The National Library of Georgia მთავარი - ბიბლიოთეკის შესახებ - ელ.რესურსები
Cover Image
წიგნის დახურვა 0006უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი (მ-ნ)
ფოლდერის დახურვა
დოკუმენტის ნახვა ნა
დოკუმენტის ნახვა ნბ
დოკუმენტის ნახვა ნგ
დოკუმენტის ნახვა ნდ
დოკუმენტის ნახვა ნე
დოკუმენტის ნახვა ნზ
დოკუმენტის ნახვა ნი
დოკუმენტის ნახვა ნკ
დოკუმენტის ნახვა ნო
დოკუმენტის ნახვა ნს
დოკუმენტის ნახვა ნუ
დოკუმენტის ნახვა ნჩ
დოკუმენტის ნახვა ნწ
დოკუმენტის ნახვა ნჯ

ნი

 

ნიაბაური - სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში.

ნიაბი - სოფელი კასპის მუნიციპალიტეტში.

ნიაგანი - ქალაქი რუსეთის ხანტი-მანსის ავტონომიურ ოლქში (60 ათასი).

ნიაგარა - მდინარე ჩრდილოეთ ამერიკაში, ერთვის ონტარიოს ტბას (სიგრძე - 56 კილომეტრი).

ნიაგარა-ფოლზი

1) ქალაქი კანადის ონტარიოს პროვინციაში (75 ათასი).

2) ქალაქი აშშ-ს ნიუ-იორკის შტატში, ბუფალოს გარეუბანი (75 ათასი).

ნიაგარის ჩანჩქერი - ჩანჩქერი ჩრდილოეთ ამერიკაში, მდინარე ნიაგარაზე (სიგანე 300 მეტრი, სიმაღლე 51 მეტრი).

ნიადაგ - მუდამ, ყოველთვის, მარად.

ნიადაგთმცოდნეობა - მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის ნიადაგებს.

ნიადაგი

1) დედამიწის ქერქის ზედა შრე, რომელშიც მცენარე ფესვს იდგამს.

2) (გადატანით) რისამე საფუძველი, საყრდენი.

ნიადაგსახმარი - ყოველდღიურად სახმარი.

ნიადაგქვეშა - ნიადაგის ქვეშ არსებული.

ნიავი

1) სუსტი, ნელი ქარი, სიო.

2) ქართული ლიტერატურულ-მხატვრული ალმანახი, გამოდიოდა 1908 წლიდან თბილისში; გამოცემულია 8 ნომერი.

ნიავქარი

1) იგივეა, რაც ნიავი.

2) ძლიერი ქარიშხალი.

ნიავქარული - (პოუტურად) სწრაფი, მალი.

ნიაზეპეტროვსკი - ქალაქი რუსეთის ჩელიაბინსკის ოლქში.

ნიაზი (ნამდვილი სახელი და გვარი ნიაზ თაღი-ზადე-ჰაჯიბეკოვი) - აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი და დირიჟორი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1912-1984 წწ).

ნიაზოვი საფარმურად - თურქმენეთის პრეზიდენტი 1990 წლიდან, 1999 წლიდან - პრეზიდენტი სიცოცხლის ბოლომდე, „თურქმენბაშ-ის“ (თურქმენთა მეთაური) ოფიციალური ტიტულის მქონე (1940-2006 წწ)).

ნიათგამოცლილი - ვისაც ნიათი გამოეცალა, ძალაგამოცლილი.

ნიათი - არაქათი, ქანცი, ძალა, ღონე.

ნიაია (სანსკრ.) - ინდური ფილოსოფიის ერთ-ერთი ორთოდოქსული სისტემა, ე.ი. ისეთი, რომელიც ცნობს ვედების ავტორიტეტს.

ნიალის ბრძოლა - ბრძოლა თამარ მეფის ერთგულ ლაშქარსა და გიორგი რუსის გამეფების მოსურნე დიდებულებს შორის 1191 წელს ნიალის ველზე, ხინგრისწყალთან.

ნიალისყურის ქედი (ჩრდილის ქედი, ჩილდირის ქედი) - ქედი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, საქართველოს სამხრეთ მთიანეთში.

ნიამეი - ნიგერის დედაქალაქი 1960 წლიდან, პორტი მდინარე ნიგერზე (400 ათასი).

ნიამლაგირა (ნიამურაგირა) - მოქმედი ვულკანი კონგოში.

ნიამორი (Capra aegagrus) - კლდის თხა; ქურციკი.

ნიამურაგირა - იხილე ნიამლაგირა.

ნიამცი - ჟუდეცი რუმინეთში, აღმოსავლეთ კარპატების მთისწინეთში.

ნიანგი

1) დიდი ზომის ქვეწარმავალი, გავრცელებულია ტროპიკულ ქვეყნებში.

2) ქართული სატირულ-იუმორისტული ჟურნალი, გამოდის 1923 წლიდან.

ნიანდომა - ქალაქი რუსეთის არხანგელსკის ოლქში (25 ათასი).

ნიანია ლიპარიტის ძე - დიდგვაროვანი ფეოდალი XI საუკუნის საქართველოში, ბაღვაშთა საგვარეულოს წარმომადგენელი.

ნიასა - ტბა აფრიკაში, მალავის, მოზამბიკის და ტანზანიის საზღვარზე (სიღრმე 706 მეტრი).

ნიასალენდი - აფრიკის სახელმწიფო მალავის სახელი 1964 წლამდე.

ნიასელები (ნიასები) - ინდონეზიის კუნძულ სუმატრის დასავლეთ სანაპიროსთან მდებარე კუნძულ ნიასზე მცხოვრები ხალხი (500 ათასი).

ნიასი - კუნძული ინდოეთის ოკეანეში, ეკუთვნის ინდონეზიას.

ნიასიიარვი - ტბა ფინეთში.

ნიაღვარი - მოვარდნილი წყალი; ჩნდება დიდი წვიმების ან უხვი თოვლის დნობის შედეგად.

ნიაჩანგი - ქალაქი-პორტი ვიეტნამის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში; ფუკჰანის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი (215 ათასი).

ნიაცინი - იგივეა, რაც ნიკოტინმჟავა.

ნიახური (Renunculus repens) - ბალახი ბაიასებრთა ოჯახისა, აქვს მხოხავი ღერო და ყვითელი ყვავილი; ფოთლებს მხალად ხმარობენ.

ნიახურის ბრძოლა - რუს-ქართველთა გაერთიანებული ლაშქრის ბრძოლა ავარიის მფლობელის ომარ-ხანის ლაშქრის წინააღმდეგ 1800 წლის 7 ნოემბერს.

ნიბელუნგები - გერმანულ-სკანდინავიური მითოლოგიის გმირები, ოქროს საგანძურის მფლობელნი; მათს ამბავს მოგვითხრობს გერმანული ეპიური პოემა „სიმღერა ნიბელუნგებზე“ (XIII საუკუნე).

ნიბლია - პატარა ჭრელი მგალობელი ჩიტი; სხვაგვარად - სკვინჩა.

ნიბური

1) ბართოლდ გეორგ - გერმანელი ისტორიკოსი (1776-1831 წწ).

2) რეინჰოლდ - ამერიკელი თეოლოგი (1892-1971 წწ).

ნიგა (ნამდვილი სახელი და გვარი ნინა გალავანოვა) - ოსი მწერალი ქალი (დაიბადა 1915 წელს).

ნიგავზები - სოფელი ონის მუნიციპალიტეტში.

ნიგაზეული - სოფელი შუახევის მუნიციპალიტეტში.

ნიგალი - მხარე ისტორიულ სამხრეთ საქართველოში, იგივეა, რაც ლივანა.

ნიგელი ერმონდ (an ermold) - IX საუკუნის ფრანკი პოეტი; წერდა ლათინურ ენაზე.

ნიგერი

1) (ნიგერის რესპუბლიკა, ფრანგ. Republique du Niger).
- სახელმწიფო დასავლეთ აფრიკაში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ალჟირს და ლიბიას, აღმოსავლეთით - ჩადს, სამხრეთით და სამხრეთ-დასავლეთით - ნიგერიას, სამხრეთ-დასავლეთით - ბენინს და ბურკინა ფასოს, დასავლეთით - მალის. ზღვაზე გასასვლელი არ აქვს.
- დამოუკიდებლობის დღე (საფრანგეთისგან) - 1960 წლის 3 აგვისტო.
- ეროვნული დევიზი - „Fraternite, Travail, Progres” (ძმობა, სამსახური, პროგრესი).
- ჰიმნი - „La Nigerienne”.
- მმართველობის ფორმა - რესპუბლიკა.
- სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი.
- საკანონმდებლო ორგანო - პარლამენტი.
- ფართობი - 127 000 კვ.კმ.
- დაყოფილია 7 დეპარტამენტად,რომლებიც თავის მხრივ მოიცავენ 33 ოლქს.
- მოსახლეობა - 11,6 მილიონი.
- სიმჭიდროვე - 9 ადამიანი 1 კვ.კმ.-ზე.
- მორწმუნეთა უმეტესობა მუსლიმანები არიან.
- ოფიციალური ენა - ფრანგული.
- დედაქალაქი - ნიამეი.
- ვალუტა - ფრანკი.
- ქვეყნის კოდი - NER.
- დროის სარტყელი - UTC +1.
- სატელეფონო კოდი - +227.
- ინტერნეტ-დომენი - NE.NE

2) (ზემო დინებაში - ჯოლიბა) - მდინარე გვინეაში, მალიში, ნიგერში, ბენინსა და ნიგერიაში, ერთვის ატლანტის ოკეანის გვინეის ყურეს (სიგრძე - 4160 კილომეტრი).

ნიგერი (ნამდვილი სახელი და გვარი ივანე ჯანაევი) - ოსი პოეტი (1896-1947 წწ).

ნიგერია (ნიგერიის ფედერაციული რესპუბლიკა, ინგლ. Federal Republic of Nigeria).

- სახელმწიფო დასავლეთ აფრიკაში. დასავლეთით ესაზღვრება ბენინს, ჩრდილოეთით - ნიგერს, ჩრდილო-აღმოსავლეთით - ჩადს, აღმოსავლეთით - კამერუნს. სამხრეთით აკრავს ატლანტის ოკეანის გვინეის ყურე.
- დამოუკიდებლობის დღე (დიდი ბრიტანეთისგან) - 1960 წლის 1 ოქტომბერი.
- ეროვნული დევიზი - „Unity and Faith, Peace and Progress“ (ერთობა და რწმენა, მშვიდობა და პროგრესი).
- ჰიმნი - „Arise O Compatriots, Nigeria's Call Obey“.
- მმართველობის ფორმა - საპრეზიდენტო რესპუბლიკა, ფედერაცია.
- სახელმწიფოს და მთავრობის მეთაური - პრეზიდენტი.
- ფართობი - 923 768 კვ.კმ.
- შედგება 36 შტატის და დედაქალაქი ერთი ფედერალური ოლქისგან.
- მოსახლეობა - 148 მილიონი.
- სიმჭიდროვე - 145 ადამიანი 1 კვ.კმ.-ზე.
- მორწმუნეთა უმრავლესობა მუსლიმანები არიან.
- ოფიციალური ენა - ინგლისური.
- დედაქალაქი - აბუჯა.
- ვალუტა - ნაირა.
- ქვეყნის კოდი - NGA.
- დროის სარტყელი - UTC +1.
- სატელეფონო კოდი - +234.
- ინტერნეტ-დომენი - NG.

ნიგვზარა - სოფელი საჩხერის მუნიციპალიტეტში (კორბოულის თემის საკრებულო). მდებარეობს იმერეთის მაღლობზე. ზღვის დონიდან - 940 მეტრი, საჩხერიდან - 21 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 978 კაცი.

ნიგვზიანი

1) რასაც ნიგოზი აქვს დამატებული, შერეული.

2) სოფელი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში.

ნიგვზნარა - სოფელი ონის მუნიციპალიტეტში.

ნიგვზისძირა (Geum urbanum) - ერთწლოვანი ბალახი ვარდისებრთა ოჯახისა; აქვს რთული ფოთლები, სწორად მდგომი ღერო და ყვითელი ყვავილი.

ნიგლი პაულ - შვეიცარიელი მინერალოგი, პეტროგრაფი და გეოქიმიკოსი (1888-1953 წწ).

ნიგოზა - სოფელი კასპის მუნიციპალიტეტში.

ნიგოზეთი - სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარე ფრონეს (ყვირილის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. თემის საკრებულოს ცენტრი (მოიცავს 8 სოფელს: გუნდაეთი, ზედა ბერეთისა, მერევი, ნიგოზეთი, უსახელო, ქვედა ბერეთისა, წასრი, წყალშავი). ზღვის დონიდან - 700 მეტრი, ჭიათურიდან - 16 კილომეტრი. სოფლის ტერიტორიაზეა ნიგოზეთის მღვიმე. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 666 კაცი.

ნიგოზი - დარჩეული კაკლის გული.

ნიგოითი - სოფელი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში.

ნიგოითის ბრძოლა - ბრძოლა რუს-ქართველთა და თურქეთის ჯარებს შორის 1854 წელს.

ნიგოითის სერი (გურიის სერი, გურიის ქედი) - ქედი ლანჩხუთის, ოზურგეთის, სამტრედიის და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში.

ნიგორზღვა - სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში (საჯავახოს თემის საკრებულო), მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან - 120 მეტრი, სამტრედიიდან - 12 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 528 კაცი.

ნიგროზინი (ლათ.) - ხელოვნური ორგანული საღებავი მუქი ლურჯი ფერისა.

ნიგროლი (ლათ.) - ავტომობილი, ტრაქტორისა და მისთანების ძრავის საზეთი; იღებენ ნავთობის გადამუშავებით.

ნიგუზალი - (კუთხურად) იგივე მუგუზალი.

ნიგულა - ნაკრძალი ესტონეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში; შეიქმნა 1957 წელს.

ნიდაო - ცხენის კისრის დასასრული ბეჭების თავთან.

ნიდაროსი - იხილე ტრონჰეიმი.

ნიდაყვი - იგივეა, რაც იდაყვი.

ნიდერლანდი (ნიდერლანდის სამეფო, ჰოლანდ. Koninkrijk der Nederlanden, არაოფიციალური სახელია „ჰოლანდია“).
- სახელმწიფო დასავლეთ ევროპაში, ჩრდილოეთის ზღვის ნაპირებთან. ესაზღვრება გერმანიას და ბელგიას.
- ეტიმოლოგია - ეს სახელმწიფო რამდენიმე სახელითაა ცნობილი: (ა) ნიდერლანდი - ნიდერლანდულ ენაზე მისი სახელწოდება ნიშნავს „დაბლობ მიწებს“. (ბ) ჰოლანდია - გერმანიკული ჰოლტ ლანდ, „ტყიანი მხარე“ (ჰოლანდია ნიდერლანდის ერთ-ერთი მხარეა, მაგრამ ამ სახელით ხშირად მთელ ქვეყანას მოიხსენიებენ)
- დამოუკიდებლობის დღე - გამოცხადდა 1581 წლის 26 ივლისს, ცნობილ იქნა 1649 წლის 30 იანვარს (ესპანეთის მიერ).
- ეროვნული დევიზი - (ჰოლანდ.) „Ik zal handhaven“, (ფრანგ.) „Je Maintiendrai“.
- ჰიმნი - „Het Wilhelmus“”.
- სახელმწიფო წყობა - კონსტიტუციური მონარქია.
- სახელმწიფოს მეთაური - მეფე (დედოფალი).
- საკანონმდებლო ორგანო - ორპალატიანი პარლამენტი.
- ფართობი - 41 526 კვ.კმ.
- დაყოფილია 12 პროვინციად.
- მოსახლეობა - 16,3 მილიონი.
- სიმჭიდროვე - 394 ადამიანი 1 კვ.კმ.-ზე.
- მორწმუნეთა უმრავლესობა კათოლიკეები და პროტესტანტები არიან.
- მთავრობის რეზიდენცია განლაგებულია ჰააგაში.
- ოფიციალური ენა - ნიდერლანდური (ჰოლანდიური).
- დედაქალაქი - ამსტერდამი.
- ვალუტა - ევრო.
- ქვეყნის კოდი - NLD.
- დროის სარტყელი - UTC +1.
- სატელეფონო კოდი - +31.
- ინტერნეტ-დომენი - NL.

ნიდერლე ლიუბორ - ჩეხი არქეოლოგი (1865-1944 წწ).

ნიდჰემი ჯონ ტერბერვილ - ინგლისელი ბუნებისმეტყველი (1713-1781 წწ).

ნიედრე იანის - ლატვიელი მწერალი (1909-1987 წწ).

ნიევა ფრანსისკო - ესპანელი დრამატურგი (დაიბადა 1927 წელს).

ნიევო იპოლიტო - იტალიელი მწერალი (1831-1861 წწ).

ნიევრი - დეპარტამენტი საფრანგეთში.

ნიელო (იტალ.) - ოქროზე ან ვერცხლზე ამოკვეთილი და სევადით (ვერცხლის, სპილენძის, გოგირდისა და ბორაკის შავი შენადნობით) ამოვსებული ნახატი.

ნიემცევიჩი იულიან ურსინ - პოლონელი მწერალი (1757-1841 წწ).

ნიენჩენ-ტანგლა - ქედი ჩინეთის სამხრეთ ნაწილში, ტიბეტის მთიანეთში (სიგრძე - 600 კილომეტრი).

ნიეპორი ედუარ - ფრანგი მფრინავი და თვითმფრინავების კონსტრუქტორი (1875-1911 წწ).

ნიეპსი ნისეფორ - ფრანგი გამომგონებელი, ფოტოგრაფიის ერთ-ერთი მამამთავარი (1765-1833 წწ).

ნიერდი - სკანდინავიურ მითოლოგიიის თანახმად, ზღვის ღმერთი.

ნიერედჰაზა - ქალაქი უნგრეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, საბოლჩ-სატმარის მედიეს ადმინისტრაციული ცენტრი (115 ათასი).

ნიერერე ჯულიუს კამბარაჯე - ტანზანიის პრეზიდენტი 1964-85 წლებში (დაიბადა 1922 წელს).

ნიეფსი ჟოზეფ ნისეფორ - ფრანგი გამომგონებელი ფოტოგრაფიის დარგში (1765-1833 წწ).

ნიეცკი რუდოლფ ჰუგო - ქიმიკოსი, მუშაობდა გერმანიაში, პოლონეთში და შვეიცარიაში, ეროვნებით პოლონელი (1847-1917 წწ).

ნივა

1) მდინარე რუსეთში, კოლის ნახევარკუნძულზე, ერთვის თეთრ ზღვას.

2) საბჭოთა (რუსული) ავტომობილი; აწარმოებს ტოლიატის ქარხანა.

ნივალური (ლათ.) - კლიმატოლოგიაში - დიდ სიცივეებთან დაკავშირებული.

ნიველირი (ფრანგ.) - გეოდეზიური ხელსაწყო, რომლითაც ნიველირებას ახდენენ.

ნიველირება (ნიველება)

1) დედამიწის ზედაპირის წერტილების სიმაღლეთა განსაზღვრა ზოგიერთ ამორჩეულ წერტილთან ან ზღვის დონესთან შედარებით.

2) (გადატანით) განსხვავების მოსპობა, გათანაბრება.

ნივერნე - ისტორიული ოლქი საფრანგეთში, მდინარე ლუვრის აუზში.

ნივთეულობა - სხვადასხვა სახის ნივთები.

ნივთი

1) უსულო საგანი, ჩვეულებრივ ადამიანის ხელით გაკეთებული.

2) (ფილოსოფიაში) ყოველი საგანი, რაც გრძნობის ორგანოებით აღიქმება.

ნივთიერება - ის, რისგანაც შედგება ფიზიკური სხეული, მატერია.

ნივთიერი - მატერიალური, საგნობრივი, ფიზიკური.

ნივნივი - ერთი იმ ორ ძელთაგანი, რომლებიც თითო ბოლოთი ერთმანეთთან კუთხითაა შეერთებული, ხოლო მეორე ბოლოებით შენობას ეყრდნობა და ქმნის სახურავის ჩონჩხს.

ნივოზი (ფრანგ.) - საფრანგეთის რესპუბლიკის კალენდრის მიხედვით - წლის მეოთხე თვე (21-23 დეკემბრიდან 19-21 იანვრამდე); კალენდარი მოქმედებდა 1786-1806 წლებში.

ნივრიანი - ნივრით შეზავებული, შეკაზმული.

ნივხები (ძველ ლიტერატურაში - გილიაკები) - მდინარე ამურის ქვემოეთში (ხაბაროვსკის მხარე) და კუნძულ სახალინზე მცხოვრები ხალხი

ნიზამ ალ-მულქი (ნამდვილი სახელი აბუ ალი ალ-ჰასან იბნ ალი ისჰაკ ალ-ტუსი) - სელჩუკთა სახელმწიფო მოღვაწე, ვეზირი (1017-1092 წწ).

ნიზამი არუზი სამარყანდელი აჰმად იბნ უმარ - სპარსულ-ტაჯიკური ლიტერატურის წარმომადგენელი (გარდაიცვალა დაახლოებით 1160 წელს).

ნიზამი განჯელი ილიას იბნ იუსუფ - სპარსულენოვანი აზერბაიჯანელი პოეტი (1141-1203/1209 წწ).

ნიზამი ჯედიდ - სამხედრო რეფორმები ოსმალეთში XVIII-XIX საუკუნეების ზღვარზე.

ნიზვა - იხილე ნაზვა.

ნიზონი პაულ - შვეიცარიელი მწერალი (დაიბადა 1933 წელს).

ნიიგატა - ქალაქი-პორტი იაპონიის კუნძულ ჰონსიუზე, ამავე სახელწოდების პრეფექტურის ადმინისტრაციული ცენტრი (490 ათასი).

ნიირაგონგო - მოქმედი ვულკანი კონგოში (3465 მეტრი).

ნიირედიჰაზა - იხილე ნიერედჰაზა.

ნიირშეგი - დაბლობი უნგრეთში.

ნიიჰამა - ქალაქი-პორტი იაპონიის ეჰიმეს პრეფექტურაში (130 ათასი).

ნიკა

1) ძველ საბერძნეთში - გამარჯვების პერსონიფიკაცია; ქალღმერთ ათენას ეპითეტი.

2) სახალხო აჯანყება კონსტანტინოპოლში 532 წელს; სახელი ეწოდა შეძახილის - „ნიკა!“ (გაიმარჯვება) - მიხედვით.

ნიკაია - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ერთ-ერთი ნაიადი, მდინარის ღვთაების - სანგარიოსისა და კიბელეს ქალიშვილი.

ნიკაიოსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ზევსის ერთ-ერთი ზედმეტი სახელი.

ნიკანდრე - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, კორინთოელი ფეიქარი, რომელსაც ალკინოემ გასამრჯელო არ გადაუხადა, ნიკანდრემ ათენას შესჩივლა და ღმერთქალმა დასაჯა უმადური პატრონი.

ნიკანორი (საერო სახელი ალექსანდრ ბროვკოვიჩი) - რუსი მართლმადიდებელი ფილოსოფოსი, პუბლიცისტი, სასულიერო მწერალი (1827-1890 წწ).

ნიკაპი - პირისახის მომრგვალებული ბოლო - ქვედა ყბის წინწამოწეული ნაწილი.

ნიკარაგუა

1) (ნიკარაგუის რესპუბლიკა, ესპან. Republica de Nicaragua).
- სახელმწიფო ცენტრალურ ამერიკაში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ჰონდურასს, სამხრეტით კი - კოსტა-რიკას. დასავლეთიდან აკრავს წყნარი ოკეანე, აღმოსავლეთიდან - კარიბის ზღვა.
- დამოუკიდებლობის დღე - გამოცხადდა 1821 წლის 15 სექტემბერს, ცნობილ იქნა (ესპანეთისგან) 1850 წლის 25 ივლისს.
- ჰიმნი - Salve a ti.
- მმართველობის ფორმა - რესპუბლიკა.
- სახელმწიფოს და მთავრობის მეთაური - პრეზიდენტი.
- საკანონმდებლო ორგანო - ერთპალატიანი ეროვნული ასამბლეა.
- ფართობი - 129 494 კვ.კმ.
- დაყოფილია 15 დეპარტამენტად და 2 ავტონომიურ რეგიონად.
- მოსახლეობა - 5 მილიონი.
- სიმჭიდროვე - 39 ადამიანი 1 კვ.კმ.-ზე.
- მორწმუნეთა უმრავლესობა კათოლიკეები არიან.
- ოფიციალური ენა - ესპანური.
- დედაქალაქი - მანაგუა.
- ვალუტა - კორდობა.
- ქვეყნის კოდი - NIT.
- დროის სარტყელი - UTC -6.
- სატელეფონო კოდი - +505.
- ინტერნეტ-დომენი - NI.

2) ტბა ნიკარაგუაში (სიღრმე 70 მეტრამდე).

ნიკე - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად: 1) გამარჯვების ღმერთქალი, ტიტან პალანტისა და სტიქსეს ქალიშვილი. 2) ათენას, როგორც გამარჯვების ღმერთქალის ეპითეტი, რომელსაც სპეციალური ტაძარი აუგეს მეგარაში.

ნიკეის იმპერია - სახელმწიფო მცირე აზიის ჩრდილო დასავლეთ ნაწილში 1204-1261 წლებში.

ნიკელი

1) ქიმიური ელემენტი, ვერცხლისფერი ძნელდნობადი ლითონი. ატომური ნომერი 28, ატომური მასა 58,69.

2) აშშ-ში ასე უწოდებენ ხუთცენტიან მონეტას.

ნიკელინი (გერმ.)

1) ნიკელის ერთ-ერთი მადანი, ნიკელის წითელი ალმადანი.

2) სპილენძისა და ნიკელის შენადნობი.

ნიკია - ათენის სახელმწიფო მოღვაწე (დაახლოებით ძვ.წ.აღ. 469-413 წწ).

ნიკიტა ევგენიანე - ბიზანტიელი მწერალი (XII საუკუნე)

ნიკიტა ქონიატე - ბიზანტიელი ისტორიკოსი, მწერალი (XII ს შუა წლები - 1213 წწ).

ნიკიტინი ათანასე - რუსი მოგზაური, ვაჭარი; იმოგზაურა სპარსეთსა და ინდოეთში (? - 1475 წ).

ნიკიტინი გურიი - რუსი ფერმწერი (1630-1691 წწ).

ნიკიტინი ივანე - რუსი ფერმწერი (1690-1742 წწ).

ნიკიტინი ივან - რუსი პოეტი (1824-1861 წწ).

ნიკიში არტურ - უნგრელი დირიჟორი (1855-1922 წწ).

ნიკიფორე I - ბიზანტიის იმპერატორი (გარდაიცვალა 811 წელს).

ნიკიფორე II (ფოკა) - ბიზანტიის იმპერატორი (დაახლოებით 912-969 წწ).

ნიკიფორე III (ბოტანიატე) - ბიზანტიის იმპერატორი (დაახლოებით 1010-1081 წწ).

ნიკიფორე გრიგორა - ბიზანტიელი ისტორიკოსი, თეოლოგი, ფილოსოფოსი და მეცნიერი (1290 ან 1295 - 1359 ან 1360 წწ).

ნიკიფორე ვრიენიოსი - ბიზანტიის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე (1062-დაახლოებით 1136 წწ).

ნიკიფორე ირბახი - იხილე ჩოლოყაშვილი ნიკოლოზ.

ნიკიში არტურ - უნგრელი დირიჟორი და პედაგოგი (1855-1922 წწ).

ნიკლასი ჯეკ - გოლფის ამერიკელი მოთამაშე, ყველა დროის უძლიერესი მოთამაშე გოლფის ისტორიაში (დაიბადა 1940 წელს).

ნიკო - ქალაქი იაპონიის ტოტიგის პრეფექტურაში, კუნძულ ჰონსიუზე.

ნიკობარის კუნძულები - მდებარეობს ბენგალის ყურესა და ანდამანის ზღვას შორის, ეკუთვნის ინდოეთს.

ნიკოგოსიანი ნიკოლოზ - სომეხი მოქანდაკე, საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვარი (დაიბადა 1918 წელს).

ნიკოლა არმან - მარტინიკის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე (დაიბადა 1925 წელს).

ნიკოლაევა ტატიანა - რუსი პიანისტი და კომპოზიტორი ქალი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1924-1993 წწ).

ნიკოლაევა-ტერეშკოვა ვალენტინა - იხილე ტერეშკოვა .

ნიკოლაევი

1) ქალაქი უკრაინის ლვოვის ოლქში.

2) ქალაქი უკრაინაში, საოლქო ცენტრი (510 ათასი).

ნიკოლაევი ადრიანე - რუსი მფრინავი კოსმონავტი, ავიაციის გენერალ-მაიორი; ორი კოსმოსური ფრენის მონაწილე 1962 და 1970 წლებში (დაიბადა 1929 წელს).

ნიკოლაევსკი

1) ქალაქ კუსტანაის სახელი 1893-1895 წლებში.

2) ქალაქი რუსეთის ვოლგოგრადის ოლქში.

ნიკოლაი კრისტოფ ფრიდრიხ - გერმანელი მწერალი, კრიტიკოსი, გამომცემელი (1733-1811 წწ).

ნიკოლაი ოტო კარლ ერენფრიდ - გერმანელი კომპოზიტორი და დირიჟორი (1810-1849 წწ).

ნიკოლაიშვილი ალექსანდრე - არქიტექტორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1898-1977 წწ).

ნიკოლაიშვილი იასონ - პედაგოგი, მწერალი, ენათმეცნიერი (1865-1941 წწ).

ნიკოლა I პეტროვიჩ-ნეგოში - ჩერნიგორიის მეფე ნეგოშების დინასტიისა (1841-1921 წწ).

ნიკოლაძე გიორგი - მათემატიკოსი, მეტალურგი, საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების ერთ-ერთი დამაარსებელი (1888-1931 წწ).

ნიკოლაძე იაკობ - მოქანდაკე, თანამედროვე ქართული ქანდაკების სკოლის ფუძემდებელი (1876-1951 წწ).

ნიკოლაძე ნიკო - საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი, კრიტიკოსი (1843 - 1928 წწ).

ნიკოლესკუ მირონ - რუმინელი მათემატიკოსი (1903-1975 წწ).

ნიკოლი - ისლანდიური შპატისაგან დამზადებული პრიზმა; იყენებენ სინათლის პოლარიზაციისათვის.

ნიკოლი პიერ - ფრანგი მორალისტი და ღვთისმეტყველი (1625-1695 წწ).

ნიკოლი შარლ ჟიულ ანრი - ფრანგი მიკრობიოლოგი, 1928 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი (1866-1936 წწ).

ნიკოლინი ჯოვანი ბატისტა - იტალიელი პოეტი და დრამატურგი (1782-1861 წწ).

ნიკოლოვა იორდანკა - ბულგარეთის რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე ქალი (1911-1944 წწ).

ნიკოლოზ I გულაბერისძე - საქართველოს კათალიკოს პატრიარქი XII საუკუნის II ნახევარში, მეფე გიორგი III-ის დროს.

ნიკოლოზ I -

1) რომის პაპი 858-867 წლებში.

2) რუსეთის იმპერატორი 1825 წლიდან, იმპერატორ პავლე I-ის მესამის შვილი (1798-1855 წწ).

ნიკოლოზ II

1) საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი დაახლოებით XIII საუკუნის 30-იან წლებში.

2) რომის პაპი 1058-1061 წლებში.

3) რუსეთის უკანასკნელი იმპერატორი (1894-1917 წლებში), იმპერატორ ალექსანდრე III-ის შვილი (1968-1918 წწ).

ნიკოლოზ III

1) საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი 1247-82 წლებში.

2) რომის პაპი 1277-1280 წლებში.

ნიკოლოზ IV

1) საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი 1488-92 წლებში.

2) რომის პაპი 1288-1292 წლებში.

ნიკოლოზ V

1) აღმოსავლეთ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი 1542-47 წლებში.

2) (ერისკაცობაში პიეტრო რაინალუჩი) - ანტიპაპი 1328-1330 წლებში.

3) (ერისკაცობაში ტომაზო პარენტუჩელი) - რომის პაპი 1447 -1455 წლებში.

ნიკოლოზ VI ბარათაშვილი - აღმოსავლეთ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი 1561-84 წლებში.

ნიკოლოზ VII (ბაგრატიონი) - აღმოსავლეთ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი 1584-89 წლებში.

ნიკოლოზ VIII (ამილახვარი) - აღმოსავლეთ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი 1678-88 და 1692-95 წლებში.

ნიკოლოზ IX (ხერხეულიძე) - აღმოსავლეთ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი 1741-44 წლებში.

ნიკოლოზ დამასკელი - ძველბერძენი ისტორიკოსი (ძვ.აღ.აღ. 64 წ - ახ.წ.აღ. I საუკუნე).

ნიკოლოზ თბილელი - ქართველი სახელმწიფო და სასულიერო მოღვაწე, მწერალი (1672-1732 წწ).

ნიკოლოზ კავასილა - ბიზანტიელი თეოლოგი, ფილოსოფოსი და მეცნიერ-ენციკლოპედისტი (დაახლოებით 1320 - 1391 წწ).

ნიკოლოზ კატარაწისძე - XIII საუკუნის ქართველი კალიგრაფი.

ნიკოლოზ კუზანელი (ნიკოლოზ კრებსი) - გერმანელი ფილოსოფოსი (1401-1464 წწ).

ნიკოლოზ პიზანო - იხილე პიზანო .

ნიკოლოზ რუსთველი - XVIII საუკუნის I ნახევრის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, რუსთავის მიტროპოლიტი.

ნიკოლოზი - დასავლეთ საქართველოს (აფხაზეთის) კათალიკოსი XIII საუკუნის II ნახევარში.

ნიკოლსი მაიკ - ამერიკელი პროდიუსერი, რეჟისორი და მსახიობი (დაიბადა 1931 წელს).

ნიკოლსკი

1) ქალაქი რუსეთის ვოლოგდის ოლქში.

2) რუსეთის ქალაქ უსურიისკის სახელწოდება 1926 წლამდე.

3) ქალაქი რუსეთის პენზის ოლქში (30 ათასი).

ნიკოლსკი მიხაილ - რუსი აღმოსავლეთმცოდნე, ასირიოლოგიის დამფუძნებელი რუსეთში (1848-1917 წწ).

ნიკოლსკოე - ქალაქი რუსეთის სანქტ-პეტერბურგის (ლენინგრადის) ოლქში.

ნიკოლსონი ბენ - ინგლისელი მხატვარი (1894-1982 წწ).

ნიკოლსონი ჯეკ - ამერიკელი მსახიობი და პროდიუსერი (დაიბადა 1937 წელს).

ნიკომაქე გერასელი - ძველბერძენი მათემატიკოსი და ფილოსოფოსი (დაახლოებით ახ.წ.აღ. I საუკუნე).

ნიკომედე I - ბითინიის მეფე (გარდაიცვალა ძვ. წ.აღ. 255 წელს).

ნიკომედე II - ბითინიის მეფე (გარდაიცვალა ძვ. წ.აღ. 128 წელს).

ნიკომედე III (ევერგეტი) - ბითინიის მეფე (დაახლოებით ძვ.წ.აღ. 185 - 94 წწ).

ნიკომედე IV (ფილოპატორი) - ბითინიის მეფე (გარდაიცვალა ძვ.წ.აღ. 74 წელს).

ნიკომედია - ბითინიის დედაქალაქი უძველეს ხანაში, მდებარეობდა მარმარილოს ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე.

ნიკონი (ერისკაცობაში ნიკიტა მინოვი) - რუსეთის საეკლესიო-პოლიტიკური მოღვაწე, რუსული ეკლესიის პატრიარქი 1652 წლიდან (1605-1681 წწ)

ნიკოპოლი

1) (1782 წლამდე ნიკიტინო) ქალაქი უკრაინის დნეპროპეტროვსკის ოლქში (160 ათასი).

2) ქალაქი ბულგარეთში, დუნაის პირას.

ნიკორა

1) პატარა თეთრი ნიშანი კამეჩის, ხარის... შუბლზე.

2) მსხვილფეხა რქოსანი საქონელი, რომელსაც შუბლზე ასეთი ნიშანი აქვს (ხშირად იხმარება კამეჩის, ხარის... საკუთარ სახელად).

ნიკორაული - მთა ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში, ლიხის ქედის დასავლეთ კალთებზე, გედსამანიის ქედზე. სიმაღლე - 1441 მეტრი.

ნიკორაციხე - მთა დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, გარეკახეთის ზეგანზე.

ნიკორწმინდა - სოფელი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში.

ნიკოსტრატე - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, არკადიელი ფერია და წინაწარმეტყველი.

ნიკოტინი (ფრანგ.) - ნარკოტიკული შხამიანი ნივთიერება, რომელსაც შეიცავს თამბაქო.

ნიკოტინმჟავა - ვიტამინი PP. Pმოიპოვება ბრინჯისა და ხორბლის ქატოს შემადგელობაში, საფუარში, ღვიძლში და სხვა; ადამიანის ორგანიზმში მისი შემცირება იწვევს ავიტამინოზის განვითარებას.

ნიკოფსი (ნიკოფსია) - ისტორიული ციხე-ქალაქი შავი ზღვის პირას, ქალაქ ტუაფსეს ჩრდილო-დასავლეთით.

ნიკრაი - XII-XIII სს ქართველი კალიგრაფი.

ნიკრისი - ნიკრისის ქარები - სახსრებისა და ქსოვილების ქრონიკული დაავადება.

ნიკტევსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, თებეს მეფე, ანტიოპეს მამა, რომელმაც მკაცრად დასაჯა ეს უკანასკნელი უკანონო შვილების დაბადების გამო.

ნიკტი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ღამის განსახიერება, ქაოსის ქალიშვილი და ერებოსის და. ცხოვრობს ჰადესში და ყოველდღიურად გამოდის იქიდან ჰიპნოსის და თანატოსის თანხლებით. გამოისახებოდა ახალგაზრდა ქალის სახით.

ნიკულესკუ მარგარიტა - რუმინელი რეჟისორი ქალი (დაიბადა 1926 წელს).

ნიკულინი იური - ცირკისა და კინოს რუსი მსახიობი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1921-1997 წწ).

ნილგაუ - წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ძროხისებრთა ოჯახისა

ნილგირი - მთის მასივი ინდოეთში.

ნილი (ვან ლი) კორნელის ბერნარდუ - ამერიკელი მიკრობიოლოგი (1897-1985 წწ).

ნილოსი

1) (არაბულად ელ-ბაჰრი ანუ „ზღვა“) მდინარე აფრიკის ჩრდილოეთ ნაწილში (რუანდა, ტანზანია, უგანდა, სუდანი, ეგვიპტე). სიგრძით ითვლება მსოფლიოს უდიდეს მდინარედ (სიგრძე - 6671 კილომეტრი). ერთვის ხმელთაშუა ზღვას.

2) მდინარე ნილოსის ღვთაება ძველი ეგვიპტელების წარმოდგენით, ოკეანოსის ვაჟი. ითვლება ეგვიპტის პირველ მეფედ, რომელმაც ააშენა სარწყავი სისტემა.

3) ქართველი საეკლესიო და სახელმწიფო მოღვაწე XV საუკუნის მიწურულში, ქართლის მეფე კონსტანტინე II-ის კარის მოძღვარი.

ნილოტები - მონათესავე ხალხის ჯგუფი; ცხოვრობენ სუდანში.

ნილსბორიუმი (NS) - ხელოვნურად მიღებული რადიაქტიული ქიმიური ელემენტი; მიღებულ იქნა 1970 წელს სსრკ-სა და აშშ-ში. ატომური ნომერი 105.

ნილსენი ასტა - დანიელი მსახიობი (1881-1972 წწ).

ნილსენი კაი - დანიელი მოქანდაკე და კერამიკოსი (1882-1924 წწ).

ნილსენი კარლ ავგუსტ - დანიელი კომპოზიტორი და დირიჟორი (1865-1931 წწ).

ნილსენი ლესლი - კომედიური ჟანრის ამერიკელი კინომსახიობი (1926-2010 წწ).

ნილსენი რუდოლფ - ნორვეგიელი პოეტი (1901-1929 წწ).

ნილსონი კრისტინა - შვედი მომღერალი ქალი (სოპრანო) (1843-1921 წწ).

ნილსონი ლარს ფრედერიკ - შვედი ქიმიკოსი (1840-1899 წწ).

ნილსონი ჯეიმზ ბომონ - ინგლისელი გამომგონებელი (1792-1865 წწ).

ნიმა იუშიჯი (ნამდვილი სახელი ალი ისფენდიარი) - ირანელი პოეტი (1897-1960 წწ).

ნიმბეშლიქი - თურქული ვერცხლის მონეტა, იჭრებოდა საქართველოშიც.

ნიმბი - იხილე შარავანდედი.

ნიმბუსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, გმირებისა და ღმერთების თავების ზემოთ მოთავსებული მრგვალი სინათლე.

ნიმეიერი (ნიმეიერ სუარეს ფილიუ) ოსკარ - ბრაზილიელი არქიტექტორი (დაიბადა 1907 წელს).

ნიმეირი ჯაფარ მუჰამედ - სუდანის პრეზიდენტი 1971-85 წლებში (დაიბადა 1930 წელს).

ნიმელერი მარტინ - გერმანიის სახელმწიფო მოღვაწე, 1961-68 წლებში ეკლესიათა მსოფლიო საბჭოს ერთ-ერთი პრეზიდენტი (1892-1984 წწ).

ნიმი - ქალაქი საფრანგეთის სამხრეთ ნაწილში, გარის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი (135 ათასი).

ნიმიცი ჩესტერ უილიამ - ამერიკელი ადმირალი, მეორე მსოფლიო ომის დროს აშშ-ს სამხედრო ძალების მხედართმთავარი წყნარი ოკეანის რეგიონში (1885-1966 წწ).

ნიმუში (სპარს.)

1) საჩვენებლი ან სასინჯი, საცდელი ნაწარმი.

2) ისეთი ცალკე აღებული რამ, რომლის მიხედვითაც შეიძლება წარმოდგენა ვიქონიოთ რამეზე მთლიანად.

3) სახეობა, ფორმა რისამე.

4) იგივეა, რაც მაგალითი.

ნიმფა - არასრული გარდაქმნის, ე.ი. მკაფიოდ გამოხატულ მეტამორფოზებს მოკლებული ფეხსახსრიანების განვითარების სტადია.

ნიმფალიდები (ბერძნ.) - დღის პეპლების ოჯახი.

ნიმფები (ბერძნ.) - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, მეორეხარისხოვანი ქალღმერთები, რომლებიც ბუნების ამა თუ იმ ძალას განასახიერებენ.

ნიმფეონი (ბერძნ.) - ანტიკურ არქიტექტურაში - ნიმფების სახელობაზე აგებული ტაძარი.

ნიმფომანია (ბერძნ.) - ქალის ავადმყოფურად განვითარებული სქესობრივი აგზნებადობა.

ნიმცოვიჩი არონ - მსოფლიოს ერთ-ერთი უძლიერესი მოჭადრაკე XX სუკუნის 20-იან წლებში (1886-1935 წწ).

ნინაზუ - შუმერულ მითოლოგიის თანახმად, მკურნალი-ღვთაება.

ნინბო - ქალაქი-პორტი ჩინეთის ჯეძიანის პროვინციაში (550 ათასი).

ნინგალი - შუმერული მითოლოგიის თანახმად, მთვარის ღვთაების მეუღლე, მზის ღმერთის უგუს დედა.

ნინგირსუ - შუმერული მითოლოგიის თანახმად, მიწათმოქმედების მფარველი ერთ-ერთი ღვთაება; ქალაქ-სახელმწიფოს - ლაგაშის - მფარველი.

ნინგიშზიდა - შუმერული მითოლოგიის თანახმად, მცენარეთა ზრდის გამომხატველი ძალა.

ნინევია - ძველი ასურეთის დედაქალაქი ძვ.წ.აღ. VIII-VII საუკუნეებში.

ნინი ანაის - ესპანური წარმოშობის ამერიკელი მწერალი ქალი (1903-1977 წწ).

ნინია - სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში.

ნინიგორა - ქედი, უღელტეხილი და მთა (2822 მეტრი) ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში, კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე.

ნინიგორი - სოფელი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში.

ნინიკასციხე - მთა ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთის კავკასიონზე.

ნინიძე ვიქტორ - მსახიობი და რეჟისორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1888-1975 წწ).

ნინიძე ვიქტორ - მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი; მოღვაწეობდა სოხუმის და რუსთაველის სახელობის თეატრებში (დაიბადა 1920 წელს).

ნინიძე ია - კინომსახიობი (დაიბადა 1960 წელს).

ნინმაქი - შუმერული მითოლოგიის თანახმად, დედა-ღვთაება, ადამიანთა ერთ-ერთი შემქმნელი.

ნინო (წმინდა ნინო) - ქრისტიანობის მქადაგებელი და გამავრცელებელი საქართველოში (IV საუკუნის 30-იანი წლები).

ნინო

1) ალ. ყაზბეგის მოთხრობა (გამოქვეყნდა 1883 წელს).

2) ქართული მხატვრული ფილმი. ეკრანებზე გამოვიდა 1959 წელს. დამდგმელი რეჟისორი - ლეო ესაკია. სცენარის ავტორი - ვიქტორ ჭანკვეტაძე. დამდგმელი ოპერატორი - იური რიშკოვი. კომპოზიტორი - რეზო ლაღიძე. მთავარ როლებში: მედეა ჩახავა (ნინო), გრიგოლ კოსტავა (არჩილი), დოდო ჭიჭინაძე (ეთერი), მერი დავითაშვილი (მარო), ნუკრი ალხაზიშვილი, ვასილ ფილიაშვილი, დალი ღოღელიანი, მალხაზ გორგილაძე, გივი თოხაძე, ნოდარ ფირანიშვილი.

ნინონი (ნამდვილი გვარი მატარაძე) ნინო - ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი; მოღვაწეობდა ბათუმის, ჭიათურის და ბაქოს ქართულ თეატრებში (1900-1968 წწ).

ნინოობა - წმინდა ნინოს სახელობის დღესასწაული საქართველოში, იმართება 14 (27) იანვარს.

ნინო პიზანო - იხილე პიზანო .

ნინოსი - ბაბილონის სამეფოს მითიური დამაარსებელი, ასირიელთა ქალაქის - ნინევიის - ეპონიმი.

ნინოსხევი (ჭართლისხევი) - მდინარე ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში, შრომისხევის მარჯვენა შენაკადი.

ნინოშვილი ეგნატე (მამდვილი გვარი ინგოროყვა) - მწერალი, „მესამე დასის“ ერთ-ერთი ორგანიზატორი (1859-1894 წწ).

ნინოშვილი

1) მწვერვალი ლენტეხისა და მესტიის მუნიციპალიტეტებში, ზესხოს აუზში.

2) სოფეკი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში.

ნინოწმინდა

1) (1991 წლამდე ბოგდანოვკა) - დაბა სამხრეთ საქართველოში, ახალქალაქის პლატოს უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ხანჩალის ტბის აღმოსავლეთით. ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი (8 ათასი).

2) სოფელი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ მთისწინეთზე, საკრებულოს ცენტრი (სოფელი წყაროსთავი). ზღვის დონიდან - 800 მეტრი, საგარეჯოდან - 2 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2048 კაცი.

ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი (1933 წლამდე გორელოვის რაიონი, 1991 წლამდე ბოგდანოვკის რაიონი) - ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული სამხრეთ საქართველოში, ჯავახეთის ვულკანურ ზეგანზე. 1930 წლამდე შედიოდა ახალქალაქის მაზრაში. ფართობი 1379 კვ.კმ. 1 ქალაქის ტიპის დაბა, 31 სოფელი.

ნინსია - იხილე ინჩუანი.

ნინუა ვახტანგ - მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი. მოღვაწეობდა მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში (1916-1982 წწ).

ნინუაკუთხე - სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში (ნაბაკევის თემის საკრებულო), მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე. ზღვის დონიდან - 40 მეტრი, სამტრედიიდან - 6 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 827 კაცი.

ნინურტა - შუმერული მითოლოგიის თანახმად, ომის ღმერთი.

ნინძა (იაპონ.) - იაპონელი მზვერავი და დივერსანტი.

ნიობე - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, თებეს მეფე - ამფიონეს მეუღლე, ტანტალოსის ქალიშვილი, მწუხარების, დარდისა და ტანჯვა-განცდის განსახიერება.

ნიობიუმი (Nb) - ქიმიური ელემენტი, მაგარი, ჭედადი მონაცრისფრო ლითონი. ატომური ნომერი 41, ატომური მასა 92,9064. აღმოჩენილ იქნა 1801 წელს ჩ. ჰათჩეთის მიერ.

ნიოპორი ედუარ - ფრანგი მფრინავი და თვითმფრინავების კონსტრუქტორი (1875-1911 წწ).

ნიორაძე გიორგი - ქართული არქეოლოგიის ფუძემდებელი (1886-1951 წწ).

ნიორაძე ირმა - ბალეტის მსახიობი, 1992 წლიდან მოღვაწეობს სანქტ-პეტერბურგის ოპერისა და ბალეტის თეატრში (დაიბადა 1969 წელს).

ნიორი (Allium sativum) - ბოსტნეული მცენარე შროშანისებრთა ოჯახისა; მოჰყავთ სპეციფიკური სუნისა და გემოს ბოლქვისათვის; იხმარება საჭმლის შესაკაზმად.

ნიორწყალი - დანაყული და წყალში შერეული ნიორი, იხმარება როგორც საწებელი.

ნიპელი (ინგლ.) - ლითონის მილაკი, რომელსაც ორივე ბოლოზე ხრახნი აქვს; იყენებენ მილების, მილსადენების და მისთანების გადასაბმელად.

ნიპიგონი - ტბა კანადაში.

ნიპკოვი (გერმანული გამოთქმით - ნიპკო) პაულ - გერმანელი ინჟინერი (1860-1961 წწ).

ნიპონი - იაპონიის სახელი იაპონურ ენაზე.

ნიპური - შუმერთა სახელმწიფოს ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი, მდებარეობდა მდინარე ევფრატის ნაპირზე.

ნიჟარა - ზოგი უხერხემლო ცხოველი (მაგალითად, ლოკოკინის) რქოვანი საფარი სხვადასხვა მოყვანილობისა (ოვალური, ხვეული...). ყურის გარეთა ხვეულებიანი საფარი.

ნიჟარაძე ალექსანდრე - პიანისტი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1932-1991 წწ).

ნიჟარაძე ბესარიონ - საზოგადო მოღვაწე, ეთნოგრაფი, პუბლიცისტი ფოლკლორისტი (1852-1919 წწ).

ნიჟარაძე ზურაბ - ფერმწერი და გრაფიკოსი, საქართველოს სახალხო მხატვარი (დაიბადა 1928 წელს).

ნიჟარაძე ჯიბილო - მოჭიდავე (ძიუდო, +95 კგ). ევროპის ჩემპიონი (1975), ორგზის მეორე (1977, 78) და ორგზის მესამე (1973, 76) პრიზიორი, მსოფლიოს ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1975), სსრკ ხალხთა VI სპარტაკიადის ჩემპიონი (1975), სსრკ ორგზის ჩემპიონი (1974, 75) (1946-1993 წწ).

ნიჟინსკი ვაცლავ - პოლონური წარმოშობის რუსი ბალეტმაისტერი და მოცეკვავე (1889-1950 წწ)

ნიჟნევარტოვსკი - ქალაქი რუსეთის ხანტი-მანსის ავტონომიურ ოლქში (240 ათასი).

ნიჟნეკამსკი - ქალაქი რუსეთის თათრეთის რესპუბლიკაში (225 ათასი).

ნიჟნეუდინსკი - ქალაქი რუსეთის ირკუტსკის ოლქში (45 ათასი).

ნიჟნიე სერგი - ქალაქი რუსეთის სვერდლოვსკის (ეკატერინბურგის) ოლქში.

ნიჟნიკოვა ტამარა - ოპერის ბელორუსი მომღერალი ქალი (კოლორატურული სოპრანო), საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (დაიბადა 1925 წელს).

ნიჟნი ლომოვი - ქალაქი რუსეთის პენზის ოლქში (30 ათასი).

ნიჟნი ნოვგოროდი (1932-90 წლებში გორკი) - ქალაქი რუსეთში, მდინარეების ოკისა და ვოლგის შესართავთან; ამავე სახელწოდების ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი (1,4 მილიონი).

ნიჟნი ტაგილი - ქალაქი რუსეთის სვერდლოვსკის (ეკატერინბურგის) ოლქში (400 ათასი).

ნირალა სურიაკანტ ტრიპათი - ინდოელი მწერალი (1896-1961 წწ).

ნირევსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, აგლაიას ვაჟი, ულამაზესი ვაჟკაცი აქაველთა ბანაკში აქილევსის შემდეგ.

ნირემბერგი ხუან ეუსებიო - ესპანელი მღვდელი-იეზუიტი, რელიგიური მწერალი (დაახლოებით 1595-1658 წწ).

ნირენბერგი მარშალ უორენი - ამერიკელი ბიოქიმიკოსი, 1968 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი რ.ჰოლის და ჰ.გ. კორანასთან ერთად (დაიბადა 1927 წელს).

ნირვანა (სანსკრ.)

1) ბუდისტების მოძღვრების მიხედვით, უდიდესი ნეტარება, რომელსაც აღწევენ ადამიანურ ზრუნვათა და მისწრაფებათაგან სრული განთავისუფლებით.

2) ამერიკული როკ-ჯგუფი, ჩამოყალიბდა 1988 წელს.

ნირენბერგი მარშალ უორენ - ამერიკელი ბიოქიმიკოსი (დაიბადა 1927 წელს).

ნირი

1) წესი, რიგი, გეზი.

2) ზნე, ხასიათი.

3) იხილე ირი2.

ნირმანარატი - ბუდისტური მითოლოგიის თანახმად, ციური ღვთაებები, რომლებიც მარადიულ ნეტარებაში სუფევენ.

ნიროდი თედორე - თეატრის რუსი მხატვარი, საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვარი (დაიბადა 1907 წელს).

ნირშეუშლელი (ნირშეუცვლელი) - ვისაც ნირი არ შეეშალა; ვისაც ნირი არ შეუცვლია.

ნირშეშლილი (ნირშეცვლილი, ნირწამხდარი) - ვისაც ნირი შეეშალა, შეეცვალა, წაუხდა.

ნირწამხდარი - იხილე ნირშეშლილი.

ნისა

1) ქალაქი პოლონეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოპოლეს სავოევოდოში (50 ათასი).

2) უძველესი ქალაქი თანამედროვე თურქმენეთის ტერიტორიაზე, პართიის მეფეთა რეზიდენცია.

3) ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ადგილი, სადაც ფერიები დიონისეს ზრდიდნენ.

ნისაბა - შუმერული მითოლოგიიის თანახმად, ნაყოფიერების ღმერთი.

ნისა-კლოძკა - მდინარე პოლონეთსა და გერმანიაში, ოდრის მარცხენა შენაკადი (სიგრძე - 252 კილომეტრი).

ნისა-ლუჟიცკა (ჩეხეთში - ლუჟიცკა - ნისა, გერმანიაში - ნაისე) - მდინარე პოლონეთში, ოდრის მარცხენა შენაკადი.

ნისანი - მდინარე შვედეთში, ერთვის კატეგატის სრუტეს.

ნისან მოტორი - მსუბუქი ავტომობილების მწარმოებელი იაპონური სამრეწველი კორპორაცია; შეიქმნა 1925 წელს, შტაბ-ბინა მდებარეობს ტოკიოში.

ნისიდა კიტარო - იაპონელი ფილოსოფოსი (1870-1945 წწ).

ნისინომია - ქალაქი იაპონიის ჰიოგოს პრეფექტურაში, კუნძულ ჰონსიუზე (430 ათასი)..

ნისკარტა - ნისკარტის მსგავსი, ნისკარტის მოყვანილობისა.

ნისკარტი - ფრინველის პირის წინ წამოგრძელებული რქოვანი ნაწილი.

ნისლა - ნისლისფერი, ნაცრისფერი (საქონელი); ხშირად იხმარება ასეთი ხარის, ძროხის... საკუთარ სახელად.

ნისლი - ჰაერში წვრილ-წვრილ წვეთებად დამდგარი ორთქლი, რომელიც თეთრ-მონაცრისფროდ ფარავს ყველაფერს და ჰაერს გამჭვირვალებას უკარგავს; ბურუსი, ჯანღი.

ნისლიანი - რასაც ნისლი ახლავს; ბურუსიანი.

ნისლმოხვეული - რასაც ნისლი ახვევია.

ნისლოვანი - იგივეა, რაც ნისლიანი.

ნისოსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, მეგარას მეფე, პანდიონისის ვაჟი; წარმოდგენილი ჰყავდათ მეწამული თმით, რაზედაც დამოკიდებული იყო მისი სიცოცხლე. ამ თმის შეჭრით მოკლა საკუთარმა ქალიშვილმა სკილამ.

ნისტაგმი (ბერძნ.) - თვალების უნებური სწრაფი მოძრაობა სხვადასხვა მიმართულებით. შეინიშნება ცენტრალური ნერვული სისტემის, შიგნითა ყურის (ლაბირინთის) ზოგიერთი დაავადების დროს.

ნისტატინი - სოკოს საწინააღმდეგო სამკურნალო პრეპარატი ანტიბიოტიკების ჯგუფისა.

ნისტერი (დერ ნისტერი, ნამდვილი სახელი და გვარი პინქოს კაგანოვიჩი) - ებრაელი მწერალი, ცხოვრობდა სსრკ-ში, წერდა იდიშზე (1884-1950 წწ).

ნიტარდი (ნიტჰარდი) - IX საუკუნის ფრანკი ისტორიკოსი.

ნიტეროი - ქალაქი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი (385 ათასი).

ნიტვა - ქალაქი რუსეთის პერმის ოლქში (25 ათასი).

ნიტი (ლათ.) სინათლის სიკაშკაშის ერთეული.

ნიტი ფრანჩესკო სავერიო - იტალიის პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე (1868-1953 წწ).

ნიტირენი - იაპონური ბუდიზმის უდიდესი მოღვაწე და იდეოლოგი (1222-1282 წწ).

ნიტოკრისი

1) ეგვიპტის მითიური დედოფალი.

2) ბაბილონის მითიური დედოფალი.

ნიტრა

1) იხილე ლიტრა.

2) ქალაქი სლოვაკეთის დასავლეთ სლოვაკიის ოლქში (85 ათასი).

ნიტრატები (ბერძნ.) - გვარჯილა; აზოტმჟავას მარილები.

ნიტრილები - ორგანული ნაერთები, რომლებიც შეიცავენ აზოტს და წარმოადგენენ სინილმჟავას წარმოებულებს; ზოგ მათგანს იყენებენ ხელოვნური ფისების წარმოებაში.

ნიტრიტები (ბერძნ.) - აზოტოვან მჟავათა მარილები.

ნიტრიფიკაცია (ლათ.) - ქიმიაში - ამიაკის ჟანგვის პროცესი აზოტმჟავას მიღებამდე; მიმდინარეობს ნიადაგში განსაკუთრებული ბაქტერიების ზემოქმედების შედეგად; უდიდესი მნიშვნელობა აქვს მიწათმოქმედებისათვის.

ნიტრო (ბერძნ.) - რთულის სიტყვების პირველი შემადგენელი ნაწილი - აღნიშნავს ამ სიტყვების კავშირს აზოტთან.

ნიტრობაქტერია (ბერძნ.) - მიკროორგანიზმი, რომელიც ჟანგავს აზოტოვან და აზოტმჟავას მარილებს.

ნიტრობენზოლი (ბერძნ.) - ორგანული ნაერთი არომატული რიგისა; აქვს მწარე ნუშის სუნი; ძალიან შხამიანია, მიიღება ბენზოლზე აზოტმჟავას და გოგირდმჟავას მოქმედებით; იყენებენ ანილინისა და სხვათა წარმოებაში.

ნიტროგენ(იუმ) (ლათ.) - აზოტის (ქიმიური ელემენტის) ლათინური სახელწოდება; გამოიყენება მისი ნაერთების, მისი მონაწილეობით მიმდინარე პროცესების და სხვა სახელწოდებებში.

ნიტროგლიცერინი - თხევადი ზეთოვანი ნივთიერება, აზოტმჟავას და გოგირდმჟავას ნაერთი გლიცერინთან; იყენებენ როგორც ფეთქებად ნივთიერებას, აგრეთვე (უმცირესი დოზებით) როგორც სამკურნალო პრეპარატს - სისხლძარღვების გასაფართოებლად.

ნიტრომეტრი (ბერძნ.) - ხელსაწყო აზოტის შემცველობის გასარკვევად მის ჯანგეულებში.

ნიტრონი - ხელოვნური ბოჭკო, მატყლის შემცველი.

ნიტროფოსი (ნიტროფოსტატი) - აზოტ-ფოსფორის რთული მინერალური სასუქი; უშვებენ გრანულების სახით; იყენებენ როგორც ძირითად სასუქს ყველა კულტურისათვის.

ნიტროფოსკა - აზოტ-ფოსფორ-კალიუმის რთული მინერალური სასუქი; უშვებენ გრანულების სახით; იყენებენ როგორც ძირითად სასუქს ყველა კულტურისათვის.

ნიტროცელულოზა - ცელულოზის ნიტრატები.

ნიტში კაზიმიეჟ - პოლონელი ენათმეცნიერი (1874-1958 წწ).

ნიტჰარდტი მათის - იხილე ნაიტჰარდტი .

ნიუ

1) (ფრანგ.) - ხელოვნებაში - შიშველი სხეულის გამოსახვა.

2) ინგლისური ტოპონიმების პირველი შემადგენელი ნაწილი, ნიშნავს „ახალს“.

ნიუ-ალმადენი - ქალაქი აშშ-ს კალიფორნიის შტატში.

ნიუ-ამსტერდამი - ქალაქი გაიანაში.

ნიუანსი (ფრანგ.) - ოდნავ შესამჩნევი განსხვავება რამეში; ელფერი.

ნიუარკი - ქალაქი-პორტი აშშ-ს ნიუ-ჯერზის შტატში (275 ათასი).

ნიუ-ბედფორდი - ქალაქი-პორტი აშშ-ს მასაჩუსეტსის შტატში (100 ათასი).

ნიუ-ბრანზუიკი

1) ქალაქი აშშ-ს ნიუ-ჯერზის შტატში.

2) პროვინცია კანადაში; ადმინისტრაციული ცენტრი ფრედერიკტონი.

ნიუ-ბრიტენი - ქალაქი აშშ-ს კონექტიკუტის შტატში (75 ათასი).

ნიუგორსვოლი იუჰან - ნორვეგიის პრემიერ-მინისტრი 1935-45 წლებში (1879-1952 წწ).

ნიუ-დელი - ინდოეთის დედაქალაქ დელის ნაწილი, სადაც ძირითადი სამთავრობო ორგანიზაცნებია განლაგებული.

ნიუე (ნიუეი, სევიჯ-აილენდი) - მარჯნის კუნძული წყნარ ოკეანეში, პოლინეზიაში, ეკუთვნის ახალ ზელანდიას.

ნიუვენჰეისი ფერდინანდ დომელა - ჰოლანდიის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე (1846-1919 წწ).

ნიუია - მდინარე რუსეთის იაკუტიის რესპუბლიკაში, ერთვის მდინარე ლენას (სიგრძე - 798 კილომეტრი).

ნიუ-იბერია („ახალი იბერია“, ინგლ. New Iberia, frang. La Nouvelle-Iberie, ესპან. Nueva Iberia) - ქალაქი აშშ-ს ლუიზიანას შტატში (35 ათასი).

ნიუ-იორკი

1) ქალაქი აშშ-ს აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე ჰუძონის შესართავში; ქვეყნის დროებითი დედაქალაქი 1785-90 წლებში (დიდი ნიუ-იორკის აგლომერაცია - 17,6 მილიონი).

2) შტატი აშშ-ს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ფართობი 128,4 ათასი კვ.კმ. მოსახლეობა 18,2 მილიონი. ადმინისტრაციული ცენტრი - ოლბანი.

ნიუ-იორკ-სტეიტ-ბარჯ-კანალი - არხი აშშ-ში, აერთებს ერის ტბას ატლანტის ოკეანესთან.

ნიუკა (Arum orientale) - ტყის მცენარე ერთგვარი, აქვს ტაროდ შეკრებილი პატარა ყვავილები და ფრთისებრ დაძარღვული გრძელყუნწიანი ფოთოლი.

ნიუკანენი მატი - ფინელი სპორტსმენი (ტრამპლინიდან ხტომა), ზამთრის ოლიმპიადების 4-გზის ჩემპიონი 1984 და 1988 წლებში (დაიბადა 1963 წელს).

ნიუ-კასლი

1) (ნიუკასლ-ეპონ-ტაინი) ქალაქი დიდ ბრიტანეთში (ინგლისში), მეტროპოლიური საგრაფო ტაინ-ენდ-ურის ადმინისტრაციული ცენტრი (275 ათასი).

2) ქალაქი ავსტრალიის ახალი სამხრეთ უელსის შტატში (430 ათასი).

ნიუკომენი ტომას - ინგლისელი გამომგონებელი (1663-1729 წწ).

ნიუკომი საიმონ - ამერიკელი ასტრონომი (1835-1909 წწ).

ნიუკჟა - მდინარე რუსეთში, იმიერბაიკალისპირეთში, ოლეკმის მარჯვენა შენაკადი (სიგრძე - 583 კილომეტრი).

ნიუ-ლონდონი - ქალაქი-პორტი აშშ-ს კონექტიკუტის შტატში (30 ათასი).

ნიუმენი - იხილე ნიუმენი,

ნიუმენი პოლ - ამერიკელი მსახიობი და პროდიუსერი (1925-2008 წწ).

ნიუმენი ჯონ ჰენრი - ინგლისელი თეოლოგი, პედაგოგ-თეორიტიკოსი, პუბლიცისტი და საეკლესიო მოღვაწე (1801-1890 წწ).

ნიუ-მექსიკო - შტატი აშშ-ს დასავლეთ ნაწილში. ფართობი 315 ათასი კვ.კმ. მოსახლეობა - 1,6 მილიონი. ადმინისტრაციული ცენტრი - სანტა-ფე.

ნიუ-პლიმუთი - ქალაქი ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ კუნძულზე, ტარანაკის სტატისტიკური რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი (40 ათასი).

ნიუპორი ედუარ - ფრანგი მფრინავი და ავიაკონსტრუქტორი (1875-1911 წწ).

ნიუპორტი

1) ქალაქი დიდ ბრიტანეთში, მონმუთშირის საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი (135 ათასი).

2) კლიმატური კურორტი აშშ-ს როდ-აილენდის შტატში.

ნიუპორტ-ნიუზი - ქალაქი აშშ-ს ვირჯინიის შტატში (170 ათასი).

ნიურმიში - უღელტეხილი მესტიის მუნიციპალიტეტში, სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე.

ნიურნბერგი - ქალაქი გერმანიის ბავარიის მხარეში (500 ათასი).

ნიუ-როშელი - ქალაქი აშშ-ს ნიუ-იორკი შტატში.

ნიუსლაინ-ფოლარდი ქრისტიან - გერმანელი გენეტიკოსი, 1995 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ე. ლუისთან და ე.ვიშაუსთან ერთად (დაიბადა 1942 წელს).

ნიუსუიკი - აშშ-ს ყოველკვირეული ჟურნალი; დაარსდა 1933 წელს ნიუ-იორკში.

ნიუტონი ისააკ - ინგლისელი ფიზიკოსი, მათემატიკოსი, ასტრონომი, კლასიკური მექანიკის მამამთავარი (1643-1727 წწ).

ნიუტონი

1) ძალის ერთეული. უდრის იმ ძალას, რომელიც 1 კგ მასას ანიჭებს 1მ/წ2 აჩქარებას (ინგლისელი ფიზიკოსის ისააკ ნიუტონის გვარის მიხედვით).

2) მთა კუნძულ შპიცბერგენზე.

3) ქალაქი აშშ-ს მასაჩუსეტსის შტატში.

ნიუ-უესტმინისტერი - ქალაქი-პორტი კანადის ბრიტანეთის კოლუმბიის პროვინციაში.

ნიუფაუნდლენდი

1) კუნძული ატლანტის ოკეანეში, ეკუთვნის კანადას.

2) პროვინცია კანადის დასავლეთ ნაწილში, ადმინისტრაციული ცენტრი სენტ-ჯონსი.

3) დიდი გრძელბეწვიანი სამსახურო ძაღლების ჯიში; იყენებენ მძიმე სათევზაო ბადის ნაპირზე გამოსათვრევად, წყალწაღებულთა გადასარჩენად და სხვა.

ნიუჩეპინგი - ქალაქი-პორტი შვედეთში, სედერმანლანდის ლენის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ნიუ-ჯერსი - შტატი აშშ-ს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ფართობი - 20,3 ათასი კვ.კმ. მოსახლეობა - 7,9 მილიონი. ადმინისტრაციული ცენტრი - ტრენტონი.

ნიუ-ჯორჯია (ახალი გეორგია) - კუნძული წყნარ ოკეანეში, ეკუთვნის სახელმწიფო სოლომონის კუნძულებს.

ნიუ-ჰეივენი - ქალაქი აშშ-ს კონექტიკუტის შტატში (130 ათასი).

ნიუ-ჰემფშირი

1) შტატი აშშ-ს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ფართობი - 24,2 ათასი კვ.კმ. მოსახლეობა - 1,1 მილიონი. ადმინისტრაციული ცენტრი - კონკორდი.

2) ამერიკული ქათმის ჯიში.

ნიფლჰელი - სკანდინავიური მითოლოგიიის თანახმად, მიცვალებულთა საუფლოს, ჰელის, აღმნიშვნელი ცნება.

ნიფონტოვა რუფინა - თეატრისა და კინოს რუსი მსახიობი ქალი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1931-1994 წწ).

ნიფური - შუმერის უძველესი რელიგიური და კულტურული ცენტრი; მდებარეობდა თანამედროვე ქალაქ დივანიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით.

ნიფხავი - ქვედა საცვალი.

ნიქაბაძე ჯანსუღ - პოეტი (დაიბადა 1929 წელს).

ნიქაბეთი - მთა ბაღდათის და ხარაგაულის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე, მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე (სიმაღლე - 1865 მეტრი).

ნიქოზი - სოფლების ზემო ნიქოზის და ქვემო ნიქოზის გავრცელებული სახელწოდება (გორის მუნიციპალიტეტი).

ნიქოზია - კვიპროსის რესპუბლიკის დედაქალაქი, მდებარეობს კუნძულ კვიპროსის ცენტრალურ ნაწილში. დაარსებულია VII საუკუნეში (170 ათასი).

ნიქრომი - ნიკელისა და ქრომის ცეცხლგამძლე შენადნობი; იყენებენ ელექტროღუმელებისა და საყოფაცხოვრებო ხელსაწყოების გასახურებელი ელემენტების დასამზადებლად.

ნიქსები - ძველი გერმანელების მითოლოგიაში - წყლის სულები.

ნიქსონი რიჩარდ მილჰაუს - აშშ-ს სახელმწიფო მოღვაწე, ქვეყნის 37-ე პრეზიდენტი 1969-74 წლებში (1913-1994 წწ).

ნიქტინასტია (ბერძნ.) - ბოტანიკაში - უმაღლესი მცენარეების ფოთლების, (ყვავილის) ფურცლების და სხვა ორგანოების მოძრაობა, რომელიც განპირობებულია დღისა და ღამის მონაცვლეობით და უპირატესად დამოკიდებულია ტემპერატურისა და სინათლის სადღეღამისო ცვლილებებზე.

ნიქშიჩი - ქალაქი იუგოსლავიის ჩერნოგორიის რესპუბლიკაში.

ნიღაბაფარებული - სახეზე ნიღაბის მქონე.

ნიღაბი (სპარს.)

1) სახეზე ასაფარებელი ნაჭერი (ზოგჯერ ადამიანის პირისახის, ცხოველის თავ-პირის და მისთანების გამოსახულების), რომელსაც ჭრილები აქვს თვალებისთვის.

2) (გადატანით) მოჩვენებითი, თვალის ასახვევი, ნამდვილ ზრახვათა დასაფარავი გამომეტყველება (სიტყვა, ქცევა).

3) სახის დასაცავი საბურავი.

4) მიცვალებულის სახის ანაბეჭდი თაბაშირისა.

ნიღბიანი (ნიღბოსანი) - სახეზე ნიღბის მქონე.

ნიყვი (Amanita caesarea) - საჭმელი სოკო; აქვს წითელი ფერის მომრგვალო ქუდი და მოყვითალო გრძელი ფეხი.

ნიშაბური - ქალაქი ირანის ხორასნის ოსთანში.

ნიშა

1) მოდიდო თეთრი ნიშანი ხარის, კამეჩის... შუბლზე.

2) მსხვილფეხა რქოსანი საქონელი, რომელსაც შუბლზე ასეთი ნიშანი აქვს (ხშირად იხმარება ხარის, კამეჩის... საკუთარ სახელად).

ნიშადური

1) თეთრი კრისტალური ნივთიერება; ამონიუმქლორიდი. გამოყენება აქვს ტექნიკასა და მედიცინაში.

2) ქართული ყოველკვირეული სატირული ჟურნალი; გამოდიოდა 1907-08 წლებში, სულ გამოიცა 61 ნომერი.

ნიშანდება - ასოების, ციფრების, წარწერების, პირობითი ნიშნების დასმა წარმოებულ პროდუქციაზე, იარლიყზე.

ნიშანდებული - რასაც ნიშანი დაადეს.

ნიშანდობლივ - ზედმიწევნით, ზუსტად; არსებითად.

ნიშანდობლივი - ზედმიწევნით ზუსტი, არსებითი.

ნიშან-თვისება - იგივეა, რაც ნიშანი.

ნიშანი (სპარს.)

1) საგნის ან მოვლენის დამახასიათებელი, სხვა საგნების ან მოვლენებისაგან განმასხვავებელი თვისება.

2) რისამე მომასწავებელი, მაჩვენებელი (ზოგჯერ მრავლობით რიცხვში).

3) ხელის, თავის... მოძრაობა ან წინასწარ დათქმული რაიმე მოქმედება, რითაც აცნობებენ, მიახვედრებენ რამეს.

4) რაიმე შებმული, დაჭდეული ან სხვა სახით აღნიშნული მსგავს საგანთაგან გამოსარჩევად.

5) დაღი, კვალი, ნაჭრილობევი.

6) ლითონის პატარა ზომის საგანი სხვადასხვა მოყვანილობისა, უპირატესად მკერდზე სატარებელი, რომელზედაც რაიმე გამოსახულებაა.

7) პირობითი გამოსახულება; რისამე სიმბოლო.

8) პირობითი მაჩვენებელი მოსწავლის ცოდნისა სიტყვიერი („ფრიადი“, „კარგი“) ან ციფრობრივი.

9) იგივეა, რაც მიზანი.

10) ბეჭედი ან სხვა რამ სამკაული სასიძოს მიერ საპატარძლოსთვის მირთმეული; ბელგა.

11) ნორჩი მცენარის პირველად გამოტანილი ნაყოფი.

ნიშანოვი რაფიკ - საბჭოთა ეპოქის უზბეკი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, უზბეკეთის კომპარტიის პირველი მდივანი 1988-89 წლებში (დაიბადა 1926 წელს).

ნიშანსვეტი

1) (ძველად) ხმარობდნენ სემაფორის აღსანიშნავად.

2) (წიგნიერი) მნიშვნელოვანი მომენტი, საფეხური, ეტაპი რისამე განვითარებაში.

ნიშანწყალი

1) მცირე რამე, რისამე მანიშნებელი, რისამე კვალი, ნასახი, ნატამალი.

2) იგივეა, რაც ნიშანი.

ნიში

1) გამოღრმავებული ადგილი კედელში რისამე შესადგმელად.

2) სოფელი ცხინვალის მუნიციპალიტეტში.

3) ქალაქი სერბეთში (180 ათასი).

ნიშიჯიმა (ნისიძიმა) კაცუპიკო - იაპონელი ფიზიკოსი (დაიბადა 1926 წელს).

ნიშნეული - იგივეა, რაც ნიშანდობლივი.

ნიშნი - ნიშნს მოუგებს - გაახსენებს, მოაგონებს მისთვის უსიამოვნო რასმე (დაცინვის ელფერით), აგრძნობინებს, რომ თვითონ მართალია.

ნიშნიანი - რასაც ნიშანი აქვს.

ნიშნიანიძე გაიოზ (გიზო) - მწერალი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (დაიბადა 1928 წელს).

ნიშნიანიძე შოთა - პოეტი (1929-1999 წწ).

ნიშნობა - ვაჟის მიერ ქალის დანიშვნა საცოლედ.

ნიშონი - მდინარე გალის მუნიციპალიტეტში, ერისწყლის მარჯვენა შენაკადი.

ნიშხა-ნიშხა - ქართული ხალხური საფერხულო შესრულების კოსმიურ-მითოლოგიური სცენა - მისტერია. განვითარდა წარმართული დღესასწაულების პარალელურად.

ნიშხანიშხაობა - საბავშვო თამაშობა ერთგვარი.

ნიჩაბი

1) ხისგან გამოთლილი იარაღი მარცვლეულის შესახვეტად, აქვს გრძელი ტარი და ბრტყელი ბოლო.

2) წყალში მოსასმელი ფართო და ბრტყელბოლოიანი კეტი, რომლითაც ნავი მიჰყავთ, ხოფი.

ნიჩბიანი - რაც ნიჩბებით მოძრაობს.

ნიჩბისი - სოფლების ახალი ნიჩბისის, ზემო ნიჩბისისა და ქვემო ნიჩბისის გავრცელებული სახელი (მცხეთის მუნიციპალიტეტი).

ნიჩბისის განძი - XII-XIII საუკუნეების სპილენძის მონეტების განძი. აღმოჩენილ იქნა 1961 წელს მცხეთის მუნიციპალიტეტის ნიჩბისის თემის საკრებულოს ტერიტორიაზე. განძის შემადგენლობაში ქართული მონეტების გარდა (1426 ცალი), იყო 34 ცალი შირვანული, ილდეღიზიდური და დარუბანდული მონეტები.

ნიჩბისის თემის საკრებულო - იხილე ქვემო ნიჩბისი.

ნიჩბისის სერი - ქედი მცხეთის მუნიციპალიტეტში, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთი განშტოება. მდინარეების ხეკორძულასა და ნიჩბურას წყალგამყოფი. იწყება ნატბეურის მთიდან (სიმაღლე - 1580 მეტრი) და მთავრდება სამხრეთით 632 მეტრიანი მაღლობით.

ნიჩბისისწყალი - იხილე ნიჩბურა.

ნიჩბოსანი - სპორტსმენი, რომელიც ნიჩბოსნობას მისდევს.

ნიჩბოსნობა - წყალჯომარდობის სახეობა, ნიჩბიანი ნავების ტარება.

ნიჩბურა (ნიჩბისისწყალი) - მდინარე მცხეთის მუნიციპალიტეტში, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მტკვრის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე - 15 კილომეტრი, აუზის ფართობი - 30 კვ.კმ. საზრდოობს თოვლის, წვიმის და მიწისქვეშა წყლებით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე. საშუალო წლიური ხარჯი - 0,19 კუბ.მ/წმ.

ნიჩი კარლ ვილჰელმ - გერმანელი ისტორიკოსი (1818-1880 წწ).

ნიცა - ქალაქი-პორტი საფრანგეთში, ზღვისპირა ალპების დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი (345 ათასი).

ნიცშე ფრიდრიხ - გერმანელი ფილოსოფოსი (1844-1900 წწ).

ნიძიანის ქვაბული - ვაკე პოლონეთში.

ნიჭი - ბუნებრივი უნარი შემოქმედებისა კულტურის ამა თუ იმ დარგში, ტალანტი.

ნიჭიერი - ნიჭით დაჯილდოებული.

ნიჭიერება - ნიჭიერის თვისება, ნიჭის ქონა.

ნიხრი - სხვადასხვა საქონლის დაწესებული ფასები, სხვადასხვა გადასახადის ნორმები, ტარიფი.

ნიჰილიზმი (ლათ.) - ყველაფრის ხელაღებით უარყოფა.

ნიჰილისტი - ნიჰილზმის მიმდევარი.

ნიჰილისტური - ნიჰილისტის დამახასიათებელი თვისება.