ ვბნდები,

(დ) მიდი, უთხარ, ნუ გამწირავს, მისი ვარ და მისთვის ვკვდები.

40.14 973

▲ზევით დაბრუნება

(ა) აჰა, მმოწმობენ ვარსკვლავნი, შვიდნივე მემოწმებიან:

(ბ) მზე, ოტარიდი, მუშთარი და ზუალ ჩემთვის ბნდებიან,

(გ) მთვარე, ასპიროზ, მარიხი მოვლენ და მოწმად მყვებიან,

(დ) მას გააგონნენ, რანიცა ცეცხლნი უშრეტნი მდებიან“.

40.15 974

▲ზევით დაბრუნება

(ა) აწ გულსა ეტყვის : „ ვითამცა გდის ცრემლი, არ გაგხმობია,

(ბ) რას გარგებს მოკლვა თავისა? ეშმა ძმად თუ-რე გძმობია !

(გ) მეც ვიცი, ჩემსა ხელმქმნელსა თმად ყორნის ბოლო სთმობია,

(დ) მაგრა თუ ჭირსა არ დასთმობ, ლხინი რა დასათმობია !

40.16 975

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ თუ დავრჩეო, ესე მიჯობს, – სიცოცხლისა იტყვის თუსა, –

(ბ) ნუთუ მომხვდეს ნახვა მზისა, ნუ ვიზახი მიწყივ უსა !“

(გ) მიიმღერის ხმასა ტკბილსა, არ გასწყვედდის ცრემლთა რუსა,

(დ) მისსა ხმასა თანა ხმაცა ბულბულისა ჰგვანდის ბუსა.

40.17 976

▲ზევით დაბრუნება

(ა) რა ესმოდის მღერა ყმისა, სმენად მხეცნი მოვიდიან,

(ბ) მისვე ხმისა სიტკბოსაგან წყლით ქვანიცა გამოსხდიან,

(გ) ისმენდიან, გაჰკვირდიან, რა ატირდის, ატირდიან;

(დ) იმღერს ლექსთა საბრალოთა, ღვარისაებრ ცრემლნი სდიან

40.18 977

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მოვიდიან შესამკობლად ქვეყნით ყოვლნი სულიერნი,

(ბ) ტყით ნადირნი, წყალშით თევზნი, ზღვით ნიანგნი, ცით მფრინველნი,

(გ) ინდო-არაბ- საბერძნეთით, მაშრიყით და მაღრიბელნი,

(დ) რუსნი, სპარსნი, მოფრანგენი და მისრეთით მეგვიპტელნი .

41 XL. ავთანდილისაგან ფრიდონისას მისლვა, ტარიელს რომ გაეყარა (978-1033)

▲ზევით დაბრუნება

41.1 978

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა მტირალი სამოც - ათ დღე ზღვისა პირსა მივა გზასა ;

( ბ ) შორით ნახა, მენავენი მოვიდოდეს შიგან ზღვასა ;

( გ ) მოიცადა, ჰკითხა : „ ვინ ხართ, თქვენ ამისსა გნუკევ თქმასა,

( დ ) ეს სამეფო ვისი არის ან ჰმორჩილობს ვისსა ხმასა ?“

41.2 979

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მათ მოახსენეს : „ ტურფაო სახით და ანაგებითა,

( ბ ) გვეუცხოვე და გვეკეთე, მით გეუბნებით ქებითა ;

( გ ) აქამდის ზღვარი თურქთაა, მოზღვრეა ფრიდონ ზღვრებითა ;

( დ ) ჩვენცა ვისნი ვართ, გიამბობთ, თუ ჭვრეტით არ დავბნდებითა .

41.3 980

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ნურადინ ფრიდონ მეფეა ამა ქვეყნისა ჩვენისა,

( ბ ) მოყმე მხნე, უხვი, ძლიერი, ფიცხლად მომხლტომი ცხენისა ;

( გ ) ვნება არავის არ ძალ - უც მის მზისა ოდნად მშვენისა,

( დ ) იგია ჩვენი პატრონი, მსგავსი ცით შუქთა მფენისა “.

41.4 981

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმამან უთხრა : „ ძმანო ჩემნო, კარგთა კაცთა გარდგეკიდე ;

( ბ ) მე მეფესა თქვენსა ვეძებ, მასწავლეთ, თუ სით წავიდე,

( გ ) რა ვიარო, ოდეს მივალ, ან გზასა აქვს რა სიდიდე ?

( დ ) მენავეთა უწინამძღვრეს, არ დააგდეს გზამდის კიდე .

41.5 982

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოახსენეს : „ ესე გზაა მულღაზანზარს მიმავალი .

( ბ ) მუნ დაგხვდების მეფე ჩვენი მშვილდ - ფიცხელი, მახვილ - ხრმალი ;

( გ ) აქადაღმა ათ დღე მიხვალ ნაკვთად სარო, ფერად ლალი ;

( დ ) ვა, რად დაგვწვენ, უცხომ უცხო რად მოგვიდევ ცეცხლებრ ალი !“

41.5.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ვა, რად დაგვწვენ, უცხომ უცხო რად მოგვიდევ ცეცხლებრ ალი!“ - სიტყვის თამაშია: უცხომ – არა აქაურმა. უცხო – იშვიათი, განსაკუთრებული. შეიძლება „უცხო“ გავიგოთ როგორც პოეტური ლიცენცია, რომელიც ნიშნავს „უცხონი“. მაშინ მძიმე დაისმის „უცხო“–ს შემდეგ (ალ. ჭინჭარაული). ალი. ლაპარაკია „ალზე“, რომელიც მეტაფორულად აღნიშნავს ავთანდილის სრულყოფილებისაგან გამოწვეულ ბნედა-აღტაცებას.

41.6 983

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმამან უთხრა : „ მიკვირს, ძმანო, რად ხართ ჩემთვის გულ - მოკლულნი

( ბ ) ანუ ეგრე ვით გეკეთნეს ზამთრის ვარდნი ფერ - ნაკლულნი !

( გ ) თქვენმცა მაშინ გენახენით, ლაღნი ვდეგით, არ საპყრულნი !

( დ ) ჩვენნი მჭვრეტნი დავაშვენნით, ჩვენგან სხდიან მხიარულნი “.

41.7 984

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იგი წავიდეს, დაბრუნდა ყმა გზასა თავის - წინასა,

( ბ ) ვისი ჰგავს ტანი საროსა და ვისი გული – რკინასა,

( გ ) მიაცორვებს და მიუბნობს, მოსთქვამს მისსავე ლხინასა,

( დ ) ნარგისნი ქუხან, ცრემლსა წვიმს, ჩარცხის ბროლსა და მინასა .

41.7.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ნარგისნი ქუხან, ცრემლსა წვიმს, ჩარცხის ბროლსა და მინასა. - ტაეპის აზრია: მტირალი ავთანდილი თვალებს ახამხამებს, ცრემლი რეცხავს მის ბროლისა და მინანქრის მსგავს პირისახეს.

41.8 985

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვინცა გზას ნახნის უცხონი, ჰმსახურებდიან, ჰყმობდიან,

( ბ ) მოეხვივნიან საჭვრეტლად, მას ზედა სტრფიალობდიან,

( გ ) ეძნელებოდის გაშვება, გაყრასა ძლივ დასთმობდიან,

( დ ) გზას ყოლაუზი მისციან, ჰკითხის რა, უამბობდიან .

41.9 986

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მულღაზანზარს მიეახლა, ადრე დალევს გზასა გრძელსა ;

( ბ ) მინდორს ნახა სპა, ლაშქართა და ნადირთა ჰგვანდეს მსრველსა,

( გ ) ყოვლგნით ალყა შემოეკრა, მოსდგომოდეს გარე ველსა,

( დ ) ისრიან და იზახიან, მხეცსა სჭრიან, ვითა მჭელსა .

41.9.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მინდორს ნახა სპა, ლაშქართა და ნადირთა ჰგვანდეს მსრველსა, - ტაეპის აზრია: დაინახა ჯარისკაცები. შეიტყო, რომ ბევრნი იყვნენ და სანადიროდ იყვნენ გამოსულნი.

41.10 987

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კაცი ემთხვია, მას ჰკითხა ამბავი მის ლაშქარისა,

( ბ ) უბრძანა : „ ისი ვისია ხმა ზათქისა და ზარისა ?“

( გ ) მან უთხრა : „ ფრიდონ ხელმწიფე, მეფე მულღაზანზარისა,

( დ ) იგი ნადირობს, შეუკრავს ნაპირი ველ - შამბნარისა “.

41.11 988

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მათ ლაშქართაკე წავიდა მით უსახოთა ქცევითა,

( ბ ) გამხიარულდა ; შვენება მის ყმისა ვთქვიმცა მე ვითა !

( გ ) მისთა გამყრელთა დააზრობს, შემყრელთა დასწვავს მზე ვითა,

( დ ) ნახვა მჭვრეტელთა ახელებს, ტანი ლერწამობს ხე ვითა .

41.11.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მისთა გამყრელთა დააზრობს, შემყრელთა დასწვავს მზე ვითა, - ტაეპის აზრია: ავთანდილისაგან შორს მყოფებს (გამყრელთ) მისი ვერნახვის სინანული აწუხებთ, ახლოს მყოფებს (შემყრელთ) მისი მშვენიერებისაგან აღტაცება ცეცხლივით წვავს.

41.12 989

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მათ ლაშქართა ყოლბსა შუა ორბი სითმე გარდმოფრინდა ;

(ბ ) ყმამან ცხენი შეუტივა, გაამაყდა, არ შეშინდა,

(გ ) შესტყორცა და ჩამოაგდო, დაეცა და სისხლი სდინდა,

(დ ) გარდახდა და ფრთენი დასჭრნა, წყნარად შეჯდა, არ აქშინდა .

41.13 990

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) იგი რა ნახეს, მესროლნი სროლასა მოეშლებოდეს,

(ბ ) ალყა დაშალეს, მოვიდეს, მოეხვეოდეს, ბნდებოდეს,

(გ ) იქით და აქათ უვლიდეს, ზოგნი უკანა ჰყვებოდეს,

(დ ) ვერცა ჰკადრებდეს, „ვინ ხარო “, ვერცა რას ეუბნებოდეს .

41.14 991

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) მინდორსა შიგან გორი დგა, ფრიდონ მას ზედა დგებოდა ;

(ბ ) ღირსი მას თანა სროლასა ორმოცი კაცი ჰხლებოდა ;

(გ ) მუნ დაემართა ავთანდილ, მას თანა ყოლბი ჰყვებოდა .

(დ ) ფრიდონს უკვირდა : „რა ქმნესო “, მისთა სპათათვის წყრებოდა .

41.15 992

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) ფრიდონ მონა გამოგზავნა : „წა, ნახენო ისი სპანი,

(ბ ) რა ქმნეს, ალყა რად დაშალეს, სად წადიან ვითა ბრმანი ?“

(გ ) მონა ფიცხლა მოეგება, ნახა სარო, მორჩი ტანი,

(დ ) დადგა, თვალნი გაურეტდეს, დაავიწყდეს სიტყვის თქმანი .

41.16 993

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) ავთანდილ ცნა, თუ : „ ისია მოამბედ ჩემად რებული “.

(ბ ) უთხრა : „ წა, ჰკადრე პატრონსა ეს ჩემი დავედრებული :

(გ ) ვარ უცხო ვინმე ღარიბი, საყოფთა მოშორვებული,

(დ ) ძმად -ფიცი ტარიელისა, თქვენს წინა მომგზავრებული “.

41.17 994

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) მონა წავიდა ფრიდონის თხრობად ამბისა მისისად,

( ბ ) უთხრა : მზე ვნახე მოსრული, ჩანს მანათობლად დღისისად ;

(გ ) ვაზრობ, იგიცა დაშმაგდენ, თუ ბრძენთა ნახონ ისი სად ;

(დ ) „ვარ ძმაო ტარიელისი შეყრად ფრიდონის მქისისად “.

41.18 995

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) რა „ტარიელ “ მოისმინა, ფრიდონს ჭირი უსუბუქდა,

(ბ ) თვალთა ცრემლნი გარდმოსცვივდეს, გული უფრო აუჩუქდა,

(გ ) მონაქროლმან ვარდი დაზრა, წამწამთაგან ბუქი ბუქდა ;

(დ ) შეიყარნეს, ერთმანერთი მათგან იქო, არ გაუქდა .

41.18.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მონაქროლმან ვარდი დაზრა, წამწამთაგან ბუქი ბუქდა; - ტაეპის აზრი, როგორც ჩანს, შემდეგია: ფრიდონმა ცხენი გამოაქროლა. სახეზე (მეტაფორით: ვარდზე) ქარი ეცა. თვალები მოჭარბებული გრძნობისაგან ისე დააფახუნა, რომ ბუქი ააყენა.

41.19 996

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) ფიცხლად ჩავლო იგი ქედი, ჩაეგება ფრიდონ წინა ;

(ბ ) რა შეხედნა, მან ესე თქვა : „თუ არ მზეო, ისი ვინ - ა ?“

(გ ) მას ჰმეტობდა, რაცა ქება მონისაგან მოესმინა ;

(დ ) ერთმანერთსა გარდაუხდეს, ლხინმან ცრემლი აფრქვევინა .

41.20 997

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) მოეხვივნეს ერთმანერთსა, უცხოობით არ დაჰრიდონ,

(ბ ) თვით უსახოდ ფრიდონს ყმა და მოეწონა ყმასა ფრიდონ ;

(გ ) რა მჭვრეტელთა იგი ნახონ, მზე მათთანა გააფლიდონ ;

(დ ) მომკალ, ბაზარს სხვა მათებრი ივაჭრონ რა, ანუ ყიდონ .

41.21 998

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) ფრიდონისებრნი მოყმენი ვინცა ვინ ვით ეგებიან !

(ბ ) მაგრა მას ახლვან ქებანი, მართ მეტნი არ მიჰხვდებიან ;

(გ ) მზე უჩინო იქმს მნათობთა, რა ახლოს შეიყრებიან,

(დ ) დღისით ვერ ნათობს სანთელი და ღამით შუქნი ჰკრთებიან .

41.21.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ფრიდონისებრნი მოყმენი ვინცა ვინ ვით ეგებიან! - ტაეპის აზრია: ფრიდონისთანა მოყმე სხვა ვინმე როგორ იქნება?
(დ)დღისით ვერ ნათობს სანთელი და ღამით შუქნი ჰკრთებიან. - სტროფის აზრია: ფრიდონი კარგი მოყმეა. მას თავისი სარგო ქება უკვე მიღებული აქვს. მეტი ქება მას ახლა აღარ ერგება, რადგან ავთანდილთან იგი ვერ ჩანს, როგორც მზესთან – მნათობნი და დღის შუქთან – სანთელი.

41.22 999

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) ცხენთა შესხდეს, გაემართნეს, ფრიდონისსა მივლენ სრასა .

(ბ ) დაიშალა ნადირობა, მოეშალნეს მხეცთა სრვასა ;

(გ ) ავთანდილის ჭვრეტად სპანი იქით - აქათ იქმან ჯრასა,

(დ ) თქვეს : „ასეთი ხორციელი შეუქმნია, ნეტარ, რასა ?

41.23 1000

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) ყმა ფრიდონს ეტყვის : „ისწრაფი, ვიცი, ამბისა თხრობასა,

(ბ ) გიამბო, ვინ ვარ, სით მოვალ, ვინათგან ჰლამი ცნობასა,

(გ ) ანუ სით ვიცნობ ტარიელს, ანუ რად ვიტყვი ძმობასა,

(დ ) იგი ძმად მიხმობს, ძმა ხარო, თუცა ძლივ ღირს ვარ ყმობასა .

41.24 1001

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) „მე ვარ ყმა როსტან მეფისა, მოყმე არაბეთს ზრდილობით,

(ბ ) დიდი სპასპეტი, სახელად მიხმობენ ავთანდილობით,

(გ ) ძე დიდებულთა დიდ -გვართა, ზრდილი მეფეთა შვილობით,

(დ ) საკრძალავი და უკადრი, მყოფი არვისგან ცილობით .

41.25 1002

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) „დღესა ერთსა მეფე შეჯდა, ნადირობას გამოვიდა ;

(ბ ) მინდორს ვნახეთ, ტარიელ ჯდა, ცრემლთა ღვრიდა, ველთა რწყვიდა,

(გ ) გაგვიკვირდა, გვეუცხოვა, ვაწვიეთ და არ მოვიდა,

(დ ) ჩვენ გვეწყინა, არ ვიცოდით, მას თუ ცეცხლი რაგვარ სწვიდა .

41.26 1003

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) „მეფემან სპანი შეპყრობად შეუზახნა და წყრებოდა ;

(ბ ) მან უჭირველად დახოცნა, ომი არ მისჭირდებოდა,

(გ ) ზოგსა მხარ -თეძო დაჰლეწა და ზოგსა სული ჰხდებოდა ;

(დ ) მუნღა ცნეს, მთვარე ეტლისა რომე არ დაბრუნდებოდა .

41.26.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მუნღა ცნეს, მთვარე ეტლისა რომე არ დაბრუნდებოდა. - ტაეპის აზრია: მიხვდნენ, რომ მთვარე იმავე ეტლს, იმავე ადგილს, სადაც იყო, აღარ მიუბრუნდებოდა, გზას განაგრძობდა, რომ ტარიელს ვერ შეაჩერებდნენ

41.27 1004

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) „ მათ სპათაგან ვერ - შეპყრობა ცნეს მეფეთა მეტად მწყრალთა,

(ბ ) თვით შესხდეს და შეუტივეს ამაყთა და არას მკრძალთა .

(გ ) რა ტარიელ მეფე იცნა, მუნღა დაჰკრთა მათთა ხრმალთა,

(დ ) ცხენსა მისცა სადავენი, დაგვეკარგა წინა თვალთა .

41.28 1005

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) „ვძებნეთ და კვალი ვერ ვპოვეთ, დავსწამეთ ეშმაურობა .

(ბ ) მეფე დაჭმუნდა, დაშალა სმა, ნადიმობა, პურობა .

(გ ) მე ვეღარ გავძელ მისისა ამბისა არ - დასტურობა,

(დ ) გამოვიპარე საძებრად : მწვიდა ცეცხლი და მურობა .

41.28.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

„ვძებნეთ და კვალი ვერ ვპოვეთ, დავსწამეთ ეშმაურობა. - აზრია: ბოროტი სული გვეგონა.

41.29 1006

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) „იგი ვძებნე წელსა სამსა, არ ვიამე არცა ძილი .

(ბ ) მათ მასწავლეს, ხატაელნი ვნახენ მისგან დაკოდილი ;

(გ ) ვპოვე ვარდი მოყვითანო, შუქ - მკრთალი და ფერ -მიხდილი,

(დ ) შემიტკბო და შემიყვარა ვითა ძმა და ვითა შვილი .

41.30 1007

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) „ ქვაბნი წაუხმან დევთათვის, სრულად გაჰმესისხლებია ;

(ბ ) მუნ ასმათ ახლავს მარტოსა, სხვა არვინ უახლებია ;

(გ ) მას მუდამ ძველი ცეცხლი სწვავს, არ ახალ -, არ ახლებია .

(დ ) ვა ჰმართებს მისსა გაყრილსა, შავი ხლა თავსა ჰხლებია .

41.31 1008

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) „ქალი მარტო ქვაბსა შიგან ზის მტირალი, ცრემლ - ნაწთომი ;

(ბ ) ყმა ნადირსა უნადირებს, ლომის ლეკვსა ვითა ლომი,

(გ ) მიართვამს და აგრე არჩენს იგი ერთგან ვერ -დამდგომი,

(დ ) მისგან კიდე დასანახად არა უნდა კაცთა ტომი .

41.32 1009

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) „მე უცხოს უცხომ მანატრა მოსმენა სანატრელისა,

(ბ ) მითხრა ამბავი მისი და მისისა სასურველისა .

(გ ) რა ჭირნი დასთმნა, ვერ იტყვის აწ ენა ესე ხელისა,

(დ ) ჰკლავს სურვილი და ვერ -ჭვრეტა მისისა დამმარხველისა .

41.33 1010

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) „ვითა მთვარე დაუდგრომლად იარების, არ დადგების ;

(ბ ) მასვე ცხენსა შენეულსა ზის, აროდეს გარდახდების ;

(გ ) არას ნახავს პირ -მეტყველსა, ვით ნადირი კაცთა ჰკრთების .

(დ ) ვა მე, მისსა მგონებელსა, ვა მას, ვინცა მისთვის კვდების !

41.34 1011

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) მის ყმისა ცეცხლი მედების, ვტირი ცრემლითა ცხელითა,

(ბ ) შემებრალნეს და გავშმაგდი, გავხე გულითა ხელითა ;

(გ ) მომინდა მისთა წამალთა ძებნა ზღვითა და ხმელითა ;

(დ ) შევიქეც, ვნახენ მეფენი, მყოფნი გულითა ბნელითა .

41.35 1012

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) „დავეთხოვე და გამიწყრა, მეფე მიეცა ჭმუნვასა,

(ბ ) დავყარენ ჩემნი ლაშქარნი, მით იზახიან მუნ ვასა ;

(გ ) გამოვიპარე, დავეხსენ სისხლისა ცრემლთა წურვასა,

(დ ) აწ ვეძებ მისთა წამალთა, ვიქმ იქით - აქათ ბრუნვასა .

41.36 1013

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) „შენი მან მითხრა ამბავი, მისგან ძმობისა შენისა,

(ბ ) აწ მიპოვნიხარ უებრო შენ, საქებელი ენისა ;

(გ ) გამომირჩივე, სით მიჯობს ძებნა მის მზისა ზენისა,

(დ ) მისთა მჭვრეტელთა ლხინისა, ვერ -მჭვრეტთა ამაზრზენისა “.

41.37 1014

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) აწ ფრიდონ იწვის სიტყვითა მის ყმისა ნაუბარითა ;

(ბ ) ორნივე სწორად მოსთქმიდეს მოთქმითა საქებარითა,

(გ ) გულ -ამოსკვნილნი გულითა ტირან ვერ - დამთმობარითა,

(დ ) მუნ ვარდსა წყლითა ცხელითა რწყვენ ტევრთა ნაგუბარითა .

41.38 1015

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) ლაშქართა შიგან შეიქმნა ხმა ტირილისა დიდისა,

(ბ ) ზოგთაგან ხოკა პირისა, ზოგთაგან სრევა რიდისა .

(გ ) ფრიდონ ტირს, მოსთქვამს ხმა -მაღლად, გაყრილი წლისა შვიდისა ;

(დ ) უხანობა და სიცრუე, ვა, საწუთროსა ფლიდისა !

41.39 1016

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) ფრიდონ მოსთქვამს : „რა შეგასხათ, ვერ -საქებო, ვერ -სათქმელო !

(ბ ) ხმელთა მზეო, სამყაროსა მზისა ეტლთა გარდამხმელო,

(გ ) მოახლეთა სალხინოო, სიცოცხლეო, სულთა მდგმელო,

(დ ) ცისა ეტლთა სინათლეო, დამწველო და დამანთქმელო !

41.40 1017

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) „ რა მოგეშორვე, მას აქათ სიცოცხლე მომძულვებია ;

(ბ ) თუცა შენ ჩემად არა გცალს, მე შენთვის მომსურვებია ;

(გ ) შენ უჩემობა ლხინად გიჩს, მე დია მიმჭირვებია,

(დ ) ოხერ სიცოცხლე უშენოდ, სოფელი გამარმებია !“

41.41 1018

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) ფრიდონ თქვნა ესე სიტყვანი მოთქმითა შვენიერითა ;

(ბ ) სული დაიღეს, დადუმდეს, მივლენ არ თურე მღერითა .

(გ ) ავთანდილ მჭვრეტთა აშვენებს ტურფითა აერ - ფერითა,

(დ ) მელნისა ტბათა მიჯარვით ჰბურავს გიშრისა ჭერითა .

41.42 1019

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) ქალაქს შევიდეს, მუნ დაჰხვდა სრა მოკაზმული სრულითა,

(ბ ) სახელმწიფოთა ყოვლითა გასაგებლითა სრულითა ;

(გ ) მონანი ტურფად მოსილნი წესითა იყვნეს რულითა !

(დ ) შეჰფრფინვიდიან ავთანდილს გულითა სულ -წასრულითა .

41.42.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

სახელმწიფოთა ყოვლითა გასაგებლითა სრულითა; - ტაეპის აზრია: სასახლის მორთვა-მოკაზმვის საქმე შესრულებული იყო სამეფო კარის შესაფერისი წესრიგის სრული ცოდნით.

41.43 1020

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) შევიდეს და დიდი შექმნეს ჯალაბობა, არ ხალვათი :

(ბ ) იქით -აქათ დიდებულნი წარიგებით ათჯერ ათი ;

(გ ) თვით ორნივე ერთგან დასხდეს ; ვინმცა ვით თქვა ქება მათი !

(დ ) ბროლ - ბალახშსა აშვენებდა ზოგან მინა, ზოგან სათი .

41.44 1021

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) დასხდეს, შეიქმნა პურობა, გაამრავლებდეს მახალსა,

(ბ ) უმასპინძლებდეს ავთანდილს, ვითა მზახალი მზახალსა,

(გ ) მოიღებდიან ჭურჭელსა ტურფასა, ახალ -ახალსა,

(დ ) მაგრა მის ყმისა მჭვრეტელთა გული მიეცა, გლახ, ალსა .

41.44.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

დასხდეს, შეიქმნა პურობა, გაამრავლებდეს მახალსა, - აზრია: უხვი სმა-ჭამა ჰქონდათ.

41.45 1022

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) მას დღე სვეს, ჭამეს, გარდახდა ნადიმი მსმელთა დასისა .

(ბ ) გათენდა, ბანეს ავთანდილ, რიცხვი ძეს მუნ ატლასისა,

(გ ) შესამოსელი შეჰმოსეს დრაჰკნისა ბევრ -ათასისა,

(დ ) შეარტყეს წელთა სარტყელი, დაუდებელი ფასისა .

41.46 1023

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) ყმამან დაყვნა დღენი რამე, თუცა ყოვნას ვერა სთმობდა,

(ბ ) ფრიდონს თანა ნადირობად გავიდის და თამაშობდა,

(გ ) სწორად ხოცდა შორს და ახლოს, თუ რას ხელსა მიაპყრობდა .

(დ ) მისი სროლა მშვილდოსანსა ყველაკასა აწბილობდა .

41.47 1024

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) ყმა ფრიდონს ეტყვის, „გესმოდეს ჩემი აწ მონახსენები :

(ბ ) მე შენი გაყრა სიკვდილად მიჩს და მით თავსა ვევნები,

(გ ) მაგრა არა მცალს, დღე - კრულსა, ცეცხლი მწვავს მოუთმენები,

(დ ) გზა გრძელი, საქმე სასწრაფო მიც, დია დავეყენები .

41.48 1025

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) მართალ - ა შენი გამყრელი, თვალთათ თუ ცრემლსა ღვრიდესა,

(ბ ) დღეს წაუვალი ვერა ვარ, მით ცეცხლი სხვაცა მწვიდესა ;

(გ ) დგომა მგზავრისა ცთომაა, კარგსა იქმს, თავსა სწვრთიდესა ;

(დ ) სადა გინახავს იგი მზე, წამომყევ ზღვისა კიდესა “.

41.49 1026

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) ფრიდონ უთხრა : „ დასაშლელი ჩემგან არა არ გეთხრობის ;

(ბ ) ვიცი, რომე აღარა გცალს, შენ ლახვარი სხვა გესობის ;

(გ ) წადი, ღმერთი გიწინამძღვრებს, შენი მტერი დაემხობის,

(დ ) მაგრა თქვი, თუ უშენობა ჩემგან ვითა დაითმობის ?

41.50 1027

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) „ამას გკადრებ, არ ეგების მარტოსაგან წასლვა შენი ;

(ბ ) თანა ყმათა წამოგატან, იმსახურენ, იახლენი,

(გ ) აბჯარი და საგებელი, ერთი ჯორი, ერთი ცხენი .

(დ ) არ წაიტან, გაირჯები ღაწვი -ვარდი, ცრემლთა მდენი “.

41.51 1028

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) მოასხნა ოთხნი მონანი, მისანდობელნი გულითა,

(ბ ) სრული აბჯარი საკაცო ქაფითა, საბარკულითა,

(გ ) სამოცი ლიტრა წითელი აწონით არ -ნაკლულითა,

(დ ) ერთი ტაიჭი უებრო მით უნაგრითა სრულითა .

41.52 1029

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) ერთსა ჯორსა წვივ -მაგარსა საგებელი აუკიდა ;

(ბ ) წავიდა და ფრიდონ შეჯდა, მასთანავე გამოვიდა .

(გ ) აწ გაყრისა მომლოდნესა ედებოდა ცეცხლი, სწვიდა,

( დ ) მოსთქვამს : „ თუმცა მზე გვეახლა, ჩვენ ზამთარი ვერ დაგვზრვიდა “.

41.52.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მოსთქვამს: „თუმცა მზე გვეახლა, ჩვენ ზამთარი ვერ დაგვზრვიდა“. - ტაეპის აზრია: ჩვენთან რომ რჩებოდე, არ ვიდარდებდით. შესაძლოა სხვა გაგებაც: ტარიელი რომ ახლა ჩვენთან იყოს, ასე დარდიანები არ ვიქნებოდით.

41.53 1030

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) ზარი მის ყმისა წასლვისა გახდა, მიეცნეს წუხილსა .

(ბ ) მოატყდეს მოქალაქენი, ლარსა ვინ ჰყიდდა თუ ხილსა ;

(გ ) ხმა ზახილისა მათისა ჰგვანდა აერთა ქუხილსა,

(დ ) იტყოდეს : „მზესა მოვჰშორდით, მო, თვალნი მივსცნეთ წუხილსა !“

41.54 1031

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) ქალაქი გავლეს, მივიდეს პირსა დიდისა ზღვისასა,

(ბ ) მაშინ ფრიდონის ნახულსა, ნასადგომევსა მზისასა,

(გ ) მუნ დაადენდეს ნაკადსა სისხლისა ცრემლთა ტბისასა,

(დ ) ფრიდონ უამბობს ამბავსა მის მნათობისა ტყვისასა :

41.55 1032

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) „აქა მათ ზანგთა მონათა მზე მოიყვანეს ნავითა,

(ბ ) კბილ -თეთრი, ბაგე - ბალახში, სახედავითა შავითა ;

(გ ) ცხენი გავქუსლე, გავაგე წაგვრა ხრმლითა და მკლავითა,

(დ ) შორს მნახეს, ადრე გამექცეს, ნავი მფრინვალე ჩნდა ვითა “.

41.56 1033

▲ზევით დაბრუნება

(ა ) მოეხვივნეს ერთმანერთსა, გაამრავლნეს ცრემლთა ღვრანი,

(ბ ) აკოცეს და გაუახლდეს მათ ორთავე მათნი წვანი,

(გ ) გაიყარნეს გაუყრელნი ძმად -ფიცნი და ვითა ძმანი,

(დ ) ფრიდონ დადგა, ყმა წავიდა, შემხედველთა მკლველი ტანი

42 XLI. ავთანდილისაგან ფრიდონისას მისლვა, ტარიელს რომ გაეყარა (1034-1069)

▲ზევით დაბრუნება

42.1 1034

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა მიმავალი მიუბნობს, მსგავსი მთვარისა სრულისა,

( ბ ) არს თინათინის გონება მისად სალხენად გულისა,

( გ ) იტყვის : „ მოგშორდი, სიცრუე, ვა, საწუთროსა კრულისა !

( დ ) შენ გაქვს წამალი ჩემისა მამრთელებელი წყლულისა .

42.2 1035

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რად სიცხე გულსა ნიადაგ მწვავს, გმირსა, სამს ალებისა ?

( ბ ) რად გული კლდისა ტინისა შემქმნია სამ სალებისა ?

( გ ) არ შეუძლია ლახვარსა დაჩენა სამსა ლებისა,

( დ ) შენ ხარ მიზეზი სოფლისა ასრე გასამსალებისა “.

42.2.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ)რად გული კლდისა ტინისა შემქმნია სამ სალებისა? - ტაეპის აზრია: ტინივით მაგარი გული კიდევ უფრო რად გამაგრდა, სალ კლდედ რად მექცა?
(გ)არ შეუძლია ლახვარსა დაჩენა სამსა ლებისა, - ტაეპის აზრია: სამი ლახვარიც კი ვერ დააზიანებს, ლებს ვერ დააჩენს ჩემს გულს, რაკიღა მას ამდენი ტანჯვის ატანა შესძლებია.

42.3 1036

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ მარტო ზღვის პირსა მივა ოთხითა მონითა,

( ბ ) წამალსა ტარიელისსა ეძებს ყოვლითა ღონითა,

( გ ) დღისით და ღამით მტირალი, იღვრების ცრემლთა ფონითა,

( დ ) ჩალად უჩს ყოვლი ქვეყანა, მისვე ჩალისა წონითა .

42.4 1037

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) სადაცა ნახნის, ეუბნის, მგზავრნი ზღვის პირსა რებულნი,

( ბ ) ჰკითხის მის მზისა ამბავი, დღენი ვლნა გაასებულნი .

( გ ) ქედსა გარდადგეს, აქლემნი აუჩნდეს ლარ - კიდებულნი,

( დ ) მოქარავნენი ზღვის პირსა დაყრით დგეს, დაყმუნვებულნი .

42.5 1038

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მუნ ქარავანი ურიცხვი მოსდგმოდა ზღვისა კიდესა .

( ბ ) შეიჭირვებდეს, ჭმუნვიდეს, ვერცა დგეს, ვერცა ვლიდესა .

( გ ) ყმამან სალამი უბრძანა, ქებასა შეასხმიდესა,

( დ ) ჰკითხა, თუ : „ ვინ ხართ, ვაჭარნო ?“, მათ საუბარი ჰკიდესა .

42.6 1039

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უსამ იყო ქარავნისა უხუცესი, კაცი ბრძენი .

( ბ ) მოახსენა ხოტბა სრული, დალოცა და უქნა ზნენი .

( გ ) ჰკადრეს : „ მზეო, სიცოცხლე და შენ ამოჰხე ჩვენი მლხენი,

( დ ) ჩამოხე და მოგახსენოთ ამბავი და საქმე ჩვენი “.

42.6.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ჰკადრეს: „მზეო, სიცოცხლე და შენ ამოჰხე ჩვენი მლხენი, - ტაეპის აზრია: მზეო, შენ ამოხვედი ჩვენ სიცოცხლედ და მშველელად.

42.7 1040

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გარდახდა, ჰკადრეს : „ ჩვენ ვართო მობაღდადენი ვაჭარნი,

( ბ ) მაჰმადის სჯულის მჭირავნი, აროდეს გვისმან მაჭარნი,

( გ ) ზღვათა მეფისა ქალაქსა სავაჭროდ გარდმონაჭარნი,

( დ ) საქონელ - სრულნი, მდიდარნი, არ ლარნი გვქონან ნაჭარნი .

42.7.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

საქონელ-სრულნი, მდიდარნი, არ ლარნი გვქონან ნაჭარნი. - აზრია: ჩვენი შეფუთული ლარი ჯერ არც კი გაგვიხსნია.

42.8 1041

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩვენ აქა ვპოვეთ ზღვის პირსა კაცი უსულოდ მდებარე,

( ბ ) ვუშველეთ, ენა მოეცა სიტყვისა გამომგებარე ;

( გ ) ვჰკითხეთ, თუ : „ ვინ ხარ, ღარიბო, რასა საქმისა მდებარე ?“

( დ ) გვითხრა : „ თუ შეხვალთ, დაგხოცენ, კიდე ცოცხალ ვარ მე ბარე ?!“

42.9 1042

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თქვა : „ ქარავანი ეგვიპტით გამოვემართეთ ერითა,

( ბ ) ზღვასა შევედით ტვირთულნი ლარითა მრავალ - ფერითა,

( გ ) მუნ მეკობრეთა დაგვხოცნეს ძელით სახნისისწვერითა ;

( დ ) ყველაი წახდა, არ ვიცი, აქა მოსრულვარ მე რითა !“

42.9.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მუნ მეკობრეთა დაგვხოცნეს ძელით სახნისისწვერითა; - საერთო აზრია: სახნისისწვერა ძელით, წვერზე სახნისწამოგებული ძელით დაგვხოცეს.

42.10 1043

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ლომო და მზეო, ესეა მიზეზი აქა დგომისა,

( ბ ) დაბრუნვებითა გვეცემის ზიანი არ - საზომისა ;

( გ ) შევიდეთ, ვა თუ დაგვხოცნენ, ძალი არა გვაქვს ომისა,

( დ ) ვერცა ვდგათ, ვერცა წასრულვართ, ღონე წაგვსლვია რჩომისა “.

42.11 1044

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმამან უთხრა : „ ვინცა ჭმუნავს, ცუდია და ცუდად სცთების !

( ბ ) რაცა მოვა საქმე ზენა, მომავალი არ აგვცთების ;

( გ ) მე მივინდობ სისხლითა თქვენთა, შემოვისხამ, და - ცა - მწვთების !

( დ ) ვინცა გებრძვის, ხრმალი ჩემი მბრძოლთა თქვენთა დააცვთების .“

42.11.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მე მივინდობ სისხლითა თქვენთა, შემოვისხამ, და-ცა-მწვთების! - აზრი შემდეგია: თქვენ სისხლს შემოვისხამ კიდეც ტანზე და ჩამომეწვეთება კიდეც. ავთანდილს ამით იმის თქმა უნდა, რომ ვაჭართა სიკვდილ–სიცოცხლისათვის პასუხისმგებლობას თავის თავზე იღებს.

42.12 1045

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოქარავნენი აივსნეს სიხარულითა დიდითა,

( ბ ) თქვეს : „ ყმა ვინმეა, ჭაბუკი, არა ჩვენებრვე რიდით - ა,

( გ ) აქვს თავისაგან იმედი, ვიყვნეთ გულითა მშვიდითა “.

( დ ) შევიდეს, ჩასხდეს ხომალდსა, გამართეს ზღვისა კიდითა .

42.12.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ)თქვეს: „ყმა ვინმეა, ჭაბუკი, არა ჩვენებრვე რიდით-ა, - ამ ტაეპში „ყმა“ ნიშნავს, როგორც ჩანს, ფეოდალური კლასის წარმომადგენელს, ხოლო „ჭაბუკი“ საკუთრივ რაინდს, მეომარს. ჩვენებრვე რიდით-ა – ჩვენსავით შიშითაა, ჩვენსავით მშიშარაა.

42.13 1046

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) სიამოვნისა დარითა იარეს, არ სიძნელითა,

( ბ ) მათი ბადრაგა ავთანდილ უძღვის გულითა ქველითა .

( გ ) გამოჩნდა ნავი მეკობრე დროშითა მეტად გრძელითა,

( დ ) მას ნავსა ნავთა სალეწლად სახნისი ჰგია ძელითა .

42.14 1047

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კიოდეს და მოვიდოდეს, იზახდეს და ბუკსა ჰკრესა ;

( ბ ) შეუშინდა ქარავანი მათ ლაშქართა სიდიდესა ;

( გ ) ყმამან უთხრა : „ ნუ იშიშვით თქვენ იმათსა სიალფესა,

( დ ) ანუ დავხოც იმ ყველასა, ან სიკვდილი ჩემი დღეს - ა .

42.15 1048

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უგანგებოდ ვერას მიზმენ, შე - ცა - მებნენ ხმელთა სპანი,

( ბ ) განგებაა, არ დავრჩები, ლახვარნია ჩემთვის მზანი ;

( გ ) ვერ დამხსნიან ვერ ციხენი, ვერ მოყვასნი, ვერცა ყმანი .

( დ ) ვინცა იცის ესე ასრე, ჩემებრვეა გულოვანი .

42.16 1049

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თქვენ, ვაჭარნი, ჯაბანნი ხართ, ომისაცა უმეცარნი,

( ბ ) შორს ისრითა არ დაგხოცნენ, ჩაიხშენით თანა კარნი ;

( გ ) მარტო მნახეთ, ვით შევება, ვით ვიხმარნე ლომნი მხარნი !

( დ ) მეკობრისა ნავისანი სისხლნი ჰნახნეთ მონაღვარნი ”.

42.17 1050

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ჩაიცვა ტანსა აბჯარი ქცევითა ვეფხებრ მკრჩხალითა .

( ბ ) მას ხელთა კეტი რკინისა ჰქონდა ხელითა ცალითა ;

( გ ) ნავისა თავსა გულითა წადგა შიშ - შეუვალითა,

( დ ) ვითა მჭვრეტელნი ჭვრეტითა, მტერნი დახოცნა ხრმალითა .

42.18 1051

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კიოდეს იგი ლაშქარნი, ხმა მათი არ გაწყდებოდა,

( ბ ) აძგერეს ძელი, რომელსა ზედა სახნისი ჰგებოდა ;

( გ ) ყმა ნავის თავსა უშიშრად ქვე დგა, არ თუ - რე კრთებოდა,

( დ ) კეტი ჰკრა, ძელი მოსტეხა, ლომს მკლავი არ უდრკებოდა .

42.19 1052

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ძელი მოტეხა ავთანდილ, დარჩა ნავ - დაულეწელი ;

( ბ ) შეშინდეს იგი ლაშქარნი, გზა ძებნეს გარდსახვეწელი ;

( გ ) ვეღარ გარდესწრნეს, გარდუხლტა მტერთა მი და მო მლეწელი ;

( დ ) არ დარჩა კაცი ცოცხალი მუნ მისგან დაუფრეწელი .

42.20 1053

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მათ ლაშქართა გულ - უშიშრად ასრე ხოცდა, ვითა თხასა,

( ბ ) ზოგი ნავსა შეანარცხის, ზოგსა ყრიდა შიგან ზღვასა ;

( გ ) ერთმანერთსა შემოსტყორცის, რვა ცხრასა და ცხრა ჰკრის რვასა ;

( დ ) დაკოდილნი მკვდართა შუა იმალვიან, მალვენ ხმასა .

42.21 1054

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გაუმარჯვდა ომი მათი, ვითა სწადდა მისსა გულსა .

( ბ ) ზოგთა ჰკადრეს ზენაარი : „ ნუ დაგვხოცო, შენსა სჯულსა !“

( გ ) არ დახოცნა, დაიმონნა, დაჰრჩომოდა რაცა წყლულსა .

( დ ) მართლად იტყვის მოციქული : „ შიში შეიქმს სიყვარულსა “.

42.22 1055

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კაცო, ძალსა ნუ იქადი, ნუცა მოჰკვეხ ვითა მთრვალი !

( ბ ) არას გარგებს ძლიერება, თუ არ შეგწევს ღმრთისა ძალი !

( გ ) დიდთა ხეთა მოერევის, მცირე დასწვავს ნაბერწკალი,

( დ ) ღმერთი გფარავს, სწორად გაჰკვეთს, შეშა ვის ჰკრა, თუნდა ხრმალი .

42.23 1056

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მუნ ავთანდილ საჭურჭლენი მათეულნი დიდნი ნახნა,

( ბ ) ნავი ნავსა შეატყუბა, ქარავანსა დაუზახნა .

( გ ) უსამ ნახა მხიარულმან, – გაეხარნეს, არ იახნა, –

( დ ) ჰკადრა ხოტბა ქებად მისად, სასახავნი დიდნი სახნა .

42.24 1057

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილის მაქებელთა ათასიმცა ენა ენდა !

( ბ ) ვერცა მათ თქვან, ნაომრობა რაგვარ ტურფად დაუშვენდა ;

( გ ) ქარავანმან იზრიალა, თქვეს : „ უფალო, მადლი შენდა !

( დ ) მზემან შუქნი შემოგვადგნა, ღამე ბნელი გაგვითენდა “.

42.25 1058

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოეგებნეს, აკოცებდეს თავსა, პირსა, ფერხთა, ხელსა,

( ბ ) ჰკადრეს ქება უსაზომო მას ტურფასა საქებელსა,

( გ ) ვისი ჭვრეტა გააშმაგებს კაცსა ბრძენსა, ვითა ხელსა :

( დ ) „ შენგან დავჰრჩით ჩვენ ყველანი ფათერაკსა ეზომ ძნელსა “.

42.26 1059

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმამან უთხრა : „ მადლი ღმერთსა, შემოქმედსა, არსთა მხადსა,

( ბ ) ვისგან ძალნი ზეციერნი განაგებენ აქა ქმნადსა !

( გ ) იგი იქმან ყველაკასა, იდუმალსა, ზოგსა ცხადსა ;

( დ ) ხამს ყოვლისა დაჯერება, ბრძენი სჯერა მოწევნადსა .

42.27 1060

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ღმერთმან სულსა ეგოდენსა თქვენ გათნივა სისხლი თქვენი .

( ბ ) მე, გლახ, რა ვარ ? მიწა ცუდი ; თავით ჩემით რამცა ვქმენი ?

( გ ) აწ დავხოცენ მტერნი თქვენნი, გავასრულენ, რაცა ვთქვენი ;

( დ ) ნავი სრულად საჭურჭლითა მიმიღია, ვითა ძღვენი “.

42.28 1061

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ამოა, კარგსა მოყმესა რა ომი გაჰმარჯვებოდეს,

( ბ ) ამხანაგთათვის ეჯობნოს, ვინცა მას თანა - ჰხლებოდეს,

( გ ) მიულოცვიდენ, აქებდენ, მათ აგრე მყოფთა სწბებოდეს,

( დ ) ჰშვენოდეს დაკოდილობა, ცოტაი რამე ჰვნებოდეს

42.29 1062

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იგი ნავი მეკობრეთა მას დღე ნახეს, არ ახვალეს,

( ბ ) მუნ დებულთა საჭურჭლეთა ამარიმცა ვით დათვალეს !

( გ ) მათსა ნავსა გარდმოიღეს, ნავი სრულად გარდმოცალეს ;

( დ ) დალეწეს და ზოგი დაწვეს, შეშა დრამად არ გაცვალეს

42.30 1063

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილს უსამ მოართვა ვაჭართა შემოთვლილობა :

( ბ ) „ შენგან ვართ გამაგრებულნი, ჩვენცა გვაქვს ამის ზრდილობა ;

( გ ) რაცა გვაქვს, იგი შენია, ამას არ უნდა ცილობა,

( დ ) რასაცა მოგვცემ, გვიბოძე, გვიქმნია აქა ყრილობა . “

42.31 1064

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმამან შესთვალა : „ ჰე, ძმანო, წეღანცა მოგისმენია,

( ბ ) ღმერთსა შეესმა, ნაკადი რაცა თქვენ თვალთა გდენია,

( გ ) მან დაგარჩინნა ; მე რა ვარ ? მე, გლახ, რა მომილხენია ?

( დ ) რა გინდ რა მომცეთ, რას ვაქმნევ ? მე ვარ და ჩემი ცხენია !

42.32 1065

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე თუმცა რაცა მინდოდა საჭურჭლე დასადებელი,

( ბ ) ჩემსაცა მქონდა ურიცხვი, უსახო ლარ - საგებელი ;

( გ ) რას ვაქმნევ თქვენსა რას გინდა ? ოდენ ვარ თანა - მხლებელი ;

( დ ) სხვაგან რამე მიც სხვა საქმე, თავისა წასაგებელი .

42.33 1066

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ რაცა აქა ვიშოვე საჭურჭლე დაუთვალავი,

( ბ ) რაცა ვის გინდა, წაიღეთ, არვისი ვიყო მლალავი,

( გ ) ერთსა ვიაჯი, მააჯეთ სააჯო არ - საკრძალავი :

( დ ) საქმე რამე მიც თქვენშიგან თავისა დასამალავი .

42.34 1067

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჟამამდის ჩემსა ნუ იტყვით არ თქვენსა პატრონობასა,

( ბ ) თვით თავადია ჩვენი - თქვა, ნუ მიხმობთ ჭაბუკობასა .

( გ ) მე სავაჭროსა ჩავიცვამ, დავიწყებ ჯუბაჩობასა ;

( დ ) თქვენ შემინახეთ ნამუსი, თქვენსა და ჩემსა ძმობასა ! ”

42.35 1068

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ესე საქმე ქარავანსა გაეხარნეს მეტად დია ;

( ბ ) მოვიდეს და თაყვანის - სცეს, ჰკადრეს : „ ჩვენი იმედია,

( გ ) რაცა აჯა ჩვენ გვმართებდა, იგი თქვენვე გიაჯდია,

( დ ) მას ვჰმსახუროთ, ვისი პირი მზისა პირად გაგვიცდია “.

42.36 1069

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მუნით წავიდეს, იარეს, არ თუ - რე ხანსა ზმიდიან,

( ბ ) მიჰხვდეს ტაროსსა ამოსა, ნიადაგ ამოდ ვლიდიან ;

( გ ) შეჰფრფინვიდიან ავთანდილს, ქებასა შეასხმიდიან,

( დ ) მას მარგალიტსა, მის ყმისა კბილთავე ფერსა, სძღვნიდიან .

43 XLII. ამბავი ავთანდილისაგან გულანშაროს მისლვისა (1070-1089)

▲ზევით დაბრუნება

43.1 1070

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ზღვა გაიარა ავთანდილ, მივა ტანითა მჭევრითა,

(ბ) ნახეს ქალაქი, მოცული გარე ბაღისა ტევრითა,

(გ) გვარად უცხონი ყვავილნი ფერითა ბევრის ბევრითა.

(დ) მის ქვეყანისა სიტურფე რა გაგაგონო მევ, რითა!

43.2 1071

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მათ ბაღთა პირსა დააბეს ნავი საბლითა სამითა,

(ბ) ავთანდილ ტანსა ჯუბანი ჩაიცვა, დაჯდა სკამითა,

(გ) მოასხნეს კაცნი მზიდავნი, დამიზდებულნი დრამითა,

(დ) იგი ყმა ვაჭრობს, თავადობს და თავსა მალავს ამითა.

43.3 1072

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მოვიდა მისი მებაღე, ბაღსა ეახლნეს რომელსა,

(ბ) მას ყმასა უჭვრეტს შეფრფინვით პირსა ელვათა მკრთომელსა ;

(გ) ავთანდილ უხმო, ეუბნა კაცსა არ სიტყვა-მცთომელსა :

(დ) „ვისნი ხართ, ვინ ხართ, რა ჰქვიან მეფესა აქა მჯდომელსა?

43.4 1073

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ წვრილად მითხარ ყველაკაი, – ყმა მას კაცსა ეუბნების, –

(ბ) რა ლარია უფრო ძვირად, ან იეფად რა იხსნების?“

(გ) ჰკადრა: „გხედავ, პირი შენი მზისა პირად მემეცნების;

(დ) რაცა ვიცი, მართლად გკადრებ, მრუდი არა არ გემცნების.

43.5 1074

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ ესეა ზღვათა სამეფო თვისა ათისა სავლითა,

(ბ) თვით გულანშარო – ქალაქი, სავსე ტურფითა მრავლითა;

(გ) აქ მოდის ტურფა ყველაი ნავითა ზღვა-ზღვა მავლითა;

(დ) მელიქ სურხავი ხელმწიფობს, სრული სვითა და დავლითა .

43.6 1075

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „აქა მოსლვითა გაყმდების, კაციცა იყოს ბერები :

(ბ) სმა, გახარება, თამაში, ნიადაგ არს სიმღერები,

(გ) ზამთარ და ზაფხულ სწორად გვაქვს ყვავილი ფერად-ფერები;

(დ) ვინცა გვიცნობენ, გვნატრიან, იგიცა, ვინ-ა მტერები.

43.7 1076

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „დიდ-ვაჭარნი სარგებელსა ამისებრსა ვერ ჰპოვებენ :

(ბ) იყიდიან, გაჰყიდიან, მოიგებენ, წააგებენ ;

(გ) გლახა თვე ერთ გამდიდრდების, სავაჭროსა ყოვლგნით ჰკრებენ;

(დ) უქონელნი წელიწდამდის საქონელსა დაიდებენ .

43.8 1077

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მე ვარ მებაღე უსენის, ვაჭართა უხუცესისა;

(ბ) ესეცა გკადრო ამბავი, საქმე მისისა წესისა:

(გ) თვით ესე ბაღი მისია, თქვენი სადგომი დღესისა ;

(დ) პირველ მას ჰმართებს ჩვენება ყოვლისა უტურფესისა.

43.8.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

პირველ მას ჰმართებს ჩვენება ყოვლისა უტურფესისა. - ტაეპის აზრია: მოსულმა ვაჭრებმა საუკეთესო (უტურფესი) საქონელი ჯერ უსენს უნდა უჩვენონ და მერე გაყიდონ.

43.9 1078

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ რა შემოვლენ დიდ-ვაჭარნი, მას ნახვენ და ძღვენსა სძღვნიან,

(ბ) უჩვენებენ, რაცა ჰქონდეს, სხვაგან ლარსა ვერ გახსნიან,

(გ) უტურფესთა სეფედ დასხმენ, ფასსა მუნვე დაუთვლიან;

(დ) მათ მაშინვე ააზატებს, ვითა სწადდეს, დაჰყიდიან.

43.10 1079

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „თქვენებრთა საპატიოთა მას ჰმართებს გამოსვენება ;

(ბ) დამყენებულთა უბრძანებს, ჰმართებდეს ვის დაყენება .

(გ) აწ იგი აქა არ არის, რას მარგებს მისი ხსენება!

(დ) გამოგებვა და წაყვანა მას ჰმართებს, თქვენი ქენება .

43.11 1080

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ფატმან ხათუნ შინა არის, ხათუნი და ცოლი მისი,

(ბ) პურად კარგი მასპინძელი, მხიარული, არ თუ მქისი ;

(გ) მას ვაცნობო მოსლვა თქვენი, წაგიყვანოს ვითა თვისი ;

(დ) წინა კაცსა მოგაგებებს, ქალაქს შეხვალ ნათლივ, დღისი ”.

43.12 1081

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ავთანდილ უთხრა: „წადიო, აგრე ქმენ, რაცა გწადიან“.

(ბ) მებაღე მირბის, იხარებს, ოფლნი ქვე მკრდამდის ჩასდიან.

(გ) ხათუნსა უთხრა ამბავი: „მე ესე დამიქადიან,

(დ) ყმა მოვა, მისთა მჭვრეტელთა შუქნი მზედ გაიცადიან .

43.12.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ხათუნსა უთხრა ამბავი: „მე ესე დამიქადიან, - იგულისხმება: იმ დიდებული მოყმის დანახვა მესახელება. შესაძლოა ასეთი გაგებაც: ვაცხადებ, საქვეყნოდ ვამბობ (ალ. ჭინჭარაული).

43.13 1082

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ვაჭარი ვინმე, პატრონი არს ქარავნისა დიდისა,

(ბ) საროსა მსგავსი ნაზარდი და მთვარე დღისა შვიდისა;

(გ) შვენის ჯუბა და მოხვევა ძოწეულისა რიდისა .

(დ) მე მიხმო, მკითხა ამბავი და ნირი ლართა სყიდისა “.

43.14 1083

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ფატმან ხათუნს გაეხარნეს, გააგება მონა ათი,

(ბ) მოუკაზმნა ქარვანსრანი, დააყენა ბარგი მათი.

(გ) შემოვიდა ღაწვი-ვარდი, ბროლ- ბალახში, მინა-სათი;

(დ) მისთა მჭვრეტთა დაუსახეს ვეფხსა ტოტი, ლომსა – თათი.

43.15 1084

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ზარი გახდა, შემოაკრბეს ქალაქისა ერნი სრულად,

(ბ) იქით-აქათ იჯრებოდეს : „ ვუჭვრიტოთო ამას რულად !“

(გ) ზოგნი ნდომით შეჰფრფინვიდეს, ზოგნი იყვნეს სულ-წასრულად ;

(დ) მათთა ცოლთა მოიძულვნეს, ქმარნი დარჩეს გაბასრულად .

43.16 1085

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ფატმან, ცოლი უსენისი, გაეგება კართა წინა,

(ბ) მხიარულმან უსალამა, სიხარული დაიჩინა ;

(გ) ერთმანერთი მოიკითხეს, შევიდეს და დასხედეს შინა;

(დ) ფატმან ხათუნს მოსლვა მისი, შე-ვით-ვატყევ, არ ეწყინა.

43.17 1086

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ფატმან ხათუნ – თვალად მარჯვე, არ ყმაწვილი, მაგრა მზმელი,

(ბ) ნაკვთად კარგი, შავ-გრემანი, პირ-მსუქანი, არ პირ-ხმელი,

(გ) მუტრიბთა და მომღერალთა მოყვარული, ღვინის მსმელი;

(დ) დია ედვა სასალუქო დასაბურავ -ჩასაცმელი.

43.18 1087

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მას ღამესა ფატმან ხათუნ უმასპინძლა მეტად კარგა,

(ბ) ყმამან უძღვნა ძღვენი ტურფა, მიმღებელთა თქვეს, თუ: „ვარგა“.

(გ) ფატმანს მისი მასპინძლობა უღირს, ღმერთო, არ დაკარგა;

(დ) სვეს და ჭამეს, დასაწოლად ყმა გავიდა ღამით გარ, გა-.

43.19 1088

▲ზევით დაბრუნება

(ა) დილასა ლარი ყველაი უჩვენა, გაახსნევინა,

(ბ) ტურფანი სეფედ გარდასხნა, ფასიცა დაათვლევინა.

(გ) ვაჭართა უთხრა: „წაიღეთ, – აჰკიდა, გააწევინა, –

(დ) თქვენ, ვითა გინდა, ვაჭრობდით, ნუ გამამჟღავნებთ მე ვინა! “

43.20 1089

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ყმა ვაჭრულად იმოსების, არ ჩაიცვამს არას მისსა,

(ბ) ზოგჯერ იხმის ფატმან მისსა, ზოგჯერ იყვის ფატმანისსა;

(გ) ერთგან სხდიან, უბნობდიან საუბარსა არა მქისსა ;

(დ) ფატმანს ჰკლვიდა უმისობა, რამინისა ვითა ვისსა.

44 XLIII. ფატმანისგან ავთანდილის გამიჯნურება (1090-1092)

▲ზევით დაბრუნება

44.1 1090

▲ზევით დაბრუნება

(ა) სჯობს სიშორე დიაცისა, ვისგან ვითა დაითმობის :

(ბ) გილიზღებს და შეგიკვეთებს, მიგინდობს და მოგენდობის,

(გ) მართ ანაზდად გიღალატებს, გაჰკვეთს, რაცა დაესობის.

(დ) მით დიაცსა სამალავი არასთანა არ ეთხრობის .

44.1.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მართ ანაზდად გიღალატებს, გაჰკვეთს, რაცა დაესობის. - აზრი, როგორც ჩანს, შემდეგია: ქალი უცბადვე მოიკვეთს ყველა ძაფს – თუკი ასეთი არსებობს, – რომლითაც მისი გული შენს გულს მიება. მას დიდი ხნით გულში არაფერი დაესობა – შენდამი გრძნობა დიდი ხნით არ შერჩება.

44.2 1091

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ფატმან ხათუნს ავთანდილის გულსა ნდომა შეუვიდა,

(ბ) სიყვარული მეტის-მეტი მოემატა, ცეცხლებრ სწვიდა.

(გ) დამალვასა ეცდებოდა, მაგრა ჭირთა ვერ მალვიდა,

(დ) იტყვის : „რა ვქმნა, რა მერგების ?“ აწვიმებდა, ცრემლთა ღვრიდა.

44.3 1092

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ მიღმა ვუთხრა, ვა თუ გაწყრეს, შეხედვაცა დამიძვირდეს!

(ბ) თუ არა ვთქვა, რაგვარ გავძლო, ცეცხლი უფრო გამიხშირდეს .

(გ) ვთქვა და მოვკვდე, ანუ დავრჩე, ერთი რამე გამიპირდეს ;

(დ) მას მკურნალმან რაგვარ ჰკურნოს, თუ არ უთხრას, რაცა სჭირდეს!“

45 XLIV. წიგნი ფატმანისა ავთანდილთანა სამიჯნურო (1093-1103)

▲ზევით დაბრუნება

45.1 1093

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დაწერა წიგნი საბრალო, მის ყმისა მისართმეველი,

( ბ ) მისისა მიჯნურობისა, მისთა პატიჟთა მცნეველი,

( გ ) მისთა მსმენელთა გულისა შემძრველი, შემარხეველი,

( დ ) უსტარი შესანახავი, არ ცუდად დასახეველი :

45.2 1094

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჰე, მზეო, ღმერთსა ვინათგან მზედ სწადდი დასაბადებლად,

( ბ ) მით შეგქმნა მოშორვებულთა ჭირთა, არ ლხინთა მწადებლად,

( გ ) ახლოს შემყრელთა დამწველად, მათად ცეცხლისა მადებლად,

( დ ) მნათობთა შენი შეხედვა ტკბილად უჩს, დასაქადებლად .

45.2.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მით შეგქმნა მოშორვებულთა ჭირთა, არ ლხინთა მწადებლად, - ტაეპის აზრია: რადგან ღმერთმა მზედ გაგაჩინა, შენგან შორს მყოფებს შენთან ახლოს ვერმისვლით ტანჯავ, თითქოს მათთვის ჭირი და უბედურება გინდოდეს.

45.3 1095

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შენ გტრფიალობენ მჭვრეტელნი, შენთვის საბრალოდ ბნდებიან,

( ბ ) ვარდი ხარ, მიკვირს, ბულბულნი რად არ შენ ზედა კრფებიან !

( გ ) შენი შვენება ყვავილთა აჭნობს, ჩემნიცა ჭნებიან ;

( დ ) სრულად დამწვარვარ, თუ მზისა შუქნი არ მომესწრებიან .

45.3.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

სრულად დამწვარვარ, თუ მზისა შუქნი არ მომესწრებიან. - ტაეპის მეტაფორულად გამოთქმული აზრია: ვიღუპები, თუ შენმა საპასუხო სიყვარულმა არ მომისწრო.

45.4 1096

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ღმერთი მყავს მოწმად, ვიშიშვი თქვენსა ამისსა თხრობასა,

( ბ ) მაგრა რა ვირგო დღე - კრულმან, სრულად გავჰყრივარ თმობასა !

( გ ) გული ვერ გასძლებს ნიადაგ შავთა წამწამთა სობასა,

( დ ) თუ რას მეწევი, მეწიე, თვარა მივჰხდები ცნობასა .

45.5 1097

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე ვირე ამა წიგნისა პასუხი მომივიდოდეს,

( ბ ) ვცნობდე, გინდოდე საკლავად, ან ჩემი რა გაგვიდოდეს,

( გ ) მუნამდის გავძლო სულთა დგმა, გული რაზომცა მტკიოდეს,

( დ ) სიცოცხლე ანუ სიკვდილი გარდმიწყდეს, ნეტარძი, ოდეს !”

45.5.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ვცნობდე, გინდოდე საკლავად, ან ჩემი რა გაგვიდოდეს, - ტაეპის აზრია: სანამ გავიგებდე, მკლავ შენი უყურადღებობით თუ ანგარიშს მიწევ...

45.6 1098

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფატმან ხათუნ დაწერა და გაუგზავნა წიგნი მისი .

( ბ ) ყმამან ასრე წაიკითხა, და ვინმეა ანუ თვისი ;

( გ ) თქვა : „ არ იცის გული ჩემი, ვინ მაშიკობს, ვისსა ვისი !

( დ ) რომე მიმიჩს სამიჯნურო, რათ ვამსგავსო მე მას ისი !“

45.7 1099

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თქვა : „ ყვავი ვარდსა რას აქმნევს ანუ რა მისი ფერია !

( ბ ) მაგრა მას ზედა ბულბულსა ჯერთ ტკბილად არ უმღერია .

( გ ) უმსგავსო საქმე ყოველი მოკლეა, მით ოხერია .

( დ ) რა უთქვამს, რა მოუჩმახავს, რა წიგნი მოუწერია !“

45.8 1100

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ესეგვარი საზრახავი დაუზრახა გულსა შინა ;

( ბ ) მერმე იტყვის : „ ჩემგან კიდე ჩემი შემწე არავინ - ა ;

( გ ) რასათვისცა გამოჭრილვარ, მისი ძებნა რათგან მინა,

( დ ) რათაცა ვით ვჰპოვებ, მას ვიქმ, გულმან სხვამცა რა ისმინა !

45.9 1101

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ისი დიაცი აქა ზის, მნახავი კაცთა მრავალთა,

( ბ ) მოსადგურე და მოყვარე მგზავრთა, ყოველგნით მავალთა ;

( გ ) მივჰყვე, მიამბობს ყველასა, რაზომცა ცეცხლი მწვავ ალთა,

( დ ) ნუთუ რა მარგოს, გარდახდა მე მისგან ჩემთა ვცნა ვალთა !

45.10 1102

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თქვა : „ დიაცსა ვინცა უყვარს, გაექსვის და მისცემს გულსა,

( ბ ) აუგი და მოყივნება არად შესწონს ყოლა კრულსა ;

( გ ) რაცა იცის, გაუცხადებს, ხვაშიადსა უთხრობს სრულსა ;

( დ ) მიჯობს, მივჰყვე, განღა სამე ვცნობ საქმესა დაფარულსა “.

45.11 1103

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლა იტყვის : „ ვერვინ ვერას იქმს, თუ ეტლი არ მოსთმინდების,

( ბ ) მით, რაცა მინდა, არა მაქვს, რაცა მაქვს, არ მომინდების ;

( გ ) ბინდის გვარია სოფელი, ესე თურ ამად ბინდდების,

( დ ) კოკასა შიგან რაცა დგას, იგივე წარმოსდინდების !“

45.11.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

1103. (ბ)კვლა იტყვის: „ვერვინ ვერას იქმს, თუ ეტლი არ მოსთმინდების, - ტაეპის აზრია: ადამიანი ვერაფერს იზამს, თუ ამას მისი ეტლი – მისი წინასწარგანსაზღვრული ხვედრი – არ გულისხმობს.
(ბ)მით, რაცა მინდა, არა მაქვს, რაცა მაქვს, არ მომინდების; - ტაეპის აზრია: ვისთან ყოფნაც მინდა, ის ჩემთან არაა, ვინც ჩემთანაა, იმასთან ყოფნა არ მინდა.

46 XLV. წიგნი ავთანდილისა ფატმანის პასუხად მიწერილი (1104-1129)

▲ზევით დაბრუნება

46.1 1104

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მიუწერა : „წავიკითხე შენი წიგნი, ჩემი ქება.

(ბ) შენ მომასწარ, თვარა შენგან მე უფრო მჭირს ცეცხლთა დება;

(გ) შენცა გინდა, მეცა მინდა გაუწყვედლად შენი ხლება,

(დ) შეყრა არის პირიანი, ორთავეა რათგან ნება“.

46.2 1105

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ფატმანისსა ვერ გიამბობ, მოემატა რა სიამე!

(ბ) მიუწერა: „ კმარის, რაცა უშენომან ცრემლი ვლამე !

(გ) აწ ვიქმნები თავის წინა, აქა მპოვე მარტო სამე,

(დ) მომისწრაფე შეყრა შენი, რა შეღამდეს, მოდი ღამე“.

46.2.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ფატმანისსა ვერ გიამბობ, მოემატა რა სიამე! - ტაეპის აზრია: ვერ გეტყვით, ფატმანს როგორ ესიამოვნა.

46.3 1106

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მას ღამითვე, საწვეველი რა მიართვეს წიგნი ყმასა,

(ბ) შეღამდა და წა-ცა-ვიდა ; სხვა ემთხვია მონა გზასა :

(გ) „ ამას ღამე ნუ მოხვალო, ვერა მპოვებ შენთვის მზასა“.

(დ) მას ეწყინა, არ დაბრუნდა, თქვა, თუ: “ჰგავსო ეგე რასა!“

46.4 1107

▲ზევით დაბრუნება

(ა) წვეული აღარ დაბრუნდა კვლა ზევე უკუწვევითა .

(ბ) ფატმან ზის წყენით, შევიდა ავთანდილ მარტო-ხე ვითა;

(გ) დიაცსა წყენა შეატყვა, ნახა შესლვითა შე - ვითა ;

(დ) ვერ დაიჩინა შიშითა და მისითავე თნევითა .

46.5 1108

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ერთგან დასხდეს და დაიწყეს კოცნა, ლაღობა წყლიანი,

(ბ) შემოდგა კარსა ყმა ვინმე კეკლუცი, ტან-ნაკვთიანი,

(გ) შემოვლო ახლოს, შემოჰყვა მონა ხრმალ- დარაკიანი ;

(დ) დაჰკრთა, რა ნახა ავთანდილ: ჰგავსო, თუ გზაა კლდიანი .

46.6 1108

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ფატმან რა ნახა, შეშინდა, ძრწის და მიეცა ძრწოლასა.

(ბ) მან გაკვირვებით უჭვრიტა მათსა ლაღობა -წოლასა;

(გ) უთხრა: „არ გიშლი, დიაცო, ფერთა მი და მო კრთოლასა,

(დ) გამითენდების, განანებ მაგა მოყმისა ყოლასა!

46.7 1110

▲ზევით დაბრუნება

(ა) გამკიცხე, ბოზო დიაცო, და დამდევ გასათრეველად,

(ბ) მაგრა სცნობ ხვალე პასუხსა მაგა საქმისა მზღვეველად ;

(გ) ვარ შენთა შვილთა შენითა კბილითა დამაჭმეველად,

(დ) დავშალო, წვერთა ფუ მიყავ, ხელიღა ვრბოდე მე ველად!”

46.8 1111

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ესე თქვა და კაცმან წვერთა მოიზიდნა, გავლნა კარნი;

(ბ) ფატმან შექმნა თავსა ცემა, ღაწვნი ესხნეს ნახოკარნი;

(გ) ცრემლთა, მისთა მონაღვართა, წყაროსაებრ ისმნეს წკარნი,

(დ) თქვა: „დამქოლეთ, მოდით, ქვითა, მომადექით მომაკარნი !“

46.9 1112

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მოსთქვამს: „მოვკალ, ჰაი, ქმარი, ამოვწყვიდენ წვრილნი შვილნი,

(ბ) იავარ-ვყავ საქონელი, უსახონი თვალნი თლილნი,

(გ) გავეყარე საყვარელთა, ვა გამზრდელნი, ვა გაზრდილნი!

(დ) ბოლოდ ვექმენ სახლსა ჩემსა, სიტყვანია ჩემნი წბილნი .“

46.10 1113

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ამას ყველასა ავთანდილ ისმენდა გაცბუნვებული ;

(ბ) უბრძანა: „რა გჭირს, რას იტყვი, რასთვის ხარ აგრე ვებული ?

(გ) რას დაგექადა იგი ყმა, რა ნახა შენგან კლებული ?

(დ) დადუმდი, მითხარ, ვინ იყო ანუ რად საქმედ რებული ?“

46.11 1114

▲ზევით დაბრუნება

(ა) დიაცმან უთხრა: „ჰე, ლომო, ხელი ვარ ცრემლთა დენითა,

(ბ) ნურას ნუ მკითხავ ამბავსა, ვერცა რას გითხრობ ენითა;

(გ) დავხოცენ შვილნი ხელითა, მით ვარ აღარას ლხენითა,

(დ) თავი მოვიკალ უთმინოდ სიყვარულითა შენითა!

46.12 1115

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ესეგვარი დია მიჰხვდეს სიტყვა-მცთარსა, ენა-მეტსა,

(ბ) ხვაშიადთა ვერ-მმალავსა, უჭკუოსა, შმაგსა, რეტსა ;

(გ) ვაგლახითა მეწიენით, გეტყვი ყოვლსა ჩემსა მჭვრეტსა!

(დ) მკურნალმანცა ვერა ჰკურნოს თავისისა სისხლის მხვრეტსა .

46.13 1116

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ ორისაგან ერთი ქმენით, ამის მეტსა ნურას ჰლამით :

(ბ) მო-ვითა-ჰკლავ იმა კაცსა, წადი, მოკალ მალვით ღამით,

(გ) მე და სრულად სახლი ჩემი დახოცასა დაგვხსენ ამით!

(დ) მოხვალ, გითხრობ ყველაკასა, მო-ვით-გითხრა ცრემლთა ლამით ?

46.14 1117

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ თვარა ღამითვე ტვირთები შენი წაიღე ვირითა,

(ბ) დააგდე ჩემი მიდამო, სრულად მიკრიფე, მი-, რითა !

(გ) ვეჭვ, რომე ჩემთა ცოდვათა შენცა აგავსონ ჭირითა;

(დ) თუ დარბაზს მივა იგი ყმა, შვილთა დამაჭმევს პირითა”.

46.15 1118

▲ზევით დაბრუნება

(ა) რა ესე ესმა ავთანდილს ლაღსა, ბუნება-ზეარსა,

(ბ) ადგა და ლახტი აიღო, რა ტურფა რამე მხნე არსა!

(გ) „ამა საქმისა ვერ-ცნობა, – თქვა, – ჩემი სიძუნტე არსა“.

(დ) ნუ ეჭვ სულ-დგმულსა მისებრსა, თუ ვითმე მისებრვე არსა !

46.16 1119

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ფატმანს უთხრა: „კაცი მომეც მასწავლელად, წინამძღვარად,

(ბ) გზასა მართლად წამიყვანოს, თვარა მეშვლად მინდა არად;

(გ) იმა კაცსა ვერა ვხედავ მეომრად და ჩემად დარად,

(დ) რაცა ვუყო, მოგახსენებ, მომიცადე, იყავ წყნარად”.

46.17 1120

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მას მისცა მონა დიაცმან წინამძღვრად, წა-ცა-მყვანელად,

(ბ) კვლა მი-ვე-ჰყივლა : „ ვინათგან ცეცხლი ცხელია, წა ნელად,

(გ) მო-ვითმე-თუ-ჰკლა იგი ყმა ჩემად გულისა მფხანელად,

(დ) ბეჭედი ჩემი აცვია, მას გვედრებ მოსატანელად “.

46.18 1121

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ავთანდილ გავლო ქალაქი მით უებროთა ტანითა ;

(ბ) ზღვის პირსა სახლი ნაგები დგა ქვითა წითელ-მწვანითა,

(გ) ქვეშეთკე სრითა ტურფითა, კვლა ზედათ ბანის-ბანითა,

(დ) დიდროვანითა ტურფითა, მრავლითა თანის-თანითა .

46.19 1122

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მუნ მიჰყავს პირ-მზე ავთანდილ მას მისსა წინამძღომელსა,

(ბ) ხმა-მდაბლად ჰკადრებს : „ ისია სრა მისი, ეძებ რომელსა “.

(გ) უჩვენებს, ეტყვის : „ჰხედაო, ბანსა ზე და ქვე მდგომელსა ?

(დ) იქი წევს ძილად, იცოდი, ანუ ქვე ჰპოვებ მჯდომელსა “.

46.20 1123

▲ზევით დაბრუნება

(ა) კარსა წინა დარაჯანი ორნი უწვეს მას, გლახ, ყმასა.

(ბ) ყმა გავიდა, გაეპარა, დააგდებდეს ვირე ხმასა,

(გ) თვითო ხელი ყელსა მიჰყო, მუნვე მისცნა სულთა ხდასა,

(დ) თავი თავსა შეუტაკა, გაურივა ტვინი თმასა.

46.21 1124

▲ზევით დაბრუნება

(ა) იგი ყმა საწოლს მარტო წვა გულითა ჯავრიანითა;

(ბ) თვალმოსისხული ავთანდილ შედგა ტანითა ჯანითა;

(გ) ვეღარ აესწრა, იდუმალ მოკლა თუ, ვერცა ვცანითა,

(დ) ხელი მოჰკიდა, მიწასა დაასკვნა, დაკლა დანითა.

46.21.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ვეღარ აესწრა, იდუმალ მოკლა თუ, ვერცა ვცანითა, - აზრია: ისე მალულად მოკლა, რომ ვერც კი გავიგეთ, მოკლა თუ არა.

46.22 1125

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მჭვრეტელთა მზე და მებრძოლთა მხეცი და ვითა ზარია,

(ბ) ბეჭდითურთ თითი მოჰკვეთა, ქვესკნელს მიწათა გარია,

(გ) ზღავათაკე სარკმლით გასტყორცა, ზღვისა ქვიშათა დარია,

(დ) მისთვის არცაღა სამარე, არცა სათხარად ბარია.

46.23 1126

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ხმა მათისა დახოცისა არ გაისმა არსით არა.

(ბ) წამოვიდა ვარდი ტკბილი, რასამცა ვით გაემწარა !

(გ) ესე მიკვირს, სისხლი მათი ასრე ვითა მოიპარა!

(დ) რომე პირველ წამოევლო, გზა იგივე წაიარა .

46.24 1127

▲ზევით დაბრუნება

(ა) რა ფატმანისსა შევიდა ლომი, მზე, მოყმე წყლიანი,

(ბ) უბრძანა: „მოვკალ, მან ყმამან დღე ვეღარ ნახოს მზიანი,

(გ) თვით მონა შენი მოწმად მყავს, ფიცი აფიცე ღმრთიანი,

(დ) აჰა თითი და ბეჭედი, და დანა მაქვს სისხლიანი.

46.25 1128

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ აწ მითხარ, თუ რას იტყოდი, რას გაშმაგდი ისრე რეტად ?

(ბ) რას გექადდა ისი კაცი? მესწრაფების მეტის-მეტად!“

(გ) ფატმან ფერხთა მოეხვია: „არა ღირს ვარ პირსა ჭვრეტად!

(დ) გამიმრთელდა გული წყლული, აწყა დავჯე ცეცხლთა შრეტად .

46.26 1129

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მე და უსენი შვილითურთ აწ ახლად დავიბადენით;

(ბ) ლომო, ქებანი შენნიმცა ჩვენ ვითა ვადიადენით !

(გ) ვინათგან სისხლთა იმისთა დაღვრევა დავიქადენით,

(დ) თავითგან გითხრობ ყველასა, თქვენ სმენად დაემზადენით“.

47 XLVI. აქა ფატმანისაგან ნესტან-დარეჯანის ამბის მბობა (1130-1221)

▲ზევით დაბრუნება

47.1 1130

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ამა ქალაქსა წესია დღესა მას ნავროზობასა –

(ბ) არცა ვინ ვაჭრობს ვაჭარი, არცა ვინ წავა გზობასა;

(გ) ყოველნი სწორად დავიწყებთ კაზმასა, ლამაზობასა,

(დ) დიდსა შეიქმან მეფენი პურობა- დარბაზობასა .

47.2 1131

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ჩვენ დიდ- ვაჭართა ზედა - გვაც დარბაზს მიღება ძღვენისა,

(ბ) მათ საბოძვრისა ბოძება ჰმართებს მსგავსისა ჩვენისა,

(გ) ათ დღემდის ისმის ყოველგნით ხმა წინწილისა სმენისა,

(დ) მოედანს მღერა, ბურთობა, დგრიალი ცხენთა დგენისა .

47.3 1132

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ქმარი ჩემი დიდ- ვაჭართა წაუძღვების, უსენ, წინა,

(ბ) მათთა ცოლთა მე წავასხამ, მაწვეველი არად მინა ;

(გ) დედოფალსა ძღვენსა ვუძღვნით, მდიდარი თუ გლახა ვინ- ა,

(დ) დარბაზს ამოდ გავიხარებთ, მხიარულნი მოვალთ შინა.

47.4 1133

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ დღე მოვიდა ნავროზობა, დედოფალსა ძღვენი ვსძღვენით;

(ბ) ჩვენ მივართვით, მათ გვიბოძეს, ავავსენით, ავივსენით ;

(გ) ჟამიერად მხიარულნი წამოვედით ნებით ჩვენით,

(დ) კვლა დავსხედით გახარებად, უნებურნი არ ვიყვენით .

47.5 1134

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ბაღსა შიგან თამაშობად საღამოსა გავე ჟამსა,

(ბ) გავიტანე ხათუნები, – მათი ჭმევა ჩემგან ხამსა,

(გ) მომყვებოდეს მომღერალნი, იტყოდიან ტკბილსა ხმასა,

(დ) ვიმღერდით და ვყმაწვილობდით, ვიცვალებდით რიდე - თმასა .

47.6 1135

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ იქ ბაღსა შიგან ტურფანი სახლნი, ნატიფად გებულნი,

(ბ) მაღალნი, ყოვლგნით მხედველნი, ზღვას ზედა წაკიდებულნი,

(გ) მუნ შევიტანენ ხათუნნი იგი ჩემთანა ხლებულნი,

(დ) კვლა დავიდევით ნადიმი, დავსხედით ამოდ შვებულნი .

47.7 1136

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ვაჭრის ცოლთა მხიარულმან ვუმასპინძლე ამოდ, დურად;

(ბ) სმასა ზედა უმიზეზოდ გავხე რასმე უგემურად,

(გ) რა შემატყვეს, გაიყარა, სხდომილ იყო რაცა პურად,

(დ) მარტო დავრჩი, სევდა რამე შემომექცა გულსა მურად.

47.8 1137

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ უკმოვახვენ სარკმელნი და შევაქცივე პირი გზასა,

(ბ) ვიხედვიდი, ვიქარვებდი კაეშნისა ჩემგან ზრდასა ;

(გ) შორს ამიჩნდა ცოტა რამე, მოცურვიდა შიგან ზღვასა,

(დ) მფრინველად ვთქვი ანუ მხეცად, სხვას ვამსგავსე მემცა რასა !

47.9 1138

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ მაშორვიდა, ვერად ვიცან ; მომეახლა, იყო ნავი;

(ბ) ორთა კაცთა, ტანად შავთა, თვით პირიცა ედგა შავი;

(გ) იქით - აქათ მოსდგომოდეს, ახლოთ უჩნდა ოდენ თავი,

(დ) გამოვიდეს, გამიკვირდა იგი უცხო სანახავი.

47.10 1139

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ გამოზიდნეს იგი ნავი, გამოიღეს ბაღსა წინა,

(ბ) მიიხედნეს, მოიხედნეს, ვინ გვიჭვრეტსო, სადა ვინ- ა,

(გ) ვერა ნახეს სულიერი, ვერცა რამან შეაშინა;

(დ) მე იდუმალ ვიხედვიდი, სულ - ღებული ვიყავ შინა.

47.11 1140

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ მით ნავიდაღმა მათ რამე გარდმოსვეს კიდობანითა,

(ბ) აჰხადეს, ქალი გარდმოხდა უცხოთა რათმე ტანითა,

(გ) თავსა რიდითა შავითა, ქვეშეთ მოსილი მწვანითა,

(დ) მზესა სიტურფედ ეყოფის, იყოს მისითა გვანითა .

47.12 1141

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ რა მობრუნდა ქალი ჩემკე, შემოადგეს სხივნი კლდესა,

(ბ) ღაწვთა მისთა ელვარება ელვარებდა ხმელთა, ზესა ;

(გ) დავიწუხენ, თვალნი ყოლა ვერ შევადგენ, ვითა მზესა,

(დ) უკმოვიხაშ კარი, ჩემგან მათი ჭვრეტა ვერა ცნესა .

47.13 1142

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ მოვიხმენ ოთხნი მონანი, ჩემსა წინაშე მდგომელნი,

(ბ) ვუჩვენე: „ ჰხედავთ, ინდოთა ტყვედ ჰყვანან შუქნი რომელნი?

(გ) ჩაეპარენით, ჩაედით წყნარად, ნუ ჩქარად მხლტომელნი,

(დ) მოგყიდონ, ფასი მიეცით, რასაცა იყვნენ მნდომელნი.

47.14 1143

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ თუ არ მოგცენ, ნუღარ მისცემთ, წაჰგვარეთ და დახოცენით,

(ბ) მოიყვანეთ ისი მთვარე, ქმენით კარგად, ეცადენით!“

(გ) ჩემნი ყმანი ზედადაღმა ჩაეპარნეს, ვითა ფრენით,

(დ) დაევაჭრნეს, არ მოჰყიდეს, შავნი ვნახენ მეტად წყენით.

47.15 1144

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ მე სარკმელთა გარდავადეგ, რა შევიგენ, არ მოჰყიდეს,

(ბ) შევუზახენ: „ დახოცენით!“, დაიპყრნეს და თავსა სჭრიდეს;

(გ) იგი ზღვასა შეასრივნეს, შემოადგეს ქალსა, სცვიდეს ;

(დ) ჩავეგებე, გამოვჰგვარე, ზღვის პირს ხანსა არ დაზმიდეს .

47.16 1145

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ რა გიამბო ქება მისი, რა სიტურფე, რა ნაზობა!

(ბ) ვფიცავ, რომე იგი მზეა, არა ჰმართებს მზესა მზობა!

(გ) ვინ გაიცდის შუქთა მისთა, ვინმცა ვით ქმნა ნახაზობა !

(დ) მე თუ დამწვავს, აჰა მზა ვარ, აღარ უნდა ამას მზობა !

47.16.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მე თუ დამწვავს, აჰა მზა ვარ, აღარ უნდა ამას მზობა! - ტაეპის აზრია: ამას საგანგებო მზადება აღარ უნდა, ისეც ყოველთვის მზად ვარ, მისი მშვენიერების წინაშე აღტაცებისაგან დავიწვა.

47.17 1146

▲ზევით დაბრუნება

( ა) ესე სიტყვა დაასრულა, ფატმან იკრნა პირსა ხელნი;

(ბ) ავთანდილსცა აეტირნეს, გარდმოყარნა ცრემლნი ცხელნი;

(გ) ერთმანერთი დაავიწყდა, მისთვის გახდეს ვითა ხელნი,

(დ) ღვარმან, ზედათ მონადენმან, გააწყალნა ფიფქნი თხელნი .

47.18 1147

▲ზევით დაბრუნება

( ა) მოიტირეს, ყმამან უთხრა: „ ნუღარ გასწყვედ, გაასრულე !”.

(ბ) ფატმან იტყვის : „ მივეგებე, გული მისთვის ვაერთგულე,

(გ) გარდვუკოცნე ყოვლი ასო, თავი ამად მოვაძულე,

(დ) ზედა დავსვი ტახტსა ჩემსა, შევეკვეთე, გავესულე.

47.19 1148

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ვჰკადრე : „ მითხარ, ვინ ხარ, მზეო, ანუ შვილი ვისთა ტომთა?

(ბ) იმა ზანგთა სით მოჰყვანდი შენ, პატრონი ცისა ხომთა ?

(გ) მან პასუხი არა მითხრა მე სიტყვათა ესეზომთა,

(დ) ას - ნაკეცი წყარო ვნახე ცრემლთა, მისთა მონაწთომთა .

47.20 1149

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ რა მივაჭირვე კითხვითა, მეტითა საუბარითა,

(ბ) გულ - ამოხვინჩვით ატირდა მით რამე ხმითა წყნარითა ;

(გ) ბროლ- ლალსა ღვარი ნარგისთათ მოსდის გიშრისა ღარითა;

(დ) მისი მჭვრეტელი დავიწვი, გავხე გულითა მკვდარითა.

47.20.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ბროლ-ლალსა ღვარი ნარგისთათ მოსდის გიშრისა ღარითა; - ტაეპის აზრია: ქუთუთოებიდან (ნარგიზებიდან) ცრემლის ღვარი წამწამებით (გიშრის ღარით) მოედინება ბროლივით თეთრსა და ლალივით ფეროვან სახეზე.

47.21 1150

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ მითხრა: „ შენ ჩემთვის, დედაო, ხარ უმჯობესი დედისა,

(ბ) რას აქმნევ ჩემსა ამბავსა, ზღაპარი არის ყბედისა!

(გ) ღარიბი ვინმე, შემსწრობი ვარ უბედოსა ბედისა;

(დ) თუ რაცა მკითხო, ძალიმცა გიგმია არსთა მხედისა! “

47.22 1151

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ვთქვი: „ უჟამოდ არ წესია მოყვანა და მზისა ხმობა :

(ბ) მომყვანელი გაშმაგდების და წაუვა ერთობ ცნობა ;

(გ) ხმობა უნდა ჟამიერად, სააჯოსა ყოვლსა თხრობა .

(დ) რად არ ვიცი ამა მზისა საუბრისა უჟამობა ?“

47.22.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) „ვთქვი: „უჟამოდ არ წესია მოყვანა და მზისა ხმობა:
(ბ) მომყვანელი გაშმაგდების და წაუვა ერთობ ცნობა;
(გ) ხმობა უნდა ჟამიერად, სააჯოსა ყოვლსა თხრობა. - ა, ბ და გ ტაეპებში, როგორც ჩანს, იგულისხმება რაღაც რიტუალი.

47.23 1152

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ავიყვანე იგი პირ- მზე ნაქები და ვერ ვთქვი უქი ;

(ბ) სურვილმან და მზემან მისმან, ძლივ დავმალე მისი შუქი!

(გ) ჩამოვჰბურე მრავალ- კეცი სტავრა მძიმე, არ სუბუქი;

(დ) ცრემლსა სეტყვს და ვარდსა აზრობს, წამწამთაგან მოქრის ბუქი .

47.23.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ცრემლსა სეტყვს და ვარდსა აზრობს, წამწამთაგან მოქრის ბუქი. - ტაეპის აზრი იქნება: ნესტანი ტირის და თვალს ახამხამებს, ისე რომ მისი გრძელი წამწამები ქარს აყენებს. მაგრამ უფრო ახლოა ჭეშმარიტებასთან სხვა გაგება. ბუქი ძლიერი ქარია. მეტაფორა გამოხატავს იმ მძლავრსა და ზარდამცემ შთაბეჭდილებას, რასაც ნესტანის პირისახე მნახველზე ახდენს.

47.24 1153

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ მოვიყვანე შინა ჩემსა იგი პირ- მზე ტანით ალვით,

(ბ) მოვუკაზმე სახლი ერთი, შიგან დავსვი მეტად მალვით,

(გ) არვის ვუთხარ სულიერსა, შევინახე ფარვით, კრძალვით,

(დ) ერთი ზანგი ვამსახურე, მე შევიდი, ვნახი ხალვით .

47.25 1154

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ვით გიამბო საკვირველი მე, გლახ, მისი ყოფა- ქცევა,

(ბ) დღე და ღამე გაუწყვედლად ტირილი და ცრემლთა ფრქვევა!

(გ) შევეხვეწი : „ დადუმდიო “, წამ ერთ ჰქონდის ჩემი თნევა,

(დ) აწ უმისოდ ვით ცოცხალ ვარ, ჰაი ჩემთვის, ვაგლახ მე, ვა!

47.26 1156

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ შინა შევიდი, მას წინა ედგის ცრემლისა გუბები,

(ბ) შიგან სისხლისა მორევსა ეყრდნის გიშრისა შუბები,

(გ) მელნისა ტბათათ იღვრების სავსე სათისა რუბები,

(დ) შუა ძოწსა და აყიყსა სჭვირს მარგალიტი ტყუბები.

47.26.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

შუა ძოწსა და აყიყსა სჭვირს მარგალიტი ტყუბები. - ტაეპის აზრია: წითელ ბაგეებს შორის შეტყუპებული მარგალიტივით თეთრი კბილები უბრწყინავს.

47.27 1156

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ჟამი ვერ ვპოვე კითხვისა ნიადაგ ცრემლთა ღვრისაგან,

(ბ) თუმცა მეკითხა: „ ვინ ხარ და ეგრე გასრული – რისაგან?“

(გ) მჩქეფრად სისხლისა ნაკადი მოსდის ალვისა ხისაგან,

(დ) მას ხორციელი რა გასძლებს სხვა, კიდეგანი ქვისაგან !

47.27.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

. მჩქეფრად სისხლისა ნაკადი მოსდის ალვისა ხისაგან, - აზრი, როგორც ჩანს, შემდეგია: მას, ალვის ხის მსგავსს, ცრემლი ჩქეფით მოსდის.

47.28 1157

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ არად უნდის საბურავი, არცა წოლა საგებლითა,

(ბ) მიწყივ იყვის რიდითა და მით ერთითა ყაბაჩითა,

(გ) მკლავი მისი სასთაულად მიიდვის და მიწვის მითა,

(დ) ძლივ ვაჭამი ცოტა რამე ათასითა შეხვეწითა.

47.29 1158

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ სხვა გიამბო საკვირველი რიდისა და ყაბაჩისა;

(ბ) ვარ მნახავი ყოვლისავე უცხოსა და ძვირფასისა,

(გ) მაგრა მისი არა ვიცი, ქმნილი იყო რაგვარ რისა:

(დ) სილბო ჰქონდა ნაქსოვისა და სიმტკიცე – ნაჭედისა.

47.30 1159

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ მან ტურფამან სახლსა ჩემსა ეგრე დაყო ხანი დიდი;

(ბ) ვერ გავანდევ ქმარსა ჩემსა, შესმენისა მქონდა რიდი,

(გ) ვთქვი: „ თუ ვუთხრობ, ვიცი, დარბაზს გამამჟღავნებს ისი ფლიდი “.

(დ) ესე მეყო საგონებლად, შევიდი თუ გამოვიდი .

47.31 1160

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ვთქვი: „ თუ არ ვუთხრა, რა ვუყო, ჩემგან რა მოეგვარების?

(ბ) არცა რა ვიცი, რა უნდა, რა ვისგან მოეხმარების ;

(გ) ქმარი რა მიგრძნობს, მო - ცა - მკლავს, ვეღარა მომეფარების ;

(დ) ვითა დავმალო ნათელი, ვინ მზესა დაედარების?!

47.32 1161

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ მე, გლახ, მარტომან რა ვუყო, მიმატებს ცეცხლთა დებასა!

(ბ) მო და გავანდო, ნუ შევალ უსენის შეცოდებასა !

(გ) არ გამამჟღავნოს, ვაფიცო, თუ მომცემს იმედებასა,

(დ) სულსა ვერ წასწყმედს, ვერა იქმს ფიცისა გაცუდებასა “.

47.33 1162

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ მივე მარტო, ქმარსა ჩემსა ველაღობე, ველაციცე,

(ბ) მერმე ვუთხარ: „ გითხრობ რასმე, მაგრა პირველ შემომფიცე,

(გ) არვის უთხრა სულიერსა, საფიცარი მომეც მტკიცე“.

(დ) ფიცი ფიცა საშინელი: „ თავიცაო კლდეთა ვიცე !

47.34 1163

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ რაცა მითხრა, სიკდილამდის არვის ვუთხრა სულიერსა,

(ბ) არა ბერსა, არა ყმასა, მოყვარესა, არცა მტერსა“.

(გ) მერმე ვუთხარ ყველაკაი უსენს, კაცსა ლმობიერსა :

(დ) „ მოდი, მომყევ აქა სამე, მო, გიჩვენებ მზისა ფერსა “.

47.35 1164

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ადგა, ამყვა და წავედით, შევვლენით კარნი სრისანი,

(ბ) უსენ გაჰკვირდა, გა - ცა - ჰკრთა, რა შუქნი ნახნა მზისანი;

(გ) თქვა: „ რა მიჩვენე, რა ვნახე, რანია, ნეტარ, რისანი?!

(დ) თუ ხორციელი არისცა, თვალნიმცა მრისხვენ ღმრთისანი !“

47.36 1165

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ვთქვი, თუ: „ არცა რა მე ვიცი ამისი ხორციელობა,

(ბ) რაცა რა გითხარ, მის მეტი არა მაქვს მეცნიერობა ;

(გ) მე და შენ ვჰკითხოთ, ვინ არის, ვისგან სჭირს ისი ხელობა,

(დ) ნუთუ რა გვითხრას, ვეაჯნეთ, ქმნას დიდი ლმობიერობა“.

47.37 1166

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ მივედით, გვქონდა ორთავე კრძალვა მისისა კრძალისა ;

(ბ) ვჰკადრეთ, თუ: „ მზეო, სახმილი გვედების შენგან ალისა!

(გ) გვითხარ, რა არის წამალი მთვარისა შუქ -ნამკრთალისა ?

(დ) რას შეუქმნიხარ ზაფრანად შენ, ფერად მსგავსი ლალისა?“

47.38 1167

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ რაცა ვჰკითხეთ, არა ვიცი, ესმა ანუ არ ისმენდა:

(ბ) ვარდი ერთგან შეეწება, მარგალიტსა არ აჩენდა;

(გ) გველნი მოშლით მოეკეცნეს, ბაღი შეღმა შე - რა - შენდა,

(დ) მზე ვეშაპსა დაებნელა, ზედა რათმცა გაგვითენდა!

47.38.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ვარდი ერთგან შეეწება, მარგალიტსა არ აჩენდა; - ტაეპის აზრია: ნესტანს პირი მოეკუმა – ტუჩი ტუჩზე მიეწებებინა, კბილებს არ აჩენდა.

47.39 1168

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ვერა დავჰყარეთ პასუხი ჩვენ საუბრითა ჩვენითა:

(ბ) ვეფხი- ავაზა პირ- ქუშად ზის, წყრომა ვერ ვუგრძენითა .

(გ) კვლაცა ვაწყინეთ, ატირდა მჩქეფრად ცრემლისა დენითა,

(დ) „ არა ვიციო, მიმიშვით !“ – ეს ოდენ გვითხრა ენითა.

47.40 1169

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ დავსხედით და მას თანავე ვიტირეთ და ცრემლი ვლამეთ,

(ბ) რაცა გვეთქვა, შევინანეთ, სხვამცა რაღა შევაწამეთ !

(გ) ძლივ ვიაჯეთ, შევიხვეწეთ, დავადუმეთ, დავაამეთ,

(დ) ჩვენ მივართვით ხილი რამე, მაგრა ვერა ვერ ვაჭამეთ.

47.41 1170

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ უსენ იტყვის : „ ბევრ- ათასნი ჭირნი ამან ამიხოცნეს ;

(ბ) ესე ღაწვნი მზისად ხმანან, კაცთაგანმცა ვით იკოცნეს !

(გ) უმართლეა, ვერ - მჭვრეტელმან თუ პატიჟნი იასოცნეს,

(დ) მე თუ შვილნი მირჩევნიან, ღმერთმან იგი დამოხოცნეს !“

47.42 1171

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ მას ვუჭვრიტეთ დიდი ხანი, წამოვედით სულთქმით, ახით .

(ბ) შეყრა გვიჩნდის სიხარულად, გაყრა დიდად ვივაგლახით .

(გ) ვაჭრობისა საქმისაგან მოვიცალით, იგი ვნახით,

(დ) გულნი ჩვენნი გაუშვებლად დაეტყვევნეს მისით მახით.

47.43 1172

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ რა გარდახდა ხანი რამე, გამოვიდეს ღამე- დღენი,

(ბ) უსენ მითხრა: „ არ მინახავს ძოღანდლითგან მეფე ჩვენი.

(გ) მივაზირებ, წავალ, ვნახავ, ვუდარბაზო, ვუძღვნა ძღვენი“.

(დ) მოვახსენე: „ დია, ღმერთო, ბრძანებაა ეგე თქვენი!“

47.44 1173

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ უსენ ტაბაკსა დააწყო მარგალიტი და თვალები.

(ბ) დავჰვედრე : „ დარბაზს დაგხვდების დარბაზის ერი მთრვალები;

(გ) ამა ქალისა ამბავსა, მომკალ, თუ არ ეკრძალები “.

(დ) კვლა შემომფიცა: „ არ ვიტყვი, თავსაცა მეცეს ხრმალები!“

47.45 1174

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ უსენ მივიდა, ხელმწიფე დაჰხვდა ნადიმად მჯდომელი,

(ბ) – უსენ, არიფი მეფისა, მეფეცა მისი მნდომელი, –

(გ) წინა მიისვა, შეიძღვნა, ძღვენი მიართვა რომელი .

(დ) აწ ნახო მთრვალი ვაჭარი, ცქაფი, უწრფელი, მსტრომელი!

47.46 1175

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ რა მეფემან უსენს წინა სვა მრავალი დოსტაქანი,

(ბ) კვლა შესვეს და კვლა აუვსნეს სხვა ფარჩნი და სხვა ჭიქანი.

(გ) დაავიწყდეს იგი ფიცნი, რა მუსაფნი, რა მაქანი !

(დ) მართლად თქმულა: „ არა ჰმართებს ყვავსა ვარდი, ვირსა – რქანი“.

47.47 1176

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ უთხრა დიდმან ხელმწიფემან უჭკუოსა უსენს, მთრვალსა:

(ბ) „ დია მიკვირს, საძღვნოდ ჩვენად სით მოიღებ ამა თვალსა,

(გ) მარგალიტსა დიდროვანსა, უსახოსა ჰპოვებ ლალსა?

(დ) ვერ გარდვიხდი, თავმან ჩემმან, ძღვენთა შენთა ნაათალსა “.

47.48 1177

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ თაყვანის- სცა უსენ, ჰკადრა : „ ჰე, მაღალო ხელმწიფეო,

(ბ) ზეცით შუქთა მომფენელო, მარჩენალო, არსთა მზეო !

(გ) რაცა სხვა მაქვს, ვისი არის ოქრო, თუნდა საჭურჭლეო ?

(დ) დედის მუცლით რა გამომყვა? მბოძებია თქვენგან მეო.

47.49 1178

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ამას გკადრებ, თავმან თქვენმან, არა გმართებს მადლი ძღვნისა;

(ბ) სხვა რამე მითქს, სარძლო თქვენი, შესართავი თქვენის ძისა;

(გ) მას უცილოდ დამიმადლებთ, ოდენ ჰნახოთ მსგავსი მზისა;

(დ) მაშინ მეტად გაამრავლოთ თქვენ ბრძანება ნეტარძისა “.

47.50 1179

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ რას ვაგრძელებდე? გატეხა ფიცი, სიმტკიცე სჯულისა,

(ბ) უამბო პოვნა ქალისა, მჭვრეტთაგან მზედ სახულისა.

(გ) მეფესა მეტად ეამა, მიეცა ლხინი გულისა,

(დ) უბრძანა დარბაზს მოყვანა, სრულ - ქმნა უსენის თქმულისა.

47.51 1180

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ მე აქა ჩემსა ამოდ ვჯე, მუნამდის არ მიკვნესია.

(ბ) შემოდგა კარსა მეფისა მონათა უხუცესია,

(გ) თანა ჰყვა მონა სამოცი, ვით ხელმწიფეთა წესია,

(დ) მოვიდეს, დია გავჰკვირდი, ვთქვი: „ რამე საქმე ზესია “.

47.52 1181

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ მისალამეს, „ ფატმან, – მითხრეს, – ბრძანებაა ღმრთისა სწორთა :

(ბ) დღეს რომელი უსენ შესძღვნა ქალი, მსგავსი მზეთა ორთა,

(გ) აწ მოგვგვარე, წავიყვანოთ, ვლა არ გვინდა გზათა შორთა”.

(დ) ესე მესმა, დამტყდეს ცანი, რისხვა ღმრთისა ეცა გორთა.

47.53 1182

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ მე გაკვირვებით კვლა ვჰკითხე: „ რა ქალი გინდა, რომელი?“

(ბ) მათ მითხრეს: „ უსენ შემოსძღვნა პირი ელვათა მკრთომელი “.

(გ) არა მარგებდა, დაესკვნა დღე ჩემთა სულთა მხდომელი,

(დ) ავთრთოლდი, ავდეგ ვეღარა, ვერცა ქვე ვიყავ მჯდომელი.

47.54 1183

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ შევე, ვნახე იგი ტურფა მტირალად და ცრემლ- დასხმულად,

(ბ) ვჰკადრე : „ მზეო, ბედმან შავმან ვით მიმუხთლა, ჰხედავ, რულად !

(გ) ცა მობრუნდა რისხვით ჩემთვის, იავარ - მყო, ამფხვრა სრულად,

(დ) შემასმინეს, მეფე გითხოვს, ვარ ამისთვის გულ- მოკლულად“.

47.55 1184

▲ზევით დაბრუნება

„ მან მითხრა: „ დაო, ნუ გიკვირს, ეგე რაზომცა ძნელია !

ბედი უბედო ჩემზედა მიწყივ ავისა მქმნელია.

კარგი რა მჭირდეს, გიკვირდეს, ავი რა საკვირველია!

სხვა- და- სხვა ჭირი ჩემზედა არ ახალია, ძველია“.

47.56 1185

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ თვალთათ, ვითა მარგალიტი, გარდმოყარა ცრემლი ხშირი,

(ბ) ადგა ასრე გულ- უშიშრად, ვეფხი იყო ანუ გმირი,

(გ) ლხინი ლხინად არად უჩნდა, მართ აგრეთვე ჭირად ჭირი.

(დ) მთხოვა, გარე აჯიღითა მოიბურა ტანი, პირი.

47.57 1186

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ შევე საჭურჭლეს, რომელსა ფასი არ დაედებოდა,

(ბ) თვალ- მარგალიტი ავიღე, რაც ოდენ ამეღებოდა,

(გ) თვითო და თვითო თვითოსა ქალაქსა ეფასებოდა,

(დ) მივე, მას წელთა შევარტყი, შავ- გული ვისთვის კვდებოდა.

47.58 1187

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ვარქვი : „ ჩემო, განღა სადმე გეხმარების ესეგვარი “.

(ბ) მათ მონათა ხელთა მივეც იგი პირი, მზისა დარი.

(გ) ცნა მეფემან, მოეგება, ჰკრეს ტაბლაკსა, გახდა ზარი ;

(დ) იგი მივა თავ- მოდრეკით წყნარი, არას მოუბარი .

47.59 1188

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ზედა მოატყდა მჭვრეტელი, გახდა ზათქი და ზარები,

(ბ) ვერ იჭირვიდეს სარანგნი, მუნ იყო არ- სიწყნარები;

(გ) იგი რა ნახა მეფემან, საროსა მსგავსი ნარები,

(დ) გაკრთომით უთხრა: „ ჰე, მზეო, აქა ვით მოიგვარები ?“

47.60 1189

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ვით მზემან, მისნი მჭვრეტელნი შექმნნა თვალისა მფახველად ;

(ბ) მეფემან ბრძანა: „ გამხადა ნახული მე უნახველად!

(გ) ღმრთისაგან კიდე ვინმც იყო კაცი ამისად მსახველად !

(დ) ჰმართებს ამისსა მიჯნურსა, ხელი თუ რბოდეს, ახ, ველად!”

47.60.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

„ვით მზემან, მისნი მჭვრეტელნი შექმნნა თვალისა მფახველად; - ტაეპის აზრია: ნესტანმა მნახველებს თვალი მოსჭრა.

47.61 1190

▲ზევით დაბრუნება

( ა) გვერდსა დაისვა, ეუბნა ტკბილითა საუბარითა:

(ბ) „ მითხარო, ვინ ხარ, ვისი ხარ, მოსრული ვისით გვარითა ?“

(გ) მან არა გასცა პასუხი პირითა, მზისა დარითა,

(დ) თავ- მოდრეკილი, დაღრეჯით ქვე ზის ცნობითა წყნარითა .

47.62 1191

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ არ ისმენდა მეფისასა, რასა გინდა უბრძანებდა,

(ბ) სხვაგან იყო გული მისი, სხვასა რასმე იგონებდა ;

(გ) ვარდი ერთგან შეეწება, მარგალიტსა არ აღებდა,

(დ) მჭვრეტნი მისნი გააკვირვნა, რასამცა ვინ იაზრებდა !

47.62.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ვარდი ერთგან შეეწება, მარგალიტსა არ აღებდა, - ტაეპის აზრია: ტუჩები მოეკუმა, კრიჭა შეეკრა.

47.63 1192

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ მეფე ბრძანებს: „ რა შევიგნათ, გული ჩვენი რათ იხსნების?

(ბ) ამა ორთა კიდეგანი აზრი არა არ იქმნების:

(გ) ან ვისიმე მიჯნურია, საყვარელი ეგონების,

(დ) მისგან კიდე არვისად სცალს, არცაღა ვის ეუბნების,

47.64 1193

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ანუ არის ბრძენი ვინმე, მაღალი და მაღლად მხედი,

(ბ) არცა ლხინი ლხინად უჩანს, არცა ჭირი ზედა - ზედი,

(გ) ვით ზღაპარი, ასრე ესმის უბედობა, თუნდა ბედი,

(დ) სხვაგან არის, სხვაგან ფრინავს, გონება უც, ვითა ტრედი.

47.65 1194

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ღმერთმან ქმნას, შინა მოვიდეს ძე ჩემი გამარჯვებული,

(ბ) მე დავახვედრო ესე მზე, და-, მისთვის დამზადებული;

(გ) მან ათქმევინოს ნუთუ რა, ჩვენცა ვცნათ გაცხადებული,

(დ) მუნამდის მთვარე შუქ - კრთომით ჯდეს, მზისა მოშორვებული“.

47.66 1195

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ ხელმწიფისა შვილსა გითხრობ კარგსა ყმასა, გულოვანსა,

(ბ) უებროსა ზნედ და თვალად, შვენიერსა პირსა, ტანსა;

(გ) მაშინ ლაშქარს წასრულიყო, მუნ დაჰყოფდა დიდსა ხანსა,

(დ) მამა მისთვის ამზადებდა მას მნათობთა დასაგვანსა .

47.67 1196

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ მოიღეს, ტანსა ჩააცვეს შესამოსელი ქალისა,

(ბ) მას ზედა შუქი მრავალი ჩნდა მნათობისა თვალისა,

(გ) დაადგეს თავსა გვირგვინი ერთობილისა ლალისა,

(დ) მუნ ვარდსა ფერი აშვენებს ბროლისა გამჭვირვალისა .

47.68 1197

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ მეფემან ბრძანა: „ მოკაზმეთ საწოლი უფლის- წულისა!“

(ბ) დაუდგეს ტახტი ოქროსა, წითლისა მაღრიბულისა ;

(გ) ადგა თვით დიდი ხელმწიფე, პატრონი სრისა სრულისა,

(დ) მას ზედა დასვა იგი მზე, ლხინი მჭვრეტელთა გულისა.

47.69 1198

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ უბრძანა ცხრათა ხადუმთა დადგომა მცველად კარისად,

(ბ) ხელმწიფე დაჯდა ნადიმად, მსგავსად მათისა გვარისად,

(გ) უბოძა უსენს უზომო მუქფად მის მზისა დარისად .

(დ) სცემენ ბუკსა და ტაბლაკსა მოსამატებლად ზარისად .

47.69.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ხელმწიფე დაჯდა ნადიმად, მსგავსად მათისა გვარისად, - ტაეპის აზრია: მეფე კვლავ ნადიმს შეუდგა,

47.70 1199

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ გააგრძელეს ნადიმობა, სმა შეიქმნა მეტად გრძელი,

(ბ) ქალი პირ- მზე ბედსა ეტყვის : „ რა ბედი მიც ჩემი მკლველი!

(გ) სადაური სად მოსრულვარ, ვის მივჰხვდები ვისთვის ხელი !

(დ) რა ვქმნა, რა ვყო, რა მერგების, სიცოცხლე მჭირს მეტად ძნელი!“

47.71 1200

▲ზევით დაბრუნება

( ა) „ კვლაცა იტყვის : „ ნუ დავაჭნობ შვენებასა ვარდთა ფერსა !

(ბ) ვეცადო რას, ნუთუ ღმერთმან მომარიოს ჩემსა მტერსა!

(გ) სიკვდილამდის ვის მოუკლავს თავი კაცსა მეცნიერსა ?

(დ) რა მისჭირდეს, მაშინ უნდან გონებანი გონიერსა!“

47.72 1201

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ხადუმნი იხმნა, უბრძანა : „ ისმინეთ, მოდით ცნობასა !

(ბ) მოღორებულხართ, დამცთარხართ თქვენ ჩემსა პატრონობასა,

(გ) დამცთარა თქვენი პატრონი, ჩემსა თუ ჰლამის სძლობასა,

(დ) ჩემთვის ბუკსა და ტაბლაკსა ცუდად, გლახ, იცემს, ნობასა .

47.73 1202

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ არ ვარგვარ თქვენად დედოფლად, ჩემი გზა კიდეგანია ;

(ბ) მაშოროს ღმერთმან მამაცი, პირად მზე, სარო - ტანია !

(გ) სხვასა რას მნუკევთ საქმესა, ჩემნი საქმენი სხვანია,

(დ) თქვენთანა ჩემი სიცოცხლე არ ჩემი შესაგვანია .

47.74 1203

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ უცილოდ თავსა მოვიკლავ, გულსა დავიცემ დანასა,

(ბ) თქვენ დაგხოცს თქვენი პატრონი, სოფელს ვერ დაჰყოფთ ხანასა ;

(გ) ესე სჯობს : მოგცე საჭურჭლე, მძიმე მარტყია ტანასა,

(დ) მე გამაპარეთ, გამიშვით, თვარა დაიწყებთ ნანასა !“;

47.75 1204

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შემოიხსნა მარგალიტი, შემოერტყა რაცა თვალი,

(ბ) მოიხადა გვირგვინიცა, გამჭვირვალი, ერთობ ლალი ;

(გ) მისცა, უთხრა : „ გამომიღეთ, გეაჯები გულ - მხურვალი,

(დ) მე გამიშვით, ღმერთსა თქვენსა მიავალეთ თქვენი ვალი !“

47.75.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მე გამიშვით, ღმერთსა თქვენსა მიავალეთ თქვენი ვალი!“ - ტაეპის აზრია: ამ კეთილი საქმით ღმერთის წინაშე ვალი მოიხადეთ.

47.76 1205

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მონათა მიჰხვდა სიხარბე მის საჭურჭლისა ძვირისა,

(ბ) დაჰვიწყდა შიში მეფისა, ვითა ერთისა გზირისა,

(გ) გამოპარება დაასკვნეს მის უებროსა პირისა .

(დ) ნახეთ, თუ ოქრო რასა იქმს, კვერთხი ეშმაკთა ძირისა !

47.76.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ნახეთ, თუ ოქრო რასა იქმს, კვერთხი ეშმაკთა ძირისა! - ტაეპის აზრია: ოქრო ეშმაკის ძირიდან ამოზრდილი ხის კვერთხია.

47.77 1206

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვა, ოქრო მისთა მოყვასთა აროდეს მისცემს ლხენასა,

(ბ) დღედ სიკვდილამდის სიხარბე შეაქმნევს კბილთა ღრჭენასა,

(გ) შესდის და გასდის, აკლია, ემდურვის ეტლთა რბენასა,

(დ) კვლა აქა სულსა დაუბამს, დაუშლის აღმაფრენასა .

47.78 1207

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რა ხადუმთა აუსრულეს საქმე მისი საწადელი,

(ბ) ერთმან ტანსა აიხადა, მისცა მისი ჩასაცმელი,

(გ) სხვანი კარნი გამოარნეს, იჯარვოდა დარბაზს მსმელი .

(დ) დარჩა მთვარე გველისაგან, გავსებული, ჩაუნთქმელი .

47.79 1208

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მონანიცა გარდიხვეწნეს, გაიპარნეს მასვე თანა .

(ბ) ქალმან კარსა დამირეკა, ფატმანობა ჩემი ბრძანა .

(გ) გავე, ვიცან, მოვეხვივე, გამიკვირდა მეცა განა !

(დ) შინა ყოლა არ შემომყვა : „ რად მაწვევო “, შემანანა .

47.80 1209

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მიბრძანა : „ თავი ვიყიდე მოცემულითა შენითა,

(ბ) მუქაფა ღმერთმან შემოგზღოს მოწყალებითა ზენითა !

(გ) ვეღარ დამმალავ, გამიშვი, ფიცხლა გამგზავნე ცხენითა,

(დ) სადამდის სცნობდეს ხელმწიფე, კაცთა მომწევდეს რბენითა “.

47.81 1210

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შევე ფიცხლა საჯინიბოს, ავხსენ ცხენი უკეთესი,

(ბ) შევუკაზმე, ზედა შევსვი მხიარული, არ მოკვნესი ;

(გ) ჰგვანდა, ოდეს ლომსა შეჯდეს მზე, მნათობთა უკეთესი .

(დ) წახდა ჩემი ჭირნახული, ვერ მოვიმკე, რაცა ვთესი !

47.82 1211

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დღე მიიყარა, ხმა გახდა, მოვიდა მისი მდევარი,

(ბ) მოიცვეს შიგან ქალაქი, შეიქმნა მოსაწევარი ;

(გ) მე მკითხეს, ვარქვი : „ თუ ჰპოვოთ მუნ სახლსა, სადა მე ვარი,

(დ) მეფეთა ვიყო შემცოდე და მათთა სისხლთა მზღვევარი !“

47.83 1212

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მონახეს, ვერა შეიგნეს, შეიქცეს გაწბილებულნი,

(ბ) მას აქათ იგლოვს ხელმწიფე და ყოვლნი მისნი ხლებულნი .

(გ) დაჰხედენ დარბაზის ერთა, შევლენ ისფრითა ღებულნი !

(დ) მზე მოგვეშორვა, მას აქათ ჩვენ ვართ სინათლე - კლებულნი .

47.84 1213

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მის მთვარისა სადაობა კვლა გიამბო, საქმე კვლაცი ;

(ბ) აწ უწინა ესე გითხრა, რას მექადდა ისი კაცი :

(გ) მე, გლახ, ვიყავ მისი ნეზვი, იგი იყო ჩემი ვაცი .

(დ) კაცსა დასვრის უგულობა და დიაცსა – ბოზი ნაცი .

47.85 1214

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მით არ ჯერ ვარ ქმარსა ჩემსა, მჭლე არის და თვალად ნასი .

(ბ) ისი კაცი ჭაშნაგირი დარბაზს იყო მეტად ხასი ;

(გ) ჩვენ გვიყვარდა ერთმანერთი, არ მაცვია თუცა ფლასი ;

(დ) ნეტარძი ვინ სისხლი მისი შემახვრიტა ერთი თასი !

47.86 1215

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ესე ამბავი მას თანა ვთქვი დიაცურად, ხელურად :

(ბ) ჩემსავე მოსლვა მის მზისა და გაპარება მელურად .

(გ) გამჟღავნებასა მექადდა არ მოყვარულად, მტერულად,

(დ) აწ ისრე მკვდარსა ვიგონებ, იშ, თავი ვიხსენ მე რულად !

47.86.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

აწ ისრე მკვდარსა ვიგონებ, იშ, თავი ვიხსენ მე რულად! - საერთო აზრია: ახლა ვფიქრობ, მახსენდება, ისე (უსახელოდ, საზარლად) რომ მოკვდა! რულად – როგორ.

47.87 1216

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დამექადის, რაზომჯერცა წავიკიდნით თავის წინა .

(ბ) ოდეს მეხმე, არ მეგონა მე იმისი ყოფა შინა ;

(გ) მოსრულიყო, მოსლვა ეთქვა : შენცა მოხვე, შემეშინა,

(დ) ამად გკადრე, „ ნუ მოხვალო “, მოგაგებე მონა წინა .

47.88 1217

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აღარ დაჰბრუნდით, მოხვედით, შუქნი თქვენ ჩემთვის არენით,

(ბ) შეიყარენით ორნივე, ჩემზედა დაიჯარენით ;

(გ) ამად შევშინდი, ღონენი ვეღარა მოვაგვარენით,

(დ) იმას, გლახ, ჩემი სიკვდილი გულითა სწადდა, არ ენით .

47.89 1218

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თუმცა ისი არ მოგეკლა, მისრულიყო დარბაზს ვითა,

(ბ) შემასმენდა ჯავრიანი, გული ედვა ცეცხლებრ წვითა ;

(გ) მეფე მწყრალი გარდასწმედდა სახლსა ჩემსა გარდაგვითა,

(დ) შვილთა, ღმერთო, დამაჭმევდა, დამქოლვიდა მერმე ქვითა !

47.89.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მეფე მწყრალი გარდასწმედდა სახლსა ჩემსა გარდაგვითა, - ტაეპის აზრია: მეფე ჩემ ოჯახს მიწის პირიდან აღგვიდა.

47.90 1219

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მუქაფა ღმერთმან შემოგზღოს ! – მადლსა გკადრებდე მე რასა, –

(ბ) რომელმან დამხსენ მშვიდობით იმა გველისა მზერასა !

(გ) აწ ამას იქით ვნატრიდე ჩემსა ეტლსა და წერასა,

(დ) აღარ ვიშიშვი სიკვდილსა, ჰაი, ჩავიჭერ ქვე რასა !“

47.91 1220

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ უთხრა : „ ნუ გეშის, წიგნსაცა აგრე სწერია :

(ბ) მოყვარე მტერი ყოვლისა მტრისაგან უფრო მტერია ;

(გ) არ მიენდობის გულითა, თუ კაცი მეცნიერია .

(დ) ნუღარ იშიშვი იმისგან, აწ იგი მკვდართა ფერია .

47.92 1221

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ იგივე მითხარ, მას აქათ, ქალი გაჰგზავნე შენ ოდეს,

(ბ) რაცაღა გეცნას ამბავი, ანუ რა მისი გსმენოდეს “.

(გ) კვლა იტყვის ფატმან ტირილით, კვლა თვალთა ცრემლნი სდენოდეს :

(დ) „ წახდესო შუქნი, რომელნი მზისაებრ ველთა ჰფენოდეს !“

48 XLVII. ამბავი ნესტან-დარეჯანისა ქაჯთაგან შეპყრობისა (1222-1278)

▲ზევით დაბრუნება

48.1 1222

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ვა, საწუთროო, სიცრუვით თავი სატანას ადარე!

(ბ) შენი ვერავინ ვერა ცნას, შენი სიმუხთლე სადა-რე ;

(გ) პირი მზისაებრ საჩინო სად უჩინო ჰყავ, სად არე ?

(დ) მით ვხედავ ბოლოდ სოფელსა, ოხრად ჩანს ყოვლი სად არე!

48.1.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) შენი ვერავინ ვერა ცნას, შენი სიმუხთლე სადა-რე; - საერთო აზრია: შენს სიმუხთლეს, საწუთროვ, ვერაფრით, ვერცერთი მხრივ ვერ გავუგებთ რაიმეს.
(დ)მით ვხედავ ბოლოდ სოფელსა, ოხრად ჩანს ყოვლი სად არე! - ტაეპის აზრია: ამიტომ, საბოლოოდ, წუთისოფელს ისეთად ვხედავ, სადაც ყოველივე (ყოველი არე) ოხერია, ადამიანისთვის უხმარია.

48.2 1223

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ფატმან იტყვის : „მომეშორვა მზე, მნათობი სრულად ხმელთა,

(ბ) სიცოცხლე და სულ-დგმულობა, მონაგები ჩემთა ხელთა;

(გ) მას უკანით გაუწყვედლად დება მჭირდის ცეცხლთა ცხელთა,

(დ) ვერ გავახმი წყარო ცრემლთა, თვალთა ჩემთა გადმომღვრელთა.

48.3 1224

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „სახლი და შვილნი მომძულდეს, ვჯდი უგულოთა გულითა,

(ბ) მას ვიგონებდი მღვიძარე, რა მიმეძინის ლულითა ;

(გ) უსენ, გამტეხი ფიცისა, მიჩს უსჯულოთა სჯულითა,

(დ) ვერ მიმიახლოს საახლოდ კრულმან პირითა კრულითა.

48.3.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

მას ვიგონებდი მღვიძარე, რა მიმეძინის ლულითა; - ტაეპის აზრია: ღვიძილშიც და ძილშიც ნესტანი მედგა თვალწინ.
(დ)ვერ მიმიახლოს საახლოდ კრულმან პირითა კრულითა. - ტაეპის აზრია: უსენს ახლოს არ ვეკარები.

48.4 1225

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „დღესა ერთსა, საღამო-ჟამ, ჩასლვა იყო ოდენ მზისა,

(ბ) წავდეგ წინა დარიჯაგთა, კარი მიჩნდა ხანაგისა ;

(გ) ვიგონებდი, სევდა მკლვიდა მისისავე გონებისა,

(დ) ვთქვი: „ კრულია ზენაარი ყოვლისამცა მამაცისა “.

48.5 1226

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ მოვიდა სითმე ღარიბი მონა მოყვსითა სამითა,

(ბ) მონა მონურად მოსილი, სხვანი – მგზავრულად ხამითა ;

(გ) სასმელ-საჭმელი მოიღეს, ქალაქს ნასყიდი დრამითა,

(დ) სმიდეს, ჭამდეს და უბნობდეს, სხდეს მხიარულნი ამითა.

48.6 1227

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მე ვუყურებდი, ვუჭვრეტდი, თქვეს: „ ამოდ გავიხარენით,

(ბ) მაგრა ჩვენ აქა მოყვასნი უცხონი შევიყარენით,

(გ) არცა რა ვიცით, ვინ ვინ ვართ ანუ სით მოვიარენით,

(დ) ხამს, ერთმანერთსა ამბავი ჩვენიცა ვუთხრათ ბარ ენით”.

48.7 1228

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ მათ სხვათა მათი ამბავი თქვეს, ვითა მგზავრთა წესია;

(ბ) მონამან უთხრა: „ჰე, ძმანო, განგება რამე ზესია :

(გ) მე მარგალიტსა მოგიმკი, თქვენ ქვრიმი დაგითესია,

(დ) ჩემი ამბავი ამბავთა თქვენთაგან უკეთესია.

48.8 1229

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მე ვარო მონა მეფისა მაღლისა, ქაჯთა მფლობლისა;

(ბ) მათ მიჰხვდა ცემა სენისა, მათისა დამამხობლისა ;

(გ) მოგვიკვდა შემწე ქვრივისა, შემწყნარებელი ობლისა,

(დ) აწ შვილთა მისთა და მისი ზრდის, უკეთესი მშობლისა.

48.9 1230

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „დულარდუხტ არის დიაცი, მაგრა კლდე ვითა, ლოდია,

(ბ) ვისცა არ დაჰკოდს, ყმა მისი ვერავის დაუკოდია;

(გ) მას უსხენ წვრილნი ძმის-წულნი: როსან და ერთი როდია,

(დ) აწ იგი ქაჯეთს მორჭმული ქვე ზის, ხელმწიფე სწოდია .

48.9.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ვისცა არ დაჰკოდს, ყმა მისი ვერავის დაუკოდია; - ტაეპის აზრია: თვითონ თუ არ დაუშავა რამე თავის ქვეშევრდომს, სხვა ვერავინ დაუშავებს რასმე, ვერავინ მოერევა.

48.10 1231

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ გვესმა ამბავი, ზღვათ იქით სიკვდილი დისა მათისა.

(ბ) შეიჭირვებდეს ვაზირნი, დაშალეს ქმნა ხალვათისა,

(გ) ვითა ვჰკადროთო დავსება პირისა, ხმელთა მნათისა?

(დ) როშაქ მონაა, თავადი მონისა ბევრის ათისა.

48.10.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ვითა ვჰკადროთო დავსება პირისა, ხმელთა მნათისა? - ტაეპის აზრია: დულარდუხტს როგორ ვუთხრათ მისი დის სიკვდილი?

48.11 1232

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „როშაქ ბრძანა: „ მო-ცა-ვინ-მკლას, მე ტირილსა არ დავჰხვდები,

(ბ) მინდორს წავალ, ვიმეკობრებ, ალაფითა ავივსები,

(გ) შინა მოვალ შოებული, ადრე ზედა მოვესწრები,

(დ) მეფე დისა დატირებად წავიდოდეს, წა-ცა-ვჰყვები “.

48.12 1233

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „გვითხრა მისთა ხელისათა : „ წავალ, თანა წამომყევით!“

(ბ) წაგვიტანა მონა ასი, ყველაკაი მისგან რჩევით .

(გ) დღისით, მზისით ვმეკობრობდით, ღამეთაცა ვიყვნით თევით ;

(დ) დია ვლეწეთ ქარავანი, ლარი ჩვენ კერძ გარდმოვდევით.

48.13 1234

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მინდორ-მინდორ მოვიდოდით ჩვენ ღამესა დია ბნელსა,

(ბ) დიდნი რამე სინათლენი გამოგვიჩნდეს შუა ველსა;

(გ) ვთქვით, თუ: „ მზეა ნუთუ ზეცით ჩამოჭრილი ზედა ხმელსა !

(დ) დაბნეულნი მივეცენით გონებასა ჩვენსა მსჯელსა .

48.14 1235

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ზოგთა ვთქვით „არის ცისკარი“, ზოგთა თქვეს „არის მთვარეო“,

(ბ) მას დარაზმულთა მივჰმართეთ, ახლოსმცა ვნახეთ ბარეო !

(გ) შორს მოვუარეთ, მივედით, შემოვადეგით გარეო;

(დ) მით ნათლიდაღმა გამოხდა ხმა, ჩვენი მოუბარეო .

48.15 1236

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „გვითხრა: ვინ ხართ, ცხენოსანნო? თქვენ სახელნი თქვენნი თქვენით !

(ბ) გულანშაროთ მოციქული ქაჯეთს მივალ, მერიდენით!“

(გ) ესე გვესმა, მოვადეგით, ალყად გარე მოვერტყენით,

(დ) პირ-მზე რამე ცხენოსანი გავიცადეთ თვალით ჩვენით.

48.16 1237

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ ვუჭვრიტეთ პირსა მნათობსა, ელვათა მაელვარებსა ;

(ბ) მისი ციმციმი მზისაებრ ეფინებოდა არებსა ;

(გ) ძვირ-ძვირად გვეუბნებოდა სიტყვასა რასმე წყნარებსა,

(დ) კბილთაგან შუქი შეადგის ზედან გიშრისა სარებსა .

48.17 1238

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ კვლა ვეუბენით მას მზესა ტკბილ-მოუბრითა ენითა.

(ბ) არ მონა იყო, ტყუოდა, ჩვენ ესე შევიგენითა ;

(გ) როშაქ შეატყო ქალობა, გვერდსა წაუდგა ცხენითა,

(დ) აღარ გავუშვით, დაჭირვა ვჰკადრეთ ხელითა ჩვენითა.

48.18 1239

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „კვლა ვჰკითხეთ: „გვითხარ მართალი საქმე შენ მზებრ ნათელისა,

(ბ) ვისი ხარ, ვინ ხარ, სით მოხვალ მანათობელი ბნელისა?“

(გ) მან არა გვითხრა, გაუშვა წყარო ცრემლისა ცხელისა.

(დ) რა საბრალოა გავსილი მთვარე, ჩანთქმული გველისა!

48.19 1240

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „არცა რა ცხადი ამბავი, არცა რა დასამალავი,

(ბ) არა არ გვითხრა, ვინ იყო ან ვისგან ნამუხთალავი ;

(გ) ქუშ-ქუშად გვეუბნებოდა კუშტი, თავისა მკრძალავი,

(დ) ვითა ასპიტი, მჭვრეტელთა მისთა თვალითა მლალავი .

48.20 1241

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „როშაქ გვიბრძანა: „ნუ ჰკითხავთ, აწ თურე არ-სათქმელია,

(ბ) ამისა საქმე უცხოა, საამბობლადცა ძნელია;

(გ) ბედი მეფისა ჩვენისა არსთაგან სანატრელია,

(დ) მით რომე ღმერთი მას მისცემს, რაც უფრო საკვირველია .

48.21 1242

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ესე ღმერთსა მისაგვრელად მათად ჩვენთვის მოუცია,

(ბ) მივუტანოთ არმაღანად, დაგვიმადლებს მეტად დია .

(გ) თუ დავმალავთ, დავმჟღავნდებით, მეფე ჩვენი ამაყია,

(დ) პირველ – მათი შეცოდება, მერმე დიდი აუგია “.

48.22 1243

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მივემოწმენით, თათბირნი არ კიდე გავაკიდენით,

(ბ) დავბრუნდით, ქაჯეთს მივჰმართეთ, მას წინა მოვეკიდენით,

(გ) არცა რა ვჰკადრეთ ხელდახელ, არცა თუ წავეკიდენით ;

(დ) იგი ტირს, ღაწვსა გულ-მდუღრად ჩარცხის ცრემლისა კი დენით.

48.23 1244

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მე როშაქს ვჰკადრე: გამიშვი კვლა ადრე თქვენი მხლებელი ;

(ბ) აწ გულანშაროს ქალაქსა ვარ საქმის რასმე მდებელი “.

(გ) მან გამომიშვა, აქ სადმე ლარი მიც წასაღებელი,

(დ) თანა წავიტან, წა-ცა-ვალ მე მათი ზედა-მსწრებელი “.

48.24 1245

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ მათ კაცთა დია ეამა ესე ამბავი მონისა.

(ბ) მე გავიგონე, შე-რე-მშრა ნაკადი ცრემლთა ფონისა,

(გ) მენიშნა, ყოვლი ნიშანი ვიცან ჩემისა ღონისა,

(დ) ცოტაი ლხინი მომეცა, მსგავსი დრამისა წონისა.

48.24.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მენიშნა, ყოვლი ნიშანი ვიცან ჩემისა ღონისა, - ტაეპის აზრია: ყველაფრით მივხვდი, რომ მეშველა (იგულისხმება: ნესტანის ხსნის იმედი დავინახე).

48.25 1246

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მოვიყვანე იგი მონა, ახლოს დავსვი ჩემსა წინა,

(ბ) ვჰკითხე: „მითხარ, რას იტყოდი ? გაგონება მეცა მინა “.

(გ) მან იგივე კვლა მიამბო, რაცა მუნით მომესმინა,

(დ) მან ამბავმან გამაცოცხლა, სულ-მობრძავი დამარჩინა .

48.26 1247

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მე ორნი შავნი მონანი მყვანან სავსენი გრძნებითა :

(ბ) უჩინოდ მივლენ-წამოვლენ მათითა ხელოვნებითა;

(გ) მოვასხენ, ქაჯეთს გავგზავნენ, ვარქვი, თუ: „ნუ დასდგებითა,

(დ) მაცნობეთ მისი ამბავი თქვენითა მოქმედებითა“.

48.27 1248

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ სამ დღე მოვიდეს, მიამბეს, ფიცხლა ებიჯა გზისადა :

(ბ) „ მიუგვრიაო მეფისა, ზღვას იქით წამავლისადა,

(გ) ვერვის შეუდგმან საჭვრეტლად თვალნი, მართ ვითა მზისადა,

(დ) ქვე დაუწინდავს საცოლედ როსან, ცოტასა ყრმისადა .

48.28 1249

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „როსანს შევჰრთოთო, – დულარდუხტს მეფესა უბრძანებია, –

(ბ) ჯერთ ქორწილობად არა მცალს, აწ გული ცეცხლ-ნადებია;

(გ) შემოვიქცევი, შევისძლობ, ვინ ცისა მზედ ნაქებია“.

(დ) ციხეს დაუსვამს, ხადუმი ერთაი უახლებია .

48.29 1250

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ ყოვლი მცოდნელი გრძნებისა მას თანა წაუტანია,

(ბ) მით რომე გზაა საჭირო, მტერნი საომრად მზანია;

(გ) ქვე დაუყრია მოყმენი, ვინც უფრო გულოვანია,

(დ) დაეყოვნების : წასრულა, ჯერეთ ცოტაი ხანია.

48.30 1251

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ქაჯთა ქალაქი აქამდის მტერთაგან უბრძოლველია :

(ბ) ქალაქსა შიგან მაგარი კლდე მაღალი და გრძელია,

(გ) მას კლდესა შუა გვირაბი, ასაძვრომელი ხვრელია,

(დ) მუნ არის მარტო მნათობი, მისთა შემყრელთა მწველია.

48.31 1252

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „გვირაბის კარსა ნიადაგ მოყმე სცავს არ პირ-ნასები,

(ბ) ათი ათასი ჭაბუკი დგას, ყველაკაი ხასები,

(გ) ქალაქის კართა სამთავე – სამათას-სამათასები.

(დ) გულო, გაგსაჯა სოფელმან, არ ვიცი და-გლახ-რას-ები! “

48.32 1253

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ესე ამბავი ავთანდილ პირ-მზემან, მაგარ-ვადამან,

(ბ) რა მოისმინა, ეამა, სხვად არა გაუცხადა მან,

(გ) შესწირა ღმერთსა მადლობა ტურფამან დანაბადამან :

(დ) „ამბავი ჩემი სალხინო მითხრაო ვისმანღა დამან!“

48.32.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

„ამბავი ჩემი სალხინო მითხრაო ვისმანღა დამან!“ - ტაეპის აზრია: ეს რა სალხინო ამბავი მითხრა ნესტანის დამ, ნესტანის დასავით მოსიყვარულემ (ფატმანმა)!

48.33 1254

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ფატმანს უთხრა: „საყვარელო, კმა ხარ ჩემგან სასურველად,

(ბ) მე ამბავი სანატრელი მომასმინე არ პირ-ბნელად .

(გ) მაგრა საქმე ქაჯეთისა გამაგონე უფრო მრთელად :

(დ) ქაჯი ყველა უხორცოა, რამან შექმნა ხორციელად ?

48.34 1255

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ მის ქალისა სიბრალული ამანთებს და მიდებს ალსა,

(ბ) მაგრა ქაჯნი უხორცონი რას აქმნევენ, მიკვირს, ქალსა!“

(გ) ფატმან უთხრა: „მომისმინე, მართლად გხედავ მანდა მკრთალსა,

(დ) არ ქაჯნია, კაცნიაო, მიჰნდობიან კლდესა სალსა.

48.34.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ფატმან უთხრა: „მომისმინე, მართლად გხედავ მანდა მკრთალსა, - ტაეპის აზრია: მართალი ხარ, რომ ქაჯთა ხორციელობა გაგიკვირდა

48.35 1256

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ქაჯნი სახელად მით ჰქვიან, არიან ერთგან კრებულნი,

(ბ) კაცნი გრძნებისა მცოდნელნი, ზედა გახელოვნებულნი,

(გ) ყოველთა კაცთა მავნენი, იგი ვერვისგან ვნებულნი;

(დ) მათნი შემბმელნი წამოვლენ დამბრმალნი, დაწბილებულნი.

48.35.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ყოველთა კაცთა მავნენი, იგი ვერვისგან ვნებულნი; - ტაეპის აზრია: ქაჯნი ჩვეულებრივ ადამიანს ავნებენ, ჩვეულებრივი ადამიანი მათ – ვერა.

48.36 1257

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ იქმან რასმე საკვირველსა, მტერსა თვალსა დაუბრმობენ,

(ბ) ქართა აღსძრვენ საშინელთა, ნავსა ზღვა-ზღვა დაამხობენ,

(გ) ვითა ხმელსა გაირბენენ, წყალსა წმიდად დააშრობენ,

(დ) სწადდეს – დღესა ბნელად იქმან, სწადდეს – ბნელსა ანათობენ.

48.37 1258

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ ამისთვის ქაჯად უხმობენ გარეშემონი ყველანი,

(ბ) თვარა იგიცა კაცნია, ჩვენებრვე ხორციელანი“.

(გ) ავთანდილ მადლი უბრძანა: „ცეცხლნი დამივსენ ცხელანი,

(დ) დიდად მეამნეს ამბავნი, სიტყვანი აწინდელანი“.

48.38 1259

▲ზევით დაბრუნება

(ა) გულითა ღმერთსა ადიდებს ავთანდილ ცრემლთა მდენელი,

(ბ) თქვა: ღმერთო, გმადლობ, რომელი ხარ ჭირთა მომალხენელი,

(გ) ყოფილი, მყოფი, უთქმელი, ყურთაგან მოუსმენელი,

(დ) წყალობა შენი იჩქითად არს ჩვენი გარდმომფენელი !“

48.39 1260

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მის ამბისა ცნობისათვის ცრემლით ღმერთსა ადიდებდა.

(ბ) ფატმან ეჭვდა თავისათვის, ამად ცეცხლსა კვლა იდებდა;

(გ) ყმა ნამუსსა ინახვიდა, სიყვარულსა იფერებდა;

(დ) ფატმან ყელსა ეხვეოდა, პირსა მზესა აკოცებდა .

48.40 1261

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მას ღამე ფატმან იამა ავთანდილთანა წოლითა;

(ბ) ყმა უნდო-გვარად ეხვევის ყელსა ყელითა ბროლითა,

(გ) ჰკლავს თინათინის გონება, ძრწის იდუმლითა ძრწოლითა,

(დ) გული მხეც-ქმნილი გასჭრია მხეცთავე თანა რბოლითა .

48.40.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

გული მხეც-ქმნილი გასჭრია მხეცთავე თანა რბოლითა. - სირბილით. აზრია: ავთანდილის გული ტყე-ღრეში ხეტიალს და მხეცებთან ყოფნას ნატრობს.

48.41 1262

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ავთანდილ მალვით ცრემლსა სწვიმს, სდის ზღვათა შესართავისად,

(ბ) შიგან მელნისა მორევსა, ცურავს გიშრისა ნავი სად;

(გ) იტყვის, თუ: „მნახეთ, მიჯნურნო, იგი ვინ, ვარდია ვისად,

(დ) უმისოდ ნეხვთა ზედა ვზი ბულბული მსგავსად ყვავისად!“

48.41.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(გ) იტყვის, თუ: „მნახეთ, მიჯნურნო, იგი ვინ, ვარდია ვისად,
(დ) უმისოდ ნეხვთა ზედა ვზი ბულბული მსგავსად ყვავისად!“ - გ და დ ტაეპთა აზრია: შემომხედეთ, ის, ვისაც ვარდი მეკუთვნის, უმისოდ ნეხვზე ვზივარ!

48.42 1263

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მუნ ცრემლნი, მისგან ნადენნი, ქვათაცა დასალბონია ;

(ბ) გიშრისა ტევრი აგუბებს, ვარდისა ველსა ფონია;

(გ) ფატმან მას ზედა იხარებს მართ ვითა იადონია .

(დ) თუ ყვავი ვარდსა იშოვებს, თავი ბულბული ჰგონია!

48.43 1264

▲ზევით დაბრუნება

(ა) გათენდა, ბანად წავიდა მზე, სოფელს შუქ - ნაკიდები ;

(ბ) დიაცმან უძღვნა მრავალი კაბა, ყაბაჩა, რიდები,

(გ) მრავალი ფერი სურნელი, ტურფა პერანგი, წმიდები:

(დ)„რაცა გწადდესო, ჩაიცვი, მე ნურას ნუ მერიდები!“

48.44 1265

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ავთანდილ თქვა: „საქმე ჩემი გავაცხადო ამა დღესა!“

(ბ) სამოსისა ვაჭრულისა ცმა აქამდის დაეწესა;

(გ) მას დღე ყოვლი საჭაბუკო შეიმოსა ტანსა მხნესა,

(დ) მოიმატა დაშვენება, დაემსგავსა ლომი მზესა.

48.45 1266

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ფატმანს პური შეეკაზმა ავთანდილის საწვეველად;

(ბ) ყმა შევიდა მოკაზმული მხიარულად, არ პირ-ბნელად ;

(გ) ფატმან ნახა, გაუკვირდა ვაჭრულისა უმოსელად,

(დ) შემოსცინა: „აგრე სჯობსო შენთვის ხელთა სასურველად “.

48.46 1267

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ფატმან მისსა შვენებასა მეტის-მეტად ჰკვირდებოდა.

(ბ) მან პასუხი არა გასცა, თავის წინა ღიმდებოდა:

(გ) „ შეეტყვების, არ მიცნობსო, ეგრე ვითა ყივნდებოდა !“

(დ) თუმცა რასმე იფერებდა, მეტი არა გაჰვიდოდა .

48.46.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

თუმცა რასმე იფერებდა, მეტი არა გაჰვიდოდა. - ტაეპის აზრია: ავთანდილს ფატმანის იმდენი ხათრი არ ჰქონდა, რომ თავისი როლის თამაში კიდევ განეგრძო.

48.47 1268

▲ზევით დაბრუნება

(ა) პური ჭამეს, გაიყარნეს, ყმა მივიდა მისსა შინა,

(ბ) ღვინო-სმული, მხიარული დაწვა, ამოდ დაიძინა;

(გ) საღამო-ჟამ გაიღვიძა, შუქი ველთა მოაფინა.

(დ) ფატმან იხმო: „მოდი, მნახე, მარტო ვარო, თავის წინა “.

48.48 1269

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ფატმან მივიდა, ავთანდილს ხმა ესმა მისგან ოხისა,

(ბ) იტყოდა : „ მომკლავს უცილოდ ტანი ალვისა, მო-, ხისა!“

(გ) გვერდსა დაისვა, ბალიში მისცა მისისა ნოხისა,

(დ) ვარდისა ბაღსა უჩრდილობს ჩრდილი წამწამთა ქოხისა.

48.49 1270

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ავთანდილ ბრძანა: „ჰე, ფატმან, ვიცი ეს საქმე შენია,

(ბ) დაჰკრთები ამა ამბავსა, მართ ვითა გველ-ნაკბენია,

(გ) მაგრა აქამდის მართალი შენ ჩემი არა გსმენია,

(დ) ჩემნი მომკლველნი წამწამნი შავნი გიშრისა ხენია.

48.50 1271

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „გგონივარ ვინმე ვაჭარი, პატრონი ქარავანისა;

(ბ) მე ვარ სპასპეტი მაღლისა მეფისა როსტევანისა,

(გ) თავადი სპისა დიდისა, მათისა შესაგვანისა,

(დ) მაქვს პატრონობა მრავლისა საჭურჭლე - ზარადხანისა .

48.51 1272

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „შენ გიცი კარგი მოყვარე, ერთგული, მისანდობელი.

(ბ) მათ უვის ერთი ასული, მზე, ხმელთა მანათობელი.

(გ) იგია ჩემი დამწველი და ჩემი დამადნობელი,

(დ) მან გამომგზავნა, დავაგდე პატრონი, მათი მშობელი.

48.52 1273

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „რომე შენ ქალი გყოლია, მე ძებნად მისვე ქალისად

(ბ) მივლია ყოვლი ქვეყანა, მის მზისა მონაცვალისად ;

(გ) მისთვის გაჭრილი მინახავს, წევს ლომი ფერ-ნამკრთალი სად,

(დ) გამცუდებელად თავისად, მის გულისა და ძალისად “.

48.53 1274

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ავთანდილ ფატმანს ყოველი უთხრა ამბავი თავისა,

(ბ) ამბავი ტარიელისა, შემოსა ვეფხის ტყავისა;

(გ) უბრძანა: „შენ ხარ წამალი ჯერთ შენგან უნახავისა,

(დ) ღონე წამწმისა ხშირისა, ყორნის ფრთებრ ნაფუშავისა .

48.54 1275

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მოდი და, ფატმან, მეწიე, ვეცადნეთ მათსა რგებასა,

(ბ) ვუშველოთ, იგი მნათობნი ნუთუ მიეცნენ შვებასა!

(გ) ვინცა სცნობს კაცი, ყველაი ჩვენსა დაიწყებს ქებასა;

(დ) ნუთუ კვლა მიჰხვდენ მიჯნურნი ერთმანერთისა ხლებასა !

48.55 1276

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ მომგვარე, ქაჯეთს გავგზავნოთ იგივე მონა გრძნეული,

(ბ) ქალსა ვაცნობოთ ყველაი, ამბავი ჩვენგან ცნეული ;

(გ) მანცა გვაცნობოს მართალი, ვქმნათ მისი გამორჩეული,

(დ) ღმერთმან ქმნას, ქაჯთა სამეფო მოგესმას ჩვენგან ძლეული !“

48.55.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ)ქალსა ვაცნობოთ ყველაი, ამბავი ჩვენგან ცნეული; - ტაეპის აზრია: ნესტანს ვაცნობოთ ყველაფერი, რაც ჩვენ ვიცით.
(გ)მანცა გვაცნობოს მართალი, ვქმნათ მისი გამორჩეული, - ტაეპის აზრია: ნესტანმა მოგვწეროს, რაც იცის ციხის შესახებ, და ამის მიხედვით დავგეგმოთ ბრძოლა.

48.56 1277

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ფატმან თქვა: „ღმერთსა დიდება, საქმენი მომხვდეს, მო-, რანი,

(ბ) დღეს რომე მესმნეს ამბავნი, უკვდავებისა სწორანი !“

(გ) მოჰგვარა მონა გრძნეული, შავი მართ ვითა ყორანი;

(დ) უბრძანა: „ქაჯეთს გაგგზავნი, წა, გზანი გისხენ შორანი!

48.57 1278

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „აწ გამოჩნდების სახმრობა ჩემთვის შენისა გრძნებისა,

(ბ) ფიცხლა დამივსე სახმილი შენ ჩემთა ცეცხლთა გზნებისა,

(გ) მას მზესა ჰკადრე მიზეზი მისისა განკურნებისა “.

(დ) მან უთხრა: „ხვალე მოგართვა ყოვლი ამბავი ნებისა “.

49 XLVIII. წიგნი ფატმანისა ნესტან-დარეჯანის წინაშე მიწერილი (1279-1293)

▲ზევით დაბრუნება

49.1 1279

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფატმან სწერს : „ აჰა, მნათობო, სოფლისა მზეო ზენაო,

( ბ ) შენთა შორს მყოფთა ყოველთა დამწველო, ამაზრზენაო,

( გ ) სიტყვა - მჭევრო და წყლიანო, ტურფაო, ლამაზ - ენაო,

( დ ) ბროლო და ლალო, ოროვე კვლა ერთგან შენათხზენაო !

49.1.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ბროლო და ლალო, ოროვე კვლა ერთგან შენათხზენაო! - ტაეპის აზრია: აგრეთვე, ერთად შეზავებულო ბროლო და ლალო!

49.2 1280

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თუცა თუ შენი ამბავი შენ არა მომასმენიე,

( ბ ) მე ეგრეცა ვცან მართალი, მით გულსა მოვალხენიე !

( გ ) შენთვის ხელ - ქმნილსა ტარიელს ამბითა, მო, ალხენიე !

( დ ) ორნივე მიჰხვდეთ წადილსა, იგი ვარდობდეს, შენ იე !

49.3 1281

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მოსრულა შენად საძებრად მისი ძმად - შეფიცებული,

( ბ ) ავთანდილ, მოყმე არაბი, არაბეთს შიგან ქებული,

( გ ) სპასპეტი როსტან მეფისა, ვერვისგან დაწუნებული ;

( დ ) შენ სწერდი შენსა ამბავსა, ლაღი, ბრძნად გაგონებული !

49.4 1282

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩვენ ამისთვის ესე მონა გამოვგზავნეთ თქვენსა წინა,

( ბ ) ვცნათ ამბავი ქაჯეთისა, მოსრულანცა ქაჯნი შინა ?

( გ ) მანდაურთა მეომართა ანგარიში წვრილად გვინა :

( დ ) ვინ არიან მცველნი შენნი, ან თავადი მათი ვინ - ა ?

49.5 1283

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რაცა იცი მანდაური, მოგვიწერე, გაამჟღავნე ;

( ბ ) მერმე შენსა საყვარელსა ნიშანი რა გაუგზავნე !

( გ ) შენი ყველა აქამდისი ჭირი ლხინსა გაათავნე,

( დ ) ღმერთსა უნდეს, მოყვარენი შესაფერნი შეგაზავნე !

49.6 1284

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ წადი, უსტარო, ისწრაფე, თუ მუხლი გქონდეს მალები,

( ბ ) დაგნატრი, მიხვალ, დაგხვდების ბროლი, სათი და ლალები ;

( გ ) ბედად შენ მჯობხარ, უსტარო, გნახვენ დამწველის თვალები,

( დ ) შენს უკან ჩემი სიცოცხლე თუ გესმის, არ გებრალები ?“

49.7 1285

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფატმან მისცა დაწერილი მას გრძნეულსა ხელოვანსა :

( ბ ) „ ესე წიგნი მიართვიო ქალსა, მზისა დასაგვანსა !“

( გ ) მან გრძნეულმან მოლი რამე წამოისხა ზედა ტანსა,

( დ ) მასვე წამსა დაიკარგა, გარდაჰფრინდა ბანის - ბანსა .

49.8 1286

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) წავიდა, ვითა ისარი კაცისა მშვილდ - ფიცხელისა,

( ბ ) რა ქაჯეთს შეხდა, ქმნილ იყო ოდენ ბინდ - ბანდი ბნელისა .

( გ ) უჩინოდ შევლო სიმრავლე მოყმისა, კართა მცველისა,

( დ ) მას მზესა ჰკადრა ამბავი მისისა სასურველისა .

49.9 1287

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ციხისა კარნი დახშულნი შევლნა მართ ვითა ღიანი,

( ბ ) შევიდა ზანგი პირ - შავი, თმა - გძელი, ტან - ნაბდიანი ;

( გ ) იგი მზე დაჰკრთა, ეგონა სამისო რამე ზიანი,

( დ ) შეცვალა ვარდი ზაფრანად, ლაჟვარდის ფერად – იანი .

49.9.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

. შეცვალა ვარდი ზაფრანად, ლაჟვარდის ფერად – იანი. - აზრია: წითელი ლოყები გაუყვითლდა.

49.10 1288

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ზანგმან უთხრა : „ ვინ გგონივარ, ანუ აგრე რად დაჰბნდები ?

( ბ ) მე ვარ მონა ფატმანისი, თქვენს წინაშე ნამგზავრები ;

( გ ) ამა წიგნმან გამამართლოს, არ ტყუილად გეუბნები,

( დ ) მზისა შუქნი მოიცადენ, ვარდო, ადრე ნუ დასჭნები !“

49.11 1289

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) პირ - მზე გაჰკვირდა ფატმანის ამბითა საკვირველითა,

( ბ ) ნუშნი გააპნა, შეიძრნეს სათნი გიშრისა წნელითა .

( გ ) მას იგი წიგნი მონამან მისცა თავისა ხელითა ;

( დ ) სულთქვამს, იკითხავს უსტარსა, ალტობს ცრემლითა ცხელითა .

49.12 1290

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მონასა ჰკითხა : „ მიამბე, ვინ არის ჩემი მძებნელი ?

( ბ ) ანუ ვინ მიცის ცოცხალი, მიწასა ზედა მტკებნელი ?“

( გ ) მან მოახსენა : „ ვიკადრებ, რასცა ოდენ ვარ მცებნელი,

( დ ) რა წამოსრულ ხარ, მას აქათ შენგან ჩვენია მზე ბნელი .

49.13 1291

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ფატმანის გული მას აქათ ლახვართა შენახევია ;

( ბ ) მას რომე ცრემლი სდენია, ზღვათაცა შენართევია ;

( გ ) მე ერთხელ შენი ამბავი მისთვის კვლა მიმირთმევია,

( დ ) ღმერთსა ვიმოწმებ, მას აქათ ტირილი არ დაჰლევია .

49.14 1292

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ ვინმე მოყმე მოვიდა შვენიერითა პირითა,

( ბ ) მან უთხრა წვრილად ყველაი, თქვენ ხართ რათაცა ჭირითა .

( გ ) იგია შენი მძებნელი მკლავითა, ვითა გმირითა ;

( დ ) მე გამომგზავნეს, დამვედრეს სწრაფა სწრაფითა ხშირითა “.

49.15 1293

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალმან უთხრა : „ მემართლების, ყმაო, შენი ნაუბარი !

( ბ ) ფატმან ჩემი რა იცოდა, ვიყავ ვისი წანაგვარი ?

( გ ) უღონიოდ არის სადმე ჩემი ცეცხლთა მომდებარი .

( დ ) მე მივუწერ, შენცა ჰკადრე, ვარ ვითაცა გულ - მდუღარი “.

50 XLIX. წიგნი ნესტან-დარეჯანისა ფატმანთანა (1294-1300)

▲ზევით დაბრუნება

50.1 1294

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) პირ - მზე სწერს : „ აჰა, ხათუნო, დედისა მჯობო დედაო !

( ბ ) მისგან ტყვე - ქმნილსა სოფელმან რა მიყო, ამას ჰხედაო ?

( გ ) მე, გლახ, მათ ჩემთა პატიჟთა სხვაცა დამერთო ზედაო,

( დ ) აწ ვნახე შენი უსტარი, მე დიდად მეიმედაო .

50.2 1295

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შენ ორთა დამხსენ გრძნეულთა, გამიადვილე ჭირები,

( ბ ) აწ აქა სრულთა ქაჯთაგან ვარ ასე დანამჭირები :

( გ ) ერთსა მცავს ერთი სამეფო, ბევრჯერ ათასი გმირები ;

( დ ) ავად მომიხდა თათბირი და ჩემი დანაპირები !

50.3 1296

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ სხვად ამბავი აქაური მეტი რამცა მოგიწერე :

( ბ ) ქაჯთა მეფე არ მოსრულა, არცა მოვლენ ქაჯნი ჯერე,

( გ ) მაგრა სპანი უთვალავნი მცვენ და მათი სიალფე - რე,

( დ ) რასა ჰქვიან ძებნა ჩემი ? არ ეგების, დაიჯერე !

50.4 1297

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვინცაღა ჩემი მძებნელი მოსრულა, ცუდ - მაშვრალია,

( ბ ) იჭირვის, იწვის, ენთების, ჩემი სწვავს ცეცხლებრ ალია,

( გ ) მაგრა მას ვჰნატრი, უნახავს მზე, ამად არ - დამზრალია !

( დ ) უმისოდ ჩემი სიცოცხლე, ვამე, რა დიდი ბრალია !

50.5 1298

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შენ ამბავი არ გიამბე, მაშინ ამად დაგიმალე,

( ბ ) ვერ იტყოდა ენა ჩემი, თავი ჭირთა გავაკრძალე ;

( გ ) გეაჯები, საყვარელსა შემახვეწე, შემაბრალე,

( დ ) ნუ წამოვა ძებნად ჩემად, მიუწერე, შე - ცა - სთვალე !

50.5.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ვერ იტყოდა ენა ჩემი, თავი ჭირთა გავაკრძალე; - ტაეპის აზრია: ვერ გავუძლებდი გულისტკივილს, ჩემი ამბავი რომ მომეთხრო.

50.6 1299

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე რომ მჭირს, კმარის, ნუ მომკლავს ამისითავე სწორითა :

( ბ ) მას მკვდარსა ვნახავ, მოვკვდები მე სიკვდილითა ორითა .

( გ ) ვერას ვინ მარგებს, დასტურად ვიცი, არ რამე ჭორითა,

( დ ) არ დაგმორჩილდეს, დამქოლე შავისა ქვისა ყორითა !

50.7 1300

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ გეთქვა ნიშნისა გაგზავნა, აწ ესე განამჟღავნია :

( ბ ) მისეულთავე რიდეთა ნაკვეთი გამიგზავნია ;

( გ ) ესენი ჩემთვის მის გამო ტურფანი სანახავნია,

( დ ) თუცა თუ ფერად ბედისა ჩემისა მსგავსად შავნია “.

51 L. წიგნი ნესტან-დარეჯანისა საყვარელთან მიწერილი (1301-1326)

▲ზევით დაბრუნება

51.1 1301

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) აწ საყვარელსა მიუწერს გულ - ამოსკვნილი, მტირალი,

( ბ ) მისმანვე ცრემლმან დაუვსის, ვის ედებოდის, ვის, ალი,

( გ ) დაწერა წიგნი, მსმენელთა გულისა გასაგმირალი,

( დ ) ვარდი გააპის, გამოჩნდის მუნ ბროლი გამომჭვირალი .

51.1.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) მისმანვე ცრემლმან დაუვსის, ვის ედებოდის, ვის, ალი, - ტაეპის აზრია: ვისაც (ტანჯვის) ალი ედებოდა (იგულისხმება: ნესტანს), მას ამ ალს მისივე ცრემლი უქრობდა. იგულისხმება: ნესტანი ტანჯვას ცრემლით იოხებდა.
(დ) ვარდი გააპის, გამოჩნდის მუნ ბროლი გამომჭვირალი. - ტაეპის აზრია: ნესტანს წერილის წერამ ღიმილი მოჰგვარა, მისი ვარდივით ბაგეები გაიპო და ბროლივით კბილებმა გამოანათა.

51.2 1302

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჰე, ჩემო, ესე უსტარი არს ჩემგან მონაღვაწები,

( ბ ) ტანი კალმად მაქვს, კალამი ნავღელსა ამონაწები !

( გ ) მე გული შენი ქაღალდად გულსავე ჩემსა ვაწები ;

( დ ) გულო, შავ - გულო, დაბმულხარ, ნუ აეხსნები, აწ ები !

51.3 1303

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჰხედავცა, ჩემო, სოფელი რათა საქმეთა მქმნელია !

( ბ ) რაზომცა ნათობს სინათლე, ჩემთვის ეგრეცა ბნელია .

( გ ) ბრძენნი იცნობენ, სწუნობენ მით, მათგან საწუნელია ;

( დ ) უშენოდ ჩემი სიცოცხლე, ვაჰმე, რა დიდი ძნელია !

51.3.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

ბრძენნი იცნობენ, სწუნობენ მით, მათგან საწუნელია; - ტაეპის აზრია: ბრძენნი იმიტომ გმობენ და უარყოფენ ამ საწუთროს, რომ ის მართლაც ასეთი დამოკიდებულების ღირსია.

51.4 1304

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჰხედავ, ჩემო, ვით გაგვყარნა სოფელმან და ჟამმან კრულმან ?

( ბ ) ვეღარ გნახე საყვარელი მხიარული მხიარულმან ;

( გ ) ნეტარ, რა ქმნას უშენომან გულმან, შენგან დალახვრულმან !

( დ ) გაგიცხადა დამალული გონებამან დაფარულმან .

51.5 1305

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შენმან მზემან, აქანამდის შენ ცოცხალი არ მეგონე ;

( ბ ) ჩემი მეთქვა გარდასრულად სიცოცხლე და ყოვლი ღონე ;

( გ ) აწ, რა მესმა, შემოქმედი ვადიდე და ღმერთსა ვჰმონე,

( დ ) ჩემი ყველა აქამდისი ჭირი ლხინსა შევაწონე .

51.6 1306

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შენი სიცოცხლე მეყოფის ჩემად იმედად გულისად,

( ბ ) გულისა ერთობ წყლულისა და ასრე დადაგულისად !

( გ ) მომიგონებდი, გახსოვდე მე, შენთვის დაკარგული, სად

( დ ) ვზი მზრდელად სიყვარულისა, მის ჩემგან დანერგულისად !

51.7 1307

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ სხვად, ჩემო, ჩემი ამბავი ჩემგან არ მოგეწერების :

( ბ ) ენა დაშვრების, მოსმენით არვისგან დაიჯერების !

( გ ) ფატმან წამგვარა გრძნეულთა, ღმერთიმცა მას ეტერების !

( დ ) აწ კვლა ქმნა იგი სოფელმან, რაცა მას შეეფერების .

51.7.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

აწ კვლა ქმნა იგი სოფელმან, რაცა მას შეეფერების. - წუთისოფელმა მისებურად მიმუხთლა

51.8 1308

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ სოფელმან უარესი ჭირი ჭირსა მომისართა,

( ბ ) არ დასჯერდა ბედი ჩემი მათ პატიჟთა მრავალ - გვართა,

( გ ) კვლაცა მიმცა შესაპყრობლად ქაჯთა, ძნელად საომართა ;

( დ ) ბედმან გვიყო ყველაკაი, ჩემო, რაცა დაგვემართა !

51.9 1309

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ციხეს ვზი ეზომ მაღალსა, თვალნი ძლივ გარდასწვდებიან,

( ბ ) გზა გვირაბითა შემოვა, მცველნი მუნ ზედა დგებიან,

( გ ) დღისით და ღამით მოყმენი ნობათსა არ დასცდებიან,

( დ ) მათთა შემბმელთა დაჰხოცენ, მართ ცეცხლად მოედებიან .

51.9.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

დღისით და ღამით მოყმენი ნობათსა არ დასცდებიან, - ტაეპის აზრია: საგუშაგოზე მუდამ მეომრები დგანან.

51.10 1310

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ნუ, თუ ესენი გეგონნენ სხვათა მებრძოლთა წესითა !

( ბ ) ნუცა მე მომკლავ ჭირითა, ამისგან უარესითა ;

( გ ) შენ მკვდარსა გნახავ, დავიწვი, ვითა აბედი კვესითა ;

( დ ) მოგშორდი, დამთმე გულითა, კლდისაცა უმაგრესითა !

51.10.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

„ნუ, თუ ესენი გეგონნენ სხვათა მებრძოლთა წესითა! - ტაეპის აზრია: არ გეგონოს, რომ ესენი სხვა მეომრებს ჰგვანან, ვინც შენ ადრე გინახავს!

51.11 1311

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შენ, საყვარელო, ნუ სჭმუნავ ჭმუნვითა ამისთანითა,

( ბ ) ჩემი სთქვა : „ სხვათა მიჰხვდების იგი ალვისა ტანითა !“

( გ ) არამ სიცოცხლე უშენოდ ! ვარ აქამდისცა ნანითა ;

( დ ) ან თავსა კლდესა ჩავიქცევ, ანუ მოვიკლავ დანითა .

51.12 1312

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შენმან მზემან, უშენოსა არვის მიჰხვდეს მთვარე შენი !

( ბ ) შენმან მზემან, ვერვის მიჰხვდეს, მო - ცა - ვიდენ სამნი მზენი .

( გ ) აქათ თავსა გარდავიქცევ, ახლოს მახლვან დიდნი კლდენი .

( დ ) სული ჩემი შეივედრე, ზეცით მომხვდენ ნუთუ ფრთენი !

51.12.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) შენმან მზემან, ვერვის მიჰხვდეს, მო-ცა-ვიდენ სამნი მზენი. - ტაეპის აზრია: მე არავისზე გაგცვლი, თუნდა მზეზე სამჯერ ულამაზესი კაციც მოვიდეს ჩემთან.
(დ) სული ჩემი შეივედრე, ზეცით მომხვდენ ნუთუ ფრთენი! - ტაეპის აზრია: ევედრე ღმერთს, ეგებ ჩემს სულს ფრთები მისცეს!

51.13 1313

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ღმერთსა შემვედრე, ნუთუ კვლა დამხსნას სოფლისა შრომასა,

( ბ ) ცეცხლსა, წყალსა და მიწასა, ჰაერთა თანა ძრომასა,

( გ ) მომცნეს ფრთენი და ავფრინდე, მივჰხვდე მას ჩემსა ნდომასა,

( დ ) დღისით და ღამით ვხედვიდე მზისა ელვათა კრთომასა .

51.14 1314

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მზე უშენოდ ვერ იქნების, რათგან შენ ხარ მისი წილი .

( ბ ) განაღამცა მას ეახელ მისი ეტლი, არ თუ წბილი !

( გ ) მუნა გნახო, მადვე გსახო, განმინათლო გული ჩრდილი,

( დ ) თუ სიცოცხლე მწარე მქონდა, სიკვდილიმცა მქონდა ტკბილი !

51.14.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

განაღამცა მას ეახელ მისი ეტლი, არ თუ წბილი! - ტაეპის აზრია: შენ, მზის ბრწყინვალე ეტლი, მასთან უნდა იყო! (“ლომი” ერთ-ერთი ზოდიაკოს სახელია, ტარიელი კი ლომია).

51.15 1315

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე სიკვდილი აღარ მიმძიმს, შემოგვედრებ რათგან სულსა,

( ბ ) მაგრა შენი სიყვარული ჩავიტანე, ჩამრჩა გულსა ;

( გ ) მომეგონოს მოშორვება, მემატების წყლული წყლულსა ;

( დ ) ნუცა მტირ და ნუცა მიგლოვ, ჩემო, ჩემსა სიყვარულსა !

51.16 1316

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ წადი, ინდოეთს მიჰმართე, არგე რა ჩემსა მშობელსა,

( ბ ) მტერთაგან შეიწრებულსა, ყოვლგნით ხელ - აუპყრობელსა,

( გ ) გულსა ალხინე ჩემისა მოშორვებისა მთმობელსა,

( დ ) მომიგონებდი მტირალსა, შენთვის ცრემლ - შეუშრობელსა !

51.17 1317

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რაცა ვიჩივლე, ბედისა ჩემისა კმა საჩივარად !

( ბ ) ცან, სამართალი მართალი გულისა გულსა მივა რად !

( გ ) შენთვის მოვკვდები, გავხდები ყორანთა დასაყივარად,

( დ ) ვირე ცოცხალ ვარ, მეყოფი სატირლად და სატკივარად .

51.17.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ცან, სამართალი მართალი გულისა გულსა მივა რად! - ტაეპის აზრია: ნახე, ჩემი გულის სამართლიანი და ალალი სამდურავი ბედისადმი რა გასაგებია შენი გულისთვისაც!

51.18 1318

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აჰა, ინიშნე ნიშანი შენეულისა რიდისა !

( ბ ) გარდმიკვეთია ალამი, ჩემო, ერთისა კიდისა ;

( გ ) ესეღა დაგრჩეს სანაცვლოდ მის იმედისა დიდისა .

( დ ) რისხვით მობრუნდა ბორბალი ჩემზედა ცისა შვიდისა “.

51.19 1319

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ესე წიგნი, საყვარელსა მისსა თანა მინაწერი,

( ბ ) რა დაწერა, გარდაჰკვეთა მათ რიდეთა ერთი წვერი .

( გ ) თავ - მოხდილსა დაუშვენდა სისხო, სიგრძე, თმათა ფერი,

( დ ) ალვისაგან სული მოქრის, ყორნის ფრთათა მონაბერი .

51.20 1320

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იგი მონა წამოვიდა, გულანშაროს მიმავალი,

( ბ ) წამ - ერთ მიხდა ფატმანისსა, დღე იარა არ - მრავალი .

( გ ) რა ავთანდილს გაუსრულდა საქმე მისი სასურვალი,

( დ ) ხელ - აპყრობით ღმერთსა ჰმადლობს ცნობა - სრული, არა მთრვალი .

51.21 1321

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფატმანს უთხრა : „ გამისრულდა ჟამად საქმე საწადელი ;

( ბ ) დიდი შენი მოჭირვება ჩემგან არის გარდუხდელი !

( გ ) წავალ, დგომად აღარა მცალს, დრო მოსრულა შარშანდელი,

( დ ) ფიცხლა ქაჯეთს მოვიყვანო მათი მომსპობ - ამწყვედელი ”.

51.22 1322

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ხათუნმან უთხრა : „ ჰე, ლომო, ცეცხლი აწ უფრო ცხელდების,

( ბ ) მოეშორვების ნათელსა, გული ამისთვის ბნელდების ;

( გ ) ისწრაფე, ჩემი ნუ გაგვა, ხელი ეგრეცა ხელდების !

( დ ) თუ ქაჯნი მოგესწრებიან, მუნ მისლვა გაგიძნელდების “.

51.23 1323

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმამან ფრიდონის მონანი იხმნა, მას თანა ხლებულნი,

( ბ ) უბრძანა : „ მკვდარნი აქამდის აწყა ვართ დაცოცხლებულნი,

( გ ) რაცა გვინდოდა, მისითა სმენითა გაახლებულნი .

( დ ) ჩვენთა მტერთანი გიჩვენნე წყლულნი მით ვაგლახ - ვებულნი !

51.24 1324

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მიდით და ფრიდონს უამბეთ ამბავი არ - ნაცქაფავი ;

( ბ ) მე ვერა ვნახავ, ვისწრაფი, გზა ჩემი არს ნასწრაფავი .

( გ ) მან გაახაფოს ხმა ხაფი, კვლა უფრო გასახაფავი,

( დ ) თქვენ მოგცე ლარი ყველაი მე, ჩემი ნაალაფავი .

51.24.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მან გაახაფოს ხმა ხაფი, კვლა უფრო გასახაფავი, - ტაეპის აზრია: ფრიდონი რიხიანად იყოს, ჩვენი საერთო საქმის წარმატებით გახარებული! ახლო მომავალში, ქაჯეთს რომ შევუტევთ, მას კიდევ უფრო მეტი რიხი დასჭირდება.

51.25 1325

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩემსა ზედა დიდი არის ვალი, თქვენგან დანადები ;

( ბ ) მადლსა სხვაებრ გარდავიხდი, თუღა ფრიდონს შევეყრები ;

( გ ) აწ წაიღეთ ყველაკაი, მეკობრეთა წანაღები,

( დ ) ამის მეტსა ვერას მოგცემ, ვიცი, ამად გეძუნწები !

51.26 1326

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ სახლი არ მახლავს, არ ძალ - მაქვს გაცემა საბოძვარისა “.

( ბ ) მისცა მართ სავსე ხომალდი, რიცხვი ტურფათა ჯარისა,

( გ ) უბრძანა : „ წადით, წაიღეთ, გზა წავლეთ მისვე არისა,

( დ ) ფრიდონს მიართვით უსტარი ჩემგან, ძმად - ნაფიცარისა “.

52 LI. წიგნი ავთანდილისა ფრიდონთან მიწერილი (1327-1335)

▲ზევით დაბრუნება

52.1 1327

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დაწერა : „ ფრიდონ მაღალო, სვე - სრულო, მეფეთ - მეფეო,

( ბ ) ლომისა მსგავსო ძალ - გულად, მზეო შუქ - მოიეფეო,

( გ ) მოვლენილო და მორჭმულო, მტერთა სისხლისა მჩქეფეო,

( დ ) უმცროსმან ძმამან შორი - შორ სალამი დავიყეფეო !

52.2 1328

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჭირნი ვნახენ და მო - ცა - მხვდა ნაცვალი ჭირ - ნახულისა,

( ბ ) კარგა მოხდომა საქმისა ჩემისა გაზრახულისა :

( გ ) მიცნია მართლად ამბავი პირისა მზედ სახულისა,

( დ ) დამარჩენელი ლომისა, მის ქვესკნელს დამარხულისა .

52.3 1329

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ იგი მზე ქაჯთა მეფესა ჰყავს, ქაჯეთს პატიმარია,

( ბ ) მუნ მისლვა მიჩანს თამაშად, თუცა გზა საომარია .

( გ ) ნარგისთათ წვიმა ბროლისა წვიმს, ვარდი ნაწვიმარია,

( დ ) ჯერთ ქალსა ქაჯნი არ ახლვან, მაგრა სპა უამარია .

52.4 1330

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ გულ - მხიარული ვიხარებ, ამად არ ცრემლი მმილდების,

( ბ ) სადაცა შენ და შენი ძმა ხართ, ძნელი გაადვილდების !

( გ ) რაცა მოგინდეს, უცილოდ იქმთ, იგი არ აგცილდების,

( დ ) არ თურე კაცმან დაგიდგნეს, ვეჭვ, კლდეცა გაგილბილდების !

52.5 1331

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ შემინდევ, ვერა გნახე, შორს ამისთვის წაგიარე,

( ბ ) გზა - გზა ყოვნად აღარა მცალს, პატიმრად - ა იგი მთვარე ;

( გ ) ადრე მოვალთ მხიარულნი, ჩვენი ნახვა გაიხარე,

( დ ) ამის მეტი რაღა გკადრო, ძმასა ძმურად მოეხმარე !

52.6 1332

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ამა მონათა ჩემზედა გარდაუხდელი გულია :

( ბ ) ამოდ მმსახურეს, თქვენიმცა გული ამათთვის სრულია !

( გ ) ქება რად უნდა მას, ვინცა თქვენთანა ხან - დაზმულია ?

( დ ) მსგავსი ყველაი მსგავსსა შობს, ესე ბრძენთაგან თქმულია ”.

52.6.1 ტაეპის განმარტება (ა)

▲ზევით დაბრუნება

„ამა მონათა ჩემზედა გარდაუხდელი გულია: - ტაეპის აზრია: ამ მონების მიერ გამოჩენილი გულისხმიერება მე ვალად მაწევს.

52.7 1333

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ესე უსტარი დაწერა, შეკრა და წა - ცა - ხვია მან,

( ბ ) მისცა ფრიდონის მონათა ვარდმან და ვითა იამან ;

( გ ) შესთვალა ზეპირ, რაცა ხმდა, სრულად, მართ ვითა ჰგია, მან,

( დ ) მათ მარგალიტი უჩვენის ძოწისა კარმან ღიამან .

52.7.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(გ) შესთვალა ზეპირ, რაცა ხმდა, სრულად, მართ ვითა ჰგია, მან, - ტაეპის აზრია: მონებს ფრიდონთან ყოველგვარი მოკითხვა და ბოდიში დააბარა, რასაც წესი მოითხოვდა.
(დ) მათ მარგალიტი უჩვენის ძოწისა კარმან ღიამან. - ტაეპის აზრია: ავთანდილმა გაიღიმა; მისი ძოწისფერი ბაგეები გაიხსნა და მარგალიტივით კბილები გამოაჩინა.

52.8 1334

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მონახა, პოვა ავთანდილ ნავი მისისა მხარისა,

( ბ ) გამოემართა იგი მზე პირითა სავსე მთვარისა,

( გ ) მაგრა დაგდება უმძიმდა ფატმანის გულ - მწუხარისა ;

( დ ) მისთა გამყრელთა ნაკადი ჩასდის სისხლისა ღვარისა .

52.9 1335

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფატმან, უსამ და მონანი ტირან ცრემლითა ცხელითა,

( ბ ) იტყვიან : „ მზეო, რა გვიყავ ? დაგვწვენ ცეცხლითა მწველითა !

( გ ) რად დაგვაბნელენ შენისა მოშორვებისა ბნელითა !

( დ ) და - ცა - გვმარხენო ხელითა, ჩვენითა დამმარხველითა “.

53 LII. წასლვა ავთანდილისა გულანშაროთ და ტარიელის შეყრა (1336-1381)

▲ზევით დაბრუნება

53.1 1336

▲ზევით დაბრუნება

(ა) გამოვლნა ზღვანი ავთანდილ მგზავრითა რათმე ნავითა ;

(ბ) პირ-მხიარული აცორვებს მართ ოდენ მარტო თავითა ;

(გ) მას შეყრა ტარიელისა უხარის მით ამბავითა ;

(დ) ხელ-განპყრობილი გულითა არს ღმრთისა საესავითა .

53.2 1337

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მოწურვილ იყო ზაფხული, ქვეყნით ამოსლვა მწვანისა,

(ბ) ვარდის ფურცლობის ნიშანი, დრო მათის პაემანისა,

(გ) ეტლის ცვალება მზისაგან, შეჯდომა სარატანისა .

(დ) სულთქვნა, რა ნახა ყვავილი მან, უნახავმან ხანისა .

53.3 1338

▲ზევით დაბრუნება

(ა) აგრგვინდა ცა და ღრუბელნი ცროდეს ბროლისა ცვარითა;

(ბ) ვარდთა აკოცა ბაგითა მის ვარდისავე დარითა,

(გ) უბრძანა: „გიჭვრეტ თვალითა, გულ-ტკბილად შემხედვარითა,

(დ) მისად სანაცვლოდ მოვილხენ თქვენთანა საუბარითა“.

53.4 1339

▲ზევით დაბრუნება

(ა) რა მოეგონის მოყვარე, სდინდიან ცრემლნი მწარენი.

(ბ) ტარიელისკე იარნა მან გზანი საწყინარენი,

(გ) უდაბურნი და უგზონი, უცხონი რამე არენი,

(დ) სადაცა ნახნის, დახოცნის ლომ-ვეფხნი მოშამბნარენი .

53.5 1340

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ქვაბნი გამოჩნდეს, ეამა, იცნა, თქვა: „იგი კლდენია,

(ბ) სადაა ჩემი მოყვარე და ვისთვის ცრემლი მდენია;

(გ) ღირს ვარცა, ვნახო პირის-პირ, ვუამბო, რაცა მსმენია?

(დ) არ მოსრულ იყოს, რაღა ვქმნა? ცუდ ჩემი განავლენია !

53.6 1341

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „თუ მოსრულა, უღონიოდ შინა ხანსა არ დაზმიდა,

(ბ) მინდორს სადმე წავიდოდა, მხეცისაებრ ველთა ვლიდა,

(გ) სჯობს, თუ შამბ-შამბ წავიარო “, – იგონებდა, იხედვიდა,

(დ) ესე თქვა და მიუქცივა, მინდორთაკე წამოვიდა.

53.7 1342

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მიაცორვებს და იმღერის მხიარულითა გულითა,

(ბ) მართ სახელ-დებით უყივის ხმითა მით სახარულითა .

(გ) ცოტაი წავლო, გამოჩნდა მზე სინათლითა სრულითა:

(დ) შამბისა პირსა ტარიელ დგა ხრმლითა მომახულითა .

53.8 1343

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ტარიელს ლომი მოეკლა, მით ხრმალსა სისხლი სცხებოდა ;

(ბ) შამბისა პირსა ქვეითი დგა, ცხენი არა ჰხლებოდა ;

(გ) ყივილი ავთანდილისი ესმოდა, ეოცებოდა,

(დ) შეხედნა, იცნა, გაიქცა, მისკე მირბოდა, ხლტებოდა .

53.9 1344

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ხრმალი გასტყორცა ტარიელ, მიჰმართა მისსა ძმობილსა.

(ბ) ყმა ცხენისაგან გარდიჭრა, ჰგვანდა ეტლისა სწრობილსა .

(გ) მათ ერთმანერთსა აკოცეს, ჰგვანან ყელ- გარდაჭდობილსა,

(დ) ხმა შაქრის-ფერად გაუხდა ვარდსა, ხშირ-ხშირად პობილსა.

53.10 1345

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ტარიელ მოთქვა ტირილით სიტყვა ნატიფი, მჭევრები :

(ბ) – სისხლისა ღვარმან შეღება წითლად გიშრისა ტევრები,

(გ) ალვასა წყარო ცრემლისა მორწყავს, ნაკადი ბევრები, –

(დ) „რათგან შენ გნახე, რა მგამა, პატიჟი მჭირდეს მევ რები!“

53.10.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

„რათგან შენ გნახე, რა მგამა, პატიჟი მჭირდეს მევ რები!“ - ტაეპის აზრია: ცრემლმა ტარიელი თავიდან ფეხებამდე დაასველა.

53.11 1346

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ტარიელ ტირს და ავთანდილ სიცილით ეუბნებოდა ;

(ბ) გაღიმდის, ძოწი გააპის, კ ბილთაგან ელვა ჰკრთებოდა ;

(გ) ეტყოდა : „ვცანო ამბავი, შენ რომე გეამებოდა,

(დ) აწ გაახლდების ყვავილი, ვარდი აქამდე ჭნებოდა“.

53.12 1347

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ტარიელ უთხრა: „ჰე, ძმაო, კმა არს, დღეს რაცა მლხენია,

(ბ) ყოველი ჩემი სალხინო მინახავს, – ნახვა შენია;

(გ) სხვად ნუ ყოს ღმერთმან წამალი, არცა რა მოგისმენია:

(დ) კაცმანმცა სოფელს ვით პოვა, რაცა არ საქმე ზენია!“

53.12.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ)ყოველი ჩემი სალხინო მინახავს, – ნახვა შენია; - ტაეპის აზრია: რაც კი დამრჩენია სალხინო — შენი ნახვა — ის დღეს უკვე ბედმა მარგუნა.
(გ)სხვად ნუ ყოს ღმერთმან წამალი, არცა რა მოგისმენია: - ტაეპის აზრია: სხვამხრივ წამალი არც მინდა. შენ არაფერი გსმენია ნესტანისა, მხოლოდ გულს მიკეთებ, მაგრამ შენი მოსვლაც ჩემთვის ბედნიერებაა!
(დ)კაცმანმცა სოფელს ვით პოვა, რაცა არ საქმე ზენია!“ - ტაეპის აზრია: კაცი ვერ ნახავს ქვეყნად არაამქვეყნიურს, ზეციურ რასმე (იგულისხმება, რომ ნესტანის პოვნა სწორედ ასეთი რამ იქნებოდა). (ალ. ჭინჭარაული).

53.13 1348

▲ზევით დაბრუნება

(ა) რა ტარიელ არ შესჯერდა, ავთანდილცა არ დაწყნარდა,

(ბ) მის ამბისა დაყოვნება ვეღარ გაძლო, აუჩქარდა,

(გ) გამოიღო რიდე მისი, ვინ ბაგეთათ ვარდი ვარდა .

(დ) რა ტარიელ ნახა, იცნა, გამოუღო, შემოჰვარდა .

53.13.1 ტაეპის განმარტება(გ)

▲ზევით დაბრუნება

გამოიღო რიდე მისი, ვინ ბაგეთათ ვარდი ვარდა. - ნესტანი რომ დაილაპარაკებს ან გაიღიმებს, მისი ბაგეებიდან, თითქოს, ვარდები იფრქვევა.

53.14 1349

▲ზევით დაბრუნება

(ა) წიგნი და კიდე რიდისა იცნა და გა-ცა-შალა მან,

(ბ) პირსა დაიდვა, – დაეცა, – ვარდმან ფერითა მკრთალამან,

(გ) სულნი გაექცეს, მოდრიკნა თავნი გიშრისა ტალამან .

(დ) მისნი ვერ გასძლნეს პატიჟნი ვერ კაენ, ვერცა სალამან!

53.14.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

სულნი გაექცეს, მოდრიკნა თავნი გიშრისა ტალამან. - საერთო აზრია: ტარიელს თვალები დაეხუჭა.

53.15 1350

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ავთანდილ უჭვრეტს ტარიელს, უსულოდ ქვე-მდებარესა,

(ბ) შეჰფრინდა, შველად მიჰმართა მას, ტკბილად მოუბარესა,

(გ) ვერა ვერ არგო დამწვარსა, სრულად ცეცხლ-ნადებარესა ;

(დ) მისთა ნიშატთა სიცოცხლე მართ მისი მიიბარესა.

53.15.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მისთა ნიშატთა სიცოცხლე მართ მისი მიიბარესა. - ტაეპის აზრია: მისმა სიხარულმა მისი სიცოცხლე შეიწირა.

53.16 1351

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ავთანდილ დაჯდა ტირილად, ტირს ხმითა შვენიერითა,

(ბ) ყორანსა გაჰგლეჯს ხშირ-ხშირად, აფრთხობს გიშრისა ჭერითა ;

(გ) გახეთქა ლალი გათლილი ანდამატისა კვერითა,

(დ) მუნით წყარონი გამოხდეს, ძოწსა ვამსგავსენ ფერითა.

53.16.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ყორანსა გაჰგლეჯს ხშირ-ხშირად, აფრთხობს ბროლისა ჭერითა; - ავთანდილი წამწამებს აფახულებს და ამით ყორანს (წვერ-ულვაშს) აფრთხობს (ალ. ჭინჭარაული). შესაძლოა სხვა გაგებაც: ავთანდილი შავ წვერ-ულვაშს („ყორანს“) იგლეჯს და ტარიელისკენ დახრილი ბროლისებრი პირისახიდან ძირს ყრის.

53.17 1352

▲ზევით დაბრუნება

(ა) პირსა იხოკს, ღაწვთა სისხლი ჩასდიოდა მისსა მჭვრეტსა:

(ბ) „რაცა ვქმენო, არ უქმნია არცა შმაგსა, არცა რეტსა,

(გ) წყალი სწრაფით რად დავასხი ცეცხლსა, ძნელად დასაშრეტსა !

(დ) ჩქარად ეცეს, ვერ გაუძლებს გული ლხინსა მეტის-მეტსა.

53.18 1353

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მე მოვკალ ჩემი მოყვარე; რა მმართებს გაწბილებულსა?

(ბ) თავსა ვაბრალობ საქმესა, არ დაზმით გაგონებულსა !

(გ) ცრუ კაცი კარგად ვერა იქმს საქმესა გაძნელებულსა,

(დ) თქმულა: „სიწყნარე გმობილი სჯობს სიჩქარესა ქებულსა!“

53.19 1354

▲ზევით დაბრუნება

(ა) უცნობო-ქმნილი ტარიელ ძევს მსგავსად ნატუსალისად .

(ბ) ავთანდილ ადგა, გამოვლნა შამბნი საძებრად წყალისად,

(გ) მუნ პოვა სისხლი ლომისა, მოაქვს სავსებლად ალისად,

(დ) მკერდსა დაასხა, გა-ვე-ხდა ლაჟვარდი ფერად ლალისად.

53.19.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მკერდსა დაასხა, გა-ვე-ხდა ლაჟვარდი ფერად ლალისად. - ტაეპის აზრია: ტარიელს ფერი დაუბრუნდა.

53.20 1355

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ავთანდილ მკერდსა დაასხა მას ლომსა სისხლი ლომისა;

(ბ) ტარიელ შეკრთა, შეიძრა რაზმი ინდოთა ტომისა,

(გ) თვალნი აახვნა, მიეცა ძალი ზე წამოჯდომისა.

(დ) ლურჯად ჩანს შუქი მთვარისა, მზისაგან შუქ-ნაკრთომისა.

53.20.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ლურჯად ჩანს შუქი მთვარისა, მზისაგან შუქ-ნაკრთომისა. - მთვარე ტარიელია, მზე — ნესტანი. პოეტურ სახეს საფუძვლად უდევს ასტრონომიული მოვლენა: მზესთან „მიახლოებით“ მთვარე შუქს კარგავს, ილევა.

53.21 1356

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ზამთარი ვარდთა გაახმობს, ფურცელნი ჩამოსცვივიან,

(ბ) ზაფხულის მზისა სიახლე დასწვავს, გვალვასა ჩივიან,

(გ) მაგრა მას ზედა ბულბულნი ტურფასა ხმასა ყივიან, –

(დ) სიცხე სწვავს, ყინვა დააზრობს, წყლულნი ორჯერვე სტკივიან.

53.22 1357

▲ზევით დაბრუნება

(ა) აგრევე გული კაცისა მოსაგვარებლად ძნელია,

(ბ) ჭირსა და ლხინსა – ორსავე ზედა მართ ვითა ხელია,

(გ) მიწყივ წყლულდების, საწუთრო მისი აროდეს მრთელია .

(დ) იგი მიენდოს სოფელსა, ვინცა თავისა მტერია!

53.22.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მიწყივ წყლულდების, საწუთრო მისი აროდეს მრთელია. - ტაეპის აზრია: ადამიანის გულისთვის, მისი გრძნობისათვის ეს საწუთრო მუდამ წყლულიანია, ჭრილობიანია, ტკივილიანია. იგი არასდროს უხინჯო, საღი არ არის. შესაძლოა ასეთი გაგებაც: კაცის გული მუდამ წყლულდება. (ალ. ჭინჭარაული).

53.23 1358

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ტარიელ ნახა ნაწერი კვლაცა მკლველისა მისისა,

(ბ) იკითხავს, თუცა აშეთებს კითხვა წიგნისა მისისა;

(გ) დაუყვის ცრემლმან სინათლე, ბნელად ჩანს შუქი დღისისა.

(დ) ავთანდილ ადგა, დაუწყო თხრობა სიტყვისა მქისისა .

53.24 1359

▲ზევით დაბრუნება

(ა) იტყვის, თუ: „ ნაქმრად არ ვარგა კაცისა გასწავლილისად,

(ბ) აწ რადღა გვმართებს ტირილი? ხამს, დავსხდეთ ქმნად ღიმილისად ;

(გ) ადეგ, წავიდეთ საძებრად მის მზისა წახდომილისად !

(დ) ადრე მიგიყვან, მიყვანა არს შენგან მონდომილი სად.

53.24.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

იტყვის, თუ: „ნაქმრად არ ვარგა კაცისა გასწავლილისად, - ტაეპის აზრია: შენ, ამდენი წვალების მნახველს, ასეთი უგუნურება (იგულისხმება: გულყრა რიდის დანახვაზე) აღარ შეგეფერება.

53.25 1360

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „ვითა გვმართებს გახარება, პირველ აგრე გავიხარნეთ,

(ბ) მერმე შევსხდეთ, გავემართნეთ, ქაჯეთისკე თავნი ვარნეთ,

(გ) ხრმალნი ჩვენნი ვიწინამძღვრნეთ, მათნი ზურგით დავიყარნეთ,

(დ) უჭირველნი შემოვიქცეთ, იგი მძორთა დავადარნეთ “.

53.26 1361

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მერმე ტარიელ ამბავსა ჰკითხავს, აღარა ბნდებოდა .

(ბ) შეჰხედნის, თვალნი ამართნის, შავ-თეთრი ელვა ჰკრთებოდა,

(გ) მართ ვითა ლალსა მზისაგან მას ფერი ეზარდებოდა;

(დ) ვინ ღირს-ა, თუმცა წყალობით ცა მიწყივ მობრუნდებოდა!

53.26.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

შეჰხედნის, თვალნი ამართნის, შავ-თეთრი ელვა ჰკრთებოდა, - ტაეპის აზრია: ტარიელის თეთრი პირისახე და შავი თვალები (სიხარულით) ელვარებდა.

53.27 1362

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ავთანდილს მადლი უბრძანა, ქმნა უყო საუბარისა :

(ბ) „მე შენი ქება ვითა ვთქვა, ბრძენთაგან საქებარისა!

(გ) ვითა ზე-მთისა წყარომან, მომრწყე ყვავილი ბარისა,

(დ) დამწყვიდე დენა ცრემლისა, ნარგისთა ნაგუბარისა.

53.28 1363

▲ზევით დაბრუნება

(ა) „მე ვერა გიყო, ნაცვალსა ღმერთი გარდგიხდის ციერი,

(ბ) ზეგარდმო მისი შემოგზღოს მუქაფა ჩემ-მაგიერი!“

(გ) შესხდეს და შინა წავიდეს, მათ ლხინი ჰქონდა ძლიერი;

(დ) აწ გა-ვე-აძღო სოფელმან ასმათ, ადრითგან მშიერი.

53.29 1364

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ქვაბისა კარსა ასმათი მარტო ზის, არ-ბარგოსანი .

(ბ) შეჰხედნა, იცნა ტარიელ, თანა ყმა ჭარმაგოსანი, –

(გ) ორნივე ტურფად იმღერდეს, ვით იადონი მგოსანი, –

(დ) მაშინვე იცნა, ავარდა მოშლილი, პერანგოსანი.

53.30 1365

▲ზევით დაბრუნება

(ა) აქამდის მიწყივ ენახა ქვაბს მისლვა მოტირალისა,

(ბ) აწ გაუკვირდა დანახვა სიცილით მომღერალისა.

(გ) ზარ-აღებული ავარდა, ცნობა უც, ვითა მთრვალისა,

(დ) არ იცის სმენა ამბისა ჯერთ მისგან სასურვალისა.

53.30.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

არ იცის სმენა ამბისა ჯერთ მისგან სასურვალისა. - აზრია: არ იცის, რომ მოსმენა ელის.

53.31 1366

▲ზევით დაბრუნება

(ა) მათ რა ნახეს, შემოჰყივლეს სიცილით და კბილთა ჩენით:

(ბ) „ჰე, ასმათო, მოგვივიდა მოწყალება ღმრთისა ზენით !

(გ) ვპოვეთ მთვარე დაკარგული, რაცა გვწადდა, იგი ვქმენით,

(დ) აწ გავხედით ბედისაგან ცეცხლთა შრეტით, ჭირთა ლხენით !“

53.31.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

აწ გავხედით ბედისაგან ცეცხლთა შრეტით, ჭირთა ლხენით!“ - ტაეპის აზრია: ბედმა ტანჯვის ცეცხლი ჩაგვიქრო და მწუხარებისგან განგვკურნა.

53.32 1367

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ავთანდილ ცხენსა გარდაჰხდა ასმათის მოსახვეველად;

(ბ) მან მიჰყო ხელი ალვასა, შტო მოჰყვა მოსარხეველად,

(გ) ყელსა და პირსა აკოცებს, არის ცრემლისა მფრქვეველად;

(დ) „რა სცანო, რა ჰქმენ, მიამბე, ვტირ შენი მოაჯე ველად!“

53.32.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) მან მიჰყო ხელი ალვასა, შტო მოჰყვა მოსარხეველად,
(გ) ყელსა და პირსა აკოცებს, არის ცრემლისა მფრქვეველად; - შესაძლებელია ბ-გ ტაეპთა სხვა გაგებაც: ასმათმა ხელი მოჰხვია ავთანდილს, ავთანდილი მზრუნველობით დაიხარა მისკენ, ასმათისადმი სინაზემ მისი მოძრაობა რტოსავით ელასტიური გახადა (ნ. წაქაძე).

53.33 1368

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ავთანდილ ასმათს უსტარი მისცა მისისა ზრდილისა,

(ბ) ალვისა შტო-დამჭნარისა, მთვარისა ფერ-მიხდილისა.

(გ) უთხრა, თუ: „ნახე ნაწერი მის პატიჟ-გარდახდილისა !

(დ) მზე მოგვეახლა, მოგვეცა ჩვენ მოშორვება ჩრდილისა“.

53.34 1369

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ასმათ რა ნახა უსტარი, ცნა მისი დანაწერობა,

(ბ) გაკვირდა, ზარმან აიღო, ათრთოლებს, ვითა ხელობა,

(გ) ტერფით თხემამდის გაუხდა მას მეტი საკვირველობა,

(დ) იტყვის : „რა ვნახე, რა მესმის? არსმცა ამისი მრთელობა ?“

53.35 1370

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ავთანდილ უთხრა: „ ნუ გეშის, ეგე ამბავი მრთელია,

(ბ) ლხინი მოგვეცა, მოგვშორდა ყოველი ჭირი ძნელია,

(გ) მზე მოგვეახლა, უკუნი ჩვენთვის აღარა ბნელია,

(დ) ბოროტსა სძლია კეთილმან, არსება მისი გრძელია !“

53.35.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(დ) ბოროტსა სძლია კეთილმან, არსება მისი გრძელია!“ - არსება დღეგრძელია, გამძლეა, ხოლო ბოროტისა — დღემოკლე, არამდგრადი (ეს აზრი გამოძახილია „ბოროტთა უარსობის” ანუ ეთიკური მონიზმის კონცეფციისა, რომელსაც ქადაგებდა ფსევდო-დიონისე არეოპაგელი ნეოპლატონურ წყაროებზე დაყრდნობით.)

53.36 1371

▲ზევით დაბრუნება

( ა) ინდოთ მეფე მხიარული ასმათს რასმე უბრძანებდა,

( ბ ) ერთმანერთსა ეხვეოდეს, სიხარული ატირებდა ;

( გ ) ვარდსა ზედა ყორნის ბოლო ნამსა თხელსა აპკურებდა .

( დ ) კაცსა ღმერთი არ გასწირავს, თუმცა კაცი შეიგებდა !

53.37 1372

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ღმერთსა მისცეს დიდი მადლი, თქვეს : „ გვიყოო, რაცა სჯობდა !

( ბ ) აწყა ვცანით, უარესსა პირი თქვენი არ გაბრჭობდა “;

( გ ) ინდოთ მეფე მხიარული ხელ-განპყრობით ამას ხმობდა .

( დ ) ქვაბს შევიდეს მხიარულნი, ასმათ რასმე მასპინძლობდა .

53.38 1373

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ ეტყვის ავთანდილს : „ ისმინე სიტყვა ასები,

( ბ ) გიამბობ რასმე ამბავსა, მოამბედ ნუ გენასები :

( გ ) მე ოდეს ქვაბნი წავუხვენ, დავხოცე დევთა დასები,

( დ ) მას აქათ მათი აქა ძეს საჭურჭლე ძვირ - ნაფასები .

53.39 1374

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე აგრე არა მინახავს, მართ ვითა არა მნდომია ;

( ბ ) მოდი და გავხსნათ, შევიგნეთ, საჭურჭლე თუ რაზომია “.

( გ ) ეამა, ადგეს ორნივე, არცა ქვე ასმათ მჯდომია,

( დ ) დალეწეს კარი ორმოცი, მათგან არ ზედა ომია .

53.40 1375

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) პოვეს საჭურჭლე უსახო, კვლა უნახავი თვალისა,

( ბ ) მუნ იდვა რიყე თვალისა, ხელ - წმიდად განათალისა,

( გ ) ჩნდის მარგალიტი, ოდენი ბურთისა საბურთალისა ;

( დ ) ვინმცა ქმნა რიცხვი ოქროსა, ვერვისგან დანათვალისა !

53.41 1376

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იგი სახლი ორმოცივე შიგან იყო გატენილი .

( ბ ) პოვეს ერთი ზარადხანა, აბჯრისათვის სახლად ქმნილი,

( გ ) მუნ აბჯარი ყოვლი - ფერი ასრე იდვა, ვითა მწნილი,

( დ ) შიგან ერთი კიდობანი დაბეჭდული, არ - გახსნილი .

53.42 1377

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ზედა ეწერა : „ აქა ძეს აბჯარი საკვირველიო,

( ბ ) ჯაჭვ - მუზარადი ალმასი, ხრმალი ბასრისა მჭრელიო ;

( გ ) თუ ქაჯნი დევთა შეებნენ, იყოს დღე იგი ძნელიო !

( დ ) უმისჟამისოდ ვინც გახსნას, არის მეფეთა მკლველიო “.

53.43 1378

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კიდობანი გახსნეს, პოვეს მუნ აბჯარი სამი ტანი,

( ბ ) რასაცა ვით შეიმოსენ მეომარნი სამნი ყმანი :

( გ ) ჯაჭვი, ხრმალი, მუზარადი, საბარკული მათი გვანი

( დ ) ზურმუხტისა ბუდებითა იყვნეს, ვითა ლუსკუმანი .

53.44 1379

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თვითომან თვითო ჩაიცვეს, თავისთავ გამოსცდიდიან,

( ბ ) ჯაჭვ - მუზარადსა აბჯარი მართ ვერა ვერ მოჰკიდიან ;

( გ ) ხრმალი რკინასა მოჰკრიან, ვით ბამბის მკედსა, სჭრიდიან,

( დ ) მათ უღირს ყოვლად ქვეყანად, შევატყევ, არ გაჰყიდიან !

53.44.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ჯაჭვ-მუზარადსა აბჯარი მართ ვერა ვერ მოჰკიდიან; - ტაეპის აზრია: ვერც ერთ ხმალს და სხვა იარაღს ჯაჭვ-მუზარადი ვერ გააჭრევინეს, მასზე ფხა ვერ მოაკიდებინეს.

53.45 1380

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თქვეს : „ ესე ნიშნად გვეყოფის, ვართო კარგითა ბედითა ;

( ბ ) ღმერთმან მოგვხედნა თვალითა, ზეგარდმო მონახედითა “.

( გ ) აიღეს იგი აბჯარი თავის-თავისა ქედითა,

( დ ) თვითო მათ, ერთი ფრიდონის საძღვნობლად შეკრეს ღვედითა .

53.45.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ღმერთმან მოგვხედნა თვალითა, ზეგარდმო მონახედითა“. - ტაეპის აზრი, როგორც ჩანს, შემდეგია: აბჯრები მოიზომეს და ვისაც რომელი კარგად მოადგა, ის აიღეს.

53.46 1381

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ოქროც რამე წაიტანეს, მარგალიტი ღარიბები,

( ბ ) გამოვიდეს, გამობეჭდეს ორმოცივე საჭურჭლები .

( გ ) ავთანდილ თქვა : „ ამას იქით დავამაგრო ხრმალსა ნები,

( დ ) ამას ღამე არსად წავალ, რა გათენდეს, არ დავდგები “.

53.46.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ავთანდილ თქვა: „ამას იქით დავამაგრო ხრმალსა ნები, - ტაეპის აზრია: ამიერიდან მხოლოდ ბრძოლა მახსოვს.

54 LIII. ტარიელისა და ავთანდილისაგან წასლვა ფრიდონისასა (1382-1400)

▲ზევით დაბრუნება

54.1 1382

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა გათენდა, გაემართნეს, წაიტანეს ასმათ თანა,

( ბ ) ნურადინის ქვეყანამდის შეისვიან მათ უკანა ;

( გ ) მუნ ვაჭარმან ოქროს ფასად ცხენი მისცა, არ უძღვანა ;

( დ ) ავთანდილ კმა ყოლაუზად, სხვამცა ვინღა წაიტანა !

54.2 1383

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იარეს და ზედა შეჰხდეს ნურადინის მეჯოგეთა ;

( ბ ) ჯოგი ნახეს, მოეწონა, ფრიდონისთვის ეაგეთა .

( გ ) მუნ ავთანდილს ინდო ეტყვის : „ გაქმნევ კარგთა სიშმაგეთა,

( დ ) მოდი, ფრიდონს ველაღობნეთ, ჯოგსა მისსა მივადგეთა !

54.3 1384

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჯოგი წავუღოთ, მოსრულნი ვესმით ჯოგისა წაღებად,

( ბ ) გამოემართვის საომრად, ველთა სისხლითა დაღებად,

( გ ) ანაზდად გვიცნობს, გაკრთების, გულსა შეჰლამის დაღებად “ –

( დ ) ამოა კარგი ლაღობა, ლაღსა შე - ვე - იქმს ლაღებად !

54.4 1385

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დაუწყეს პყრობა ტაიჭთა ფრიდონის უკეთესებსა,

( ბ ) მუნ მეჯოგეთა ფანოსი შეექმნა, ეკრა კვესებსა,

( გ ) უყივლეს : „ ვინ ხართ, მოყმენო, ვინ იქმთ საქმესა ზესებსა ?

( დ ) ჯოგი მისია, ვინ მტერსა ჰკრავს ხრმალსა, არ აკვნესებსა !“

54.4.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მუნ მეჯოგეთა ფანოსი შეექმნა, ეკრა კვესებსა, - ტაეპის აზრი, როგორც ჩანს, შემდეგია: მეჯოგეებმა ცეცხლები დაანთეს ხიფათის ნიშნად.

54.5 1386

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მათ მშვილდები დაიწვადეს, მეჯოგეთა გაეკიდნეს,

( ბ ) მეჯოგენი მიიზახდეს, ხმანი მათნი გაადიდნეს :

( გ ) „ გვიშველეთო, გვიშველეთო, მეკობრეთა ამოგვწყვიდნეს !“

( დ ) ხმა შეიქმნა, შეიყარნეს, ფრიდონს ჰკადრეს, არ დაჰრიდნეს .

54.6 1387

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) შეეკაზმა ფრიდონ, შეჯდა, შეკაზმული გამოვიდა,

( ბ ) ხმა შეიქმნა, შეიყარნეს, რაზმი ველთა დაჰფარვიდა .

( გ ) იგი მზენი მოეგებნეს, ვის ზამთარი ვერ დაზრვიდა,

( დ ) დაეხურა ზარადები, პირსა მათსა უფარვიდა .

54.7 1388

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა ტარიელ ფრიდონ იცნა, თქვა : „ ვნახეო, ვინცა მინა “.

( ბ ) მუზარადი მოიხადა, გაიღიმნა, გაიცინა ;

( გ ) ფრიდონს უთხრა : „ რასა ჰლამი, ჩვენი მოსლვა რას გეწყინა ?

( დ ) პურად ავი მასპინძელი მოგვეგებვი ომად წინა !“

54.8 1389

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფრიდონ ფიცხლა გარდაიჭრა, დავარდა და თაყვანის - სცა, –

( ბ ) იგინიცა გარდაუხდეს, მოეხვივნეს, – აკოცისცა .

( გ ) ფრიდონ ღმერთსა ხელ - აპყრობით უსაზომო მადლი მისცა ;

( დ ) დიდებულნი აკოცებდეს, იცნობდიან იგი ვისცა .

54.9 1390

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფრიდონ უთხრა : „ რასა სდეგით, მოგელოდი უწინარე,

( ბ ) მე მზა ვარო, სამსახური თქვენი რამცა დავიზარე ! “

( გ ) ჰგვანდა, თუმცა შეყრილ იყვნეს ორნი მზენი, ერთი მთვარე,

( დ ) ერთმანერთი დააშვენეს, გაემართნეს, იქცეს გარე .

54.10 1391

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფრიდონის სახლსა გარდახდეს ორნივე, ტურფად გებულსა .

( ბ ) ტარიელ დაჯდა საჯდომსა, ოქსინო - გარდაგებულსა ;

( გ ) ახლოს დაისვამს ავთანდილს, მისსა ძმად - შეფიცებულსა ;

( დ ) მათ უძღვნეს იგი აბჯარი ფრიდონს, ჭაბუკად ქებულსა .

54.11 1392

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უთხრეს : „ ჯერთ ჟამად არა გვაქვს სხვა შენთვის არმაღანია,

( ბ ) მაგრა ტურფანი მრავალნი ქვე სამე გვისხენ სხვანია “.

( გ ) მან დასდვა პირი მიწასა, არ დაიყოვნა ხანია :

( დ ) „ ჩემთვის ამისი ბოძება არს თქვენი შესაგვანია “.

54.12 1393

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გამოისვენეს მას ღამით ფრიდონის მასპინძლობითა ;

( ბ ) აბანოს ბანნა, აავსნა შესამოსლისა ძღვნობითა,

( გ ) დამოსნა ტურფა - ტურფითა, ერთმანერთისა მჯობითა,

( დ ) თვალ - მარგალიტი ღარიბი უძღვნა ოქროსა გობითა .

54.13 1394

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უთხრა, თუ : „ ესე სიტყვაა ავისა მასპინძელისა,

( ბ ) ჰგავს, მომწყენოდეს სტუმრობა თქვენ ბრძნისა, ვითა ხელისა,

( გ ) მაგრა აწ ყოვნა არ ვარგა, წავლა სჯობს გზისა გრძელისა,

( დ ) თუ ქაჯნი მოგვესწრებიან, საეჭვი არს სიძნელისა .

54.14 1395

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დიდთა რას ვაქმნევთ ლაშქართა ? კარგნი გვინდან და ცოტანი ;

( ბ ) სამასი კაცი გვეყოფის, წავიდეთ მართ მეოტანი ;

( გ ) ჩვენ ქაჯეთს ქაჯთა საომრად დავაგნეთ ხრმალთა კოტანი,

( დ ) მას ადრე ვჰპოვებთ, ვისიცა მოგკლავს ალვისა, მო -, ტანი .

54.14.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

სამასი კაცი გვეყოფის, წავიდეთ მართ მეოტანი; - ტაეპის აზრია: წავიდეთ ჩუმად, როგორც ლტოლვილები; ან: წავიდეთ სწრაფად (ალ. ჭინჭარაული).

54.15 1396

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ქაჯეთს ერთხელ კვლაც ყოფილვარ, ჰნახავთ, თქვენცა გემაგრების :

( ბ ) ყოვლგნით კლდეა, გარეშემო მტერი ვერსით მოადგების ;

( გ ) თუ იდუმალ არ შევუვალთ, ცხადად შებმა არ ეგების,

( დ ) მით ლაშქარი არად გვინდა, რაზმი მალვით ვერ მოგვყვების “.

54.16 1397

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იგინიცა დაემოწმნეს ამა მისსა ნაუბარსა,

( ბ ) მუნ დააგდეს ქალი ასმათ, ფრიდონ მისცემს საჩუქარსა .

( გ ) თვით სამასსა ცხენოსანსა წაიტანდეს, გმირთა დარსა .

( დ ) ბოლოდ ღმერთი გაუმარჯვებს ყოვლსა, პირველ შენაზარსა !

54.17 1398

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ზღვა გაიარეს სამთავე ერთგან ძმად შეფიცებულთა,

( ბ ) ფრიდონ გზა იცის, იარეს, დღისით და ღამით რებულთა .

( გ ) ფრიდონ თქვა : „ ვახლავთ არეთა ჩვენ, ქაჯეთს მიახლებულთა,

( დ ) აქათგან ღამით ვლა გვინდა მით, არას გამჟღავნებულთა “.

54.17.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

აქათგან ღამით ვლა გვინდა მით, არას გამჟღავნებულთა“. - აზრია: ისე უნდა ვიაროთ, რომ არაფერმა გაგვამჟღავნოს.

54.18 1399

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ამა ფრიდონის თათბირსა სამნივე ერთგან ზმიდიან :

( ბ ) რა გაუთენდის, დადგიან და ღამით ფიცხლა ვლიდიან ;

( გ ) მივიდეს, აჩნდა ქალაქი, მცველთა ვერ დასთვალვიდიან,

( დ ) გარე კლდე იყო, გუშაგთა ხმა ჯარვით გაადიდიან .

54.19 1400

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გვირაბის კარსა ჭაბუკი ათი ათასი მცველია .

( ბ ) მათ ლომთა ნახეს ქალაქი, მთვარე დგას მუნ ნათელია ;

( გ ) თქვეს : „ ვითათბიროთ, ვითა ვქმნათ, აწ გამორჩევა ძნელია :

( დ ) ასი ათასსა აჯობებს, თუ გამორჩევით მქმნელია “.

55 LIV. თათბირი ნურადინ-ფრიდონისა (1401-1404)

▲ზევით დაბრუნება

55.1 1401

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფრიდონ თქვა : „ ვიტყვი სიტყვასა, ვეჭვ, ჩემი არ დამცდარია :

( ბ ) ჩვენ ცოტანი ვართ, ქალაქი დიდთაგან საომარია ;

( გ ) პირის - პირ ომი არ ძალ - გვიც, არ ჟამი საკვეხარია,

( დ ) ათას წელ ვერსით შევუვალთ, თუ ზედ დაგვიხშან კარია .

55.2 1402

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩემსა სიმცროსა გამზრდელნი სამუშაითოდ მზრდიდიან,

( ბ ) მასწავლნეს მათნი საქმენი, მახლტუნვებდიან, მწვრთიდიან ;

( გ ) ასრე გავიდი საბელსა, რომ თვალი ვერ მომკიდიან,

( დ ) ვინცა მჭვრეტდიან ყმაწვილნი, იგიცა ინატრიდიან .

55.2.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

„ჩემსა სიმცროსა გამზრდელნი სამუშაითოდ მზრდიდიან, - იგულისხმება: ისე მზრდიდნენ, რომ ჯამბაზის ხელოვნებაც მცოდნოდა.

55.3 1403

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ ვინცა ვიცით უკეთე შეტყორცა საგდებელისა,

( ბ ) მან ერთსა ბურჯსა გარდვაგდოთ წვერი საბლისა გრძელისა,

( გ ) მას ზედა გავლა ასრე მიჩს, ვითა გარბენა ველისა,

( დ ) თქვენ ჭირად გიყო შიგანთა პოვნა კაცისა მრთელისა .

55.3.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

თქვენ ჭირად გიყო შიგანთა პოვნა კაცისა მრთელისა. - ტაეპის აზრია: ისე დავხოც მოწინააღმდეგეებს ქალაქის შიგნით, რომ მათში საღი კაცის პოვნა გაგიჭირდებათ.

55.4 1404

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აბჯრითა გავლა არად მიჩს ჭირად, გატანა ფარისა ;

( ბ ) შიგან ჩავხლტები კისკასად, ვეცემი მსგავსად ქარისა,

( გ ) ლაშქართა დავხოც, გავახვამ, ნახოთ გაღება კარისა !

( დ ) თქვენცა მუნ მოდით, სადაცა გესმას ზრიალი ზარისა “.

56 LV. თათბირი ავთანდილისა (1405-1409)

▲ზევით დაბრუნება

56.1 1405

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ უთხრა : „ ჰე, ფრიდონ, მოყვასნი ვერ გიჩივიან,

( ბ ) ლომთა მკლავთაგან იმედი გაქვს, არა წყლულნი გტკივიან,

( გ ) სთათბირობ ძნელთა თათბირთა, მტერთა ივაგლახ - ივიან,

( დ ) მაგრა თუ გესმის, გუშაგნი რა ახლო - ახლო ყივიან !

56.1.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ლომთა მკლავთაგან იმედი გაქვს, არა წყლულნი გტკივიან, - ტაეპის აზრია: ლომისებრი მკლავების იმედი გაქვს, განა დაწყლულებული და დასუსტებული ხარ!

56.2 1406

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რა გახვიდოდე, გუშაგთა ესმის აბჯრისა ჩხერება,

( ბ ) გიგრძნობენ, თოკსა მოჰკვეთენ, ამისი ხამს დაჯერება ;

( გ ) წაგიხდეს ცუდად ყველაი, დაგრჩეს ცუდიღა ფერება,

( დ ) ეგე თათბირი არ ვარგა, სხვებრ ვქმნათ თავისა ტერება .

56.3 1407

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ სჯობს, დადეგით დამალულნი თქვენ ადგილსა იდუმალსა,

( ბ ) ისი კაცნი არ იჭირვენ მგზავრსა, ქალაქს შემავალსა ;

( გ ) სავაჭროთა შევეკაზმვი, ვიქმ საქმესა მე მუხთალსა,

( დ ) ერთსა ჯორსა გარდავჰკიდებ მუზარადსა, ჯაჭვსა, ხრმალსა .

56.4 1408

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ სამთავე შესლვა არ ვარგა, თუ გვიგრძნან, არს სათუები ;

( ბ ) მე მარტო შევალ ვაჭრულად და კარგად შევეტყუები,

( გ ) მალვით ჩავიცვამ აბჯარსა, გავჩნდები, გავეცრუები,

( დ ) ღმერთმან ქმნას, უხვად ვადინო შიგნით სისხლისა რუები !

56.4.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

„სამთავე შესლვა არ ვარგა, თუ გვიგრძნან, არს სათუები; - ტაეპის აზრია: შესაძლოა, მიგვიხვდნენ განზრახვას, თუ სამივენი წავალთ.

56.5 1409

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შიგანთა მცველთა მოვიცლი მე უნახავად ჭირისად,

( ბ ) თქვენ გარეთ კართა ეცენით ყოველნი მსგავსად გმირისად ;

( გ ) კლიტეთა დავლეწ, გავახვამ, დამიდგამს ვერ ქვითკირი სად ;

( დ ) თუ რა სხვა სჯობდეს, თქვენ ბრძანეთ, ვარ მრჩევლად ამა პირისად “.

56.5.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

კლიტეთა დავლეწ, გავახვამ, დამიდგამს ვერ ქვითკირი სად; - აზრია: ვერსად ვერავითარი ქვითკირი ვერ გამიძლებს.

57 LVI. თათბირი ტარიელისა (1410-1435)

▲ზევით დაბრუნება

57.1 1410

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ უთხრა : „ მე თქვენი ვცან, გმირთა, მეტი გმირობა,

( ბ ) თქვენსა ძალ - გულსა თქვენივე ჰგავს თათბირობა, პირობა ;

( გ ) ვიცი, გწადს ომი ფიცხელი, არ ცუდი ხრმალთა ღირობა ;

( დ ) კაციმცა მაშინ თქვენ გახლავს, რა ომმან ქმნას გაჭირობა !

57.1.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) ტარიელ უთხრა: „მე თქვენი ვცან, გმირთა, მეტი გმირობა, - ტაეპის აზრია: თქვენი – გმირთა და ლომგულთა – კიდევ უფრო მეტი გმირობა დავინახე.
(დ) კაციმცა მაშინ თქვენ გახლავს, რა ომმან ქმნას გაჭირობა! - ტაეპის აზრია: თქვენისთანების ყოლა კაცს სწორედ გაჭირვებულ ბრძოლაში გამოადგება.

57.2 1411

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მაგრა იყვენით ჩემთვისცა საქმისა რასმე რჩევითა :

( ბ ) ხმა ესმას ჩემსა ხელ - მქმნელსა, ზედა გარდმოდგეს მზე ვითა,

( გ ) თქვენ გქონდეს ომი ფიცხელი, უომრად მნახოს მე ვითა ?

( დ ) ესე მე დამსვრის, ნუ უბნობთ სიტყვითა თქვენ სათნევითა .

57.2.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) „მაგრა იყვენით ჩემთვისცა საქმისა რასმე რჩევითა: - ტაეპის აზრია: ჩემი ინტერესებიც გაითვალისწინეთ!
(დ) ესე მე დამსვრის, ნუ უბნობთ სიტყვითა თქვენ სათნევითა. - ტაეპის აზრია: ტყუილად ნუ მარწმუნებთ, შენი სახელი არ შეილახებაო, ნესტანის თვალში არ დაეცემიო.

57.3 1412

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მაგა თათბირსა ესე სჯობს, ვქმნათ ჩემი მონახსენები :

( ბ ) გავიყოთ კაცი ას - ასი, რა ღამე ჩნდეს ნათენები,

( გ ) სამთავე სამგნით მივჰმართოთ, ფიცხლა დავსხლიტოთ ცხენები ;

( დ ) მოგვეგებვიან, ვემცრობით, ჩვენ ხრმალსა მივსცეთ მძლე ნები .

57.4 1413

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ფიცხლა შევებნეთ, შევსჯარნეთ, ვერ მოგვასწრებენ კარებსა,

( ბ ) სამთაგან ერთი შევუვალთ, სხვა გარეთ ვსცემდეთ გარებსა,

( გ ) მან ერთმან შიგნით შიგანნი მივსცნეთ სისხლისა ღვარებსა,

( დ ) ხელი კვლა ვჰხადოთ აბჯარსა, მას ჩვენგან მძლედ ნახმარებსა “.

57.5 1414

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფრიდონ უთხრა : „ შემიგიან, გაგიგია, ვიცი მე, რა :

( ბ ) მაგა ცხენსა ჩემეულსა მოასწრებენ კართა ვერა,

( გ ) ოდეს გიძღვენ, არ ვიცოდი, ქაჯეთს გვინდა ქაჯთა მზერა,

( დ ) თვარა ყოლა არ გიძღვნიდი, ჩემი გითხრა სიძუნწე რა “.

57.5.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ა) ფრიდონ უთხრა: „შემიგიან, გაგიგია, ვიცი მე, რა: </- მივხვდი, ვიცი, შენ გულში რაც გაქვს!
(ბ) მაგა ცხენსა ჩემეულსა მოასწრებენ კართა ვერა, - ჩემი ნაჩუქარი ცხენი ისე სწრაფია, რომ კარების დახურვას ვერ მოუსწრებენ.

57.6 1415

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფრიდონ ლაღი ამხანაგობს საუბართა ესოდენთა,

( ბ ) ამას ზედა გაიცინნეს მათ წყლიანთა, სიტყვა - ბრძენთა,

( გ ) ერთმანერთსა ელაღობნეს ლაღობათა, მათთა მშვენთა,

( დ ) გარდახდეს და დაეკაზმნეს, უკეთესთა შესხდეს ცხენთა .

57.6.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ერთმანერთსა ელაღობნეს ლაღობათა, მათთა მშვენთა, - ტაეპის აზრია: ერთმანეთს მათი შესაფერი ხუმრობით ეხუმრნენ.

57.7 1416

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლა ერთმანერთსა მიუგეს სიტყვები არ პირ - მკვახები,

( ბ ) დაასკვნეს იგი თათბირი, ტარიას განაზრახები :

( გ ) გაიყვეს კაცი ას - ასი, ყველაი გმირთა სახები,

( დ ) ცხენებსა შესხდეს, აიღეს მათ მათი ჩაბალახები .

57.8 1417

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იგი ჭაბუკნი შუქითა ვნახენ მზისაცა მეტითა ;

( ბ ) მათ სამთა შვიდნი მნათობნი ჰფარვენ ნათლისა სვეტითა ;

( გ ) ტარიელ შავსა ზედა ზის ტანითა მით წერწეტითა ;

( დ ) დალივნეს მტერნი ომითა, ვითა მჭვრეტელნი ჭვრეტითა .

57.8.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

იგი ჭაბუკნი შუქითა ვნახენ მზისაცა მეტითა; - ტაეპის აზრია: სამ რაინდს გონების თვალით ვხედავ, მზეზე უფრო ბრწყინვალეებს.

57.9 1418

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ჩემი აწ ესე ნათქვამი მათი სახე და დარია :

( ბ ) რა ზედა წვიმდეს ღრუბელნი და მთათა ატყდეს ღვარია,

( გ ) მოვა და ხევთა მოგრაგნის, ისმის ზათქი და ზარია,

( დ ) მაგრა რა ზღვათა შეერთვის, მაშინ ეგრეცა წყნარია .

57.10 1419

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თუცა ფრიდონ და ავთანდილ სიკეთე - მიუწვდომნია,

( ბ ) მაგრა ტარიას შებმანი არვისგან მოსანდომნია ;

( გ ) მზე მნათობთაცა დაჰფარავს, არცაღა ნათლად ხომნია .

( დ ) აწ იყურებდით, მსმენელნო, გესმნენ ფიცხელნი ომნია !

57.11 1420

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) სამთავე სამად გაიყვეს, თვითომან თვითო კარები ;

( ბ ) თანა ჰყვა კაცი სამასი, ყველაი გმირთა დარები .

( გ ) მას ღამით უყვეს სადარნო, უცრუო, არ - ნაჩქარები,

( დ ) გათენდა, გაჩნდეს, მიჰმართეს, თავის - თავ ჰქონდა ფარები .

57.12 1421

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) პირველ ამოდ მიდიოდეს მგზავრთა რათმე მაგიერად,

( ბ ) მათ შიგანთა ვერა უგრძნეს, ვერცა დაჰხვდეს გულ - ხმიერად ;

( გ ) გულსა შიში არა ჰქონდა, ამოდ დგეს და ნებიერად,

( დ ) მიდგეს გარეთ, მუზარადნი დაიხურნეს ჟამიერად .

57.13 1422

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ანაზდად ცხენი გაქუსლეს, მათრახმან შექმნა წრიალი .

( ბ ) რა ნახნეს, კარნი გაახვნეს, ქალაქით გახდა ზრიალი .

( გ ) სამთავე სამგნით მიჰმართეს, თავის - თავ უყვეს რიალი,

( დ ) იკრეს ნობსა და დაბდაბსა, შეიქმნა ბუკთა ტკრციალი .

57.13.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

სამთავე სამგნით მიჰმართეს, თავის-თავ უყვეს რიალი, - ტაეპის აზრია: სამივემ ცალ-ცალკე დაუწყო მეციხოვნეებს ბრძოლა თავის უბანზე (ალ. ჭინჭარაული).

57.14 1423

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მაშინ ქაჯეთს მოიწია უსაზომო რისხვა ღმრთისა,

( ბ ) კრონოს, წყრომით შემხედველმან, მოიშორვა სიტკბო მზისა .

( გ ) მათვე რისხვით გარდუბრუნდა ბორბალი და სიმგრგვლე ცისა,

( დ ) ველნი მკვდართა ვერ იტევდეს, გადიადდა ჯარი მკვდრისა .

57.14.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

კრონოს, წყრომით შემხედველმან, მოიშორვა სიტკბო მზისა. - ასტროლოგიური წარმოდგენით, კრონოსი ანუ სატურნი უბედურების მომცემი პლანეტაა. მზეს, როგორც კეთილმოქმედ მნათობს, შეუძლია კრონოსის ავი მოქმედება შეასუსტოს ან გააბათილოს. კრონოსისგან მზის გავლენის „მოშორვება”, როგორც ამ სტროფშია ნახსენები, საშინელი უბედურების მომასწავებელია.

57.15 1424

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კაცსა უკრავად დაბნედდის ხმა ტარიელის ხაფისა,

( ბ ) აბჯარსა ფრეწდის, გაცუდდა სიმაგრე ჯავშან - ქაფისა .

( გ ) სამგნითვე კართა შესჯარნეს, ჭირი არ ნახეს კაფისა,

( დ ) რა ქალაქს შეხდეს, შეიქმნა სიხარკე ციხეს სწრაფისა .

57.16 1425

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ და ლომი ფრიდონ შიგნით ერთგან შეიყარნეს,

( ბ ) მტერნი სრულად აეწყვიდნეს, სისხლნი მათნი მოეღვარნეს,

( გ ) უყივლეს და ერთმანერთი ნახეს, დიდად გაეხარნეს,

( დ ) თქვეს : „ ტარიელ რა იქმნაო ?“, მისად ჭვრეტად თვალნი არნეს .

57.17 1426

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ერთმანცა არა იცოდა, ვერა ცნეს ტარიელისა .

( ბ ) ციხისა კარსა მიჰმართეს, რიდი არ ჰქონდა მტერისა ;

( გ ) მუნ ნახეს რიყე აბჯრისა, ნალეწი ხრმალთა წვერისა,

( დ ) ათი ათასი ნობათი უსულო, მსგავსი მტვერისა .

57.18 1427

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ციხისა მცველი ყველაი იდვა მართ ვითა სნეული,

( ბ ) თავით ფერხამდის დაჭრილი, აბჯარი მუნ დახეული,

( გ ) ციხისა კარნი განხმულნი, კართა ნალეწი სრეული,

( დ ) ცნეს ნაქმრად ტარიელისად, თქვეს : „ საქმე არს მისეული “.

57.19 1428

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გზანი დაჰხვდეს შეკაფულნი, შევიდეს და გაძვრეს ხვრელსა,

( ბ ) ნახეს, მზისა შესაყრელად გამოეშვა მთვარე გველსა,

( გ ) მუზარადი მოეხადა, ჰშვენის აკრვა თმასა ლელსა,

( დ ) მკერდი მკერდსა შეეწება, გარდაეჭდო ყელი ყელსა .

57.19.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მუზარადი მოეხადა, ჰშვენის აკრვა თმასა ლელსა, - ან: ნესტანს უხდება, ლელი თმა რომ საფეთქლებზე აჰკვრია; ან: კარგი სანახავია, ლერწამივით წერწეტ ტარიელს რომ ნესტანი თმის ღერივით აჰკვრია.

57.20 1429

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ეხვეოდეს ერთმანერთსა, აკოცეს და ცრემლნი ღვარნეს ;

( ბ ) ამას ჰგვანდეს, ოდეს ერთგან მუშთარ, ზუალ შეიყარნეს .

( გ ) მზე რა ვარდსა შემოადგეს, დაშვენდეს და შუქნი არნეს,

( დ ) აქანამდის ჭირ - ნახულთა ამას იქით გაიხარნეს .

57.20.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მზე რა ვარდსა შემოადგეს, დაშვენდეს და შუქნი არნეს, - ტაეპის აზრია: ვარდს მზე რომ მიადგება, ბრწყინვალება მოემატება.

57.21 1430

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მათ ერთმანერთსა აკოცეს, დგანან ყელ - გარდაჭდობილნი .

( ბ ) კვლა შეეწებნეს ხშირ - ხშირად ვარდნი ბაგეთათ პობილნი .

( გ ) აწ ესენიცა გავიდეს, შეკრბეს სამნივე ძმობილნი,

( დ ) მას მზესა მისცეს სალამი, წადგეს მართ ვითა ხმობილნი .

57.21.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

კვლა შეეწებნეს ხშირ-ხშირად ვარდნი ბაგეთათ პობილნი. - ტაეპის აზრია: ვარდივით წითელი ბაგეები ერთმანეთს შეეწებნენ.

57.22 1431

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მზე მოეგება პირითა ტურფითა, მოცინარითა,

( ბ ) აკოცა მისთა მეშველთა, ლაღმან, ცნობითა წყნარითა,

( გ ) მათ მდაბლად მადლი უბრძანა სიტყვითა მით ნარნარითა,

( დ ) ორნივე ერთგან უბნობდეს ამოთა საუბნარითა .

57.23 1432

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელსცა უსალამეს, მას ალვისა მორჩსა ვით ხეს,

( ბ ) მიულოცეს გამარჯვება, ერთმანერთი მოიკითხეს ;

( გ ) არა სჭირდა, არ ინანეს, რომ აბჯარი არ გაითხეს,

( დ ) თავნი მათნი გაალომნეს, მათი მბრძოლი იშვლეს, ითხეს .

57.23.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

არა სჭირდა, არ ინანეს, რომ აბჯარი არ გაითხეს, - აზრია: არ ინანეს, რომ თხელი აბჯარი არ ჩაიცვეს.

57.24 1433

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) სამასისა კაცისაგან ას - სამოცი შეჰყოლოდა ;

( ბ ) ფრიდონს უმძიმს სპათა მისთა, მაგრა ერთ - კერძ უხაროდა ;

( გ ) მონახეს და არ აცოცხლეს, რაცა მბრძოლი დაჰრჩომოდა,

( დ ) რომე პოვნეს საჭურჭლენი, აწმცა თვალვით ვით ითქმოდა !

57.25 1434

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოკრიფეს ჯორი, აქლემი, რაცა ვით პოვეს მალები ;

( ბ ) სამიათასსა აჰკიდეს მარგალიტი და თვალები,

( გ ) თვალი ყველაი დათლილი, იაგუნდი და ლალები,

( დ ) იგი მზე შესვეს კუბოსა, არს მათგან განაკრძალები .

57.26 1435

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) სამოცი კაცი დააგდეს ქაჯეთს ციხისა მცველია,

( ბ ) წამოიყვანეს იგი მზე, მათიღა წაგვრა ძნელია ;

( გ ) ზღვათა ქალაქსა დაჰმართეს, თუცა გზა მუნით გრძელია,

( დ ) თქვეს : „ ფატმან ვნახოთ, მუქაფა გვაც მისი გარდუხდელია “.

58 LVII. ტარიელისაგან ზღვათა მეფისას მისლვა (1436-1470)

▲ზევით დაბრუნება

58.1 1436

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ზღვათა მეფესა წინაშე გაგზავნა მახარობელი,

( ბ ) შესთვალა : „ მოვალ ტარიელ, მტერთა მძლე, მოსრვით მსპობელი ;

( გ ) ქაჯეთით მომყავს ჩემი მზე, ჩემი ლახვართა მსობელი ;

( დ ) მწადიან, გნახნე პატივით, ვითა მამა და მშობელი .

58.2 1437

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ მე მაქვს ქაჯთა ქვეყანა და მათი დანადებია ;

( ბ ) მეფეო, კარგი ყველაი მე თქვენგან წამკიდებია ;

( გ ) ფატმანს უხსნია ჩემი მზე, სდედებია და სდებია,

( დ ) ამისად მუქფად რა გიძღვნა ? მძულს ცუდი ნაქადებია .

58.3 1438

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მოდი, გვნახენ, გავიარდეთ ქვეყანასა შენსა ვირე,

( ბ ) სრულად ქაჯთა სამეფოსა გიძღვნი, ჩემგან შეიწირე,

( გ ) კაცნი შენნი შეაყენენ, ციხე მაგრად დაიჭირე,

( დ ) მე ვისწრაფი, ვერა გნახავ, შენ წამოდი, ჩემ კერძ ირე .

58.4 1439

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თქვენ უბრძანეთ ჩემ მაგიერ უსენს, ქმარსა ფატმანისსა,

( ბ ) გამოგზავნოს, ეამების ნახვა მისი ხსნილსა მისსა ;

( გ ) მისგან კიდე ინატრიდა ჭვრეტასამცა სხვადღა ვისსა,

( დ ) ვინ მზესაცა უნათლეა, ასრე ვითა ბროლი ფისსა !“

58.5 1440

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა კაცი ტარიელისა ესტუმრა ზღვათა მფლობელსა, –

( ბ ) წესია, გული გაჰკრთების ამბავსა გასაკრთობელსა, –

( გ ) მისცა მადლი და დიდება ღმერთსა, მართლისა მბრჭობელსა,

( დ ) მაშინვე შეჯდა, არ უნდა მისლვა სხვასაღა მხმობელსა .

58.6 1441

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ბარგი აჰკიდა, გააგო ქმნა ქორწილისა მათისა,

( ბ ) მას მიაქვს რიცხვი ტურფათა, არ სიდიადე სათისა ;

( გ ) ფატმან ჰყავს თანა, იარეს სავალი დღისა ათისა ;

( დ ) უხარის ნახვა ლომისა და მზისა, ხმელთა მნათისა .

58.7 1442

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) შორს გაეგებნეს სამნივე დიდსა მეფესა ზღვათასა,

( ბ ) გარდახდეს, მდაბლად აკოცეს, გა - რე - სწყდეს ჯარსა სპათასა,

( გ ) შეასხეს ქება ტარიელს, მან მადლი გაუათასა,

( დ ) ქალი რა ნახა, სტრფიალობს შუქსა მას ბროლ - ბაკმათასა .

58.8 1443

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფატმან ხათუნს, მისსა მჭვრეტსა, ედებოდა ცეცხლი ნელი,

( ბ ) მოეხვია, გარდუკოცნა ხელი, ფეხი, პირი, ხელი,

( გ ) იტყვის : „ ღმერთო, რა გმსახურო, განმინათლდა რადგან ბნელი !

( დ ) ვცან სიმოკლე ბოროტისა, კეთილია მისი გრძელი !“

58.9 1444

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალი ფატმანს ეხვეოდა, ტკბილად იტყვის, არ გამწყრალი :

( ბ ) „ ღმერთმან გული განმინათლა გახეთქილი, გა - ცა - მწკრალი,

( გ ) აწ აგრე ვარ გავსებული, წინას ვიყავ ვითა მცხრალი,

( დ ) მზემან შუქნი შემომადგნა, ვარდი მით ვჩან არ - დამზრალი “.

58.10 1445

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ზღვათა მეფე გარდაიხდის მუნ ქორწილსა მეტად დიდსა,

( ბ ) ქაჯეთიცა დაუმადლა, არ გაუშვა დღესა შვიდსა,

( გ ) უხვად გასცემს საბოძვარსა, საჭურჭლესა ანაკიდსა,

( დ ) პერპერასა დაფანტულსა ზედა სცვეთენ, ვითა ხიდსა .

58.11 1446

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მუნ იდვის გორი ლარისა, სტავრისა და ატლასისა,

( ბ ) ტარიელს უძღვნა გვირგვინი ვერ დანადები ფასისა,

( გ ) იაგუნდისა მრთელისა, ყვითლისა, მეტად ხასისა,

( დ ) კვლა ერთი ტახტი ოქროსა, წითლისა მართ ხალასისა .

58.12 1447

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ნესტან - დარეჯანს ყაბაჩა უძღვნა, შემკული თვალითა,

( ბ ) იაგუნდითა წითლითა, ბალახშითა და ლალითა .

( გ ) დასხდეს ორნივე ქალ - ყმანი პირითა ელვა - მკრთალითა,

( დ ) მათნი მჭვრეტელნი დაიწვნეს ცეცხლითა მართ ახალითა .

58.13 1448

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილს და ფრიდონს უძღვნა უსაზომო დიდი ძღვენი :

( ბ ) ძვირფასისა უნაგირი, უკეთესი თვითო ცხენი,

( გ ) თვითო კაბა თვალიანი, უცხო ფერთა შუქთა მფენი,

( დ ) მოახსენეს : „ მადლი რა ვთქვათ, სვიანმცა - ა დავლა თქვენი ! “

58.14 1449

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ მადლსა გარდიხდის ტურფა სიტყვითა, ენითა :

( ბ ) „ დიდად ვიამე, მეფეო, პირველ, ნახვითა თქვენითა,

( გ ) მერე, აგვავსენ მრავლითა ტურფა ფერითა ძღვენითა,

( დ ) ვიცი, შორი - შორ არ - ჩავლა ჩვენ თქვენი კარგად ვქმენითა “.

58.15 1450

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ზღვათა მეფე მოახსენებს : „ ხელმწიფეო, ლომო, ქველო,

( ბ ) მოახლეთა სიცოცხლეო, ვერა - მჭვრეტთა შორით მკლველო,

( გ ) მსგავსი თქვენი რამცა მეძღვნა, შვენიერო სანახველო !

( დ ) რა მოგშორდე, რა მერგების, საჭვრეტელად სასურველო ?!“

58.16 1451

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ ფატმანს უბრძანა : „ მე თავი შენი მიდია ;

( ბ ) დავ, გული შენი ჩემზედა გარდაუხდელი დიდია ;

( გ ) აწ, რაცა ქაჯთა საჭურჭლე ქაჯეთით ამიკიდია,

( დ ) მომიცემია, წაიღე, არ კიდე მომიყიდია “.

58.17 1452

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფატმან ხათუნ თაყვანის - სცა, ჰკადრებს მადლსა მეტის - მეტსა :

( ბ ) „ მე, მეფეო, ნახვა შენი მიდებს ცეცხლსა დაუშრეტსა ;

( გ ) რა მოგშორდე, რა ვიქმნები ? მე დამაგდებ, ვითა რეტსა,

( დ ) ახ, ნეტარძი მოახლეთა ! ვაგლახ თქვენსა ვერა - მჭვრეტსა !“

58.18 1453

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ზღვათა მეფესა ეტყვიან ორნივე შუქთა მაფენი,

( ბ ) კბილნი ბროლნი და ბაგენი სადაფთა მოსადაფენი :

( გ ) „ უთქვენოდ მყოფთა არ გვინდან ნიშატნი საჩანგ - დაფენი,

( დ ) მაგრა გაგვიშვენ, წავიდეთ, ჟამია, ვართ მოსწრაფენი .

58.19 1454

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ შენ იყავ ჩვენი მშობელი და ჩვენი საესავიო,

( ბ ) მაგრა ამასცა ვიაჯით, გვიბოძო ერთი ნავიო “.

( გ ) მეფემან ბრძანა : „ არა მშურს სამიწოდ თქვენდა თავიო,

( დ ) რადგან ისწრაფით, რა გკადრო ? წა, გიწინამძღვრდეს მკლავიო !“

58.20 1455

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფემან ნავი - ხომალდი მოკაზმა ზღვისა კიდესა,

( ბ ) გამოემართა ტარიელ, გამყრელნი ცრემლსა ღვრიდესა,

( გ ) თავსა იცემდეს, იგლეჯდეს, თმა - წვერსა გაიყრიდესა,

( დ ) ფატმანის ცრემლთა შედენით თვით ზღვაცა გაადიდესა .

58.21 1456

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გამოვლნეს ზღვანი სამთავე ერთგან ძმად შენაფიცართა,

( ბ ) კვლა ამტკიცებდეს სიტყვათა, მათ პირველ დანამტკიცართა ;

( გ ) ჰშვენის მღერა და სიცილი მათ, მისთა არ - უიცართა,

( დ ) ბაგეთათ შუქი შეადგის ზედან ბროლისა ფიცართა .

58.21.1 ტაეპის განმარტება(ბ)

▲ზევით დაბრუნება

კვლა ამტკიცებდეს სიტყვათა, მათ პირველ დანამტკიცართა; - ტაეპის აზრია: ძმობის ფიცი კვლავ განაახლეს.

58.22 1457

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მუნით კაცი ასმათს თანა მათ გაგზავნეს მახარობლად,

( ბ ) კვლა ფრიდონის თავადთასა – ნაომართა მათთა მთხრობლად :

( გ ) „ მანდა მოვა, მოიმაღლებს მზე მნათობთა მამაგრობლად,

( დ ) ჩვენ, დამზრალნი აქანამდის, აწ გავხედით დაუზრობლად “.

58.23 1458

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იგი მზე შესვეს კუბოსა, იარეს გზა ზღვის პირისა,

( ბ ) მიყმაწვილობდეს, უხარის მათ გარდახდომა ჭირისა ;

( გ ) მივიდეს, სადა ქვეყანა იყო ნურადინ გმირისა ;

( დ ) მოეგებნიან, ისმოდის ხმა სიმღერისა ხშირისა .

58.24 1459

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მუნ მიეგება ყოველი ფრიდონის დიდებულები,

( ბ ) ასმათი, სავსე ლხინითა, ვის აღარ აჩნდა წყლულები,

( გ ) ნესტან - დარეჯანს მოეჭდო, რომე ვერ გახსნის ცულები,

( დ ) აწ გაუსრულა ყოველი მან მისი ნაერთგულები .

58.25 1460

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ნესტან - დარეჯანს ეხვევის, პირსა აკოცებს პირითა ;

( ბ ) უბრძანა : „ ჩემო, ვაგლახ მე, შენცა აგავსე ჭირითა !

( გ ) აწ ღმერთმან მოგვცა წყალობა, ვცან, მისი არ სიძვირით - ა ;

( დ ) მე გულსა შენსა ეზომსა, არ ვიცი, გარდვიხდი რითა !

58.26 1461

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ასმათ ჰკადრა : „ მადლი ღმერთსა, ვარდნი ვნახენ არ - დაზრულნი,

( ბ ) ბოლოდ ასრე გააცხადნა გონებამან დაფარულნი .

( გ ) სიკვდილიცა სიცოცხლედ მიჩს, ოდეს გნახენ მხიარულნი !“

( დ ) სჯობან ყოვლთა მოყვარულთა პატრონ - ყმანი მოყვარულნი .

58.26.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ბოლოდ ასრე გააცხადნა გონებამან დაფარულნი. - დაფარულნი. აზრი შემდეგია: ღმერთმა ცხადი გახადა ქვეყნიურ მოვლენათა საფუძველი, რომელიც თვალთაგან დაფარულია — სიკეთე, ღვთის სახიერება.

58.27 1462

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დიდებულთა თაყვანის - სცეს, მოახსენეს დიდი ქება :

( ბ ) რომე ღმერთმან გაგვახარნა, კურთხეულ არს მისი ღმრთება !

( გ ) ჩვენ გვიჩვენა პირი თქვენი, აღარა გვწვავს ცეცხლთა დება,

( დ ) წყლულსა, მისგან დაკოდილსა, მასვე ძალ - უც განკურნება ”.

58.28 1463

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოვიდეს და პირი ხელსა დასდვეს, აგრე გარდაჰკოცნეს,

( ბ ) მეფე ეტყვის : „ ძმათა თქვენთა თავნი ჩვენთვის დაიხოცნეს ;

( გ ) იგი შვება საუკუნოს ცხადად პოვეს, არ იოცნეს,

( დ ) ერთსა მიჰხვდეს საზიაროდ, დიდებანი იასოცნეს .

58.29 1464

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თუცა მე მათი დახოცა მტკივის და სატკივარია,

( ბ ) მაგრა მათ მიჰხვდა უკვდავი მუნ დიდი სანუკვარია “.

( გ ) ესე თქვა, ნელად ატირდა და წვიმა თოვლსა არია,

( დ ) ნარგისთათ იძრვის ბორიო, ვარდსა ზრავს იანვარია .

58.30 1465

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მუნ ატირდეს ყველაკანი, რა ტირილად იგი ნახეს,

( ბ ) რაცა ვისცა დაჰკლებოდა, მათ ტირილით, სულთქმით ახეს ;

( გ ) დადუმდეს და მოახსენეს : „ რათგან ბრძენთა მზეებრ გსახეს,

( დ ) თქვენთა მჭვრეტთა მღერა ჰმართებს, რასათვისმცა ივაგლახეს !

58.31 1466

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვინ ღირს - ა თქვენსა ეგზომსა ტირილსა, შეჭირვებასა !

( ბ ) თქვენთვის სიკვდილი დია სჯობს მიწათა ზედა რებასა “.

( გ ) კვლა ფრიდონ ჰკადრა მეფესა : „ ნურათ იქმ გამწარებასა,

( დ ) ღმერთიმცა მუქფად მოგიზღავს ათასსა გახარებასა !“

58.32 1467

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილცა მიუმტკივნა, ეტყვის დიდსა სიმძიმილსა ;

( ბ ) მათ შეასხეს ქება, უთხრეს : „ თავნი მივსცნეთ აწ ღიმილსა,

( გ ) რათგან მიჰხვდა დაკარგული ლომი მზესა წახდომილსა,

( დ ) აღარა ვსტირთ სატირალსა, აღარ დავსდებთ თვალთა მილსა “.

58.33 1468

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მივიდეს, სადა ქალაქი დიდი მულღაზანზარია,

( ბ ) სცემდეს ბუკსა და ტაბლაკსა, გახდა ზათქი და ზარია,

( გ ) დაბდაბისა და ქოსისა ხმა ტურფად შენათხზარია,

( დ ) მოატყდეს მოქალაქენი, დააგდეს მუნ ბაზარია .

58.34 1469

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) შუკათათ მოდგეს ვაჭარნი, ყოვლგნით მჭვრეტელთა ჯარია,

( ბ ) შორს უარებდეს სარანგნი, ხელთა აქვს მათ აბჯარია ;

( გ ) მოიჯრებოდეს ჯალაბნი, სარანგთა დამსაჯარია,

( დ ) მათად საჭვრეტლად მიშვება მუნ მათგან ნააჯარია .

58.35 1470

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გარდახდეს ფრიდონისასა, სრა ნახეს მოსაწონები,

( ბ ) გამოეგება მრავალი ოქროს სარტყლითა მონები,

( გ ) ფერხთა საფენლად ოქსინო მართ მათგან არს ნაქონები,

( დ ) თავსა აყრიდეს ოქროსა, ხვეტს ჯარი მუნ ნარონები .

59 LVIII. ქორწილი ტარიელისა და ნესტან-დარეჯანისა ფრიდონისაგან (1471-1499)

▲ზევით დაბრუნება

59.1 1471

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მათ ქალ - ყმათათვის საჯდომი დაედგა თეთრ - ძოწეული,

( ბ ) წითელ - ყვითლითა თვალითა ზედა კეკლუცად ფრქვეული ;

( გ ) ავთანდილისთვის – ყვითელი და შავი ერთგან რეული ;

( დ ) მოვიდეს, დასხდეს, მჭვრეტელი ვცან მათი სულ - დალეული .

59.2 1472

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მგოსანნი მოდგეს, ისმოდა ხმა სიმღერისა ტკბილისა ;

( ბ ) ქორწილი ქმნეს და გამრავლდა ძღვნობა ლარისა ლბილისა

( გ ) ფრიდონის, პურად კარგისა, არ მასპინძლისა წბილისა ;

( დ ) ნესტან - დარეჯანს უშვენის ღიმილი, ჩენა კბილისა .

59.3 1473

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოიღეს ძღვენი უსახო ფრიდონის არ - ალქატისა,

( ბ ) ცხრა მარგალიტი, სიდიდით მართ ვითა კვერცხი ბატისა,

( გ ) კვლა ერთი თვალი, სამსგავსო მზისა შუქ - მონამატისა,

( დ ) მას წინა ღამით ძალ - ედვის მხატვარსა ხატვა ხატისა .

59.4 1474

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლა უძღვნა თვითო ფარღული, გარდასაყრელი ყელისა,

( ბ ) მგრგვლად დათლილისა თვალისა, იაგუნდისა მრთელისა,

( გ ) კვლა მოაქვს ერთი ტაბაკი, მძლედ საჭირავი ხელისა,

( დ ) ავთანდილისთვის ლომისა ძღვენი ფრიდონის ქველისა .

59.5 1475

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იგი ტაბაკი სავსეა მარგალიტითა სხვილითა .

( ბ ) ავთანდილს უძღვნა ყველაი არა სიტყვითა წბილითა .

( გ ) აივსო სახლი სტავრითა და ოქსინოთა ლბილითა,

( დ ) ტარიელ მადლი უბრძანა, ლაღმან, სიტყვითა ტკბილითა .

59.6 1476

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფრიდონისგან უსაზომო ქორწილია დღესა რვასა ;

( ბ ) ყოვლთა დღეთა მიართმიდის უფასოსა ძღვენსა მზასა ;

( გ ) დღე და ღამე არ გასწყვედდის ჩაღანა და ჩანგი ხმასა .

( დ ) აჰა, მიჰხვდეს შესაფერნი ყმა ქალსა და ქალი ყმასა .

59.7 1477

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ ფრიდონს უბრძანა დღე - ერთ სიტყვები გულისა :

( ბ ) „ არს გული თქვენი საჩემოდ უფროსი ძმისა სრულისა,

( გ ) არ გემუქფების სიცოცხლე, არცა მოცემა სულისა,

( დ ) მე თქვენგან ვპოვე მოკვდავმან ჩემი წამალი წყლულისა .

59.7.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

„არს გული თქვენი საჩემოდ უფროსი ძმისა სრულისა, - ტაეპის აზრია: თქვენმა გულმა მე ღვიძლ ძმაზე უკეთესად მიმიღო.

59.8 1478

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ავთანდილისგან შენც იცი ჩემთვის თავისა დადება,

( ბ ) აწ მე მაქვს ნაცვლად მისისა მოხმარებისა წადება :

( გ ) შენ მიდი, ჰკითხე, რა უნდა, მან ქმნას ამისი ცხადება,

( დ ) ვითა დამივსო სახმილი, ეგრე მისიცა კმა დება .

59.8.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

აწ მე მაქვს ნაცვლად მისისა მოხმარებისა წადება: - ტაეპის აზრია: ჩემი ცეცხლივით მისი ცეცხლიც უნდა ჩაქრეს, ახლა მე მას უნდა მივეხმარო.

59.9 1479

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ უთხარ : „ ძმაო, რა გარდიხდის შენგან ჩემსა ჭირ - ნახულსა !

( ბ ) ღმერთი მოგცემს წყალობასა, მისგან ზეცით შესახულსა !

( გ ) თუ ვერა ვიქმ საწადელსა შენსა, შენთვის გაზრახულსა,

( დ ) არა ვნახავ სახლსა ჩემსა, არ დარბაზსა, არცა ხულსა .

59.10 1480

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ მითხარ, ჩემგან რა გინდა, ანუ რათ მოგეხმარები ?

( ბ ) ვარჩევ, წავიდეთ არაბეთს, იყავ ჩემიცა მარები ;

( გ ) ტკბილი სიტყვითა გავმართოთ და ხრმლითა – საომარები .

( დ ) თუ შენ შენს ცოლსა არ შეგრთავ, მე ჩემსა არ ვექმარები “.

59.11 1481

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა ფრიდონ უთხრა ავთანდილს ტარიას მოციქულობა,

( ბ ) მას გაეცინნეს, გაღიმდა, ჰშვენოდა მხიარულობა ;

( გ ) თქვა, თუ : „ მეშველი რად მინდა ? მჭირს არავისგან წყლულობა !

( დ ) ჩემი მზე არცა ქაჯთა ჰყავს, არცა სჭირს ლხინ - ნაკლულობა .

59.12 1482

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩემი მზე ტახტსა ზედა ზის მორჭმული ღმრთისა ნებითა,

( ბ ) საკრძალავი და უკადრი, ლაღი, არვისგან ვნებით - ა,

( გ ) არცა რა უმძიმს ქაჯთაგან, არცა გრძნეულთა გრძნებითა,

( დ ) მას ზედა შველა რად მინდა ? რად მეჭვ რასაცა თნებითა ?

59.13 1483

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რა მოვა ჩემთვის განგება, ზეცით მოსრულნი ზენანი,

( ბ ) ღმერთი იწადებს, მომივლენ გულსა სახმილთა ლხენანი ;

( გ ) მაშინღა მომხვდენ მოკვდავსა მზისა ელვათა ფენანი .

( დ ) უმისჟამისოდ ცუდნია ჩემგან მი და მო რბენანი .

59.13.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) „რა მოვა ჩემთვის განგება, ზეცით მოსრულნი ზენანი,
(ბ) ღმერთი იწადებს, მომივლენ გულსა სახმილთა ლხენანი; - ტაეპთა აზრია: თინათინს მაშინ შევუერთდები, როცა ღვთიური განგების ნება იქნება.

59.14 1484

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მიდი და ჰკადრე ტარიელს პასუხი ჩემგან თხრობილი :

( ბ ) „ მადლი რად უნდა, მეფეო, ხარ რაზომ გინდა ლმობილი ?

( გ ) ვარ მუცლითგანვე დედისათ თქვენად სამონოდ შობილი,

( დ ) ღმერთმან მუნამდის მიწა მყოს, ვირ მეფე იყო ცნობილი !

59.14.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

„მადლი რად უნდა, მეფეო, ხარ რაზომ გინდა ლმობილი? - ტაეპის აზრია: ჩემს გარდახდილ ღვაწლს რა მადლობა უნდა?
ღმერთმან მუნამდის მიწა მყოს, ვირ მეფე იყო ცნობილი! - ტაეპის აზრია: მანამდე ღმერთმა დამამიწოს! ეს იცოდე, სანამ გონიერ მეფედ ხარ, ე.ი. მუდამ. შესაძლოა ტაეპი ასეც გავიგოთ: სანამ შენ მეფე ხარ, მე შენი მიწა და მტვერი ვიყო (ალ. ჭინჭარაული).

59.15 1485

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ გებრძანა : „ შეყრა მწადიან საყვარელისა შენისა “.

( ბ ) ეგე არს მსგავსი გულისა ლმობიერისა თქვენისა ;

( გ ) მუნა მე ხრმალი არ მიკვეთს, არცა სივრცელე ენისა,

( დ ) მიჯობს მოლოდნა საქმისა, მის განგებისა ზენისა .

59.16 1486

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ესეა ჩემი საწადი და ჩემი მოსანდომარე :

( ბ ) ინდოეთს გნახო მორჭმული, საჯდომთა ზედა მჯდომარე,

( გ ) გვერდსავე გიჯდეს მნათობი, პირი ელვათა მკრთომარე,

( დ ) მებრძოლნი თქვენნი მოგესრნენ, არვინ ჩნდეს მუნ მეომარე .

59.17 1487

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რა გამისრულდენ ესენი ჩემნი გულისა ნებანი,

( ბ ) მაშინღა მივალ არაბეთს, მომხვდენ მის მზისა ხლებანი ;

( გ ) ოდესცა სწადდეს, დამივსნეს ამა ცეცხლისა დებანი .

( დ ) სხვად თქვენგან არა არ მინდა, მძულან რასაცა თნებანი “.

59.18 1488

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა ფრიდონ ჰკადრა ტარიელს ესე სიტყვანი ყმისანი,

( ბ ) მან ბრძანა : „ მაგას არა ვიქმ, ამას არ უნდა მისანი .

( გ ) ვითა მან პოვნა მიზეზნი ჩემისა სულთა დგმისანი,

( დ ) ეგრევე მანცა სამისოდ ნახნეს ძალ - გულნი ძმისანი !

59.19 1489

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მიდი, უთხარ ჩემ მაგიერ სიტყვა ჩემგან არ - ნათნები :

( ბ ) „ მე შენისა გამზრდელისა უნახავად არ დავდგები .

( გ ) ვეჭვ, მრავალი დამეხოცოს მონა, მისგან საყვარლები,

( დ ) ვითხოვ ხოლე შენდობასა, ეგეთიღა მოვბრუნდები “.

59.20 1490

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ესე უთხარ : „ ამის მეტსა მოციქულობ ნურას ნუო,

( ბ ) ხვალე წასლვა არ დავშალო, არცა საქმე გავათუო ;

( გ ) მე არ მიზამს არაბთ მეფე, რომე სიტყვა გავაცრუო,

( დ ) ამოდ ვსთხოვო ქალი მისი, შევეხვეწო, შევაგუო “.

59.21 1491

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უამბო ფრიდონ ავთანდილს ტარიას მოციქულობა :

( ბ ) „ არ დადგებისო, ცუდია შენგან ცდისაღა თქმულობა ”.

( გ ) მას დაუმძიმდა, მოედვა კვლა გულსა კვამლ - ალმულობა .

( დ ) ასრე ხამს რიდი მეფეთა, ყმათაგან მოკრძალულობა !

59.22 1492

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ მივა მუხლ - მოყრით ტარიას შესახვეწელად,

( ბ ) ფერხთა ეხვევის, აკოცებს, აღარ შეჰხედავს ზე წელად,

( გ ) ეტყვის : „ კმა, რაცა შევსცოდე როსტანს წლეულად მე წელად,

( დ ) კვლა ნუ მიქმ ერთგულებისა გამტეხლად, და - ცა - მლეწელად .

59.23 1493

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ რასაცა ჰლამი, არ მოგცემს მას ღმრთისა სამართალია,

( ბ ) გამზრდელსა ჩემსა ვით ვჰკადრო მე საქმე სამუხთალია !

( გ ) მე მისთვის ხელი ვით გავძრა, ვინ ჩემთვის ფერ - ნამკრთალია !

( დ ) ვით მოიხმაროს მონამან პატრონსა ზედა ხრმალია !

59.24 1494

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ეგე საქმე მე და ჩემსა საყვარელსა შეგვამდურვებს,

( ბ ) ვა თუ გაწყრეს, გაგულისდეს, კუშტი გულსა შეაურვებს,

( გ ) ამბავსაცა დამიძვირებს, ჭვრეტისათვის მომასურვებს,

( დ ) შენდობასა ხორციელი კაცი ვერა დამიურვებს “.

59.25 1495

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ უთხრა სიცილით, მან მზემან შუქ - ნაფენამან,

( ბ ) ხელი მოჰკიდა ავთანდილს, ამართა, ააყენა მან :

( გ ) „ მიყოო კარგი ყველაი მომართებამან შენამან,

( დ ) მაგრა სჯობს, შენცა გალხინოს ჩემმან შენითა ლხენამან .

59.26 1496

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დია მძულს მეტი მოყვრისა შიში, კრძალვა და რიდობა,

( ბ ) მძულს გაუწყვედლად კუშტობა და სულ - მძიმობა, დიდობა ;

( გ ) თუ მოყვარეა, გულისა ქმნას ჩემკე მონაზიდობა,

( დ ) თვარა მე ჩემდა, იგ მისდა, დია სჯობს კიდის - კიდობა !

59.27 1497

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე ვიცი გული საშენოდ შენისა საყვარელისა,

( ბ ) არ ეწყინების სტუმრობა შენისა მე შემყრელისა .

( გ ) რადმცა რა ვჰკადრე მეფესა თხრობა რასაცა ჭრელისა !

( დ ) ოდენ ნახვისა მათისა ნატრა მაქვს სანატრელისა .

59.27.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

„მე ვიცი გული საშენოდ შენისა საყვარელისა, - ტაეპის აზრია: ვიცი, რომ თინათინის გული შენ გეკუთვნის.

59.28 1498

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ამად ოდენ მოვახსენებ მუდარით და შეპოვნებით,

( ბ ) რომე მოგცეს ქალი მისი მან მისითა მოგონებით .

( გ ) რათგან ბოლო შეყრავეა, სიშორესა ვით ეთნებით ?

( დ ) დააშვენეთ ერთმანერთი, თავის - თავის ნუ დასჭნებით !“

59.28.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

რომე მოგცეს ქალი მისი მან მისითა მოგონებით. - ტაეპის აზრია: თვითონვე იფიქროს და ქალი ისე მოგცეს.

59.29 1499

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა ავთანდილ ტარიასგან ცნა, წასლვასა არ დაშლიდა,

( ბ ) არა ჰკადრა შეცილება, საუბარსა ზედა ჰრთვიდა ;

( გ ) ფრიდონ კაცსა დარჩეულსა სათანაოდ გარდასთვლიდა,

( დ ) თანა წაჰყვა, განაღამცა მათთანავე გზასა ვლიდა .

60 LIX. სამთაგანვე ქვაბსა მისლვა და მუნით არაბეთს წასლვა (1500-1556)

▲ზევით დაბრუნება

60.1 1500

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ამ საქმესა დაფარულსა ბრძენი დივნოს გააცხადებს :

( ბ ) ღმერთი კეთილს მოავლინებს, მით ბოროტსა არ დაჰბადებს,

( გ ) ავსა წამ - ერთ შეამოკლებს, კარგსა ხან - გრძლად გააკვლადებს,

( დ ) თავსა მისსა უკეთესსა უზადო - ჰყოფს, არ აზადებს .

60.2 1501

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფრიდონისით გაემართნეს იგი ლომნი, იგი მზენი,

( ბ ) თანა მიჰყავს პირი მზისა, ქალი მჭვრეტთა ამაზრზენი,

( გ ) ჰკიდავს ბროლსა ყორნის ბოლო დაწყობილი, დანათხზენი,

( დ ) მუნ ბალახშსა აშვენებდეს სინატიფე - სინაზენი .

60.2.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ჰკიდავს ბროლსა ყორნის ბოლო დაწყობილი, დანათხზენი, - ტაეპის აზრია: ნესტანს თეთრ ყელზე შავი თმა სცემს.

60.3 1502

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იგი მზე უჯდა კუბოსა და აგრე არონინებდეს,

( ბ ) მინადირობდეს, ნადირსა მუნ სისხლსა დაადინებდეს ;

( გ ) სადაცა დაჰხვდის ქვეყანა, მჭვრეტელთა მოალხინებდეს,

( დ ) მოეგებნიან, სძღვნობდიან, აქებდეს, არ აგინებდეს .

60.4 1503

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მას ჰგვანდეს, თუმცა სამყაროს მზე უჯდა შუა მთვარეთა ;

( ბ ) იარნეს დღენი მრავალნი ლაღთა, ბრძნად მოუბარეთა,

( გ ) შიგან მათ დიდთა მინდორთა, ყოვლგნით კაც - მიუმხვდარეთა ;

( დ ) სად ყოფილიყო ტარიელ, მიჰხვდეს მის კლდისა არეთა .

60.5 1504

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ ბრძანა : „ მე მმართებს დღეს თქვენი მასპინძელობა ;

( ბ ) მუნ მივალ, სადა ყოფილვარ, მჭირდა სადამდის ხელობა ;

( გ ) მუნ გვიმასპინძლოს ასმათმან, მას უც ხორცისა ხმელობა,

( დ ) მე რომე გიძღვნი ტურფათა, აქოთ ლარისა ჭრელობა .“

60.6 1505

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მივიდეს, შიგან გარდახდეს ქვაბსა მას დიდთა კლდეთასა .

( ბ ) ასმათს უც ხორცი ირმისა, იქმს მასპინძლობა - კვეთასა .

( გ ) ამხანაგობდეს, ლაღობდეს წასლვასა მათ საქმეთასა,

( დ ) ღმერთსა ჰმადლობდეს შეცვლასა ლხინად ჭირისა დღეთასა .

60.6.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ამხანაგობდეს, ლაღობდეს წასლვასა მათ საქმეთასა, - აზრია: ლაღობდნენ უბედურების წასვლის გამო.

60.7 1506

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოიარეს ქვაბოვანი, თამაშობდეს მხიარულნი,

( ბ ) პოვნეს იგი საჭურჭლენი, ტარიასგან დაბეჭდულნი,

( გ ) ვერცა ვისგან დანათვალნი, ვერცა ვისგან შეგებულნი ;

( დ ) არ იტყვიან, არა გვაქვსო, იგ ამისთვის გულ - ნაკლულნი !

60.8 1507

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უბოძა ტურფა მრავალი მათ - მათი შესადარები,

( ბ ) კვლა ფრიდონისნი აავსნა, სპა ჰყვა თუ სპასალარები .

( გ ) აივსო კაცი ყველაი, მაშინ მათთანა ნარები,

( დ ) მაგრა, ძეს რომე საჭურჭლე, ჰგვანდა, კაც - დაუკარები .

60.8.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მაგრა, ძეს რომე საჭურჭლე, ჰგვანდა, კაც-დაუკარები. - ტაეპის აზრია: მაგრამ ასე ჰგავს, რომ სიმდიდრე ისევ კაცის ხელდაუკარებია, მას, თითქოს, არაფერი დაჰკლებია.

60.9 1508

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფრიდონს უთხრა : „ ვალი შენი ჩემგან ძნელად გარდიხდების,

( ბ ) მაგრა თქმულა : „ კარგის მქმნელი კაცი ბოლოდ არ წახდების “;

( გ ) აწ საჭურჭლე რაზომიცა აქა ძეს და ან იდების,

( დ ) შენი იყოს ყველაკაი, შენ წაიღე, ვითა გხვდების “.

60.10 1509

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფრიდონ მდაბლად თაყვანის - სცა, ჰკადრა მადლი მეტის - მეტი :

( ბ ) „ მე, მეფეო, რად გგონივარ უჭკუო და აგრე რეტი ?

( გ ) მტერი ყოვლი ჩალად გიჩანს, ვინმცა იყო ვითა კეტი ?

( დ ) ჩემი ლხინი მუნამდის - ა, ვირე ვიყო შენი მჭვრეტი !”

60.10.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მტერი ყოვლი ჩალად გიჩანს, ვინმცა იყო ვითა კეტი? - ტაეპის აზრია: ასეთი ბრწყინვალე ვაჟკაცი ხარ. ვინ იქნება კეტივით უგრძნობი, რომ შენი ცქერა დასთმოს? ან: ყველა მტერი შენთან ჩალასავით რბილია, კეტივით მაგარი ვერცერთი ვერაა (ალ. ჭინჭარაული).

60.11 1510

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფრიდონ კაცნი დააბრუნნა მოსასხმელად აქლემისად,

( ბ ) სახლსა მისსა მისაღებლად მის ყოვლისა საჭურჭლისად ;

( გ ) აწ მუნითცა გაემართნეს არაბეთად წავლად გზისად,

( დ ) ავთანდილ - ა გალეული შესაყრელად მთვარე მზისად .

60.11.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ავთანდილ-ა გალეული შესაყრელად მთვარე მზისად. - ტაეპის აზრია: ავთანდილი გალეულია, როგორც მზის შესაყრელად მოსწრაფე მთვარე.

60.12 1511

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მიჰხვდეს არაბთა საზღვარსა, რა ვლეს მრავალი ხანები,

( ბ ) დაჰხვდა სოფლები, ციხები, ხშირ - ხშირად, თანის - თანები,

( გ ) მუნ შიგან მყოფთა ემოსა ტანსა ლურჯი და მწვანები,

( დ ) ავთანდილისთვის ყველაი ცრემლითა არს ნაბანები .

60.13 1512

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ კაცი გაგზავნა წინაშე როსტან მეფესა,

( ბ ) შესთვალა : „ გკადრებ, მეფეო, სურვილთა სიიეფესა ;

( გ ) მე მოვალ, მეფე ინდოთა, დარბაზსა თქვენსა სეფესა,

( დ ) გიჩვენებ ვარდსა კოკობსა, უფრჭვნელსა, მოუკრეფესა .

60.14 1513

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მაშინ თქვენ ჩემი გეწყინა ნახვა, მიწისა შენისა,

( ბ ) ცდა შეპყრობისა ავი ჰქმენ, შემოტევება ცხენისა ;

( გ ) მე შენთა სპათა ვაჩვენე ნიშანი რამე წყენისა,

( დ ) დავხოცე მონა მრავალი, მსახური სრისა თქვენისა .

60.15 1514

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ ამად მოვალ წინაშე, დავყარენ ჩემნი გზანია,

( ბ ) შემინდოთ, რაცა შეგცოდე, ჰქმნნეთ გაწყრომისა კმანია .

( გ ) ძღვენი არა მაქვს, მმოწმობენ ფრიდონ და მისნი ყმანია,

( დ ) ოდენ ძღვნად თქვენი ავთანდილ მე თქვენთვის მომიტანია “.

60.16 1515

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა მოუვიდა მეფესა მახარობელი ჟამისა,

( ბ ) ვით გაეხარნეს, ვერ იტყვის ენა ერთისა წამისა ;

( გ ) თინათინს ღაწვთა ემატა ელვა შუქისა სამისა,

( დ ) ბროლსა და ლალსა აშვენებს მუნ ჩრდილი წარბ - წამწამისა .

60.17 1516

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტაბლაკსა ჰკრეს და გაისმა სიცილი თქართქარებისა,

( ბ ) ლაშქარნი რბოდეს მი და მო, ქმნა სწადდა მათკე რებისა,

( გ ) დაიწყეს მოსხმა ცხენისა, მოღება უნაგრებისა,

( დ ) შესხდა სიმრავლე მოყმისა მკლავ - ფიცხელ, გულ - მაგრებისა .

60.18 1517

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფე შეჯდა, გაეგებნეს თავადნი და სრულად სპანი .

( ბ ) ვისცა ესმის, მოვიდიან მას წინაშე სხვაგნით სხვანი .

( გ ) ყველაკაი ღმერთსა ჰმადლობს, გაამაღლნეს მათნი ხმანი,

( დ ) თქვეს : „ ბოროტსა უმყოფოო, კეთილნია შენნი მზანი !“

60.19 1518

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა ერთმანერთი აუჩნდა მიგებულ - მოსაგებავთა,

( ბ ) ავთანდილ ეტყვის ტარიელს სიტყვათა დანაზებავთა :

( გ ) „ აგერა ჰხედავ მინდორთა, მტვერითა შენაღებავთა ?

( დ ) ამად მედების სახმილი, გულსა ეცხელა, ებავთა .

60.20 1519

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ისია ჩემი გამზრდელი და თქვენდა მოგებებულა .

( ბ ) იქი ვერ მივალ, მრცხვენიან, გულსა სახმილი დებულა !

( გ ) ჩემად არაკად სულ - დგმული კაცი არ გაწბილებულა,

( დ ) რასაცა მიზამთ, თქვენ იცით, ფრიდონ თქვენდავე ხლებულა “.

60.21 1520

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ უთხრა : „ კარგსა იქმ შენ პატრონისა კრძალვასა .

( ბ ) აწ დადეგ, იქი ნუ მოხვალ, იქმმცა უჩემოდ ხალვასა .

( გ ) მე მივალ, ვუთხრობ მეფესა შენგან თავისა მალვასა,

( დ ) ვეჭვ, ღმრთითა ადრე შეგყარო მზესა მას, ტანად ალვასა “.

60.22 1521

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მუნ დადგა ლომი ავთანდილ, დაიდგა მცირე კარავი,

( ბ ) ნესტან - დარეჯან მუნვე დგას, იგია მჭვრეტთა მზარავი,

( გ ) მისთა წამწამთა ნიავი ქრის, ვითა ქარი არავი,

( დ ) წავიდა მეფე ინდოთა მისრული, მიუპარავი .

60.23 1522

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფრიდონ წაჰყვა, განაღამცა გავლეს ველი დიდსა ხანსა,

( ბ ) ცნა მეფემან, ტარიელ - ა, მარტო მოვა, მოხრის ტანსა ;

( გ ) გარდახდა და თაყვანის - სცა მას უკადრსა, ლომებრ ჯანსა,

( დ ) სდებს პატივსა ინდოთ მეფეს მართ მამისა შესაგვანსა .

60.24 1523

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელცა თაყვანის - სცა, მივა კოცნად, სასალამოდ,

( ბ ) მეფე ყელსა აკოცებდა მართ ბაგისა დასაამოდ,

( გ ) გაკვირვებით ეუბნების, არის მისგან სათამამოდ :

( დ ) „ შენ მზე ხარო, შენი გაყრა არის დღისა დასაღამოდ “.

60.24.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

გაკვირვებით ეუბნების, არის მისგან სათამამოდ: - ტაეპის აზრია: მეფეს თავის სათამამოდ, თავის სასახელოდ მიაჩნია, რომ ასეთ სრულყოფილ გმირს ხედავს.

60.25 1524

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გაეკვირვა მეფე მისსა თვალადობა - სიტურფესა,

( ბ ) პირსა უჭვრეტს გაკვირვებით, უქებს მკლავთა სიალფესა ;

( გ ) კვლა ფრიდონცა უსალამა, თაყვანის - სცა მან მეფესა,

( დ ) მას მეფესა, ავთანდილის ნახვისათვის მოსწრაფესა .

60.26 1525

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფე ტარიას ქებასა დაჰკრთების, დაეღონების .

( ბ ) ტარიელ ეტყვის : „ მეფეო, აწ გული შენ გემონების ;

( გ ) მიკვირს, თუ ეგრე სიკეთე თქვენ ჩემი რად გეგონების !

( დ ) რათგან ავთანდილ შენია, სხვა რად ვინ მოგეწონების ?

60.26.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

მიკვირს, თუ ეგრე სიკეთე თქვენ ჩემი რად გეგონების! - ტაეპის აზრია: მიკვირს, ასეთი კარგი რად გეჩვენებით?!

60.27 1526

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ნუ გიკვირს მისი ვერ - ნახვა და დაყოვნება ხანისა !

( ბ ) მოდი და დავსხდეთ, მეფეო, ამოა კორდი მწვანისა,

( გ ) გკადრო მიზეზი მისისა თქვენს წინა ვერ - მოტანისა,

( დ ) ვიაჯი რასმე, აწ მმართებს მოთხოვნა მე ფარმანისა “.

60.28 1527

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დასხდეს მეფენი, მოადგა გარე სიმრავლე რაზმისა,

( ბ ) ტარიელს პირსა ციმციმი ათქს, უნათლესი ბაზმისა ;

( გ ) ჭვრეტა ახელებს მჭვრეტელთა ყოფა - ქცევისა და ზმისა ;

( დ ) დაუწყო თხრობა მეფესა სიტყვისა, ბრძნად ნაკაზმისა .

60.29 1528

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მეფეო, თავი მემცრობის ამისად მოსახსენებლად,

( ბ ) მაგრა მოსრული თქვენს წინა ვარ შემომხვეწლად, მქენებლად ;

( გ ) თვით იგი იაჯს, რომელი ჩანს მზეებრ შუქთა მფენებლად,

( დ ) ვინ არის ჩემად სინათლედ და ჩემად გამათენებლად .

60.30 1529

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ ამას გკადრებთ, ორნივე ხვეწნით და შემუდარებით :

( ბ ) ავთანდილ დამდვა წამალი მისგან თავისა დარებით,

( გ ) დაჰვიწყდეს, რომე პატიჟნი სჭირდეს ჩვენთავე დარებით ;

( დ ) არ გაწყენ, გძელი ამბავი არს ჩვენგან მიუმხვდარებით .

60.31 1530

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თქვენთა უყვარს ერთმანერთი, ქალი მას და იგი ქალსა,

( ბ ) მით ვიგონებ საბრალოსა, მტირალსა და ფერ - ნამკრთალსა ;

( გ ) მუხლ - მოყრილი გეაჯები, – ნუღარ აწვევ ამით ალსა, –

( დ ) რომე მისცეთ ქალი თქვენი მკლავ - მაგარსა, გულ - ფიქალსა .

60.32 1531

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ამის მეტსა არას გკადრებ, არ მოკლესა, არცა გრძელსა ”.

( ბ ) ამოიღო ხელ - მანდილი, მოინასკვა ზედა ყელსა,

( გ ) ადგა, მუხლნი მიუყარნა, ეაჯების,- მზრდელსა .

( დ ) გაუკვირდა ყოვლსა კაცსა, მის ამბისა მომსმენელსა .

60.33 1532

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა ტარიელ მუხლ - მოყრილი ნახა, მეფე შეუზარდა,

( ბ ) შორს უკუდგა, თაყვანის - სცა, ქვე მიწამდის დაუვარდა,

( გ ) მოახსენა : „ ხელმწიფეო, ლხინი ყოვლი გამიქარდა,

( დ ) თქვენმან აგრე სიმდაბლემან ნახვა თქვენი ჩამადარდა .

60.34 1533

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვით ეგების, რაცა გწადდეს, რომე კაცი არ მოგთმინდეს,

( ბ ) ანუ მშურდეს ქალი ჩემი, საკლავად და ტყვედცა გინდეს ;

( გ ) გებრძანამცა სახლით თქვენით, ცრემლნი არმცა მაშინ მდინდეს ;

( დ ) სხვა მისებრი ვერა პოვოს, ცათამდისცა გა - ცა - ფრინდეს !

60.35 1534

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მე სიძესა ავთანდილის უკეთესსა ვპოვებ ვერა ;

( ბ ) თვით მეფობა ქალსა ჩემსა მივეც, აქვს და მას ეფერა ;

( გ ) ვარდი ახლად იფურჭვნების, მე ყვავილი დამებერა,

( დ ) რადმცა ვჰკადრე შეცილება, რასცა ოდენ იგი ჯერ - ა !

60.35.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

რადმცა ვჰკადრე შეცილება, რასცა ოდენ იგი ჯერ-ა! - ტაეპის აზრია: როგორ დავუშლი თინათინს იმას, რისიც იგი თვით თანახმაა?!

60.36 1535

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ თუ შეგერთო ერთი მონა, თქვენთვის არმცა მაშინ მშურდა .

( ბ ) ვინმცა გკადრა შეცილება, უშმაგომცა ვინ მოგმდურდა !

( გ ) თუ ავთანდილ არ მიყვარდა, ასრე მისთვის რად მომსურდა ?

( დ ) დია, ღმერთო, წინაშე ვარ, ესე ჩემგან დადასტურდა “.

60.37 1536

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა ტარიელ მეფისაგან ესე სიტყვა მოისმინა,

( ბ ) დადრკა, მდაბლად ეთაყვანა, პირსა ზედან დაეფინა .

( გ ) კვლა მეფემან თაყვანის - სცა, წამო - რე - ვლო, წადგა წინა,

( დ ) ერთმანერთი მოიმადლეს, მართ ერთსაცა არ ეწყინა .

60.38 1537

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფრიდონ შეჯდა, ავთანდილის მახარობლად გაექანა,

( ბ ) ესდენ დიდნი სიხარულნი გაეხარნეს მასცა განა !

( გ ) წავიდა და წამოუძღვა, მოიყვანა, მოჰყვა თანა,

( დ ) მაგრა ირცხვის მეფისაგან, შუქი ბნელად მოევანა .

60.39 1538

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფე ადგა, მოეგება ; ყმა გარდახდა, რა მივიდა ;

( ბ ) ხელთა ჰქონდა ხელ - მანდილი, პირსა მითა იფარვიდა .

( გ ) მზე ღრუბელსა მოჰფარვოდა, ქუშდებოდა, ვარდსა ზრვიდა,

( დ ) მაგრა მისსა შვენებასა რამცა ვითა დაჰფარვიდა ?!

60.39.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

ზე ღრუბელსა მოჰფარვოდა, ქუშდებოდა, ვარდსა ზრვიდა, - ტაეპის აზრია: ავთანდილი სირცხვილისგან მოღუშულიყო.

60.40 1539

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფე კოცნასა ჰლამოდა, აღარა ცრემლნი სდენიან,

( ბ ) ავთანდილ ფერხთა ეხვევის, შუქნი ქვე დაუფენიან ;

( გ ) უბრძანა : „ ადეგ, ნუ ირცხვი, შენ ზნენი გამოგჩენიან ;

( დ ) რათგან მერჩიო, ნუ მერცხვი, გაე, რასაღა გრცხვენიან !”

60.41 1540

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოეხვია, გარდაჰკოცნა მას პირისა არე - მარე :

( ბ ) „ დამივსეო ცეცხლი ცხელი, მაგრა წყალი არე, მარე ;

( გ ) ვინ გიშერი დააჯოგა და წამწამი არემა - რე,

( დ ) გვალე, შეგყრი, ლომო, მზესა, თავი მისკე არე, მარე ”.

60.42 1541

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფე ყელსა ეხვეოდა მას ლომსა და ვითა გმირსა,

( ბ ) ახლოს უზის, ეუბნების, აკოცებს და უჭვრეტს პირსა ;

( გ ) იგი მზე და ხელმწიფობა ასრე მიჰხვდა, ვითა ღირს - ა .

( დ ) მაშინ ლხინი ამო არის, რა გარდიხდის კაცი ჭირსა !

60.43 1542

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყმა მეფესა მოახსენებს : „ მიკვირს, სხვასა რად რას ჰბრძანებ !

( ბ ) რად არ გინდა ნახვა მზისა, ანუ რადღა აგვიანებ ?

( გ ) მიეგებვი მხიარული, სახლსა თქვენსა მოიყვანებ,

( დ ) შემოიმოს შუქთა მისთა, ნათლად გარე მოივანებ !”

60.44 1543

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელსცა მოახსენა ; შესხდეს, ქალსა მიეგებნეს,

( ბ ) მათ სამთავე გოლიათთა მზისა ფერად ღაწვნი ღებნეს,

( გ ) მიჰხვდეს მათსა საწადელსა, იგი პოვეს, რაცა ძებნეს,

( დ ) ხელი ჰხადეს ხრმალთა მათთა, არა ცუდად წელთა ებნეს !

60.45 1544

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფემან ქალს უსალამა, მან შორით გარდახდომილმან,

( ბ ) დაუყვნა თვალნი ელვამან, მისთა ღაწვთაგან კრთომილმან ;

( გ ) გამოეგება, აკოცა კუბოსა შიგან ჯდომილმან,

( დ ) დაუწყო ქება მეფემან, თვით ვერას ვერ - მიხვდომილმან .

60.46 1545

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ეტყვის : „ მზეო, ვითა გაქო, ნათელო და დარიანო !

( ბ ) შენთვის ხელნი გონებანი არა ცუდად არიანო,

( გ ) მზიანო და მთვარიანო, ეტლად რაო და რიანო,

( დ ) თქვენ საჭვრეტლად აღარ მინდით, არ ვარდნო და არ იანო “.

60.46.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) შენთვის ხელნი გონებანი არა ცუდად არიანო, - ტაეპის აზრია: ფიქრი შენთვის ტყუილად არ ხელდება, შენ ამას იმსახურებ.
(გ) მზიანო და მთვარიანო, ეტლად რაო და რიანო, - რა ეტლის (იგულისხმება: რა ბედნიერი ზოდიაკოს) მქონე ხარ!

60.47 1546

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გაჰკვირდეს ყოვლნი მხედველნი მისთა ელვათა ფენასა ;

( ბ ) ვით მზემან, დაყვნა მჭვრეტელთა თვალნი ნათლისა ჩენასა ;

( გ ) მისგან დამწვარნი მისცნიან გულნი ჭვრეტითა ლხენასა,

( დ ) სითცა გამოჩნდის, იქმოდეს ჯარნი მუნითკე რბენასა .

60.47.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) ვით მზემან, დაყვნა მჭვრეტელთა თვალნი ნათლისა ჩენასა; - ტაეპის აზრია: დღისით, მზისით მნახველებს თვალი მოსჭრა.
(გ) მისგან დამწვარნი მისცნიან გულნი ჭვრეტითა ლხენასა, - ტაეპის აზრია: მისგან დამწვარი გულები მისივე ცქერით დააამეს, გაახარეს.

60.48 1547

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) შესხდეს, წავიდეს ყოველნი შინა თავისა დარებად,

( ბ ) ჰქონდეს შვიდნივე მნათობნი მის მზისა დასადარებად,

( გ ) არ მიიხვდომის სიტურფე, არს მათგან მიუმხვდარებად,

( დ ) ადრე მივიდეს მეფისა სახლად საყოფად, არებად .

60.49 1548

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) შევიდეს, ნახეს თინათინ, მჭვრეტთა მიმცემი ჭირისა ;

( ბ ) სკიპტროსან - გვირგვინოსანსა ჰშვენოდა ცმა პორფირისა ;

( გ ) მოსრულთა პირსა შეადგა ელვა მისისა პირისა ;

( დ ) შევიდა მეფე ინდოთა, იგი მზე, მსგავსი გმირისა .

60.50 1549

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ და ცოლმან მისმან ქალსა მდაბლად უსალამეს,

( ბ ) მიეგებნეს, აკოცეს და საუბარი დააამეს,

( გ ) იგი სახლი გაანათლეს, არ ნათელი შეაღამეს,

( დ ) ბროლ - ბალახში გააღაწვეს და გიშერი აწამწამეს .

60.51 1550

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თინათინ ზედა აწვივნა ტახტსა მეფეთა ზეთასა,

( ბ ) ტარიელ უთხრა : „ შენ დაჯე, სწადიან ბრჭესა ბრჭეთასა,

( გ ) დღეს ტახტი შენი შენ გმართებს მეტად ყოველთა დღეთასა,

( დ ) მე ლომი ლომთა დაგისვა გვერდსა შენ, მზესა მზეთასა “.

60.52 1551

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ორთავე ხელი მოჰკიდეს, დასვეს ტახტსავე თავისსა,

( ბ ) გვერდსა დაუსვეს ავთანდილ, სურვილსა მოეკლა ვისსა ;

( გ ) უნახავსა და ნახულსა სჯობს ყოვლსა სანახავისსა,

( დ ) ნუ ეჭვ მიჯნურთა მათებრთა ნუცა თუ რამინს და ვისსა !

60.52.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ნუ ეჭვ მიჯნურთა მათებრთა ნუცა თუ რამინს და ვისსა! - ტაეპის აზრია: ნუ გგონია, რომ ვისიც და რამინიც კი მათებრი მიჯნურნი არიან!

60.53 1552

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალსა შესწბა, გაუკვირდა ავთანდილის გვერდსა ჯდომა,

( ბ ) ფერი ჰკრთა და გაუფიცხა შე და გამო გულმან კრთომა .

( გ ) მეფე ეტყვის : „ შვილო, ჩემგან გაქვს სირცხვილი ნურა ზომა,

( დ ) ბრძენთა უთქვამს სიყვარული, ბოლოდ მისი არ - წახდომა .

60.54 1553

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ, შვილო, ღმერთმან თქვენ მოგცეს ათას წელ დღეთა გრძელობა,

( ბ ) სვე - სვიანობა, დიდობა, კვლა ჭირთა გარდუხდელობა !

( გ ) ცამცა ნუ შეგცვლის, მოგხვდების თვით მისებრ შეუცვლელობა !

( დ ) თქვენით ხელითა მეღირსოს მიწათა შემომყრელობა !”

60.55 1554

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მართ მეფემან სპათა ბრძანა ავთანდილის თაყვანება :

( ბ ) „ ესეაო მეფე თქვენი, ასრე იქმნა ღმრთისა ნება,

( გ ) დღეს ამას აქვს ტახტი ჩემი, მე – სიბერე, ვითა სნება,

( დ ) ჩემად სწორად ჰმსახურებდით, დაიჭირეთ ჩემი მცნება !

60.55.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მართ მეფემან სპათა ბრძანა ავთანდილის თაყვანება: - ტაეპის აზრია: მეფემ ბრძანა, სპანი (ჯარები) ავთანდილს ეთაყვანონო მისი უმაღლესი ხელისუფლების აღიარების ნიშნად.

60.56 1555

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ლაშქარნი და დიდებულნი დადრკეს, მდაბლად ეთაყვანნეს,

( ბ ) მოახსენეს : „ მიწა ვექმნნეთ, ვინცა მიწად მიგვიყვანნეს,

( გ ) მორჩილ - ქმნილნი დაგვადიდნეს, ურჩნი მკვდართა დაგვაგვანნეს,

( დ ) მტერთა მკლავნი შეაძუნტნეს, გულნი ჩვენნი აგულვანნეს “.

60.56.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მოახსენეს: „მიწა ვექმნნეთ, ვინცა მიწად მიგვიყვანნეს, - ტაეპის აზრია: მიწა და მტვერი ვიქნებით ჩვენი „მიწად მიმყვანის“, ჩვენი დამმარხველის (საალერსო სიტყვაა. გულისხმობს ავთანდილს) წინაშე (ალ. ჭინჭარაული).

60.57 1556

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელცა უთხრა ქებით იმედისა გადიდება ;

( ბ ) ქალსა ეტყვის : „ შემიყრიხართ, აღარა გწვავს ცეცხლთა დება,

( გ ) ქმარი შენი ძმაა ჩემი, ეგრევე მწადს თქვენი დება .

( დ ) ორგულთა და შემცოდეთა თქვენთა მე ვქმნა გაფლიდება “.

61 LX. ქორწილი ავთანდილისა და თინათინისა არაბთა მეფისაგან (1557-1586)

▲ზევით დაბრუნება

61.1 1557

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მას დღე ავთანდილ პატრონად ზის და ხელმწიფე ზენია,

( ბ ) მასთანა მჯდომსა ტარიელს ჰშვენიან სინაზენია ;

( გ ) ნესტანჯარ ახლავს თინათინს, მჭვრეტელთა ამაზრზენია,

( დ ) ჰგავს, თუ ცა მოდრკა ქვეყანად, შეყრილან ოთხნი მზენია !

61.2 1558

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დაიწყეს მორთმა პურისა ლაშქართა მის მესავსისა,

( ბ ) ზროხა და ცხვარი დაკლული არს უმრავლესი მხავსისა,

( გ ) შეიქმნა ძღვნობა ძღვენისა, მათისა შესამსგავსისა,

( დ ) მათ ყოვლთა შუქი ანათობს პირისა მზისა მსგავსისა .

61.3 1559

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იაგუნდისა ჯამები იყვის, ლალისა ჭიქები,

( ბ ) კვლა უცხო - ფერთა ჭურჭელთა ჰსხდის უცხო - უცხო სიქები ;

( გ ) მის ქორწილისა მაქები კაცი ბრძენთაგან იქები,

( დ ) მჭვრეტელო, გულსა ეტყოდი : „ ნუ აეხსნები, იქ ები !“

61.3.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

კვლა უცხო-ფერთა ჭურჭელთა ჰსხდის უცხო-უცხო სიქები; - აზრია: ნაირ-ნაირი წარმოშობისა და ნაკეთობის ჭურჭელი იყო.

61.4 1560

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მუტრიბნი მოდგეს ყოველგნით, ისმოდის ხმა წინწილისა,

( ბ ) შეყრით ძეს გორი ოქროსა და ბალახშისა თლილისა,

( გ ) მსმელთათვის წყარო ღვინისა ასგან დის, მსგავსი მილისა,

( დ ) ბინდით ცისკრამდის სმა იყო, გარდახდა ჟამი დილისა .

61.5 1561

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) არა დარჩა უსაბოძვრო არ კოჭლი და არ საპყარი,

( ბ ) მოდიოდა მარგალიტი მოფანტული, მონაყარი,

( გ ) გაბედითდა წასაღებად ატლასი და ოქრო მყარი .

( დ ) სამ დღე იყო ინდოთ მეფე ავთანდილის ვით მაყარი .

61.5.1 ტაეპის განმარტება(გ)

▲ზევით დაბრუნება

გაბედითდა წასაღებად ატლასი და ოქრო მყარი. - ტაეპის აზრია: ოქროსა და ატლასის წაღებაც არავის უნდოდა.

61.6 1562

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ხვალისა მეფე არაბთა კვლა პურობს, არ ღაფალია,

( ბ ) ტარიელს უთხრა : „ შენი მზე საჭვრეტლად სატურფალია !

( გ ) მეფე ხარ ყოვლთა მეფეთა და ეგე დედოფალია ;

( დ ) ხამს, ყურსა გვეგდოს საყურად ჩვენ თქვენი ნატერფალია .

61.6.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ხამს, ყურსა გვეგდოს საყურად ჩვენ თქვენი ნატერფალია. - ტაეპის აზრია: ისეთი სრულყოფილნი ხართ, რომ თქვენი (ან: თქვენ ცხენთა) ფეხდანადგამი მიწა ჩვენ, დანარჩენებს, ყურთბალიშად უნდა გვქონდეს. შესაძლოა სხვა გაგებაც: თქვენი ცხენის ნალები საყურეებად გვქონდეს, რაც ნიშნავს: „თქვენი მორჩილი ვიყოთ“ (ალ.ჭინჭარაული).

61.7 1563

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ, მეფეო, არ ეგების ჩვენი სხდომა თქვენად სწორად “.

( ბ ) სახელმწიფო საჯდომი და სხვა დაუდგა ტახტი შორად .

( გ ) ქვემოთ დასხნა ავთანდილ და ცოლი მისი მათად სწორად .

( დ ) პირველ ძღვენი ტარიასთვის მოიღიან, იდვის გორად .

61.8 1564

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) არაბთა მეფე მასპინძლობს, იქმს ოდენ არიფობასა,

( ბ ) ზოგჯერ მათ ახლავს, ზოგჯერ – მათ, არ იხმობს ხელმწიფობასა,

( გ ) გასცემს და უქებს ყველაი უხვობა - იეფობასა,

( დ ) ფრიდონ ზის ახლოს ავთანდილს, ჩვეული თვით მეფობასა .

61.8.1 ტაეპის განმარტება

▲ზევით დაბრუნება

(ბ) არაბთა მეფე მასპინძლობს, იქმს ოდენ არიფობასა,
(ბ) ზოგჯერ მათ ახლავს, ზოგჯერ – მათ, არ იხმობს ხელმწიფობასა, - ტაეპთა აზრია: როსტევანი არ იმჩნევს, რომ მეფეა, თავი ისე უჭირავს, თითქის მხოლოდ მონადიმეა.

61.9 1565

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მეფესა ქმრითურთ პატივი ჰქონდა ინდოთა ქალისა,

( ბ ) სიყვარული და ჩუქება, ვით სიძისა და სძალისა ;

( გ ) რომე სძღვნა, არა ეგების თქმა არცა ნაათალისა, –

( დ ) თვითო სკიპტრა და პორფირი და გვირგვინები თვალისა .

61.9.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მეფესა ქმრითურთ პატივი ჰქონდა ინდოთა ქალისა, - ტაეპის აზრია: მეფე (როსტევანი) პატივს სცემს ნესტანს მისი ქმრითურთ (ტარიელითურთ).

61.10 1566

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლა უძღვნა ძღვენი ორთავე, მსგავსი მათისა ბედისა,

( ბ ) ათასი თვალი, ნაშობი რომანულისა დედისა,

( გ ) კვლა მარგალიტი ათასი, მართ ვითა კვერცხი ტრედისა,

( დ ) ათასი ცხენი ტაიჭი, სიდიდით მსგავსი ქედისა .

61.11 1567

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ფრიდონს უძღვნა ცხრა ტაბაკი მარგალიტი თავ - შედგმული,

( ბ ) ცხრა ტაიჭი, ძვირფასითა უნაგრითა შეკაზმული .

( გ ) ინდოთ მეფე თაყვანის - სცემს ლაღი, ბრძენი, არ მახმული,

( დ ) მადლი ჰკადრა ფხიზელურად, თუცა იყო ღვინო - სმული .

61.12 1568

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რას ვაგრძელებდე ? გარდახდეს დღენი ერთისა თვისანი .

( ბ ) თამაშობდიან, არ იყვნეს ყოლა გაყრანი სმისანი .

( გ ) ტარიელს სძღვნიან უცხონი თვალნი ლალისა ქვისანი,

( დ ) მათ ყოვლთა მათნი ელვანი ჰფარვენ, მართ ვითა მზისანი .

61.12.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

. მათ ყოვლთა მათნი ელვანი ჰფარვენ, მართ ვითა მზისანი. - ტაეპის აზრია: ყველა ეს გმირები და მზეთუნახავები საკუთარ სხივთა ელვარებით არიან შემოსილნი.

61.13 1569

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ ჰგვანდის ვარდსა და იყვის ფიფქისა მთოველად,

( ბ ) ავთანდილ როსტანს წინაშე გაგზავნა დასათხოველად,

( გ ) შესთვალა : „ შენი სიახლე კმა ჩემად ლხინად ყოველად,

( დ ) მტერთა აქვს ჩემი სამეფო, ვიცი მუნ შიგან მძოველად .

61.13.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ტარიელ ჰგვანდის ვარდსა და იყვის ფიფქისა მთოველად, - ტაეპის აზრია: ტარიელი დამწუხრებული იყო.

61.14 1570

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ უცებნი მოსრნის მცოდნელთა ცოდნამან, ხელოვნებამან .

( ბ ) ვეჭვ, მოგცეს თქვენცა დაღრეჯა ჩემმან რასაცა ვნებამან ;

( გ ) წავიდე, ავი არ მიყოს მე აქა დაყოვნებამან,

( დ ) ადრე კვლა გნახნე მორჭმულნი, ინებოს ღმრთისა ნებამან “.

61.14.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

„უცებნი მოსრნის მცოდნელთა ცოდნამან, ხელოვნებამან. - შენ ხომ მცოდნე ხარ, ჩემს გულის ნადებს გაიგებ.

61.15 1571

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) როსტევანს ეთქვა : „ მეფეო, რად ხართ რასაცა რიდითა ?

( ბ ) რაცა გიჯობდეს, იქმოდით, გასჭვრეტდით, გაიცდიდითა,

( გ ) ავთანდილ თანა წამოგყვეს, წადით ლაშქრითა დიდითა,

( დ ) თქვენთა მტერთა და ორგულთა დაჰფრეწდით, და - ცა - სჭრიდითა !“

61.16 1572

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ უთხრა ტარიელს ესე სიტყვები ორები .

( ბ ) მან უთხრა : „ გაე, ნუ უბნობ, შეცევ ბროლისა ყორები,

( გ ) ახალ შეყრილსა მთვარესა, მზეო, ვით მოეშორები ?”

( დ ) ავთანდილ უთხრა : „ მაგითა შენგან არ მოვიღორები .

61.16.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

მან უთხრა: „გაე, ნუ უბნობ, შეცევ ბროლისა ყორები, - აზრია: კბილებს ნუ აჩენ, პირი მოკუმე!

61.17 1573

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ არ, დია გინდა დამაგდო, წახვიდე ჩემად მზრახავად !

( ბ ) „ ცოლი უყვარსო, გამწირა “, იყო ამისად მსახავად ;

( გ ) მე დავრჩე შენი გაყრილი თავისა მევაგლახავად ?

( დ ) კაცსა მოყვრისა გაწირვა, ახ, მოუხდების, ახ, ავად !“

61.18 1574

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელს უგავს სიცილი ბროლისა ვარდთათ ფრქვევასა ;

( ბ ) უბრძანა : „ ვიტყვი უშენოდ შენისა უფრო მე ვასა ;

( გ ) რათგან გწადიან, წამომყევ, დამწამებ ნურას თნევასა !“

( დ ) ავთანდილ ბრძანებს ლაშქართა ყოვლგნით მის თანა წვევასა .

61.19 1575

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) შეყარნა სპანი არაბეთს, აღარა ხანსა ზმულია,

( ბ ) კაცი ოთხმოცი ათასი, ყველაი დაკაზმულია .

( გ ) კაცსა და ცხენსა ემოსა აბჯარი ხვარაზმულია .

( დ ) არაბთა მეფე მათითა გაყრითა ნავღელ - ჭმულია .

61.20 1576

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ერმანერთისა გაყრილნი ქალნი ორნივე, დობილნი,

( ბ ) ერთმანერთისა დად - ფიცნი, სიტყვისა გამონდობილნი .

( გ ) მკერდითა მკერდსა შეკრულნი, ყელითა გადაჭდობილნი,

( დ ) ტიროდეს : მათთა მჭვრეტელთა გულნიმცა ესხნეს წრთობილნი .

61.21 1577

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მთვარე ცისკრისა ვარსკვლავსა რა თანა - შეესწოროსა,

( ბ ) ორნივე სწორად ნათობენ, მოჰშორდეს, მოეშოროსა,

( გ ) არა თუ იგი მოჰშორდეს, მართ ცამან მოაშოროსა,

( დ ) მათად საჭვრეტლად მჭვრეტელმან, ხამს, თავი იქედგოროსა .

61.21.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

არა თუ იგი მოჰშორდეს, მართ ცამან მოაშოროსა - ტაეპის აზრია: ცისკრის ვარსკვლავი თავისი ნებით კი არ მოჰშორდება ნალევ მთვარეს, რომელიც მის ბადლადღა ანათებს, არამედ მას ცის ბრუნვა მოაშორებს. პოეტური სახის აზრი აგებულია „ცის ბრუნვის“ ცნების ორმნიშვნელოვნებაზე: ასტრონომიული თვალსაზრისით, ცათა ბრუნვა ციურ სხეულთა გადაადგილების მიზეზია. მეორე მხრივ, მოარული ფატალისტური წარმოდგენის თანახმად, ცის ბრუნვა ყოველივე მოსახდენის წარმმართველი და განმაპირობებელია.

61.22 1578

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მათადვე სახედ, რომელსა ესენი დაუბადიან,

( ბ ) იგივე გაჰყრის, სიშორე არა თუ ნებით სწადიან,

( გ ) ვარდსა სწებვენ და აპობენ, ტირან და ცრემლნი ჩადიან .

( დ ) მათთა გამყრელთა ყოველთა სიცოცხლე არ იქადიან .

61.22.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

მათთა გამყრელთა ყოველთა სიცოცხლე არ იქადიან. - ტაეპის აზრია: ისეთი მშვენიერნი არიან, რომ მათგან შორს მყოფებს თავისი სიცოცხლეც ეეჭვებათ (ან: აღარ უღირთ).

61.23 1579

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ნესტან - დარეჯან თქვა : „ ნეტამც ყოლა არ შემოგმცნებოდი,

( ბ ) მზისა გამყრელი გაყრითა აწ ესრე არ დავჭნებოდი !

( გ ) ამბავსა სცნობდი, მაცნევდი, წიგნითა მეუბნებოდი,

( დ ) ვითა მე შენთვის დამწვარ ვარ, აგრევ შენ ჩემთვის დნებოდი !“

61.24 1580

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თინათინ უთხრა : „ ჰე, მზეო, შენთა მჭვრეტელთა ლხინებო,

( ბ ) რადმცა გაგწირე, თუ ვითა გაყრასა მოვითმინებო !

( გ ) ღმრთისაგან დღეთა თხოვისა ნაცვლად სიკვდილი ვინებო,

( დ ) აგრემცა მივი, რაზომსა მე ცრემლსა დავიდინებო !“

61.24.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

აგრემცა მივი, რაზომსა მე ცრემლსა დავიდინებო!“ - აზრია: ისე შენ იცოცხლე, როგორც მე ცრემლით მომენატრები!

61.25 1581

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლა აკოცეს ერთმანერთსა, გაიყარნეს იგი ქალნი ;

( ბ ) ქვე დამდგომმან წამავალსა ვერ მოსწყვიდნა ყოლა თვალნი ;

( გ ) იგი იჭვრეტს უკუღმავე, ედებოდეს ამით ალნი .

( დ ) რომე მწადდეს, ვერ დავწერე მე სიტყვანი ნაათალნი !

61.25.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

რომე მწადდეს, ვერ დავწერე მე სიტყვანი ნაათალნი! - ტაეპის აზრია: რაც მინდოდა, იმის მეათედი ვერ დავწერე.

61.26 1582

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) როსტან მათითა გაყრითა ხელთაგან უფრო ხელდების,

( ბ ) ათასჯერ იტყვის ვაგლახსა, არ სულთქმა უერთხელდების,

( გ ) ცხელი სდის წყარო ცრემლისა, მართ, ვითა ქვაბი, ცხელდების ;

( დ ) ტარიელ არის დაღრეჯით, ფიფქი ნასდების, თხელდების .

61.27 1583

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელს ვარდსა დაუტყლეჟს მეფე ხვევნით და კოცებით ;

( ბ ) იტყვის, თუ : „ თქვენი სიახლე მიჩს აქამდისცა ოცებით !

( გ ) რათგან მოგშორდი, დავრჩები პატიჟთა გაასოცებით,

( დ ) შენგან მოგვეცა სიცოცხლე, შენგანვე დავიხოცებით “.

61.28 1584

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ შეჯდა, მეფისა გამყრელი, გამომსალამე ;

( ბ ) სრულად ლაშქართა სდიოდა ცრემლი, მინდორთა სალამე :

( გ ) „ მზე შენ გლამისო საომრად და თავი შენ მას ალამე !“

( დ ) უბრძანა : „ თქვენთვის მტირალსა ყოლ არად მიჩნდეს სალა მე !“

61.28.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

უბრძანა: „თქვენთვის მტირალსა ყოლ არად მიჩნდეს სალა მე!“ - ტაეპის აზრია: თქვენთან განშორებამ ისე დამამწუხრა, რომ სალაც კი აღარაფრად მიმაჩნია.

61.29 1585

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გაემართნეს და წავიდეს დია სპითა და ბარგითა

( ბ ) ტარიელ, ფრიდონ, ავთანდილ თავითა მეტად კარგითა,

( გ ) კაცი ოთხმოცი ათასი ჰყვა ცხენებითა ვარგითა,

( დ ) მივლენ სამნივე გულითა ერთმანერთისა მარგითა .

61.30 1586

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) სამ თვე ვლეს, – ღმერთმან მათებრი სხვა ნურა ნუ დაბადოსა !

( ბ ) მოეგებნიან, მტერობა ვერავინ დაიქადოსა !

( გ ) მინდორსა შიგან სადილად გარდახდეს უდილადოსა,

( დ ) ვითა ჰმართებდა, პურობდეს, ღვინოსა სმიდეს, არ დოსა .

62 LXI. ტარიელისაგან ინდოთ მეფის სიკვდილის ცნობა (1587-1602)

▲ზევით დაბრუნება

62.1 1587

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქედსა ზედა გარდმოადგა მეტად დიდი ქარავანი,

( ბ ) კაცები და სახედრები ერთობ იყო შაოსანი ;

( გ ) გარეშემო მოეკვეცნეს უკანამო დალალანი ;

( დ ) მეფე ბრძანებს : „ მოასხითო, ჩვენ დავყოვნოთ აქა ხანი “.

62.2 1588

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოასხნეს იგი ვაჭარნი და მათი უხუცესია ;

( ბ ) უბრძანეს : „ ვინ ხართ, შავითა რად ტანი შეგიგლესია ?“

( გ ) მათ მოახსენეს : „ სით მოვალთ, მუნ ასრე დანაწესია,

( დ ) ინდოეთს მისრით მოსრულთა გვივლია გზა უგრძესია “.

62.3 1589

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უბრძანეს : „ გვითხართ, ვაჭარნო, ამბავი ინდოეთისა !“

( ბ ) მათ ჰკადრეს : „ ზეცით მოსრულა ინდოეთს რისხვა ზეცისა ;

( გ ) დიდსა და წვრილსა ყველასა ცრემლი სდის მსგავსი წვეთისა,

( დ ) მას შიგან მყოფსა ბრძენსაცა ცნობა აქვს, ვითა შეთისა “.

62.4 1590

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თვით მათვე მათსა ამბავსა უამბობს, არის წყლიანი :

( ბ ) „ ფარსადან, მეფე ინდოთა, იყო ხელმწიფე სვიანი,

( გ ) მას ესვა ქალი მნათობი, მზისაცა უფრო მზიანი,

( დ ) კბილ - მარგალიტი, ტან - ალვა, ღაწვ - ბალახშ, ყორან - თმიანი .

62.5 1591

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მას ქალსა და ამირბარსა ერთმანერთი შეუყვარდა,

( ბ ) ამირბარმან სიძე მოკლა, ხმა მეფესა დაუვარდა ;

( გ ) იგი ქალი პატარაი მამიდასა გაეზაერდა,

( დ ) ბუქთა მისგან მონაქროლთა ინდოეთი გარდაქარდა .

62.6 1592

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მამიდაი ქაჯი იყო, გრძნეულობა იცის კარგა,

( ბ ) მით შემართა საშინელი, მზე ხმელეთსა დაუკარგა ;

( გ ) თვითცა მოკვდა უბედური, მართ საცოცხლოდ არად ვარგა ;

( დ ) იგი ქალი ქაჯთა მისცა, ალვა მორჩი სხვაგან დარგა .

62.7 1593

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ცნა ამირბარმან, წავიდა ლომი მის მზისა მძებნელად .

( ბ ) იგიცა წახდა, ინდოეთს გახდა მთვარე და მზე ბნელად ;

( გ ) ორნივე გარდაიკარგნეს, მათიღა პოვნა არს ძნელად ;

( დ ) მეფემან ბრძანა : „ ჰე, ღმერთო, რად ცეცხლსა მომიდებ ნელად ?“

62.8 1594

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ მეფე გაშმაგდა, მათისა უღონო - ქმნილი ძებნისა,

( ბ ) „ ვად “ შეიცვალა ინდოეთს ხმა წინწილისა, ებნისა ;

( გ ) ცოტასა ხანსა გა - ვე - ძლო დება სახმილთა გზნებისა,

( დ ) აწ თვითცა მოკვდა, შეიქმნა ბოლო სრვისა და ტკებნისა “.

62.9 1595

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა ვაჭარმან ესე სიტყვა თქვა, საქმენი გააკვლადნა,

( ბ ) ქალმან დიდნი დაიკივლნა, ფიცხლა თავსა მოიხადნა,

( გ ) ტარიელცა დაიზახნა, დაფარულნი გააცხადნა,

( დ ) ნარგისთაგან ნაწვიმარი ღვარი ადგა, თოვლი გადნა .

62.10 1596

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალი საბრალოდ მამასა სტირს, ბულბულისა მსგავსია,

( ბ ) თმა გაიგლიჯა, გაყარა, ღაწვი ცრემლითა აჰვსია,

( გ ) ვარდი შექმნილა ზაფრანად, ლალი მართ ვითა ხავსია,

( დ ) მზესა ღრუბელი ეფარვის, ამად ნათელი დაჰვსია .

62.11 1597

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) იხოჭს და იგლეჯს ზახილით, ტირს სიტყვა - ხაფი უარე ;

( ბ ) სისხლი და ცრემლი თვალთაგან ჩამოსდის გარე უარე ;

( გ ) „ მოვკვდე, მამაო, მე შენთვის შვილი ყოველთა უარე,

( დ ) ვერცა გმსახურა ასულმან, ვერცა რა შეგაგუა - რე !

62.12 1598

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჩემთვის ბნელ - ქმნილო მამაო, ნათელო თვალთა ჩემთაო,

( ბ ) ჩემთა რა გაცნევს ტკივილთა, გულისა მონაცემთაო ?

( გ ) მზეო, რადღა გაქვს სინათლე, რადღა ანათებ თემთაო ?

( დ ) რად არ დაიქეც ქვეყანად, რადღა ჰმართიხარ ზე, მთაო !“

62.13 1599

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ მოთქვამს : „ გამზრდელო, ჰაი, რა საქმე მსმენია !

( ბ ) მიკვირს, თუ მზეღა რად ნათობს, რად არა დაუჩენია !

( გ ) მზე მოჰკვე ყოვლთა სულ - დგმულთა, სოფელი არღა შენია,

( დ ) ღმერთსა მიჰმადლე, შემინდევ, რაცა შენ ჩემგან გწყენია !“

62.14 1600

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლა უბრძანებდეს : „ გვიამბეთ ამბავი დანარჩომია “.

( ბ ) მათ მოახსენეს : „ პატრონო, ინდოეთს დიდი ომია,

( გ ) მოსრულა ხატათ ლაშქარი, ქალაქსა შემოსდგომია,

( დ ) რამაზ არს ვინმე ხელმწიფე, მათად პატრონად მჯდომია .

62.15 1601

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ჯერთ დედოფალი ცოცხალ - ა, მკვდართაგან უფრო მკვდარია ;

( ბ ) იბრძვის ინდოთა ლაშქარი, თუც იმედ - გარდამწყდარია ;

( გ ) გარეთ ციხენი წაუხვმან, ყველაი გარდამხდარია .

( დ ) მზენო, თქვენ შუქნი მიჰფინეთ, ჰაი, რა ავი დარია !“

62.16 1602

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა ტარიელს ესე ესმა, მეტად ფიცხლად აიყარა,

( ბ ) ეჯი სამ დღე წასავალი ერთსა დღესა წაიარა ;

( გ ) დროშა მისი აიმართა, წინა არა აიფარა,

( დ ) აწ ნახეთ, თუ გოლიათი გული ვითა ამაგარა !

63 LXII. ტარიელისაგან ინდოეთს მისლვა და ხატაელთა დამორჩილება (1603-1636)

▲ზევით დაბრუნება

63.1 1603

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ინდოეთს ზედა წაადგა, მუნ მთა და დიდი ქედია ;

( ბ ) აჩნდა ლაშქარი უსახო, ესაკვირველა, ჰე, დია .

( გ ) ტარიელ ბრძანა : „ მოყმენო, აწ თქვენგან რა იმედია ?

( დ ) ადრე მოვიცლი იმათგან, ღმერთი და ჩემი ბედია !

63.2 1604

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ იმა ლაშქართა უნახვან კვლა ჩემნი ხრმალთა კვეთანი ;

( ბ ) ერთხელ შემებნეს, დავხოცენ, შევქმენ აბჯართა ფლეთანი “.

( გ ) ავთანდილ ჰკადრა : „ რად უნდა თქმანი სიტყვათა მძლეთანი ?

( დ ) მათ ვითა მტვერთა წავიხვამთ, მიჰხვდეს ფერხითა ცვეთანი “.

63.3 1605

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დაეკაზმნეს საომარად, გაამაყდეს, გაჩაუქდეს,

( ბ ) ცხენთა შესხდეს უკეთესთა, სახედარნი ასუბუქდეს,

( გ ) ერთმანერთსა აჯობინეს, მჭვრეტელთაგან არ გაუქდეს,

( დ ) იგი ქედი ჩაიქროლეს, ბუქისაგან უფრო ბუქდეს .

63.3.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ერთმანერთსა აჯობინეს, მჭვრეტელთაგან არ გაუქდეს, - ტაეპის აზრია: შემხედველებმა სამივე აქეს, ერთი მეორეს ამჯობინეს.

63.4 1606

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) წინ მავალნი დარაჯათა მათთა ზედა გარდეკიდეს ;

( ბ ) ტარიასთა გააქცივნეს, მიეწივნეს, ჩამოჰყრიდეს,

( გ ) მოაგებნეს მხარ - დაკრულნი, მათ წინაშე მოასხმიდეს,

( დ ) აიზიდნეს, „ ვისნი ხართო ?“ – ჰკითხეს, ხანსა არ დაზმიდეს .

63.5 1607

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მათ მოახსენეს : „ მეფეო, ჩვენ – ცუდად დაღორებულნი,

( ბ ) რამაზის ხელმწიფისანი აქა დარაჯად რებულნი “.

( გ ) უბრძანა : „ წადით, რეგვენნო, თქვენ ჩვენგან გაფიცხებულნი,

( დ ) აცნობეთ თქვენსა პატრონსა : მოვლენ გულითა ქებულნი .

63.6 1608

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ უთხარით :„ ბრძანებს ტარიელ, მეფე ლაღი და ჯანია,

( ბ ) იგი ხელმწიფე მაღალი, მებრძოლთა მემაჯანია ;

( გ ) ჩემსა ამბავსა გაცნევენ თქვენნივე დარაჯანია,

( დ ) შიში ვერ გიხსნის სიკვდილსა, ცუდნიღა დაღრეჯანია !

63.7 1609

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დია დიდთა დამაჯნება უშმაგომან ვით გააგო !

( ბ ) ინდოეთსა ვით მოადეგ, შმაგთაგანცა უფრო შმაგო ?

( გ ) აჰა, მოველ იგი ცეცხლი, რომე სრულად ამოგდაგო,

( დ ) ხრმალი ჩემი მოლესული შენს ტანზედა დავაბლაგო .

63.8 1610

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ აწ დაემზადე, მოპარვა მე შენი არა მწადიან ;

( ბ ) შემები, რაზმი დააწყევ, პირველვე გამიცხადიან :

( გ ) პირ - ბოზო, ჩემი მორევნა რა დია დაგიქადიან ?

( დ ) მე ჩაბალახად გახმარებ, რაცა გიმუზარადიან “.

63.9 1611

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დარაჯანი წავიდეს და ერთმანერთსა მიუსწრობდეს,

( ბ ) რაზამს ჰკადრეს ყველაკაი, დამალვასა ვერა სთმობდეს :

( გ ) „ მოვიდაო ინდოთ მეფე, ლაშქარნიცა კარგნი ჰყმობდეს,

( დ ) ვინცა ვითა გარდეხვეწოს, იგი ერთი ორთა სჯობდეს !“

63.10 1612

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ინდოთა დროშა ტარიელს აქვს და ალამი უბია,

( ბ ) დროშა არაბთა მეფისა მასთანა შენატყუბია ;

( გ ) არაბთა იცის ყოველმან, მათი აბჯარი შუბია .

( დ ) ფრიდონ – მზე მოყმე, რომელმან შექმნა სისხლისა გუბია !

63.11 1613

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ცოტაი წავლეს, გამოჩნდეს ხუთასნი ცხენოსანანი ;

( ბ ) შეტევებასა ჰლამოდეს ყმანი არაბთა თანანი ;

( გ ) ტარიელ ეტყვის : „ ნუ იქმთო “, მისცა სიტყვისა ნანანი,

( დ ) მოვიდეს, აჩნდეს უაბჯროდ, არცა თუ ჰქონდეს დანანი .

63.12 1614

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყოვლთა მისცეს ზენაარი, მიუყარნეს მუხლნი წინა :

( ბ ) „ ნუ დაგვხოცო, მისსა ძალსა, ვინცა ეგრე დაგარჩინა !“

( გ ) ტარიელ დგას დაყმუვნებით, რამაზ წინა მოეფინა .

( დ ) ღმერთი ალხენს მონანულთა, არ შეუნდობს კაცი ვინა ?

63.13 1615

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ცხენის ფერხთა მოეხვია, მუხლ - მოყრილი შეეხვეწა,

( ბ ) მოახსენა : „ შემიბრალე, მისსა ძალსა, ვინცა გხვეწა !

( გ ) ნუ დამარჩენ, ნუ მაცოცხლებ და წამიღონ მკვდარი მე, წა -!

( დ ) გული, თქვენი სასაკუთრო, ბედმან ასრე დამილეწა .

63.14 1616

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ დაიკარგენით, წაჰხედით თქვენ წელნი მეათენია,

( ბ ) გახდეს მფრინველნი უმეფოდ, არწივსა მოსტყდეს ფრთენია,

( გ ) ამად შევმართენ საქმენი ჩემნი საკამათენია,

( დ ) ადრე გამიტყდა სოფელი მართ ვითა კაბათენია .

63.15 1617

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვიაჯი, მომკალ მე ხოლე, ყველაი ჩემი ბრალია ;

( ბ ) მერმე ხუთასი ვაზირი მყავს, აქათ წაუვალია ;

( გ ) თავები დასჭერ, ადინე სისხლი მართ ვითა ღვარია,

( დ ) სპა უბრალოა, ნუ დაჰხოც, ვტირ ამად გულ - მდუღარია !“

63.16 1618

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კაცი ცრემლითა შეინდობს, თუ ცოდვა მასთანაც არსა,

( ბ ) ვით ნინეველნი, ისხმიდეს თავსა მტვერსა და ნაცარსა,

( გ ) ამით დაეხსნნეს რისხვასა, ზეცით მოსრულსა, ნაცარსა .

( დ ) წაღმავე წაგრეხს სოფელი კვლა მისგან უკუ ნაცარსა .

63.16.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

წაღმავე წაგრეხს სოფელი კვლა მისგან უკუ ნაცარსა. - ტაეპის აზრია: წუთისოფელი, ცხოვრება თავის მოვლენილ უბედურებას და უსამართლობას ისევ გაასწორებს.

63.17 1619

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ მოტკბა, ღმრთისავე მსგავსად იგ წაღმართულია ;

( ბ ) „ აღარ დაგხოცო “, – უბრძანა, – ძლეული შიშმან თუ ლია, –

( გ ) წაღმავე წაგრეხს საქმესა, რაცა უკუღმა სთულია .

( დ ) „ ნაქმარი მრუდი ყველაი აწ ჩემგან გამართულია “.

63.18 1620

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თაყვანის - სცეს და დალოცეს, ყოვლთა ხმა ერთად იერეს,

( ბ ) ღმერთსა შეჰვედრეს ზახილით, სვე მათი გააძლიერეს,

( გ ) თავები დაჰსხნეს სიკვდილსა, სიცოცხლე ამისმიერეს .

( დ ) ტარიას ხრმალნი ვერ გაძღეს, ჯერთ ხორცი მოიმშიერეს .

63.19 1621

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მათ ლომთა ნახვად მოსრული მუშთარი ახლოს მჭვრეტია ;

( ბ ) რისხვისა ცეცხლი ტარიელს სიტკბოთა დაუშრეტია ;

( გ ) მოვიდეს, ნახეს ; რამაზის ლაშქარი ძლივღა ეტია,

( დ ) ინდოეთს ზეცით სინათლე ჩადგა, მართ ვითა სვეტია .

63.20 1622

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ერთი კაცი მახარობლად მათ ლაშქართა მიუვიდა :

( ბ ) „ არ დაგხოცსო, შეგიწყალნა “, – ყველაკაი დალოცვიდა ;

( გ ) ბუკსა ჰკრეს და იხარებდეს, ყველა ამას მოზრახვიდა :

( დ ) „ მოვიდაო იგი მოყმე, რომე ერთი ბევრსა სრვიდა “.

63.21 1623

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მოეგებნიან ტარიელს, შორი - შორ უსალამიან ;

( ბ ) შიგანთა დროშა ინდოთა მათად ცნეს, იალამიან .

( გ ) ვერ გამოენდვნეს ინდონი, თქვეს, თუ : „ ღალატსა ჰლამიან “, –

( დ ) არ მოელოდეს ტარიელს, მით ცრემლი დაილამიან .

63.22 1624

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ მიდგა, უყივლა : „ მე მოველ, მეფე თქვენიო,

( ბ ) თანა მყავს ჩემი მნათობი, პირი ელვათა მფენიო,

( გ ) ჩვენ მოგვცა მაღლით მაღალმან წყალობა მისი ზენიო,

( დ ) გამოდით, თქვენი სიშორე არს ჩემგან მოუთმენიო “.

63.23 1625

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მაშინღა იცნეს ტარიელ, მათგან მი და მო სრბანია,

( ბ ) სრულად ნათლითა აივსო ზღუდე და ბანის - ბანია ;

( გ ) ხმა - მაღლად ხმობდეს, იზახდეს : „ მოგვშორდეს სალმობანია,

( დ ) აქამდის რისხვა, მაღალმან აწ მოგვცნა წყალობანია “.

63.24 1626

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კარნი გაახვნეს, გამოჩნდეს, მოიხვნეს მათ კლიტენია ;

( ბ ) ერთობ ფლასითა მოსილნი უჭვრეტდეს მუნ მჭვრეტენია ;

( გ ) ტირან ორნივე ქალ - ყმანი, ვარდისა ბაღთა ტენია,

( დ ) ზახილით თავსა იცემდეს, ყორნის ფრთა ბროლსა სტენია .

63.25 1627

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ვითა გამზრდელსა ჰმართებდა, გაზრდილი აგრე ხელია ;

( ბ ) რომე სდის ცრემლი თვალთაგან, ცეცხლთაგან უფრო ცხელია ;

( გ ) თავსა იცემდის, იზახდის, ტირს მეტად გულ - ფიცხელია,

( დ ) გიშრისა ტევრსა მოჰფოცხდა ბროლისა საფოცხელია .

63.25.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

გიშრისა ტევრსა მოჰფოცხდა ბროლისა საფოცხელია. - ტაეპის აზრია: ტარიელი დარდისგან თმას ან წვერ-ულვაშს იგლეჯს.

63.26 1628

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დიდებულნი მოეხვივნეს, მიუზრუნეს მათ ცოლ - ქმართა ;

( ბ ) ქალი დაბნდა, მამისათვის ტირილიცა ვერ შემართა,

( გ ) ვარდსა რტონი ჩამოსცვივდეს, ზე ვერავინ წამომართა,

( დ ) მუნა კაცთა ვერ ჰნახვიდა გაცინებით მოღიმართა .

63.26.1 ტაეპის განმარტება (გ)

▲ზევით დაბრუნება

ვარდსა რტონი ჩამოსცვივდეს, ზე ვერავინ წამომართა, - ტაეპის აზრია: ნესტანმა დარდით თავი ჩაქინდრა, მწუხარებას მიეცა.

63.27 1629

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დედოფალი გამოჭრილი მოვიდოდა მათად ნახვად,

( ბ ) უბრძანებდა : „ რად ვინ სტირთო !“ – ესე ჰქონდა წყრომა - ზრახვად .

( გ ) „ ღმერთმან რისხვა მოაქცივა წყალობისა გამოსახვად,

( დ ) გვმართებს, რომე მადლი მივსცეთ, აღარა გვცალს გლოვა - ახვად “.

63.28 1630

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ ზედა მოიჭდო მხურვალთა ცრემლთა მდენელმან ;

( ბ ) იტყვის, თუ : „ ცეცხლი დამევსო ცხელი, აწ დამწვა მე ნელმან ;

( გ ) დადუმდი, სული დაიღე ჩემგან ამისა მსმენელმან .

( დ ) თქვენი სიცოცხლე მალხინა ღმერთმან, ობოლთა მლხენელმან “.

63.29 1631

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალმან დედასა შესტირა : „ ჰაი, მე რა ვქმნა, დედაო !

( ბ ) წითელ - ყვითლითა დაგაგდე, აწ შაოსანსა გხედაო,

( გ ) მამამან ტახტი დაცალა, არღასადა ზის ზედაო !“

( დ ) დედამან ცრემლნი მოსწურნა : „ ნუ სტირ, დადუმდი, ბედ - აო “.

63.30 1632

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გარდაუკოცნა პირი და ბაგეთა ვარდი თხელები,

( ბ ) ვარდსა დაუტყლეჟს ბაგითა, გახდა ალვისა მთხელები,

( გ ) მას მზესა ეტყვის : „ რადღა ვთქვათ სიტყვები ბედით - ხელები ?

( დ ) ჩვენ ყოვლთა გვმართებს „ ნეტარძი “ ათასი, არ ერთხელები “.

63.31 1633

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) რა გარდახდა მცირე ხანი, ჟამი იქმნა გარდასრულად,

( ბ ) დიდებულნი ეთაყვანნეს, ერთობილნი ადგეს სრულად ;

( გ ) იგი მზენი მიეგებნეს, მოეხვივნეს გულის - გულად,

( დ ) აკოცეს და მოიკითხეს თავის - თავის, თვითეულად .

63.32 1634

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ და ფრიდონ ჰკადრეს დედოფალსა მიმტკივნება ;

( ბ ) ტარიელ თქვა : „ დედოფალო, გჭირს ამათი არ - მეცნება .

( გ ) ესენია მხსნელნი ჩვენნი, აწ არა გვცალს გრძლად უბნება,

( დ ) ამათგან გვაქვს ჩვენ ორთავე სიცოცხლისა მოპოვნება “.

63.33 1635

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ადგეს და ქალაქს შევიდეს, თვით გარდახდეს სრასა მათსა ;

( ბ ) ერთსა ბრძანებს დედოფალი, მართ სიტყვასა ვითა ათსა :

( გ ) „ ღმერთმან მოსრნა მტერნი ჩვენნი, ვერ დაგვცემენ ყოლ შამათსა,

( დ ) ამად შევიქმ სიხარულსა მართ გულისა საკამათსა “.

63.34 1636

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) უბრძანა : „ გლოვა გახსენით, ქოს - წინწილასა ჰკარითო,

( ბ ) დიდი ზათქი და ზეიმი გავიდეს ჩვენით კარითო,

( გ ) ნახლები თქვენი ოქროსა სარტყლითა მოიკარითო,

( დ ) იცინოდით და იმღერდით, ნუ ცრემლი აწანწკარითო !“

64 LXIII. ქორწილი ტარიელისა და ნესტან-დარეჯანისა (1637-1657)

▲ზევით დაბრუნება

64.1 1637

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დედოფალმან მათ ცოლ - ქმართა თვითო ხელი დაუჭირა,

( ბ ) ზედა ტახტსა მეფისასა ერთგან დასხმა გაუპირა,

( გ ) მოიშორვა კაეშანი, გული მდედრი აქვითკირა,

( დ ) გლოვა ცვალა სიხარულად, აღარავინ აატირა .

64.2 1638

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) დედოფალმან შეიმოსა, შავი ძაძა აიხადა,

( ბ ) დიდებულთა შესამოსი მხიარული დაუმზადა,

( გ ) ყველაკაი დამოსა და საბოძვარი უდიადა,

( დ ) ბრძანა : „ ჭირი დავივიწყოთ, რათგან ლხინი დაგვებადა “.

64.3 1639

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტახტსა ზედა ერთგან მსხდომნი ტარიელ და ცოლი მისი

( ბ ) ერთმანერთსა შეჰფერობდეს, ქალი ყმისა შესატყვისი ;

( გ ) გონება და ანუ ენა გამოთქმიდა ვითა ვისი !

( დ ) ვინმცა ჰგვანდა ხორციელი სოფელს შვილი ადამისი !

64.4 1640

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელს და ცოლსა მისსა მიჰხვდა მათი საწადელი –

( ბ ) შვიდი ტახტი სახელმწიფო, საშვებელი გაუცდელი .

( გ ) მათ პატიჟთა დაავიწყებს ლხინი ესე აწინდელი,

( დ ) ყოლა ლხინთა ვერ იამებს კაცი ჭირთა გარდუხდელი !

64.5 1641

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) თვით ორნივე ერთგან მსხდომნი ჰნახნეთ, მზეცა ვერა სჯობდეს ;

( ბ ) ბუკსა ჰკრეს და მეფედ დასვეს, ქოსნი ხმასა დაატკბობდეს ;

( გ ) მისცეს კლიტე საჭურჭლეთა, თავთა მათთა მიანდობდეს .

( დ ) „ ესეაო მეფე ჩვენი “, – იზახდეს და ამას ხმობდეს .

64.6 1642

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ და ფრიდონისთვის ორნი ტახტნი დაამზადნეს,

( ბ ) ზედა დასხნეს ხელმწიფურად, დიდებანი უდიადნეს ;

( გ ) ღმერთმან სხვანი ხორციელნი მათებრნიღა რა დაბადნეს !

( დ ) ამბობდიან ჭირთა მათთა, ყველაკასა გაუცხადნეს .

64.7 1643

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) სმა, პურობა, გახარება ქმნეს, ჯალაბი გაადიდეს ;

( ბ ) ვითარიცა ქორწილობა ხამს, ეგეთსა გარდიხდიდეს .

( გ ) მათ ორთავე თავის - თავის ძღვენსა სწორად მიართმიდეს,

( დ ) გლახაკთათვის საბოძვარსა საჭურჭლესა ერთგან ჰყრიდეს .

64.8 1644

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) სრულნი ინდონი ავთანდილს და ფრიდონს მწედ ხადოდიან :

( ბ ) „ თქვენგან გვჭირს კარგი ყველაი “, – მართ ამას მოიტყოდიან,

( გ ) ვითა პატრონსა სჭვრეტდიან, რაც სწადდის, მას იქმოდიან,

( დ ) სადარბაზობლად ნიადაგ მათ წინა მოვიდოდიან .

64.9 1645

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ინდოთ მეფე უბრძანებდა ასმათს, მისსა შეკვდომილსა :

( ბ ) „ რაცა შენ ჰქმენ, არ უქმნია არ გამზრდელსა, არცა ზრდილსა ;

( გ ) აწ ინდოეთს სამეფოსა მეშვიდესა ერთსა წილსა

( დ ) ზედა დაგსვამ, შენი იყოს, გვმსახურებდი ტკბილი ტკბილსა .

64.10 1646

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) „ ვინცა გწადდეს, ქმრად შეირთე, სამეფოსა აპატრონე ;

( ბ ) მუნიდაღმა გვმსახურებდი, თავი შენი დაგვამონე !“

( გ ) ასმათ ფერხნი გარდუკოცნნა : „ შენგან არის ჩემი ღონე,

( დ ) მონებისა უკეთესი რამც ვიშოვე, რამც ვიქონე ?“

64.11 1647

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ერთგან სამთავე ძმობილთა დაყვნეს ცოტანი დღენია ;

( ბ ) თამაშობდიან, უსახო მიუდიოდის ძღვენია :

( გ ) რა მარგალიტი ღარიბი, რა უკეთესი ცხენია !

( დ ) მაგრა ავთანდილს სურვილმან დაღრეჯა დააჩენია .

64.12 1648

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ტარიელ ცნა, ამა ყმასა ცოლისათვის მოესურვა .

( ბ ) უბრძანებდა : „ გული შენი განაღამცა მომემდურვა !

( გ ) აწ ვაგლახ მე, ჭირი შენი გონებამან შვიდით ურვა,

( დ ) მოგშორდები, საწუთრომან ლხინი ჩემი დამიშურვა “.

64.12.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ზედა-ზედა დავსტკებნიდე დარბაზსა და ამა თემსა; - ტაეპის აზრია: აქ, თქვენთან, ხშირ-ხშირად მოვალ.

64.13 1649

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) კვლა ფრიდონცა დაეთხოვა : „ წავიდეო სახლსა ჩემსა,

( ბ ) ზედა - ზედა დავსტკებნიდე დარბაზსა და ამა თემსა ;

( გ ) სამსახურსა მიბრძანებდი, უხუცესი ვითა მრწემსა,

( დ ) შენთვის ასრე მომსურდების, წყაროსათვის ვით ირემსა “.

64.14 1650

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მასცა უბოძა ფარმანი : „ წა, სახლი მოიარეო,

( ბ ) მე ნუ გამწირავ, მნახევდი, ადრე მობრუნდი გარეო “.

( გ ) ავთანდილს უთხრა : „ უშენოდ რამცა ვით გავიხარეო ?

( დ ) რათგან ისწრაფი, ნუ გაგვა, მიგელის ლომსა მთვარეო !“

64.15 1651

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) როსტანისთვის წაატანა ძღვნად ტურფები ჯუბაჩები,

( ბ ) კვლა ჭურჭელი თვალთა თლილთა, არ კოვზები, არ ჩამჩები :

( გ ) „ ჩემ მაგიერ მიუტანე, წაო, ნურას მეურჩები !“

( დ ) ავთანდილ თქვა : „ არა ვიცი, მე უშენოდ ვით დავრჩები !“

64.16 1652

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქალსა ქალმან გაუგზავნა ყაბაჩა და ერთი რიდე,

( ბ ) რომე ჩაცმა - დაბურვასა ვინ ღირს იყო მათგან კიდე !

( გ ) ერთი თვალი, – წამღებელმან ვერა თქვას, თუ : „ ცუდად ვზიდე “,

( დ ) ღამე მზეებრ განანათლის, ჩნდის, სადაცა შეჰხედვიდე .

64.17 1653

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ავთანდილ შეჯდა, წავიდა, ტარიას გაესალამა ;

( ბ ) იგი ორნივე გაყრისა დაწვნა ცეცხლისა ალამა ;

( გ ) სრულად ინდონი მისტირან, ცრემლმან მინდორი დალამა ;

( დ ) ავთანდილ იტყვის : „ მომკლაო სოფლისა მე სამსალამა “.

64.18 1654

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ერთგან ფრიდონ და ავთანდილ იარნეს დღენი მცირენი ;

( ბ ) გზამან გაყარნა, წავიდეს თავის - თავ ანატირენი ;

( გ ) კარგად მოუხდეს მათ მათნი საქმენი დანაპირენი ;

( დ ) ავთანდილ მიხდა არაბეთს, ნახნა არ ცუდნი ჭირენი .

64.19 1655

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გამოეგებნეს არაბნი, სამეფო დააშვენა მან,

( ბ ) ნახა მზე მისი, მიჰრიდა მისთა სურვილთა წყენამან,

( გ ) მის თანა ტახტსა და - ვე - ჯდა, ალხინა მჭვრეტთა ლხენამან,

( დ ) გაახელმწიფა გვირგვინი ზეცით მოსრულმან ზენამან .

64.20 1656

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) მათ სამთავე ხელმწიფეთა ერთმანერთი არა სძულდეს,

( ბ ) ერმანერთსა ნახვიდიან, საწადელნი გაუსრულდეს,

( გ ) ბრძანებისა შემცილენი მათთა ხრმალთათ და - ვე - წყლულდეს,

( დ ) მოიმატნეს სამეფონი, გახელმწიფდეს, გამორჭმულდეს .

64.21 1657

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ყოვლთა სწორად წყალობასა ვითა თოვლსა მოათოვდეს,

( ბ ) ობოლ - ქვრივნი დაამდიდრნეს და გლახაკნი არ ითხოვდეს,

( გ ) ავთა მქმნელნი დააშინნეს, კრავნი ცხვართა ვერ უწოვდეს,

( დ ) შიგან მათთა საბრძანისთა თხა და მგელი ერთგან ძოვდეს .

65 დასასრული

▲ზევით დაბრუნება

65.1 1658

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) გასრულდა მათი ამბავი, ვითა სიზმარი ღამისა .

( ბ ) გარდახდეს, გავლეს სოფელი, ნახეთ სიმუხთლე ჟამისა !

( გ ) ვის გრძლად ჰგონია, მისთვისცა არის ერთისა წამისა .

( დ ) ვწერ ვინმე მესხი მელექსე, მე, რუსთველისად ამისა .

65.1.1 ტაეპის განმარტება (დ)

▲ზევით დაბრუნება

ვწერ ვინმე მესხი მელექსე, მე, რუსთველისად ამისა. - აზრი შემდეგია: მე, ვინმე მესხი მელექსე, ამ შემაჯამებელ სტროფსაც, რომელიც ყოველივეს წარმავლობაზე მეტყველებს, ამავე რუსთველის სახელით (ფსევდონიმით) ვწერ, ვისი სახელითაც (ფსევდონიმითაც) დანარჩენი ტექსტი დავწერე

65.2 1659

▲ზევით დაბრუნება

( ა ) ქართველთა ღმრთისა, დავითის ვის მზე ჰმსახურებს სარებლად,

( ბ ) ესე ამბავი გავლექსე მე მათად სახუმარებლად,

( გ ) ვინ არის აღმოსავლეთით დასავლეთს ზართა მარებლად,

( დ ) ორგულთა მათთა დამწველად, ერთგულთა გამახარებლად .

65.2.1 ტაეპის განმარტება (ბ)

▲ზევით დაბრუნება

ქართველთა ღმრთისა, დავითის ვის მზე ჰმსახურებს სარებლად, - ტაეპის აზრია: დავითის (სოსლანის) სიცოცხლე და მისი ბედი, მისი იღბალი ბრძოლა-ლაშქრობაში თამარს ემსახურება.