The National Library of Georgia მთავარი - ბიბლიოთეკის შესახებ - ელ.რესურსები
Cover Image
წიგნის დახურვა 0007უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი (ო–რ)
ფოლდერის დახურვა
დოკუმენტის ნახვა პა
დოკუმენტის ნახვა პე
დოკუმენტის ნახვა პი
დოკუმენტის ნახვა პკ
დოკუმენტის ნახვა პლ
დოკუმენტის ნახვა პმ
დოკუმენტის ნახვა პნ
დოკუმენტის ნახვა პო
დოკუმენტის ნახვა პრ
დოკუმენტის ნახვა პს
დოკუმენტის ნახვა პტ
დოკუმენტის ნახვა პუ
დოკუმენტის ნახვა პფ
დოკუმენტის ნახვა პყ
დოკუმენტის ნახვა პშ
დოკუმენტის ნახვა პჩ
დოკუმენტის ნახვა პწ

პე

 

პე - ვ. პეტლიაკოვის ხელმძღვანელობით შექმნილი საბჭოთა ეპოქის ბომბდამშენი თვითმფრინავების საერთო სახელი

პეანი (პეონი)

  1. ძველ ბერძნულ პოეზიაში - აპოლონის (იშვიათად სხვა რომელიმე ღმერთის) სადიდებელი ჰიმნი.

  2. ძველ ბერძნულ ლექსთწყობაში - სამი მოკლე და ერთი გრძელი მარცვლისაგან შემდგარი მუხლი.

პეანო ჯუზეპე - იტალიელი მათემატიკოსი (1858-1932 წწ).

პებრინი - თუთის აბრეშუმხვევიას დაავადებანი.

პეგასი (პეგასოსი)

  1. ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, პერსევსის მიერ მოკლული გორგონა მედუზას გვამიდან დაბადებული ჯადოსნური ფრთოსანი ცხენი.

  2. ასტრონომიაში - ცის ჩრდილოეთი ნახევარსფეროს დიდი თანავარსკვლავედი.

პეგელერი ოტო - გერმანელი ფილოსოფოსი (დაიბადა 1928 წელს).

პეგი შარლ - ფრანგი პოეტი და პუბლიცისტი (1873-1914 წწ).

პეგმატიტი (ბერძნ.) - მსხვილმარცვლოვანი ქანი მაგმური წარმოშობისა; იყენებენ მინისა და კერამიკის წარმოებაში.

პეგუ

  1. (პეგუ-იომა) მთები მიანმაში.

  2. ქალაქი მიანმის სამხრეთ ნაწილში, ამავე სახელწოდების პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი (150 ათასი).

  3. მონების სახელმწიფო მე-13-18 საუკუნეებში თანამედროვე მიანმის სამხრეთ ნაწილში.

პეგუ-იომა - მთები, იხილე პეგუ.

პედ - პირველი შემადგენელი რთული სიტყვებისა - ნიშნავს პედაგოგიურს.

პედაგოგი (ბერძნ.) - სპეციალური განათლების მქონე პირი, რომელიც მასწავლებლის ან აღმზრდელის საქმიანობას ეწევა., აგრეთვე მეცნიერი მუშაკი, რომელიც იკვლევს პედაგოგიკას როგორც მეცნიერების პრობლემას.

პედაგოგია (ბერძნ.)

  1. ბავშვთა აღზრდა და სწავლება.

  2. იგევა, რაც პედაგოგიკა.

პედაგოგიკა (ბერძნ.) - მეცნიერება პიროვნების აღზრდის, განათლებისა და სწავლების შესახებ.

პედაგოგიუმი - შუა საუკუნეების ბოლოს დასავლეთ და ცენტრალური ევროპის ქვეყნებში სკოლა, რომელიც ამზადებდა ახალგაზრდებს უნივერსიტეტში შესასვლელად.

პედალი (ფრანგ.) - მანქანის, მუსიკალური საკრავისა და სხვათა ფეხის ბერკეტი.

პედანტი (იტალ.) - ადამიანი, რომელიც დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს საქმის გარეგნულ მხარეს, წვრილმანებს, განუხრელად იცავს ფორმალურ წესებს და ამავეს მოითხოვს სხვებისგანაც.

პედანტური - პედანტის დამახასიათებელი.

პედელი (გერმ.)

  1. შუა საუკუნეებში - მსახური სასამართლოში.

  2. ზედამხედველი გერმანიისა და რევოლუციამდელი რუსეთის უნივერსიტეტებში.

პედერასტია (ბერძნ.) - სქესობრივი გარყვნილობა, სქესობრივი ურთიერთობა მამაკაცებს შორის; მამათმავლობა.

პედერსენი კრისტიენ - დანიელი მწერალი, რეფორმაციის მოღვაწე (1480-1554 წწ).

პედერსენი ჩარლზ - ამერიკელი ქიმიკოსი, 1987 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი დ.კრამთან და ჟ.მ.ლენთან ერთად (1904-1989 წწ).

პედერსენი ჰოლგერ - დანიელი ენათმეცნიერი (1867-1953 წწ).

პედიატრი - ბავშვთა ექიმი.

პედიატრია (ბერძნ.) - მედიცინის ნაწილი, რომელიც სწავლობს ბავშვთა დაავადებებსა და მათ მკურნალობას.

პედიკიური (ფრანგ.) - ფეხის ფრჩხილების საგანგებო გაწმენდა-გაპრიალება, აგრეთვე ფეხის კოჟრების მოცილება.

პედიკულოზი (ლათ. პედიცულუს „ტილი“) - ტილიანობა.

პედიმენტი - მთისპირა დახრილი ვაკე, რომელიც გამომუშავებულია მკვიდრ ქანებში და დაფარულია ფხვიერი ნალექების თხელი ფენით.

პედიპლენი - დენუდაციური ვაკე, რომელიც წარმოიქმნება მთიანი ან ბორცვიანი რელიეფის ადგილას, არიდული ან ნახევრად არიდული ჰავის პირობებში ხეობის ღერძიდან ფერდობის პარალელური უკან დახევისა და ცალკეული მოსწორებული უბნების შეერთების შედეგად.

პედოგენეზი - ზოგიერთი უხერხემლო ცხოველის ლარვაში გაუნაყოფიერებელი კვერცხუჯრედების განვითარება.

პედოლოგია (ბერძნ.) - მეცნიერება აღზრდის შესახებ; ბავშვთა განვითარებისათვის გადამწყვეტად მიიჩნევს მემკვიდრეობის გავლენას და რაღაც უცვლელი სოციალური გარემოს ზემოქმედებას.

პედომეტრი (ლათ.) - ხელსაწყო, რომელიც ავტომატურად ითვლის გადადგმულ ნაბიჯებს; ბიჯსაზომი.

პედრელი ფელიპე - ესპანელი კომპოზიტორი, მუსიკათმცოდნე, ფოლკლორისტი და საზოგადო მოღვაწე (1841-1922 წწ).

პედრო I (მრისხანე) - კასტილიისა და ლეონის მეფე (1334-1369 წწ).

პედრუ I - ბრაზილიის იმპერატორი 1822-31 წლებში (1798-1834 წწ).

პედრუ II - ბრაზილიის იმპერატორი 1831-39 წლებში (1825-1891 წწ).

პეევა (პენკა) ველა - ბულგარეთის ახალგაზრდული რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე, ბულგარეთის სახალხო გმირი (1922-1944 წწ).

პეეტერსი პაულ - ბელგიელი აღმოსავლეთმცოდნე, ქართველოლოგი (1870-1959 წწ).

პევეკი - ქალაქი რუსეთში, ჩუკოტკის რეგიონში.

პევზნერი კონსტანტინე - კომპოზიტორი, დირიჟორი, პედაგოგი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1924-1990 წწ).

პევზნერი ნათან - ფრანგი მხატვარი (1884-1962 წწ).

პევზნერი ნიკოლაუს - ინგლისელი ხელოვნებათმცოდნე, წარმოშობით გერმანელი (1902-1990 წწ).

პეზარო - ქალაქი იტალიაში, პეზარო-ე-ურბინოს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

პეზეტა - იხილე პესეტა.

პეზო - იხილე პესო.

პეიერი კაროი - უნგრეთის პოლიტიკური მოღვაწე (1881-1956 წწ).

პეი ვენჯუნი - ჩინელი არქეოლოგი, პალეონტოლოგი და პალეოანთროპოლოგი (1904-1990 წწ).

პეიზანი (ფრანგ.) - გლეხის იდილიური სახე მე-18 საუკუნის ბოლოსა და მე-19 საუკუნის დასაწყისის მხატვრულ ნაწარმოებებში; დამახასიათებელია სენტიმენტალისტთა შემოქმედებისათვის.

პეიზაჟი (ფრანგ.)

  1. რაიმე ადგილის საერთო ხედი; ბუნების სურათი.

  2. სურათი, ნახატი, რომელზედაც ბუნებაა ასახული.

პეიზაჟისტი - პეიზაჟის სპეციალისტი მხატვარი.

პეიზლი - ქალაქი დიდ ბრიტანეთში, შოტლანდიაში, რენფრუს საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი.

პეითო - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, აფროდიტესა და ჰერმესის თანამგზავრი, დარწმუნების ხელოვნების განსახიერება და ღმერთქალი.

პეინი ტომას - აშშ-სა და დიდი ბრიტანეთის საზოგადოებრივი და პოლიტიკური მოღვაწე (1737-1809 წწ).

პეიორატიული (ლათ.) - დაცინვითი, აგდებითი.

პეიპერი ვილემ - ნიდერლანდელი კომპოზიტორი (1894-1947 წწ).

პეირითოოსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, თეზევსის მეგობარი და თანამებრძოლი.

პეისლი - ქალაქი დიდ ბრიტანეთში (შოტლანდია), გლაზგოს სამხრეთ-დასავლეთით (85 ათასი).

პეიტარი - იგივეა, რაც მეტიჩარა.

პეიტი იაკობ - ფლამანდელი გლეხი, გლეხთა აჯანყების (1323-28 წწ) ერთ-ერთი ხელმძღვანელი ფლანდრიაში (გარდაიცვალა 1328 წელს).

პეკალა მაუნო - ფინეთის პრემიერ-მინისტრი 1946-48 წლებში (1890-1952 წწ).

პეკალონგანი - ქალაქი ინდონეზიის ცენტრალური იავის პროვინციაში (230 ათასი).

პეკანენი ტოივო რიჰარდ - ფინელი მწერალი (1902-1957 წწ).

პეკანი (ინგლ.) - კაკლის მონათესავე ხე; მისი ნიგოზი შეიცავს 70%-მდე ზეთს.

პეკარი-სლენსკე - ქალაქი პოლონეთის ზემო სილეზიის აგლომერაციაში (70 ათასი).

პეკარჟი იოსეფ - ჩეხი ისტროკოსი (1870-1937 წწ).

პეკი (ჰოლანდ.) - მაგარი ან ბლანტი მასა შავი ფერისა; წარმოადგენს ხის, ტორფის ან ქვანახშირის კუპრის გამოხდის ნარჩენს; იყენებენ ჰიდროსაიზოლაციო მასალების, ნახშირის ბრიკეტების, ტოლისა და სხვათა დასამზადებლად.

პეკი გრეგორი - ამერიკელი კინომსახიობი (1916-2005 წწ).

პეკინეზი (ინგლ.) - პატარა მოკლეფეხებიანი და აპრეხილცხვირიანი ძაღლი; აქვს ნაზი, გრძელი ბეწვი.

პეკინი - ჩინეთის დედაქალაქი. ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიება ძვ.წ.აღ. I ათასწლეულიდან. XIII საუკუნიდან ქვეყნის დედაქალაქია. 1421 წლიდან ეწოდა „ბეიძინი“ (ჩრდილოეთის დედაქალაქი). 1928-49 წლებში ეწოდებოდა „ბეიპინი“ (დიდი პეკინი - 11 მილიონი).

პეკინპა სემ - ამერიკელი სცენარისტი და კინორჟისორი (1925-1984 წწ).

პეკ ნამ უნი - კორეის პოლიტიკური მოღვაწე და ისტორიკოსი (1894-1985 წწ).

პეკო - ესტონურ მითოლოგიაში - ნაყოფიერების ღმერთი.

პეკოსი (პეიკოსი) - მდინარე რიო-გრანდეს მარცხენა შენაკადი (აშშ) (სიგრძე - 1215 კილომეტრი).

პეკულიუმი (ლათ.) - ძველ რომში - ქონება, რომელსაც გვარის უფროსი გამოუყოფდა ხოლმე გვარის წევრებს (ვაჟიშვილებს, მონებს).

პელაგიალი (ბერძნ.) - ტბების, ზღვებისა და ოკეანეების წყლის სიზრქე როგორც პელაგური ორგანიზმების (პლანქტონის, ნექტონის, პლეისტონის) ბინადრობის გარემო.

პელაგიანობა - ქრისტიანი ბერის პელაგიუსის (360-418) მოძღვრება, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა ავგუსტინე ნეტარის კონცეფციას.

პელაგიჩი ვასო - რევოლუციონერ-დემოკრატი, სერბიის, ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწე (1838-1899 წწ).

პელაგრა [ლათ. პელლის კანი და ბერძ. აგრა ტაცება] - დაავადება, რომელსაც იწვევს საკვებში ვიტამინ PP-ს (ნიკოტინის მჟავას) ნაკლებობა; დამახასიათებელია კანისა და კუჭ-ნაწლავის დაზიანება, ფსიქიკური აშლილობა და სხვ.

პელაგური (ბერძნ.) - ზღვის მოქმედების შედეგად წარმოქმნილი, ზღვასთან დაკავშირებული; ზღვისა.

პელაიო - ასტურიის პირველი მეფე (გარდაიცვალა 737 წელს).

პელამიდა (ბერძნ.)

  1. ძვირფასი თევზი სკუმბრიების ოჯახისა; იწონის 7 კგ-მდე.

  2. გველის მსგავსი წყლის ქვეწარმავალი 1 მეტრამდე სიგრძისა.

პელასგები (ბერძნ.) - ანტიკურ ავტორთა ცნობებით - საბერძნეთის უძველესი (არაბერძენი) მოსახლეობა.

პელასგია - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ჰერას ერთ-ერთი ზედმეტი სახელი კუნძულ სამოსზე.

პელასგიკოსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ზევსის ერთ-ერთი ზედმეტი სახელი დოდონაში.

პელასგოსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად: 1) ლიკაონის მამა, პელასგების მითიური წინაპარი. 2) მრავალი არგოსელი გმირის სახელი, რომელთაც არკადიული თქმულებები მიწათმოქმედების გამოგონებას მიაწერენ.

პელე (ედსონ არანტეს დუ ნასიმენტუ) - ბრაზილიელი ფეხბურთელი, მსოფლიოს სამგზის ჩემპიონი 1958, 1962, 1970 წლებში, „ფეხბურთის მეფედ“ აღიარებული (დაიბადა 1940 წელს).

პელევსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, თესალიელი გმირი, არგონავტების ლაშქრობის, ტროის ომის, კალიდონის ნადირობის მონაწილე.

პელენგატორი - პელენგაციისათვის საჭირო ხელსაწყო.

პელენგაცია - რისამე ადგილსამყოფელის დადგენა პელენგის1 განსაზღვრის გზით.

პელენგი (ჰოლანდ.) - კუთხე კომპასის ისრის მიმართულებისა და იმ მიმართულებას შორის, რომლის გაყოლებითაც ჩანს მოცემული საგანი ან ისმის მოცემული ბგერა.

პელენგი (ჰოლანდ.) - თვითმფრინავების ისეთი წყობა, როდესაც ისინი ერთმანეთს კუთხით (საფეხურებად) მისდევენ.

პელერინა (ფრანგ.) - მოკლე მოსასხამი, რომელიც ჩვეულებრივ წელამდე არ სწვდებათ.

პელეტიე დე მანი ჟაკ - ფრანგი მწერალი და მეცნიერი (1517-1582 წწ).

პელიადები - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, პელიასის შთამომავლები - აკასტოსი, ალკესტიდა და სხვა.

პელიასი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, იასონის ბიძა, პოსეიდონისა და ტიროს ვაჟი, იოლკოსის მფლობელი (თესალიაში).

პელიგო ეჟენ მელკიორი - ფრანგი ქიმიკოსი (1811-1890 წწ).

პელიკანი (ბერძნ.) - ვარხვი (წყლის ფრინველი).

პელიკო სილვიო - იტალიელი მწერალი (1789-1854 წწ).

პელიკოზავრები - მხეცისმაგვარი ქვეწარმავლების რიგი, ახლოს იდგნენ კოტილოზავრებთან.

პელიკულა (ლათ.) - ზოგი ერთუჯრედიანი ორგანიზმის გარსი.

პელიმი - მდინარე ციმბირის დასავლეთ ნაწილში, ტავდას მარცხენა შენაკადი (სიგრძე - 707 კილომეტრი).

პელიო პოლ - ფრანგი აღმოსავლეთმცოდნე (1878-1945 წწ).

პელიონი - მთა შუა საბერძნეთში, რომელთანაც მრავალი მითია დაკავშირებული, აქვე ცხოვრობდა თითქოს კენტავრი ქირონი.

პელისიე ემაბლ ჟან ჟაკ - საფრანგეთის მარშალი (1794-1864 წწ).

პელიტები (ბერძნ.) - წვრილმარცვლოვანი, უპირატესად თიხოვანი ნალექი ქანები.

პელმანი რობერტ - გერმანელი ისტორიკოსი (1852-1914 წწ).

პელმენი (რუს.) - ხინკლისმაგვარი საჭმელი.

პელნარჟი იოსეფ - ჩეხი ექიმი, მეცნიერი (1872-1964 წწ).

პელოპი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ლიდიელი გმირი, მცირე აზიის მმართველის - ტანტალოსის ვაჟი, პელეპონესის ეპონიმი.

პელოპიდა - ძველბერძენი პოლიტიკური მოღვაწე და მხედართმთავარი (დაახლოებით ძვ.წ.აღ. 410 - 364 წწ).

პელოპონესი - ნახევარკუნძული, რომელიც მდებარეობს ბალკანეთის ნახევარკუნძულის სამხრეთ ნაწილში, საბერძნეთში.

პელორი

  1. მდინარე არაგვის სავარაუდო უცხოური სახელწოდება; მომდინარეობს ბერძნული სიტყვიდან, რაც „მოძრაობას“ ნიშნავს.

  2. (ბერძნ.) - ყვავილი, რომელსაც სწორი (აქტინომორფული) გვირგვინი აქვს, განსხვავებით იმავე მცენარის სხვა ყვავილებისგან, რომლებსაც აქვთ არასწორი (ზიგომორფული) გვირგვინები.

პელოტა (ფრანგ.) - ბასკების ხალხური თამაში ბურთით, ყველაზე სწრაფი თამაში მსოფლიოში (ბურთის სიჩქარე აღწევს 300-მდე კმ-ს საათში); პატარა მაგარი ბურთით ეჯიბრება ერთმანეთს სამ-სამი კაცისაგან შემდგარი გუნდი.

პელოტასი - ქალაქი ბრაზილიის სამხრეთ ნაწილში, რიუ-გრანდი-დუ-სულის შტატში (200 ათასი).

პელტიე ჟან შარლ ატანაზ - ფრანგი ფიზიკოსი და მეტეოროლოგი (1785-1845 წწ).

პელტროუ გვინეტ - ამერიკელი კინომსახიობი ქალი (დაიბადა 1973 წელს).

პელტცერი ტატიანა - რუსი მსახიობი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1904-1992 წწ).

პელშე არვიდ - ლატვიის კომპარტის ცკ პირველი მდივანი 1941-59 წლებში, სკკპ პოლიტბიუროს წევრი (1899-1983 წწ).

პელციგი ჰანს - გერმანელი არქიტექტორი (1869-1936 წწ).

პელცლი (პელცელი) ფრანტიშეკ მარტინ - ჩეხეთის ეროვნული აღორძინების წარმომადგენელი, ისტორიკოსი, ლინგვისტი (1734-1801 წწ).

პემატანგსიანტარი - ქალაქი ინდონეზიის ჩრდილოეთ სუმატრის პროვინციაში.

პემბა - მარჯნის კუნძული ინდოეთის ოკეანეში, აფრიკის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან, ეკუთვნის ტანზანიას.

პემბროკი რიჩარდ დე კლერი - ირლანდიის ერთ-ერთი პირველი ინგლისელი დამპყრობელი (დაახლოებით 1130-1176 წწ).

პემბრუქშირი - ძველი საგრაფო დიდ ბრიტანეთში.

პემზა (რუს.) - ძალზე მსუბუქი ფოროვანი ქანი ვულკანური წარმოშობისა; იყენებენ სხვადასხვა ნაკეთობის გასაპრიალებლად.

პემზაბეტონი - პემზით შევსებული მსუბუქი ბეტონი.

პემიკანი (ფრანგ.) - გამხმარი და ბრიკეტებად დაწნეხილი ხორცი.

პემფიგუსი (ფრანგ.) - კანის მძიმე დაავადება; ახასიათებს ბუშტები კანზე და ლორწოვან გარსებზე; ბუშტოვანი სირსველი.

პენალტი (ინგლ.) - ფეხბურთში - თერთმეტმეტრიანი საჯარიმო დარტყმა.

პენანგი - იხილე პინანგი.

პენატები (ლათ.)

  1. წინაპართა განმასახიერებელი უძველესი მფარველი ღვთაებები ძველ რომში.

  2. მშობლიური კერა, სახლ-კარი.

პენგე (უნგრ.) - უნგრეთის ფულის ერთეული 1925-46 წლებში.

პენდერეცკი ქშიშტოფ - პოლონელი კომპოზიტორი (დაიბადა 1933 წელს).

პენდლბერი ჯონ - ინგლისელი არქეოლოგი (1904-1941 წწ).

პენევი ბოიან ნიკოლოვ - ბულგარელი ლიტერატურათმცოდნე, კრიტიკოსი (1882-1927 წწ).

პენელოპე - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, იკარიოსისა და ფერია პერიბოეს ქალიშვილი, ოდისევსის ცოლი, ტელემაქეს დედა. ერთგული, ქმრისმოყვარული და იდეალური ცოლის განსახიერება; პენელოპეს შრომა - დაუსრულებელი სამუშაოს სინონიმი.

პენეპლინი (ინგლ.) - ხმელეთის გასწორებული უბანი, რომელიც წარმოიქმნა მთიანი ქვეყნის ძალიან ხანგრძლივი ნგრევის შედეგად შედარებით ტექტონიკური სიმშვიდის პირობებში.

პენეტრომეტრია (ლათ.) - რაიმე მასალის კონსისტენციის გაზომვის ხერხი.

პენზა - ქალაქი რუსეთში, ამავე სახელწოდების ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი (530 ათასი).

პენზიასი არნო ალან - ამერიკელი ასტროფიზიკოსი (დაიბადა 1933 წელს).

პენთევსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, კადმოსის შვილიშვილი, თებეს ერთ-ერთი მეფე.

პენთესილეა - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ამაზონების (ამორძალების) დედოფალი, ტროის ომში ტროელების მხარდამჭერი, მოკლულ იქნა აქილევსის მიერ.

პენი ალექსანდრე - ებრაელი პოეტი (ისრაელი) (1906-1972 წწ).

პენი არტურ - ამერიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი (დაიბადა 1922 წელს).

პენი უილიამ - ინგლისის კოლონიის დამაარსებელი ჩრდილოეთ ამერიკაში, რომელსაც სახელად „პენსილვანია“ ეწოდა (1644-1718 წწ).

პენი შონ - ამერიკელი კინომსახიობი, რეჟისორი, სცენარისტი (დაიბადა 1960 წელს).

პენი (ინგლ.)

  1. ინგლისური ხურდა ფული, უდრიდა 1/240 სტერლინგს.

  1. ფინური ხურდა ფული.

პენია - სიღარიბის განსახიერება და ღვთაება ძველ საბერძნეთში, ხშირად მას ომის ღმერთის არესის შვილადაც მიიჩნევდნენ.

პენია ლასარო - კუბისა და საერთაშორისო მუშათა მოძრაობის მოღვაწე (1911-1974 წწ).

პენინი - ქლორიტების ჯგუფის მინერალი (პენინის ალპების სახელის მიხედვით).

პენინის ალპები - ქედების სისტემა იტალიასა და შვეიცარიაში.

პენიტენციარი (ლათ.)

  1. რომის პაპის კარზე - დაწესებულება, რომელიც განაგებს ცოდვების შენდობას და მისთანა საკითხებს.

  2. ზოგ სხვა ქვეყანაში - გამოსასწორებელი სახლი; საკატორღო ციხე.

პენიტენციარული (ლათ.) - სასჯელთან დაკავშირებული; პენიტენციარული სისტემა - სისხლის სამართლის სასჯელის მოხდის წესი თავისუფლების აღკვეთის სახით.

პენიცილინი (ლათ.) - სამკურნალო პრეპარატი, ანტიბიოტიკი, რომელსაც იღებენ ობის სოკოს ზოგიერთი სახეობისგან; იხმარება უმთავრესად ჩირქოვან-სეფსისურ პროცესებთან დაკავშირებულ დაავადებათა წინააღმდეგ. აღმოაჩინა ინგლისელმა მეცნიერმა ა. ფლემინგმა 1929 წელს.

პენიცილიუმი - უსრულო სოკოების გვარი.

პენკა (ნამდვილი სახელი და გვარი რალფ ვინკლერი) - გერმანელი თვითნასწავლი მხატვარი (დაიბადა 1939 წელს).

პენკი ალბრეხტ - გერმანელი გეომორფოლოგი და გეოგრაფი (1858-1945 წწ).

პენკი ვალტერ - გერმანელი გეოლოგი და გეომორფოლოგი (1888-1923 წწ).

პენ-კლუბი (ინგლ.) - მწერალთა გაერთიანება; დააარსეს ინგლისელმა მწერლებმა ჯ. გოლზუორთიმ და კ.ა.დაუსონ-სკოტმა 1921 წელს.

პენკოვსკი ოლეგ - საბჭოთა მზვრავი, რომელიც მხილებულ იქნა როგორც დიდი ბრიტანეთისა და აშშ-ს ორმხრივი ჯაშუში (1919-1963 წწ).

პენლევე პოლ - ფრანგი მათემატიკოსი, სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე (1863-1933 წწ).

პენო - ტბა რუსეთის ტვერის ოლქში (სიღრმე 4 მეტრამდე).

პენოლოგია (ლათ.) - მეცნიერება სასჯელისა და ციხეების შესახებ.

პენჟინა - მდინარე რუსეთის ციმბირული ნაწილის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში, ერთვის ოხოტის ზღვას(სიგრძე - 713 კილომეტრი).

პენსაკოლა

  1. მთები ანტარქტიდაში.

  2. ქალაქი აშშ-ს ფლორიდის შტატში.

პენსი (ინგლ.) - იგივეა, რაც პენი (ხურდა ფული).

პენსია (ლათ.) - მოსახლეობის მატერიალური უზრუნველყოფის ფორმა სახელმწიფოს ხარჯზე (საზოგადოებრივი მოხმარების ფონდებიდან) კანონით დადგენილ შემთხვევებში.

პენსიონერი (ფრანგ.) - პირი, რომელსაც პენსია აქვს დანიშნული.

პენსილვანია - შტატი აშშ-ს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში; ფართობი - 114,4 ათასი კვ.კმ. მოსახლეობა - 12 მილიონი. ადმინისტრაციული ცენტრი - ჰარისბერგი.

პენსნე (ფრანგ.) - სათვალე, რომელსაც საყურე რკალების ნაცვლად აქვს ზამბარაკი ცხვირზე დასამაგრებლად.

პენტა (ბერძნ.) - რთული სიტყვების პირველი შემადგენელი ნაწილი - ნიშნავს „ხუთს“.

პენტაგონი (ინგლ.) - ხუთკუთხიანი შენობა, რომელშიც განთავსებულია ამერიკის შეერთებული შტატების თავდაცვის სამინისტრო.

პენტაგონალური - მათემატიკაში - ხუთკუთხიანი, ხუთკუთხედი.

პენტაგრამა (ბერძნ.)

  1. წესიერი ხუთკუთხედი, რომლის ყოველ გვერდზე აგებულია ტოლფერდა სამკუთხედები.

  2. შუა საუკუნეებში - ამულეტზე გამოხატული მაგიური ნიშანი.

პენტაგრიდი (ბერძნ.) - იგივეა, რაც ჰეპტოდი.

პენტაედრი (ბერძნ.) - ხუთწახნაგოვანი სხეული.

პენტათლონი (ბერძნ.) - ძველ საბერძნეთში - კლასიკური ხუთჭიდი: სიგრძეზე ხტომა, რბენა, ბადროს და შუბის ტყორცნა და ჭიდაობა.

პენტამეტრი (ბერძნ.) - ანტიკურ ლექსთწყობაში - ექვსმუხლიანი დაქტილი. შედგება ორი ნახევარტაეპისგან, რომელთაც მოკვეცილი აქვთ ორ-ორი მოკლე მარცვალი, იყენებდნენ ელეგიებში.

პენტატონიკა (ბერძნ.) - მუსიკალური სისტემა, რომელიც დაფუძნებულია ხუთსაფეხურიან გამაზე ნახევარტონების გამოკლებით; საფუძვლად უდევს ჩინურ, შოტლანდიურ და ზოგ სხვა ხალხურ მუსიკას.

პენტელაშვილი ივანე - XVIII-XIX საუკუნეების ზღვარზე მოღვაწე ქართველი მდივან-მწიგნობარი, მთარგმნელი.

პენტლანდიტი - მინერალი, რკინა-ნიკელის ალმადანი; მადანი, საიდანაც ნიკელს იღებენ.

პენტლენდ-ფერთი - სრუტე შოტლანდიასა და ორკნის კუნძულებს შორის.

პენტიუმი - პერსონალური კომპიუტერების მიკროპროცესორის სახეობა, რომელსაც აშშ-ს ფირმა „ინტელი“ აწარმოებს.

პენტოდი (ბერძნ.) - ელექტრონმილკი, რომელსაც აქვს ხუთი ელექტროდი: ანოდი, კათოდი და სამი ბადე; იყენებენ დაბალი და მაღალი სიხშირის ელექტრორხევების გენერაციისა და გაძლიერების სქემებში.

პენტოზები (ბერძნ.) - მონოსაქარიდების ჯგუფის ორგანული ნაერთები, რომელთა ჩონჩხი შედგება ხუთ-ხუთი ატომისაგან.

პენტჰაუზი (ინგლ.) - აშშ-ში - იზოლირებული ფეშენებელური ბინა მრავალსართულიანი სახლის ბანზე.

პენუარი (ფრანგ.)

  1. ქალის დილის ხალათი მსუბუქი ქსოვილისა.

  2. თეთრი ქსოვილი (ზეწარივით), რომელსაც საპარიკმახეროში აფარებენ კლიენტის კრეჭის, პარსვისა და მისთანების დროს ტანისამოსის დასაცავად.

პენუტი - ენით მონათესავე ინდიელ ტომთა ჯგუფი, რომელიც კოლონიზაციამდე განაწილებული იყო ჩრდილოეთ ამერიკის დასავლეთ განაპირა რაიონებში.

პენფილდი უაილდერ გრეივზ - კანადელი ნევროლოგი და ნეიროქირურგი (1891-1976 წწ).

პენჩინგბოლი (ინგლ.) - მსხლის მოყვანილობის გასაბერი ტყავის ბურთი, რომელსაც მოკრივეები ურტყამენ ვარჯიშის მიზნით; სხვანაირად - „მსხალი“.

პენხუ (პესკადორის კუნძულები) - არქიპელაგი ტაივანის სრუტეში, ჩინეთის ტერიტორია.

პენჯაბი - ბუნებრივი ისტორიული მხარე ინდოეთსა და პაკისტანში.

  1. პროვინცია პაკისტანის აღმოსავლეთ ნაწილში; ადმინისტრაციული ცენტრი - ლაჰორი.

  2. შტატი ინდოეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში; ადმინისტრაციული ცენტრი - ჩანდიგარჰი.

პენჯიკენტი - ქალაქი ტაჯიკეთის ხოჯენდის ოლქში (30 ათასი).

პეონაჟი (ფრანგ.) - პეონების კაბალური დამოკიდებულება ვალის გადაუხდელობის გამო.

პეონი (ესპან.) - გლეხი, რომელიც მემამულეზე კაბალური დამოკიდებულების შედეგად მევალე მონად გადაიქცა.

პეონი (ესპან.) - იხილე პეანი.

პეორია - ქალაქი აშშ-ს ილინოისის შტატში (115 ათასი).

პეპე გულიელმო - იტალიის განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწე (1783-1855 წწ).

პეპელა (ლათ. Lepidoptera)

  1. მწერი; აქვს ორი წყვილი მტვრისებრი ქერცლით დაფარული ფრთა.

  2. მდინარე ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში.

  3. ქართული მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმი (ციკლიდან „გზა“). ეკრანებზე გამოვიდა 1977 წელს. დამდგმელი რეჟისორები - ნელი ნენოვა, გენო წულაია. სცენარის ავტორი - რევაზ გაბრიაძე. დამდგმელი ოპერატორი - ალექსანდრე

სულამანიძე. კომპოზიტორი - გენო წულაია. მთავარ როლებში: ლიკა ქავარაძე, კახი კავსაძე, გივი ბერიკაშვილი, ბაადურ წულაძე.

პეპელეთი - მთა ონის მუნიციპალიტეტში, რაჭის ქედის სამხრეთ განშტოებაზე, ჩიხურისა და ხახეთისწყლის წყალგამყოფზე.

პეპელმანი მათეუს - გერმანელი არქიტექტორი, გვიანდელი ბაროკოს წარმომადგენელი (1662-1736 წწ).

პეპერა - პაპის პაპა, წინაპარი.

პეპინიერკა - მეფის რუსეთში ქალთა დახურული საშუალო სასწავლებლის (ქალთა ინსტიტუტის) კურსდამთავრებული, რომელიც დატოვებული იყო იმავე სასწავლებელში პედაგოგიური პრაქტიკის გასავლელად.

პეპლაობა - დედალ-მამალი ფრინველის ან მწერის განაყოფიერების აქტი.

პეპლუმი (ლათ.) - ძველ საბერძნეთსა და რომში - ქალის ზედა ტანსაცმელი მსუბუქი ქსოვილისა, ნაოჭებიანი, უსახელო; იცვამდნენ ტუნიკაზე.

პეპსინი - იხილე პეფსინი.

პეპტიდაზები - ფერმენტები, რომლებიც ხლეჩენ ცილების დაშლის სხვადასხვა პროდუქტს (პეპტიდებს).

პეპტიდები (ბერძნ.) - ორგანული ნაერთები, რომლებიც შედგება გარკვეული წესით დაკავშირებული ამინომჟავებისგან.

პეპტიზაცია (ბერძნ.) - გაუხსნელი ნივთიერების გადასვლის პროცესი კოლოიდური ხსნარის მდგომარეობაში - განსაკუთრებულ ნივთიერებათა (პეპტიზადორების) მოქმედების შედეგად.

პეპტონი (ბერძნ.) - საჭმლის მონელების დროს ცილების პირველადი დაშლის პროდუქტი.

პეჟო - უდიდესი კერძო საავტომობილო კომპანია საფრანგეთში, რომელიც მსუბუქ და სპორტულ ავტომობილებს აწარმოებს. შტაბ-ბინა მდებარეობს პარიზში.

პერაკი - შტატი მალაიზიაში, ნახევარკუნძულ მალაკაზე; ადმინისტრაციული ცენტრი - იპოხი.

პერანგა - ვისაც პერანგის მეტი არაფერი აცვია.

პერანგა

  1. მთა შუახევის მუნიციპალიტეტში, მესხეთის ქედზე (2235 მეტრი).

  2. მთა საჩხერის მუნიციპალიტეტში, ლიხის ქედზე (სიმაღლე - 1588 მეტრი).

პერანგი (სპარს.)

  1. თეთრეულის ნაწილი, შიგნითა ზედა ტანზე ჩასაცმელი; ზედა საცვალი.

  2. მომყოლი, ქუდბედი.

პერანგიანი

  1. ვისაც პერანგი აცვია.

  2. იგივეა რაც ქუდბედიანი.

პერგამენტი

  1. ხბოს, ბატკნის ან თიკნის ტყავი, განსაკუთრებული წესით დამუშავებული, ასეთ მასალაზე შესრულებული ხელნაწერი; ეტრატი.

  2. მკვრივი ქაღალდი, რომელიც ცხიმსა და სისველეს არ ატარებს.

პერგამინი - გამჭვირვალე მკვრივი ქაღალდი, რომლისგანაც კალკს აკეთებენ.

პერგამინო - ქალაქი აშშ-ს ბუენოს-აირესის პროვინციაში.

პერგამონი - ძველი ქალაქი მცირე აზიაში (თანამედროვე ბერგამა). ძვ.წ.აღ. XII საუკუნეში დააარსეს ბერძნებმა.

პერგამოსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ანდრომაქეს ვაჟი, ქალაქი პერგამოსის მითიური დამაარსებელი და ეპონიმი.

პერგოლა (იტალ.) - ხვიარა მცენარეებით გამწვანებული მსუბუქი ნაგებობა, რომელიც შედგება ერთმანეთის მიყოლებით დადგმული თაღებისგან.

პერგოლეზი (პერგოლეზე, ნამდვილი გვარი - დრაგი) ჯოვანი ბატისტა - იტალიელი კომპოზიტორი (1710-1736 წწ).

პერგუსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ტბა სიცილიაში, რომლის მახლობლადაც თითქოს ჰადესმა პერსეფონე მოიტაცა.

პერდიკა

  1. მაკედონიის მეფეთა სახელი.

  2. ალექსანდრე მაკედონელის პირადი მცველი და მხედართუფროსი.

პერდიკი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, დედალოსის ნათესავი და მოსწავლე, რომელსაც მიეწერება ხერხის, ფარგლის, სამეთუნეო ჩარხის და სხვა იარაღების გამოგონება.

პერე მარგარიტა - ფრანგი რადიოქიმიკოსი (1909-1975 წწ).

პერე ოგიუსტ - ფრანგი არქიტექტორი (1874-1954 წწ).

პერეგრინუსი - უცხოელი ძველ რომაელთათვის.

პერედა ხოსე მარია - ესპანელი მწერალი (1833-1906 წწ).

პერედვიჟნიკები - მხატვრები, რომლებიც შედიოდნენ რუსულ პროგრესულ სამხატვრო გაერთიანებაში - მოძრავი სამხატვრო გამოფენების ამხანაგობა, შეიქმნა 1870 წელს პეტერბურგში.

პერევალსკი - ქალაქი უკრაინის ლუგანსკის ოლქში (30 ათასი).

პერევერზევი ივან - რუსი კინომსახიობი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1914-1978 წწ).

პერევი - სოფელი საჩხერის მუნიციპალიტეტში (ჭალის თემის საკრებულო), მდებარეობს მდინარე ყვირილის ზემოეთში, ზღვის დონიდან - 760 მეტრი, საჩხერიდან - 20 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 632 კაცი.

პერევისა - სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ყვირილის მარცხენა მხარეს, ჭიათურის პლატოზე. თემის საკრებულოს ცენტრი. ზღვის დონიდან - 700 მეტრი, ჭიათურიდან - 7 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1319 კაცი. პერევისის ისტორიული ძეგლებიდან აღსანიშნავია პერევისის წმინდა გიორგის სახელობის, ეკლესია. სალოცავს IX საუკუნეში აქვს საფუძველი ჩაყრილი. ეკლესიაში შემორჩენილია XI-XIII საუკუნეების კედლის მხატვრობის ფრაგმენტები. ამავე ტერიტორიაზე, XIX საუკუნის ბოლოს, კიდევ ერთი ეკლესია აშენდა. ახალი ეკლესია, ძველთან შედარებით, გაცილებით დიდია და იმ პერიოდის ხუროთმოძღვრული ნაგებობების დახვეწილი სტილით გამოირჩევა. აღსანიშნავია აგრეთვე ტეხისის სალოცავი. ეს სალოცავი ჯერ კიდევ წინაქრისტიანული ხანიდან იღებს სათავეს. სალოცავი „ტეხისა“ პერევისისა და ახლომახლო სოფლების „ადგილის დედა“ უნდა ყოფილიყო, ტეხისობა კი მისი სადიდებელი დღესასწაული. „ტეხისობას“ ყოველ ახალ კვირეს აღნიშნავენ, რამაც მას ქრისტიანული დღესასწაულის იერსახე შესძინა

პერეირა

  1. ქალაქი კოლუმბიის დასავლეთ ნაწილში, რისარალდას დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი (340 ათასი).

  2. არისტიდეს მარია - ბრაზილიის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე, ისტორიკოსი, კრიტიკოსი, პუბლიცისტი (1890-1965 წწ).

პერეირა გომიში სოეირუ ჟოაკინ - პორტუგალიელი მწერალი (1909-1949 წწ).

პერეკი ჟორჟ - ფრანგი მწერალი (1936-1982 წწ).

პერემიშლი - პოლონეთის ქალაქ ფშემისლის რუსული სახელწოდება.

პერემიშიანი - ქალაქი უკრაინის ლვოვის ოლქში.

პერენი ჟან ბატისტ - ფრანგი ფიზიკოსი, 1926 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი (1870-1942 წწ).

პერენი ფრანსის - ფრანგი ფიზიკოსი (1901-1985 წწ).

პერეს გალდოსი ბენიტო - ესპანელი მწერალი (1843-1920 წწ).

პერეს დე აიალა რამონ - ესპანელი მწერალი (1880-1962 წწ).

პერეს დე იტა ხინეს - ესპანელი მწერალი (1544-1619 წწ).

პერეს დე კუელიარი ხავიერ - გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური მდივანი 1982-1991 წლებში, პერუს სახელმწიფო მოღვაწე (დაიბადა 1920 წელს).

პერესი კარლოს ანდრეას - ვენესუელის პრეზიდენტი 1974-79 და 1989 წლიდან (დაიბადა 1933 წელს).

პერესი შიმონ - ისრაელის პრემიერ-მინისტრი 1984-86 და 1995-96 წლებში, 1994 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ი. რაბინთან და ი. არაფატთან ერთად (დაიბადა 1923 წელს).

პერესლავლ-ზალესკი - ქალაქი რუსეთის იაროსლავლის ოლქში.

პერესტიანი ივანე - ქართველი კინორეჟისორი და მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი, ქართული კინემატოგრაფის ერთ-ერთი ფუძემდებელი (1870-1959 წწ).

პერესტროიკა - სახელი, რომელიც ეწოდა მ.გორბაჩოვის მიერ განხორციელებულ რეფორმებს, მიმართულს ტოტალიტარული რეჟიმის გარდასაქმნელად.

პერესუტი ენრიკო - იხილე ბ პ რ.

პერეს ხიმენესი მარკოს - ვენესუელის პრეზიდენტი 1953-58 წლებში (დაიბადა 1914 წელს).

პერეცი იცხოკ ლეიბუშ - ებრაელი მწერალი (1851- 1915 წწ).

პერვერსია (პერვერზია) - გაუკუღმართება (განსაკუთრებით სქესობრივი ცხოვრებისა).

პერვიგილიები - რელიგიური რიტუალები, რომლებიც იმართებოდა როგორც რომში, ასევე საბერძნეთში სხვადასხვა ღვთაების პატივსაცემად.

პერვომაისკი

  1. (1951 წლამდე ტაშინო) - ქალაქი რუსეთის ნიჟნი ნოვგოროდის ოლქში.

  2. ქალაქი უკრაინის ლუგანსკის ოლქში (50 ათასი).

  3. ქალაქი უკრაინის ნიკოლაევის ოლქში (85 ათასი).

პერვოურალსკი - ქალაქი რუსეთის სვერდლოვსკის (ეკატერინბურგის) ოლქში (135 ათასი).

პერთი

  1. ქალაქი ავსტრალიაში, დასავლეთ ავსტრალიის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი (1,1 მილიონი).

  2. საგრაფო დიდ ბრიტანეთში (შოტლანდია).

პერი გაბრიელ - საფრანგეთის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე, ანტიფაშისტური წინააღმდეგობის მოძრაობის გმირი, პუბლიცისტი (1902-1941 წწ).

პერი იაკოპო (მეტსახელი - გრძელთმიანი) - იტალიელი კომპოზიტორი (1561-1633 წწ).

პერი მეთიუ კოლბრაიტ - აშშ-ს სამხედრო-საზღვაო მოღვაწე (1794-1858 წწ).

პერი რალფ ბარტონ - ამერიკელი ფილოსოფოსი (1876-1957 წწ).

პერი უილიამ ედუარდ - ინგლისელი არქტიკის მკვლევარი (1790-1855 წწ).

პერი ჩარლზ - იხილე პარი ჩ.

პერი ჯონ - ინგლისელი კაპიტანი, გემების, დოკებისა და არხების მშენებელი (1670-1733 წწ).

პერი (ფრანგ.)

  1. ინგლისში (აგრეთვე საფრანგეთში 1848 წლის რევოლუციამდე) თავად-აზნაურთა უმაღლესი ფენის წარმომადგენლების წოდებულება.

  2. (ბერძნ.) - რთული სიტყვების პირველი შემადგენელი ნაწილი - ნიშნავს: ირგვლივ, ახლოს.

  3. იგივეა, რაც ქაფი.

პერიანდრე - კორინთოს ტირანი (დაახლოებით ძვ.წ.აღ. 660 - 585 წწ).

პერიარტერიტი (ბერძნ.) - მედიცინაში - არტერიის გარეთა ფენების დაზიანება.

პერიასლავლ-ხმელნიცკი - ქალაქი უკრაინის კიევის ოლქში (30 ათასი).

პერიასტრი - თანამგზავრი ვარსკვლავის ორბიტის უახლოესი წერტილი მთავარი ვარსკვლავის მიმართ.

პერიაქტები (ბერძნ.) - ძველ ბერძნულ თეატრში - დეკორაციები მბრუნავი სამწახნაგა პრიზმების სახისა.

პერიგეა (პერიგეუმი) (ბერძნ.) - მთვარის (ან დედამიწის ხელოვნური თანამგზავრის) ორბიტის წერტილი, რომელიც ყველაზე უფრო ახლოა დედამიწასთან.

პერიდერმა (ბერძნ.) - მეორეული საფარი ქსოვილი მრავალწლოვანი მცენარის ღეროებზე, ფესვებზე, ფესურებზე, ბოლქვებზე.

პერიდინეები (ბერძნ.) - უმარტივესი მიკროსკოპული მოძრავი წყალმცენარეები.

პერიდიუმი (ბერძნ.) - სხვადასხვა სოკოს ნაყოფსხეულის გარსი; შედგება უჯრედთა ერთი ან რამდენიმე ფენისგან.

პერიდოტი (ფრანგ.) - იგივეა, რაც ოლივინი.

პერიდოტიტი (ფრანგ.) - მუქი წვანე ფერის ქანი, რომელიც უმთავრესად ოლივინისა და პიროქსენებისაგან შედგება.

პერიე (კაზიმი-პერიე) - ჟან პოლ პიერ (საფრანგეთის სახელმწიფო მოღვაწე (1847-1907 წწ).

პერიეკები (პერიოიკები) - ძველ საბერძნეთში (სპარტაში, თესალიაში) - ზოგი პოლისის მოსახლეობის არასრულუფლებიანი ნაწილი.

პერიელექტროტონი (ბერძნ.) - ნერვის აგზნებადობისა და გამტარობის ცვლილება, რომელიც თავს იჩენს ნერვზე ზემოქმედების ადგილიდან ცოტაოდენი დაშორებით.

პერითეციუმი - პირენომიცეტების მიკროსკოპული ნაყოფ-სხეული

პერიკამბიუმი (ბერძნ.) - იგივეა, რაც პერიციკლი.

პერიკარდი (ბერძნ.) - გულის გარსი, გულის პერანგი.

პერიკარდიტი - მედიცინაში - პერიკარდის ანთება.

პერიკარპიუმი (ბერძნ.) - მცენარის ნაყოფის საფარი, რომელიც ვითარდება ნასკვის კედლებიდან.

პერიკლე - ძველბერძენი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე (ძვ.წ.აღ. 490 - 429 წწ).

პერიკლიმენოსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, პილოსის მეფის - ნელევსის ვაჟი, ნესტორის ძმა, არგონავტთა ლაშქრობის მონაწილე.

პერიკლინი - ქანების შრეთა განლაგების ფორმა.

პერილა - ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარის გვარი ტუჩოსანთა ოჯახისა.

პერიმედე - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, გრძნეული კოლხი ქალი; შესაძლოა, იყოს მედეა.

პერიმეტრი (ბერძნ.) - ბრტყელი გეომეტრიული ფიგურის გვერდების სიგრძის ჯამი.

პერიმეტრიტი (ბერძნ.) - მედიცინაში - საშვილოსნოს სეროზული აპკის ანთება.

პერინატალური (ბერძნ.) - რაც დაკავშირებულია მშობიარობასთან და იმ პერიოდთან, რომელიც უშუალოდ მშობიარობას მოსდევს.

პერინატოლოგია - მედიცინის დარგი - შეისწავლის ნაყოფისა და ახალშობილის განვითარებას პერინატალურ პერიოდში.

პერინი მარიამ - თბილისში მოღვაწე იტალიელი ბალერინა და პედაგოგი (1873-1939 წწ).

პერიოდი (ბერძნ.)

  1. დროის მონაკვეთი, რომელიც განსაზღრულია რაიმეთი, უპირისპირდება რაიმე ხანს.

  2. დროის მონაკვეთი, რომლის განმავლობაშიც მთავრდება რაიმე განმეორებადი პროცესი.

  3. დროის მონაკვეთი, რომლის გნმავლობაშიც ილექებოდა გეოლოგიური სისტემის შემადგენელი ნალექები; გეოლოგიური ერის მონაკვეთი, რომელიც თავის მხრივ ეპოქებად იყოფა.

  4. მათემატიკაში - ჯგუფი ციფრებისა, რომლებიც მეორდება უსასრულო ათწილადებში.

  5. ჰოკეისა და წყალბურთში - თამაშის ერთი მონაკვეთის ხანგრძლივობა.

პერიოდიზაცია - პერიოდებად დაყოფა.

პერიოდიკა - პერიოდული გამოცემები.

პერიოდონტიტი (ბერძნ.) - კბილის ფესვის გარსისა და მის ირგვლივ არსებული ქსოვილების ანთება.

პერიოდული - რაც გარკვეული პერიოდის, გარკვეული დროის შემდეგ ჩნდება ან მეორდება.

პერიოიკები - იხილე პერიეკები.

პერიოსტეუმი (ბერძნ.) - ძვლის ზედა ფენა (შემაერთებელი ქსოვილი; ძვლისაზარდელა).

პერიოსტიტი (ბერძნ.) - ძვლისაზრდელის ანთება.

პერიპატეტიზმი - პერიპატეტიკოსთა მოძღვრება.

პერიპატეტიკოსები - ძველი ბერძენი ფილოსოფოსის არისტოტელეს მოწაფეები და მიმდევრები.

პერიპეტია (ბერძნ.) - უეცარი ცვლილება, მოულოდნელი გართულება ვისიმე ცხოვრებაში, რაიმე მდგომარეობაში და სხვა.

პერიპლი (ბერძნ.) - ძველი ბერძნული ლიტერატურის სახეობა; შეიცავს ზღვის ნაპირების გაყოლებით ნაოსნობის აღწერას.

პერიპტეროსი - ძველი ბერძნული ტაძრის ტიპი - ოთხივე მხრიდან კოლონადით შემორტყმული შენობა.

პერისელენიუმი (ბერძნ.) - მთვარის ხელოვნური თანამგზავრის ორბიტის წერტილი, რომელიც ყველაზე ახლოსაა მთვარესთან.

პერისკოპი - ოპტიკური ხელსაწყო დაფარული ადგილიდან, წყალქვეშა ნავიდან, ტანკიდან და მისთანებიდან სათვალთვალოდ.

პერისპერმი (ბერძნ.) - დამატებითი საკვები ქსოვილი, რომელსაც ჩანასახი იყენებს გაღივების დროს.

პერისტალტიკა - ღრუ ორგანოთა (საყლაპავი მილის, კუჭის, ნაწლავების და მისთანების) კედლების ტალღისებური რიტმული შეკუმშვა-გაფართოება.

პერისტასისი - კოლონადა, რომელიც გარს ერტყმის ანტიკურ ტაძარს; პტერონი.

პერისტილი (ბერძნ.) - სწორკუთხა ეზო, ბაღი ან მოედანი, რომელსაც გარს არტყია გადახურული კოლონადა.

პერიტონეუმი - თხელი, ნახევრადგამჭვირვალე სეროზული ფირფიტა, რომლითაც შიგნიდან ამოფენილია მუცლისა და მენჯის კედლები და მთლიანად ან ნაწილობრივ ფარავს გარედან მუცლისა და მენჯის ღრუში მდებარე ორგანოებს.

პერიტონიტი (ბერძნ.) - მუცლის აპკის ანთება.

პერიფანტოსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ატიკის მითიური მეფე, რომელიც შემდგომ კეკროპმა შეცვალა.

პერიფერია (ბერძნ.) - ქვეყნის განაპირა მხარე, ცენტრიდან დაშორებული ადგილი.

პერიფეტე - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ჰეფესტოს ვაჟი, რომელიც თეზევსმა მოკლა.

პერიფრაზი (ბერძნ.) - გამოთქმა, რომელიც აღწერით გადმოსცემს სხვა გამოთქმის ან სიტყვის აზრს.

პერიქონდრი (ბერძნ.) - შემაერთებელი ქსოვილი, რომელიც ხრტილს გარს ეკვრის.

პერიქონდრიტი - პერიქონდრის ანთება.

პერიცენტრი - ციური სხეულის ორბიტის უახლოესი წერტილი იმ ცენტრალურ სხეულთან, რომლის გარშემო ის მოძრაობს.

პერიციკლი (ბერძნ.) - ქსოვილი მცენარის ღეროებსა და ფესვებში, რომელიც გარს არტყია გამტარ ქსოვილებს და შედგება უჯრედთა ერთი ან რამდენიმე ფენისაგან.

პერიჰელიუმი (ბერძნ.) - პლანეტის, საპლანეტათშორისი სადგურის და მისთანათა ორბიტის წერტილი, რომელიც ყველაზე უფრო ახლოსაა მზესთან.

პერკალი (ფრანგ.) - თხელი ბამბის ქსოვილი, ტილოსებურად ნაქსოვი; იყენებენ საპარაშუტო და ქიმიურ მრეწველობაში, ტექსტოლითის წარმოებაში და სხვა.

პერკინი - ინგლისელი ქიმიკოსები (მამა-შვილი): უილიამ ჰენრი (უფროსი) (1838-1907 წწ) და უილიამ ჰენრი (უმცროსი) (1860-1929 წწ).

პერკინსი ანტონი - ამერიკელი კინომსახიბი (დაიბადა 1932 წელს).

პერკოლაცია - ლითონის ან მისი ქიმიური ნაერთის ამოკრეფა თხევადი რეაგენტის (ხსნარის) გატარებით ძირითადად დაჟანგული სპილენძისა და ოქროს შემცველი დაქუცმაცებული მადნის, ქვიშისა და სხვა ფენაში.

პერკუნასი - ბალტიის ხალხთა მითოლოგიაში - მეხისმტყორცნელი ღმერთი.

პერკუსია (ლათ.) - ავადმყოფის გასინჯვა სხეულზე თითების ან სპეციალური ჩაქუჩის კაკუნით; გამოცემული ხმის ხასიათით ექიმი არკვევს შინაგანი ორგანოების მდგომარეობას.

პერ-ლაშეზი - პარიზის სასაფლაო.

პერლვაისი (გერმ.) - ტყვიის თეთრა, რომელიც ლილით არის შეფერადებული.

პერლი მარტინი - ამერიკელი ფიზიკოსი, 1995 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ფ.რეინესთან ერთად (დაიბადა 1927 წელს).

პერლი რაიმონდ - ამერიკელი ბიოლოგი (1879-1940 წწ).

პერლი პერლისი - შტატი მალაიზიაში, კუნძულ მალაკაზე; ადმინისტრაციული ცენტრი - კანგარი.

პერლიტი (ფრანგ.)

  1. ვულკანური მინა.

  2. ფოლადისა და თუჯის ერთ-ერთი სტრუქტურული ნაწილაკი, რომელიც წარმოადგენს რკინის კარბიდისა და რკინის უწვრილესი კრისტალების ნარევს.

პერლო ვიქტორ - ამერიკელი ეკონომისტი და პუბლიცისტი (1912-1995 წწ).

პერლონი (გერმ.) - ერთგვარი სინთეზური ბოჭკო; ასეთი ბოჭკოს ქსოვილი.

პერლუსტრაცია (ლათ.) - ფოსტით გაგზავნილი წერილის ფარულად გახსნა სახელმწიფო ორგანოების მიერ.

პერლ-ჰარბორი - აშშ-ს სამხედრო-საზღვაო ბაზა ჰავაის კუნძულებზე.

პერმალოი (ინგლ.) - საერთო სახელწოდება ნიკელისა და რკინის ისეთ შენადნობთა ჯგუფისა რომლებსაც ახასიათებს დიდი მაგნიტური შეღწევადობა.

პერმამეტრი - ხელსაწყო, რომლითაც ზომავენ სხეულების მაგნიტურ მახასიათებლებს.

პერმანგანატები - მანგანუმმჟავას მარილები.

პერმანენტი (ფრანგ.) - თმის დახვევა, რომელიც დიდხანს ძლებს.

პერმანენტული (ლათ.) - მუდმივი, რაც განუწყვეტლივ გრძელდება.

პერმეკე კონსტან - ბელგიელი ფერმწერი (1886-1952 წწ).

პერმენდიური - რკინისა და კობალტის შენადნობი.

პერმესელი ქალიშვილები - ძველ ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, მუზების ზედმეტი სახელი მდინარე პერმესის მიხედვით.

პერმი (1940-57 წლებში მოლოტოვი) - ქალაქი რუსეთში, ამავე სახელწოდების ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი (1,1 მილიონი).

პერმინვარი (ინგლ.) - საერთო სახელწოდება ნიკელის შენადნობებისა რკინასა და კობალტთან; ასეთ შენადნობებს დიდი გამოყენება აქვს რადიოელექტრონიკასა და კავშირგაბმულობაში.

პერმოზერი ბალთაზარ - ავსტრიელი მოქანდაკე (1651-1732 წწ).

პერმუტიტები (ლათ.) - ხელოვნური მინერალური ნივთიერებანი, რომლებიც ქიმიური შემადგენლობითა და თვისებებით ახლოსაა ბუნებრივ ცეოლითებთან; გამოიყენება ხამი წყლის დასარბილებლად.

პერნამბუკუ

  1. იხილე რესიფი.

  2. შტატი ბრაზილიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში; ადმინისტრაციული ცენტრი - რესიფი.

პერნიკი - ქალაქი ბულგარეთში, ამავე სახელწოდების ოკრუგის ადმინისტრაციული ცენტრი (95 ათასი).

პერნიციოზული - ავთვისებიანი.

პერო კლოდ - ფრანგი არქიტექტორი, კლასიციზმის წარმომადგენელი (1613-1688 წწ).

პერო ჟიულ ჟოზეფ - ფრანგი ბალეტის მსახიობი, ბალეტმაისტერი (1810-1892 წწ).

პერო შარლ - ფრანგი პოეტი, მეზღაპრე და კრიტიკოსი (1628-1703 წწ).

პეროვი ვასილი - რუსი მხატვარი-პერედვიჟნიკი (1834-1882 წწ).

პეროვსკაია სოფია - რუსი რევოლუციონერ-ხალხოსანი ქალი, იმპერატორ ალექსანდრე II-ის მკვლელობის უშუალო ხელმძღვანელი (1853-1881 წწ).

პეროვსკიტი - ჟანგეულების კლასის მინერალი.

პერონი ხუან დომინგო - არგენტინის პრეზიდენტი 1946-55 და 1973-74 წლებში (1895-1974 წწ).

პერონი (ფრანგ.) - რკინიგზის (მეტროპოლიტენის) სადგურის ბაქანი, რომელთანაც მატარებელი ჩერდება მგზავრების ჩასასხდომად და გადმოსასვლელად.

პერონო ჟან ბატისტ - ფრანგი ფერმწერი (1715-1783 წწ).

პეროტი ჯონ - ინგლისელი ფიზიკოსი (1926-1995 წწ).

პერპენდიკულარი (ლათ.) - სწორი ხაზი, რომელიც მეორე სწორ ხაზთან ან სიბრტყესთან ქმნის სწორ კუთხეს; მართობი.

პერპენდიკულარული - რაც პერპენდიკულარს წარმოადგენს, რაც მოცემულ ხაზთან ან სიბრტყესთან სწორ კუთხეს ქმნის.

პერპეტუუმ-მობილე (ლათ.) - „მუდმივი ძრავა“, რომლის შექმნის იდეა ეწინააღმდეგება მექანიკის კანონებს.

პერპინიანი - ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ საფრანგეთში, აღმოსავლეთ პირენეს დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი (130 ათასი).

პერსევერაცია - აკვიატებული, არანებისმიერად მრავალგზის განმეორებული მოქმედება; გამომწვევი - თავის ტვინის ქერქის დაავადება.

პერსევსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ზევსისა და დანაეს ვაჟი, ანდრომედას ქმარი, გმირი, რომელმაც გორგონა მედუზას მოჰკვეთა თავი; არგოსულ თქმულებათა ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟი.

პერსევსი - მაკედონიის უკანასკნელი მეფე (დაახლოებით ძვ.წ.აღ. 213 - 166 წწ).

პერსევსიდები - ერთ-ერთი ყველაზე უხვი და აქტიური მეტეორული ნაკადი, რომელსაც რადიანტი აქვს პერსევსის თანავარსკვლავედში; ცნობილია 830 წლიდან.

პერსელი ედუარდ მილზ - ამერიკელი ფიზიკოსი, 1952 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ფ.ბლოხთან ერთად (1912-1995 წწ).

პერსელი ჰენრი - ინგლისელი კომპოზიტორი და ორგანისტი (დაახლოებით 1659-1695 წწ).

პერსეპოლისი (სპარსულად „თახთე-ჯამშიდ“) - ძველი ქალაქი ირანში, შირაზის სიახლოვეს, აქემენიდთა დინასტიის სამეფო ქალაქი, დააარსა დარიოს I-მა ძვ.წ.აღ. VI საუკუნეში.

პერსეპტოლისი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ტელემაქესა და ნესტორის ქალიშვილის, პოლიკასტეს, ვაჟი.

პერსეფონე (კორე) - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ზევსისა და დემეტრეს ქალიშვილი, ჰადესის (პლუტონის) ცოლი. ითვლებოდა მიწისქვეშეთის ღვთაებად, სულეთის ურჩხულთა მბრძანებლად.

პერსიდა - ირანის რეგიონ ფარსის ბერძნული სახელწოდება.

პერსიე შარლ - ფრანგი არქიტექტორი (1764-1838 წწ).

პერსიუსი ავლუს ფლაკუს - რომაელი პოეტი-სატირიკოსი (34 - 62 წწ).

პერსონა (ლათ.) - პირი, პიროვნება.

პერსონალი (ლათ.) - რაიმე დაწესებულების, საწარმოს და მისთანების პირადი შემადგენლობა; ერთი და იმავე პროფესიის ადამიანთა ერთობლიობა.

პერსონალიზმი - ფილოსოფიის იდეალისტური მიმდინარეობა, რომელსაც ყოფიერების პირველსაწყისად პიროვნება მიაჩნია.

პერსონალური - გარკვეულ პირთან დაკავშირებული; პირადი, პიროვნული.

პერსონა ნონ გრატა - უცხოელი დიპლომატი, რომელიც მთავრობამ არასასურველ პირად მიიჩნია.

პერსონაჟი (ფრანგ.) - მხატვრული ნაწარმოების მოქმედი პირი.

პერსონიფიკაცია (პერსონიფიცირება) - ზღაპრებში, იგავებში და სხვაგან - ცხოველების, საგნების, ბუნების მოვლენათა ისე დახატვა, თითქოს მათ ადამიანური თვისებები ჰქონდეთ; გაპიროვნება.

პერსპექტივა (ფრანგ.)

  1. ხედი, პანორამა რისამე, რაც დამკვირვებლისგან მნიშვნელოვნადაა დაშორებული.

  2. საგნების სიდიდის, ფორმის, მდგომარეობის მოჩვენებითი ცვალებადობა, რაც გამოწვეულია დამკვირვებლისგან მათი მეტ-ნაკლები დაშორებით.

  3. მოცულობითი საგნებისა და სივრცის გამოსახვა სიბრტყეზე სიდიდის, მოხაზულობის, მკაფიოობის მოჩვენებითი ცვალებადობის შესაბამისად, რაც განპირობებულია დამკვირვებლისაგან მათი (საგნების) მეტ-ნაკლები დაშორებით.

  4. მომავლის გეგმები; ვისიმე ან რისიმე შესაძლებლობანი მომავალში.

პერსპექტიული - რაც მომავალ განვითარებას ითვალისწინებს; მომავალთან დაკავშირებული.

პერს სენ ჟონი - იხილე სენ-ჟონ პერსი.

პერტინი ალესანდრო - იტალიის პრეზიდენტი 1978-85 წლებში (1896-1990 წწ).

პერტული - სოფელი სენაკის მუნიციპალიტეტში.

პერტურბაცია (ლათ.)

  1. მოვლენათა ჩვეულებრივი მსვლელობის მოულოდნელი დარღვევა.

  2. (ასტრონომიაში) ცის სხეულის გზის შეცვლა სხვა სხეულების მიზიდულობის ძალის გამო.

პერუ (პერუს რესპუბლიკა, ესპან, Republica del Peru, აიმარას ენაზე - Piruw Suyu, კეჩუას ენაზე - Piruw Mama Llaqta).

- სახელმწიფო სამხრეთ ამერიკის დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილო-დასავლეთით ესაზღვრება ეკვადორს, ჩრდილოეთით - კოლუმბიას, აღმოსავლეთით - ბრაზილიას, სამხრეთ-აღმოსავლეთით - ბოლივიას და ჩილეს. დასავლეთით აკრავს წყნარი ოკეანე.
- სავარაუდოდ სახელი პერუ მიღებულ უნდა იყოს მდინარე ბირუსაგან, რომელიც თანამედროვე ეკვადორში მდებარეობს.
- დამოუკიდებლობის დღე (ესპანეთისგან) - 1821 წლის 28 ივლისი.
- ჰიმნი - „შომოს ლიბრეს, სეამოსლო სიემპრე“.
- მმართველობის ფორმა - კონსტიტუციური რესპუბლიკა.
- სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი.
- ფართობი - 1 285 220 კვ.კმ.
- დაყოფილია 25 დეპარტამენტად და 159 პროვინციად.
- მოსახლეობა - 28 მილიონი.
- სიმჭიდროვე - 22 ადამიანი 1 კვ.კმ.-ზე.
- ოფიციალური ენები - ესპანური და კეჩუა.
- მორწმუნეთა უმრავლესობა კათოლიკეები არიან.
- დედაქალაქი - ლიმა.
- ვალუტა - ახალი სოლი.
- ქვეყნის კოდი - PER.
- დროის სარტყელი - UTC -5.
- სატელეფონო კოდი - +51.
- ინტერნეტ-დომენი - PE.

პერუ ფრანსუა - ფრანგი ეკონომისტი (1903-1987 წწ).

პერუნი - მეხთამტყორცნელი ღმერთი სლავთა მითოლოგიაში.

პერუცი ბალდასარე - იტალიელი არქიტექტორი და ფერმწერი (1481-1536 წწ).

პერუცი მაქს ფერდინანდ - ინგლისელი ბიოქიმიკოსი, წარმოშობით ავსტრიელი; 1962 წლის ნობელი პრემიის ლაურეატი ჯ.კენდრიუსთან ერთად (1914-2002 წწ).

პერუჯა - ქალაქი ცენტრალურ იტალიაში, პერუჯის პროვინციის და უმბრიის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი (150 ათასი).

პერუჯინო (საკუთრივ - ვანუჩი) პიეტრო - იტალიელი ფერმწერი (1445-სა და 1452-ს შორის - 1523 წ).

პერფექტი (ლათ.) - ზოგ ენაში - ზმნის ფორმა, რომელიც გამოხატავს დასრულებულ მოქმედებას ნამყო დროში.

პერფორატორი (ლათ.) - ქანებში პატარ-პატარა ჭაბურღილების გასაბურღი მანქანა; საბურღი ჩაქუჩი.

პერფორაცია (ლათ.)

  1. ქაღალდის, კინოფირის და მისთანების კიდეებზე გაკეთებული ნახრეტების სისტემა.

  2. რაიმე ორგანოს (კუჭის, საშვილოსნოს) კედლის გამჭოლი დაზიანება, გახვრეტა.

  3. ქანებში ჭაბურღილების გაბურღვა.

პერფუზია (ლათ.) - ფიზიოლოგიური ხსნარების, სისხლის ან სხვა სითხეების გაშვება რაიმე ორგანოს, სხეულის რომელიმე ნაწილის ან მთელი ორგანიზმის სისხლძარღვებში.

პერშერონი (ფრანგ.) - მსხვილი, საჯაგავი (მძიმე საზიდარში შესაბმელი) ცხენის ჯიში.

პერში (ფრანგ.) - გრძელი ჭოკი, რომელსაც იყენებენ აკრობატული ნომრების შესასრულებლად (ცირკში).

პერშოტრავენსკი - ქალაქი უკრაინის დნეპროპეტროვსკის ოლქში (30 ათასი).

პერცეფცია (ლათ.) - ობიექტური სამყაროს, სინამდვილის ასახვა გრძნობის ორგანოების საშუალებით.

პერციპიენტი (ლათ.) - ტელეპათიის სეანსის დროს - ინფორმაციის მიმღები პირი.

პერჰიდროლი (ლათ.) - წყლიანი ხსნარი წყალბადის ზეჟანგისა.

პესარიუმი (ლათ.) - კაუჩუკის ან ლითონის რგოლი; სამედიცინო პრაქტიკაში იყენებენ საშვილოსნოს სწორ მდგომარეობაში გასაჩერებლად მისი გადაწევის ან გამოვარდნის დროს.

პესეტა (ესპან.) - ფულის ერთეული ესპანეთში 1859 წლიდან ევროს შემოღებამდე.

პესი ვილე - ფინეთისა და საერთაშორისო მუშათა მოძრაობის მოღვაწე (1902-1983 წწ).

პესიმიზმი (ლათ.) - ყველაფერში ცუდი, ბნელი მხარეების დანახვა; სევდიანობა, გულგატეხილობა, გულგრილობა, უიმედობა.

პესიმისტი - პესიმიზმით, უიმედობით განმსჭვალული ადამიანი.

პესიმუმი (ლათ.) - ორგანიზმის ან ქსოვილის მოქმედების დათრგუნვა, რაც გამოწვეულია მეტისმეტად ძლიერი ან ხშირი გაღიზიანებით.

პესკადორის კუნძულები - იხილე პენხუ.

პესკარა - ქალაქი-პორტი სამხრეთ იტალიაში, პესკარას პროვინციის და აბრუცის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი (130 ათასი).

პესო (ესპან.)

  1. ფულის ერთეული მექსიკასა და კუბაში.

  2. ძველებური ესპანური ოქროს მონეტა.

პესოა ფერნანდუ - პორტუგალიელი პოეტი (1888-1935 წწ).

პესტალოცი იოჰან ჰაინრიხ - შვეიცარიელი პედაგოგი (1746-1827 წწ).

პესტელი პავლე - რუსი სამხედრო მოღვაწე, დეკაბრისტი, პოლკოვნიკი (1793-1825 წწ).

პესტიციდები (ლათ.) - ქიმიური საშუალებანი მავნე ორგანიზმების წინააღმდეგ საბრძოლველად.

პესტოვო - ქალაქი რუსეთის ნოვგოროდის ოლქში.

პესტრაკი ფილიპ - ბელორუსი მწერალი (1903-1978 წწ).

პეტარდა (ფრანგ.)

  1. სასიგნალო ასაფეთქებელი ჭურვი, რომელსაც უდებენ ლიანდაგზე მატარებელს მის გასაჩერებლად მოსალოდნელი კატასტროფის თავიდან აცილების მიზნით.

  2. თოფისწამლით გატენილი ქაღალდის ჭურვი, რომელსაც იყენებენ ფოიერვერკის მოსაწყობად ოთახში.

პეტელი - კიკინი (თხისა), ბღავილი (ცხვრისა).

პეტენი ანრი ფილიპ - საფრანგეთის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, საფრანგეთის კოლაბორაციონისტული მთავარობა „ვიში“-ს მეთაური (1856-1951 წწ).

პეტენკოფერი მაქს - გერმანელი ჰიგიენისტი (1818 - 1901 წწ).

პეტეოსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ათენის მითიური მეფე, რომელიც ეგეოსმა სამეფოდან განდევნა და ფოკიდაში გააქცია.

პეტერგოფი - ქალაქ პეტროდვარეცის სახელი 1944 წლამდე.

პეტერმანი ავგუსტ - გერმანელი კარტოგრაფი და გეოგრაფი (1822-1878 წწ).

პეტერმანის მყინვარი - მდებარეობს კუნძულ გრენლანდიაზე.

პეტერსი კარლ - გერმანელი კოლონიური მოღვაწე (1856-1918 წწ).

პეტერსი კრისტიან ავგუსტ ფრიდრიხ - გერმანელი ასტრონომი (1806-1880 წწ).

პეტეფი შანდორ - უნგრელი პოეტი, რევოლუციონერ-დემოკრატი (1823-1849 წწ).

პეტი როლან - ბალეტის ფრანგი მსახიობი, ქორეოგრაფი (დაიბადა 1924 წელს).

პეტი უილიამ - ინგლისელი ეკონომისტი, კლასიკური პოლიტეკონომიის მამამთავარი (1623-1687 წწ).

პეტიონი ალექსანდრ საბეს - ჰაიტის პრეზიდენტი 1807-18 წლებში (1770-1818 წწ).

პეტიპა მარიუს - ფრანგული წარმოშობის რუსი ბალეტმაისტერი და პედაგოგი (1818-1890 წწ).

პეტიტი (ფრანგ.) - კორპუსზე წვრილი სასტამბო შრიფტი, რომლის ზომა (კეგელი) უდრის რვა პუნქტს (3 მმ).

პეტიცია (ლათ.) - წერილობითი კოლექტიური თხოვნა ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოებისადმი, მთავრობის მეთაურისადმი.

პეტიციონერი (ფრანგ.) - პეტიციის წარმდგენი.

პეტლიურა სიმონ - უკრაინელი კონტრრევოლუციონერი, ბურჟუაზიულ-ნაციონალური მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი (1879-1926 წწ).

პეტრა - ისტორიული ციხე-ქალაქი დასავლეთ საქართველოში - ეგრისის სამეფოში, ქობულეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ციხისძირის მახლობლად.

პეტრარკა ფრანჩესკო - იტალიელი პოეტი (1304-1374 წწ).

პეტრაუსკასი კიპრას - ოპერის ლიტველი მომღერალი (ლირიკულ-დრამატული ტენორი), საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1886-1968 წწ). 2)

მიკას - ლიტველი კომპოზიტორი, ეროვნული ოპერის ფუძემდებელი (1873-1937 წწ).

პეტრაშეველები - რუსეთის ახალგაზრდების ჯგუფი XIX საუკუნის 40-იან წლებში, უტოპიური სოციალისტები და დემოკრატები. რომლებიც ცდილობდნენ თვითმპყრობელური და ბატონყმური რუსეთის გარდაქმნას.

პეტრაშევსკი (ბუტაშევიჩ-პეტრაშევსკი) მიხეილ - რუსი რევოლუციონერი, სოციალისტი (1821-1866 წწ).

პეტრაშკუ გეორგე - რუმინელი ფერმწერი (1872-1949 წწ).

პეტრე ამიენელი - იხილე პიერ ამიენელი.

პეტრე (ნამდვილი სახელი სიმონი) - მოციქული ქრისტიანულ რელიგიაში, იესო ქრისტეს უახლოესი მოწაფე.

პეტრე - საქართველოს მწიგნობართუხუცესი XI საუკუნის მესამე მეოთხედში.

პეტრე I

  1. კარაგეორგევიჩი - სერბიის, სლოვენიისა და ხორვატიის მეფე (1884-1921 წწ).

  2. დიდი - რუსეთის მეფე 1682 წლიდან, პირველი რუსი იმპერატორი 1721 წლიდან (1672-1725 წწ).

  3. პეტროვიჩ ნეგოში - ჩერნოგორიის გამგებელი (1747-1830 წწ).

პეტრე II

  1. ალექსის ძე - რუსეთის იმპერატორი 1727 წლიდან (1715-1730 წწ).

  2. პეტროვიჩ ნეგოში - იხილე ნეგოში პ.პ.

პეტრე III თედორეს ძე - რუსეთის იმპერატორი 1761-62 წლებში (1728-1762 წწ).

პეტრე იბერი - გამოჩენილი ქართველი თეოლოგი და ფილოსოფოსი, ნეოპლატონიზმის ფუძემდებელი; იყო იბერიის მეფის ბუზმარის შვილი, ერისკაცობაში - მურვანი (411-491 წწ).

პეტრე-პავლეს ეკლესია - ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია, მდებარეობს ავლაბარში, ამავე სახელობის სასაფლაოზე; აიგო XIX საუკუნის II ნახევარში.

პეტრე პატრიკიოსი - ბიზანტელი ისტორიკოსი და დიპლომატი (გარდაიცვალა 563 წლის შემდეგ).

პეტრესკუ კამილ - რუმინელი მწერალი (1894-1957 წწ).

პეტრესკუ ჩეზარ - რუმინელი მწერალი (1892-1961 წწ).

პეტრეს ციხე - შუა საუკუნეების სიმაგრე აღმოსავლეთ საქართველოში, ახლანდელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ლიკანთან.

პეტრეშკანუ ლუკრეციუ - რუმინეთის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე, სოციოლოგი (1900-1954 წწ).

პეტრი ეგონ - გერმანელი პიანისტი და პედაგოდი (1881-1962 წწ).

პეტრი ელიო - იტალიელი კინორეჟისორი (1929-1982 წწ).

პეტრი იოჰან ქრიტოფ - ესტონელი განმანათლებელი და პუბლიცისტი (1762-1851 წწ).

პეტრი ლაურენტიუს - შვედეთის რეფორმაციის მოღვაწე, შვედეთის პირველი პროტესტანტი არქიეპისკოპოსი (1499-1573 წწ).

პეტრი ოლაუს - შვედეთის რეფორმაციის მოღვაწე და მწერალი (1493-1552 წწ).

პეტრიანი - სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (გრემისხევის თემის საკრებულო), მდინარე ნარეკვავის (არაგვის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან - 1020 მეტრი, დუშეთიდან - 24 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 126 კაცი.

პეტრიაშვილი ვასილ - ქიმიკოსი, აგროქიმიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში (1842-1908 წწ).

პეტრიაშვილი გურამ - მწერალი, კინორეჟისორი, მსახიობი, საზოგადო მოღვაწე (დაიბადა 1942 წელს).

პეტრიაშვილი გურამ - ფეხბურთელი, ნახევარმცველი, მცველი. თამაშობდა ზესტაფონის „მეტალურგში“ (1957-60), თბილისის „დინამოსა“ (1961-65, 1966-73) და ქუთაისის „ტორპედოში“ (1965). სსრკ უმაღლეს ლიგაში ჩაატარა 281 მატჩი (13 გოლი). სსრკ ჩემპიონი (1964) და ოთხგზის მესამე პრიზიორი (1967, 69, 71, 72) (1941-2002 წწ).

პეტრიკოვი - ქალაქი ბელორუსიის გომელის ოლქში.

პეტრილა - ქალაქი რუმინეთის ჰუნედოარის ჟუდეცში.

პეტრინენკო დიანა - ოპერის უკრაინელი მომღერალი ქალი (ლირიკოლ-კოლორატურული სოპრანო), საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (დაიბადა 1930 წელს).

პეტრინიზმი - ადრინდელი ქრისტიანობის მიმდინარეობა, რომლის მიმდევრებიც მოითხოვდნენ იუდაიზმის ზოგი ელემენტის შენარჩუნებას ქრისტიანობაში

პეტრიფიკაცია (ბერძნ.) - გაქვავება.

პეტრიცკი ანატოლი - უკრაინელი ფერმწერი, საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვარი (1895-1964 წწ).

პეტრიწი იოანე - XI-XII საუკუნეების ქართველი ფილოსოფოსი.

პეტრიწონის მონასტერი (ბაჩკოვოს მონასტერი) - შუა საუკუნეების ქართული მონასტერი, კულტურულ-საგანმანათლებლო კერა ბიზანტიის იმპერიაში (ბულგარეთში, როდოპის მთებში, ახლანდელ ქალაქ პლოვდივის მახლობლად). 1083 წელს დააარსა გრიგოლ ბაკურიანის ძემ.

პეტრკუვ-ტრიბუნალსკი - ქალაქი პოლონეთის ცენტრალურ ნაწილში (80 ათასი).

პეტრო (ბერძნ.) - რთული სიტყვების პირველი შემადგენელი ნაწილი - ნიშნავს ქვასთან, კლდესთან, ქანებთან დაკავშირებულს.

პეტროგლიფები (ბერძნ.) - გამოქვაბულებში და კლდეზე ამოკვეთილი გამოსახულებანი.

პეტროგრადი - ქალაქ სანქტ-პეტერბურგის სახელი 1914-24 წლებში.

პეტროგრაფია (ბერძნ.) - გეოლოგიის ნაწილი, რომელიც სწავლობს ქანებს, მათ შედგენილობას, გავრცელების კანონზომიერებას, წარმოშობას და სხვა.

პეტროდვორეცი (1944 წლამდე პეტერგოფი) - ქალაქი რუსეთის ლენინგრადის ოლქში (85 ათასი).

პეტროვ ვალი - ქალაქი რუსეთის ვოლგოგრადის ოლქში.

პეტროვი ალექსანდრე - რუსეთის უძლიერესი მოჭადრაკე XIX საუკუნის პირველ ნახევარში (1794-1857 წწ). 2) ანდრეი - რუსი კომპოზიტორი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (დაიბადა 1930 წელს).

პეტროვი ვალერი (ნამდვილი სახელი და გვარი ვალერი ნისიმ მევორახი) - ბულგარელი პოეტი (დაიბადა 1920 წელს).

პეტროვი ვასილი - საბჭოთა კავშირის ორგზის გმირი, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე, არტილერიის გენერალ-მაიორი (დაიბადა 1922 წელს).

პეტროვი ვლადიმირ - რუსი კინორეჟისორი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1896-1966 წწ).

პეტროვი ივაილო - ბულგარელი მწერალი (დაიბადა 1923 წელს).

პეტროვი ივან (ნამდვილი გვარი კრაუზე) - ოპერის რუსი მომღერალი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (დაიბადა 1920 წელს).

პეტროვი ილია - ბულგარელი ფერმწერი და გრაფიკოსი (1903-1975 წწ).

პეტროვი ნიკოლაი - რუსი პიანისტი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (დაიბადა 1943 წელს).

პეტროვი კარაგეორგევიჩი - იხილე პეტრე I კარაგეორგევიჩი.

პეტროვიჩი ემილ - რუმინელი ენათმეცნიერი (1899-1968 წწ).

პეტროვიჩ-ნეგოშები - იხილე ნეგოშები.

პეტროვსკ-ზაბაიკლასკი - ქალაქი რუსეთის ჩიტის ოლქში (30 ათასი).

პეტროვსკი - ქალაქი რუსეთის სარატოვის ოლქში (35 ათასი).

პეტროვსკოე (1920 წლამდე შტეროვსკი) - ქალაქი უკრაინის ლუგანსკის ოლქში.

პეტროზავოდსკი - ქალაქი რუსეთში, პორტი ონეგის ტბაზე; კარელიის რესპუბლიკის დედაქალაქი (285 ათასი).

პეტროლატუმი (ლათ.) - მაგარი პარაფინისა და ნავთობის მაღალბლანტი ზეთის ნარევი; იყენებენ სხვადასვა საპოხის, ტექნიკური ვაზელინის, კოსმეტიკური მალამოების დასამზადებლად.

პეტროლოგია (ბერძნ.) - იგივეა, რაც პეტროგრაფია.

პეტრონიუსი გაიუს (an titus) - რომაელი მწერალი, არბიტრად წოდებული (გარდაიცვალა 6 წელს).

პეტროპავლოვსკი - ქალაქი ყაზახეთში, ჩრდილოეთ ყაზახეთის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი (250 ათასი).

პეტროპოლისი - ქალაქი ბრაზილიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში (250 ათასი).

პეტროსიანი ვარდგეს - სომეხი მწერალი (1932-1994 წწ).

პეტროსიანი ევგენი - ესტრადის რუსი მსახიობი, პაროდისტი, კონფერანსიე (დაიბადა 1945 წელს).

პეტროსიანი ტიგრან - სომეხი მოჭადრაკე, საერთაშორისო დიდოსტატი, მსოფლიოს ჩემპიონი 1963-69 წლებში, ფილოსოფიის მეცნიერებათა კანდიდატი, დაიბადა თბილისში (1929-1984 წწ).

პეტროფიტები (ბერძნ.) - იგივეა, რაც ლითოფიტები.

პეტროშანი - ქალაქი რუმინეთის ცენტრალურ ნაწილში, ჰუნედოარის ჟუდეცში (50 ათასი).

პეტრუ პეტრეიუს დე ერლეზუნდა (პერ პერსონი) - შვედი დიპლომატი და ისტორიკოსი (1576-1622 წწ).

პეტრუშევსკი ილია - რუსი აღმოსავლეთმცოდნე-ირანისტი (1898-1977 წწ).

პეტრუშკა (რუს.) - თეატრალური თოჯინა, მთავარი კომიკური პერსონაჟი რუსული ხალხური თოჯინების წარმოდგენისა.

პეტუნია (ფრანგ.) - ერთგვარი ბალახოვანი მცენარე; აშენებენ როგორც დეკორატიულს.

პეტუშკი - ქალაქი რუსეთის ვლადიმირის ოლქში (20 ათასი).

პეტუხოვო - ქალაქი რუსეთის კურგანის ოლქში.

პეფსინი (ბერძნ.)

  1. კუჭის წვენის ფერმენტი, რომელიც საჭმლის მონელებისას შლის ცილას.

  2. ასეთი ფერმენტისაგან დამზადებული წამალი.

პექტინები (ბერძნ.) - პოლისაქარიდები, რომლებიც მოიპოვება ყველა მიწისზედა მცენარესა და ზოგ წყალმცენარეში; უხვადაა წვნიანი ხილის ნაყოფში, იყენებენ საკონდიტრო წარმოებაში.

პექტორალი (ფრანგ.) - გულზე დასაბნევი სამკაული.

პექტუსანი - ვულკან ბაიტოუშანის კორეული სახელწოდება.

პექჩე - კორეის სამი უძველესი სახელმწიფოდან (კოგურიო, პექჩე, სილა) ერთ-ერთი.

პეშელი ოსკარ - გერმანელი გეოგრაფი (1826-1875 წწ).

პეშვი - ცალი ხელის ან ერთმანეთს მიდებული ორივე ხელის მტევანი ჭურჭლის ფორმისებურად მოხრილი; მუჭი.

პეშკოვი - მაქსიმ გორკის ნამდვილი გვარი.

პეშტაკი - პორტალი, რომელიც შუა საუკუნეებში გავრცელებული იყო ახლო და შუა აღმოსავლეთის ქვეყნების არქიტექტურაში.

პეშტი

  1. მედიე უნგრეთში.

  2. ქალაქ ბუდაპეშტის შემადგენელი ნაწილი.

პეჩი

ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ უნგრეთში, ბარანიის მედიის ადმინისტრაციული ცენტრი (180 ათასი).

ქალაქი სერბიაში, კოსოვოს ავტონომიურ მხარეში (55 ათასი).

პეჩი გერტრუდა - გერმანელი ქართველოლოგი ქალი (დაიბადა 1910 წელს).

პეჩილიის ყურე - იხილე ბოხაიავანი.

პეჩორა

  1. ქალაქი რუსეთის კომის რესპუბლიკაში (60 ათასი).

  2. (პეჩერა) მდინარე რუსეთის ევროპული ნაწილის ჩრდილო-დასავლეთ რეგიონში (სიგრძე - 1809 კილომეტრი).

პეჩორი (1920-45 წლებში პეტსერი) - ქალაქი რუსეთის ფსკოვის ოლქში.

პეჩორსკი - ქალაქ კიევის ისტორიული რაიონი, რომელიც მდებარეობს ძველი ქალაქის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე დნეპრის გაყოლებაზე.

პეცკა იოსეფ ბოლესლავ (ფსევდონიმი - ბოლესლავ სტრაჰოვსკი) - ჩეხეთის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე (1849-1897 წწ).

პეცოლდტი იოზეფ - გერმანელი ფილოსოფოსი (1862-1929 წწ).

პეწენიკი (პეწენიკა)

1) ვინც მოხდენილად, კარგად იცვამს.

2) იგივეა, რაც პეწიანი.

პეწი - გარეგნული ბრწინვალება; საამური, კარგი შესახედაობა; ლაზათი.

პეწიანასებრნი - მწერების ოჯახი ხეშეშფრთიანთა რიგისა.

პეწიანი - პეწის მქონე.

პეხშტეინი მაქს - გერმანელი ფერმწერი, ექსპრესიონიზმის წარმომადგენელი (1881-1955 წწ).