The National Library of Georgia მთავარი - ბიბლიოთეკის შესახებ - ელ.რესურსები
Cover Image
წიგნის დახურვა 0009უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი (ქ–ჰ)
ფოლდერის დახურვა
დოკუმენტის ნახვა შა
დოკუმენტის ნახვა შდ
დოკუმენტის ნახვა შე
დოკუმენტის ნახვა შვ
დოკუმენტის ნახვა შთ
დოკუმენტის ნახვა ში
დოკუმენტის ნახვა შკ
დოკუმენტის ნახვა შლ
დოკუმენტის ნახვა შმ
დოკუმენტის ნახვა შნ
დოკუმენტის ნახვა შპ
დოკუმენტის ნახვა შრ
დოკუმენტის ნახვა შტ
დოკუმენტის ნახვა შუ
დოკუმენტის ნახვა შფ
დოკუმენტის ნახვა შქ
დოკუმენტის ნახვა შყ
დოკუმენტის ნახვა შჩ
დოკუმენტის ნახვა შხ
დოკუმენტის ნახვა შჯ

შა

 

შაამიანი (შაჰ-მირიანი) შაჰამირ სულთანუმ - სომეხი ვაჭარი, განმანათლებელი, საზოგადო მოღვაწე; ცხოვრობდა მადრასში (ინდოეთი) (1723-1798 წწ).

შაბა (1972 წლამდე კატანგი) - ოლქი კონგოში.

შაბათი (ძვ.ებრ.) - შვიდდღიანი კვირის მეექვსე დღე.

შაბათიღელე - მდინარე ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, ჭიშურის მარჯვენა შენაკადი.

შაბათკვარა - სოფელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტში.

შაბათობა - საზოგადოებრივი საქმის ნებაყოფლობითი კოლექტიური კეთება არასამუშაო დროს.

შაბათობით - ყოველ შაბათს.

შაბაკა (ზეობის სახელი ნეფერ-კარა) - ძველი ეგვიპტის ფარაონი (ძვ.წ.აღ. VIII საუკუნე).

შაბალინი ალექსანდრე - რუსი კონტრადმირალი, საბჭოთა კავშირის ორგზის გმირი, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე (1914-1982 წწ).

შაბან-დელმასი ჟაკ (ნამდვილი გვარი დელმასი) - საფრანგეთის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე (1915-1995 წწ).

შაბანიბელი - მთა ასპინძის მუნიციპალიტეტში, ერუშეთის მთიანეთში (2644 მეტრი).

შაბარანი - უძველესი ქალაქი აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე, არსებობდა VI-XVIII საუკუნეებში.

შაბარდუხი - დიდი, შავი ფერის მტაცებელი ფრინველი ქორისებრთა ოჯახისა.

შაბაშ (სპარს. „შად ბაშ“ - მხიარული იყავ) - შორისდებული: ვაშა! ყოჩაღ!

შაბაში (ძვ.ებრ.) - მუშაობის შეწყვეტა, დასვენება.

შაბაცი - ქალაქი სერბიაში (იუგოსლავია).

შაბდრუნგი (შაბდრუნგ ნგავანგ ნამგიალი) - ბჰუტანის დამაარსებელი, მეფე და ბუდისტური სკოლის დრუკპა კაგიუს მღვდელმსახური. მან ქვეყნის გაერთიანება შეძლო დაახლოებით 1630 წელს და მისცა მას კულტურული და სახელწიფოებრივი დამოუკიდებლობა (1594-1651 წწ).

შაბერი (გერმ.) - საჭრელი იარაღი ლითონის ძალიან წმინდად დასამუშავებლად.

შაბვა - იემენის მუჰაფაზა. მდებარეობს იემენის დასავლეთ ნაწილში. პროვინციას ესაზღვრება 4 იემენური მუჰაფაზა: აბიანი, ელ-ბეიდა, მარიბი და ჰადრამაუტი.

შაბთაი ცვი (ასევე ამირა, ან მეჰმეთ ეფენდი, სხვა ტრანსკრიპციით - საბათეი ლევი, საბათაი ცვი) - კაბალისტი, ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ებრაელი ცრუმესია; XVII სუკუნის მოძრაობის ლიდერი, რომელმაც თითქმის მთელი ებრაული სამყარო მოიცვა (1626—1676 წწ).

შაბთარი (Trifolium resupinatum) - სამყურას ერთი სახეობათაგანი; იკეთებს ღრუღეროიან ვარდისფერ ყვავილებს; ცხოველების კარგი საკვებია.

შაბი (არაბ.) - თეთრი კრისტალური ნივთიერება; იყენებენ ტექნიკაში, როგორც სადეზინფექციო საშუალებას.

შაბი აბუ -კასიმ - არაბი პოეტი (ტუნისი) (1909-1990 წწ).

შაბიამანი - ცისფერი გამჭვირვალე კრისტალური ნივთიერება; იყენებენ მცენარეთა შესაწამლავად, საღებავების დასამზადებლად.

შაბლი (ფრანგ.) - ფრანგული თეთრი ღვინო, რომელსაც აყენებენ პინოს ჯიშის ყურძნისაგან.

შაბლონი (გერმ.)

1) ნიმუში, რომლის მიხედვითაც ამზადებენ ერთნაირ ნაკეთობებს.

2) მოწყობილობა მზა ნაწარმის ფორმის შესამოწმებლად.

3) (გადატანით) ერთხელ და სამუდამოდ მიღებული ნიმუში, რომელსაც ბრმად მისდევენ; ტრაფარეტი, შტამპი.

4) არქიტექტურული დეტალის ნახაზი ნატურალური სიდიდისა.

შაბლონური - გაცვეთილი; ტრაფარეტული.

შაბო ფედერიკო - იტალიელი ისტორიკოსი (1901-1960 წწ).

შაბროლი კლოდ - ფრანგი კინორეჟისორი (დაიბადა 1930 წელს).

შაბროლი ჟან პიერ - ფრანგი მწერალი, წინააღმდეგობის მოძრაობის მონაწილე (დაიბადა 1925 წელს).

შაბურისძენი - ქართლის მთიანეთის წარჩინებული ფეოდალური საგვარეულო XIII-XV საუკუნეებში.

შაბუტი - ქვეწარმავალი ხმელეთის კუების ოჯახისა. გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკის ტროპიკულ ტყეებში.

შაგალი მარკ - ფრანგი ფერმწერი და გრაფიკოსი (1887-1985 წწ).

შაგვარი ენდრე - უნგრეთის ახალგაზრდობის მოძრაობის მოღვაწე (1913-1944 წწ).

შაგინიანი მარიეტა - რუსი მწერალი ქალი, წარმოშობით სომეხი (1888-1982 წწ).

შაგონარი - ქალაქი რუსეთში (ტუვის რესპუბლიკა).

შაგრენი (ფრანგ.) - საგანგებოდ გამოყვანილი რბილი ხორკლიანი ტყავი (ცხვრის, თხისა), რომელსაც თავისებური სახეები აქვს.

შაგრენის ტყავი - ონორე დე ბალზაკის რომანი (დაიწერა 1831 წელს).

შადი იოჰან ბაპტისტ - გერმანელი ფილოსოფოსი (1758-1834 წწ).

შადლი ბენჯადიდი - ალჟირის პოლიტიკური მოღვაწე (დაიბადა 1929 წელს).

შადოვი (გერმანული გამოთქმით შადო) იოჰან გოტფრიდ - გერმანელი მოქანდაკე (1764-1850 წწ).

შადოვი (გერმანული გამოთქმით შადო) ვილჰელმ - გერმანელი ფერმწერი (1788-1862 წწ).

შადრევანი

1) (სპარს.) - სითხის ნაკადი, რომელიც ზევით ამოდის მილიდან ან ხვრელიდან წნევის ძალით.

2) შადრევანი- სოფელი გაგრის შემოგარენში.

შადრინსკი - ქალაქი რუსეთის კურგანის ოლქში.

შადური ვანო - ლიტერატურათმცოდნე, მწერალი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1910-1990 წწ).

შავ - პირველი შემადგენელი ნაწილი რთული ფუძეებისა; ნიშნავს:

1) შავის შემცველს.

2) შავი ფერის რისამე მქონეს.

შავათი - ქალაქი უზბეკეთის ხორეზმის ოლქში.

შავანა - მწვერვალი, იხილე შანი.

შავანი ედუარ - ფრანგი სინოლოგი (1865-1918 წწ).

შავანი პიუვი დე - იხილე პიუვი დე შავანი.

შავანის ქედი - იხილე შანის ქედი.

შავარდენი (Falco pererinus) - მტაცებელი ფრინველი საშუალო ზომისა; გაწვრთნილს იყენებენ ნადირობაში.

შავბალახა (Leonurus guingue lobatas) - ერთწლოვანი მაღალი ბალახი ტუჩოსანთა ოჯახისა; იკეთებს ვარდისფერ პატარა ყვავილებს.

შავბატკნიანები - იხილე ყარა-ყოიუნლუ.

შავბედი - ცუდი ბედი, უბედობა, უბედურება.

შავბედობა - უბედობა, ბედუკუღმართობა, უბედურება.

შავბნელი

1) მეტად შავი, ბნელი.

2) ბოროტი, ავისმზრახველი, მძიმე, აუტანელი.

შავგვრემანი - მუქი, მოშავო ფერის კანისა და შავი თმის მქონე.

შაბედი - ცუდი ბედი; უბედობა, უბედურება.

შაველა - მდინარე ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში, ყვირილის მარცხენა შენაკადი.

შავგული - ჩაგრული, უბედური, ტანჯული გული.

შავგულიძე გიორგი - მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი, მოღვაწეობდა მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში (1910-1959 წწ).

შავგულიძე შოთა - ფეხბურთელი, მცველი. თამაშობდა თბილისის „დინამოში“ (1931-40). სსრკ უმაღლეს ლიგაში ჩაატარა 85 მატჩი. სსრკ ჩემპიონატების ორგზის მეორე (1939, 40) და მესამე (1936, შემოდგომა) პრიზიორი. სსრკ თასის გათამაშების ორგზის ფინალისტი (1936, 37). იყო თბილისის „დინამოს“ პირველი კაპიტანი სსრკ-ს ჩემპიონატებში, გუნდის უფროსი (1961-62). სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1912-1963 წწ).

შავ-და-უკუღმა - უბედურად და უკუღმართად.

შავეთი - იგივეა, რაც საიქიო.

შავერზაშვილი ალექსანდრე - კომპოზიტორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (დაიბადა 1919 წელს).

შავერზაშვილი თამარ - კომპოზიტორი, ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1901-1955 წწ).

შავ-ზაქარია - XI საუკუნის ქართველი კალიგრაფი; მოღვაწეობდა პალესტინაში.

შავთარა (Fumaria) - ერთწლოვანი ბალახი ყაყაჩოსებრთა ოჯახისა; იკეთებს ვარდისფერ ან წითელ ყვავილებს.

შავთელი იოანე - XII-XIII საუკუნეების ზღვარზე მოღვაწე ქართველი პოეტი.

შავი

1) ნახშირის ფერი; ამ ფერის საგანი. სამგლოვიარო ტანსაცმელი ამ ფერისა.

2) შედარებით მუქი ფერისა.

3) (გადატანით) ბოროტი, ავი, ცუდი.

4) ნასწორები ნაწერი, რომლიდანც ტექსტი სუფთად (თეთრად) უნდა გადაწერონ.

შავი არაგვი - იხილე გუდამაყრის არაგვი.

შავი ზღვა (ლათ. Pontus Euxinus - „ევქსინეს ზღვა“) - ატლანტის ოკეანის განაპირა ზღვა ევროპასა და აზიას შორის; ფართობი 420,3 ათასი კვ.კმ. საშუალო სიღრმე 1300 მეტრი. შავ ზღვას ესაზღვრება თურქეთი, ბულგარეთი, რუმინეთი, უკრაინა, რუსეთი და საქართველო.

შავი იანვარი (აზერბ. Qara Yanvar, ასევე ცნობილია როგორც შავი შაბათი ან იანვრის ხოცვა) - ბაქოში მშვიდობიან აზერბაიჯანელ მომიტინგეთა დარბევა საბჭოთა არმიის მიერ, 1990 წლის 20 იანვარს, რის შედეგადაც 130 ადამიანი დაიღუპა.

შავი კლდე

1) მთა ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონზე.

2) უღელტეხილი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, კახეთის კავკასიონზე.

3) იხილე ყარაყაია.

შავი მდინარე - იხილე და.

შავი მთა

1) მთა ახმეტის მუნიციპალიტეტში, პირიქითის ქედზე (3420 მეტრი).

2) მთა ბაღდათის და ახალციხის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე, მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე (სიმაღლე - 2435 მეტრი).

შავი მთები - იხილე ჩერნოგორა.

შავი სოფელი (ძაღლის სოფელი, ძაღლის უბანი) - თბილისის მიკროუბანი მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, ავლაბრის შემადგენელი ნაწილი, სასტუმრო „მეტეხი-პალასის“ უკანა მხარეს.

შავი ტბა

1) ტბა ონის მუნიციპალიტეტში, რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე.

2) ტბა ხულოს მუნიციპალიტეტში, არსიანის ქედის აღმოსავლეთი შტოქედის ჩრდილოეთ კალთაზე.

3) ტბა წალკის მუნიციპალიტეტში, ჭოჭიანის პლატოზე.

შავი ქვიშა - მთა ახმეტის მუნიციპალიტეტში, პირიქითის ქედის სამხრეთ კალთაზე.

შავიღელე

1) მდინარე ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, ლეხიდრის მარჯვენა შენაკადი.

2) მდინარე ხობის მუნიციპალიტეტში, ერთვის პალიასტომის ტბას.

შავიშვილი მიხეილ - მომღერალი და ლოტბარი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1890-1974 წწ).

შავიშვილი მიხეილ - არქიტექტორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1894-1958 წწ).

შავი წყალი

1) მდინარე ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თუშეთის ალაზნის მარცხენა შენაკადი.

2) მდინარე ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში, მეღრუკის მარცხენა შენაკადი.

შავი ჭირი (ჟამი) - ადამიანისა და ცხოველის მწვავე ინფექციური დაავადება.

შავკაბა (შავკაბახევი) - მდინარე ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დიდრიყის მარჯვენა შენაკადი.

შავკაბახევი - იხილე შავკაბა.

შავკაკალა - იგივეა, რაც სოინჯი.

შავკაპიტო - შავყურძნიანი ვაზის ჯიში; მტევანი დიდი აქვს, მსხვილმარცვალა, ღვინო მაგარი და გამძლე იცის.

შავკი აჰმად - არაბი მწერალი (ეგვიპტე) (1868-1932 წწ).

შავკი ბაღდადი - არაბი მწერალი (სირია) (დაიბადა 1928 წელს).

შავლაყაძე რობერტ - სპორტსმენი, მძლეოსანი (სიმაღლეზე ხტომა), 1960 წლის რომის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი და 1964 წლის ტოკიოს ოლიმპიადის მონაწილე (IV-V ადგილი). ევროპის ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1962), სსრკ ჩემპიონი (1964). საუკეთესო შედეგი - 217 სმ. სპორტის დამსახურებული ოსტატი (დაიბადა 1933 წელს).

შავლეგი (შავლეგა)

1) ძალიან მუქი, ლეგა.

2) შავი, შავგვრემანი.

შავლეგო

1) ქართული ხალხური პანტომიმური ხასიათის გაცეკვებული ქმედობა; სრულდება საფერხულო წყობის დროს.

2) ქართული ხალხური გმირულ-პატრიოტული სიმღერა მიძღვნილი სახალხო გმირის შალვა ახალციხელისადმი.

შავლიანები - სამეფო დინასტია „აფხაზთა სამეფოში“ (დასავლეთ საქართველოს სამეფო) დაახლოებით 868-887 წლებში.

შავლოვი ართურ - ამერიკელი ფიზიკოსი, 1981 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ნ. ბლომბერგენთან ერთად (დაიბადა 1921 წელს).

შავმიწა - შავი, ნოყიერი ნიადაგი.

შავნაბადა

1) მთა გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, თელეთის ქედზე.

2) მთა ჯავის მუნიციპალიტეტში, ყელის მთიანეთში.

3) მთა ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, მყინვარწვერის მასივის სამხრეთ ნაწილში, ორწვერის ქედზე.

შავრა

1) შავი ფერის ცხენი.

2) სოფლების ზედა შავრისა და ქვედა შავრის გავრცელებული სახელწოდება (ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი).

შავრაზმელი - მეფის რუსეთში - უკიდურესი რეაქციონერი, შოვინისტი, მონარქისტი.

შავრონა - მდინარე ჭიათურის და ზესტაფონის მუნიციპალიტეტებში, ბუჯის მარცხენა შენაკადი.

შავსაყდარი - სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში.

შავსოფელი - ქარელის მუნიციპალიტეტის წითელსოფლის ძველი სახელწოდება.

შავტუხა - მეტად შავგვრემანი, შავი.

შავტყე - ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტში.

შავულა - ყვინთია იხვის რამდენიმე სახეობის სახელწოდება.

შავფხა - თავთუხის ერთ-ერთი სახეობა; იკეთებს მუქად შეფერილ თავთავს.

შავქლიავი - ქლიავის ჯიში; ისხამს მსხვილ, მოშავო, ტკბილ ნაყოფს.

შავღელე - მდინარე ხობის მუნიციპალიტეტში, მუნჩიის ტოტი.

შავყურა - შავი ყურების მქონე (ძაღლი...).

შავ-შავი - საკმაოდ შავი.

შავშეთი - მხარე ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, ისტორიული მესხეთის ნაწილი, შემოსაზღვრულია არსიანის მთით, არტანუჯის კლდის მასივით და მდინარე ჭოროხით. სახელწოდება მოდის ამავე დასახელების დაბიდან, რომელიც მისი ადრინდელი ცენტრი იყო. IX საუკუნეში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია).

შავშეთის ქედი - ქედი შუახევის, ქედის და ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტებში, საქართველოს სამხრეთ მთიანეთში, თურქეთის საზღვარზე.

შავშვები - სოფელი გორის მუნიციპალიტეტში (შავშვების საკრებულო), მდებარეობს კვერნაქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ნატახტარი-გორის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 700 მეტრი, გორიდან 12 კილომეტრი.

შავშიქისწყალი - მდინარე ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, მარდეწელის სათავე.

შავშიწვერი - მთა ადიგენის მუნიციპალიტეტში, არსიანის ქედის აღმოსავლეთ შტოქედზე.

შავჩოხა (Lycopsis orientalis)

1) ერთწლოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა; აქვს ხაოიანი ღერო-ფოთოლი.

2) მოშავო ფერის სოკო; იჭმება.

შავწამალა (Scrophularia nodosa) - ფესვგამსხვილებული ბალახოვანი მცენარე; ხალხურ მედიცინაში ციმბირის წყლულის სამკურნალოდ ხმარობენ.

შავწყალა - მდინარე ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში, არეშის მარცხენა შენაკადი.

შავწყალა-ქვიშარა - მდინარე მესტიის მუნიციპალიტეტში, ენგურის მარცხენა შენაკადი.

შავწყაროსწყალი - მდინარე დმანისის მუნიციპალიტეტში, ხრამის მარჯვენა შენაკადი.

შავჭაწყალი - მდინარე ჯავის მუნიციპალიტეტში, ლიახვის მარჯვენა შენაკადი.

შავხალის ხანჯალი - სამღარიანი ხანჯალი ერთგვარი; აქვს ნახევრამდე ჯავარისებური ზოლები (იცოდნენ ფშავში, მთიულეთში).

შავჯაგა (Rhamnus pallasii) - დაბალი, ძირიდანვე ძალიან დატოტვილი ეკლიანი ბუჩქი; ისხამს წვნიან, კურკიან ნაყოფს, რომელიც არ იჭმება.

შათირი

1) (არაბ.) იგივეა, რაც შიკრიკი.

2) სოფელი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში.

შათირიშვილი კონსტანტინე (კოტე) - მსახიობი და რეჟისორი (1868-1921 წწ).

შაიბა (გერმ.)

1) საყელური (ქანჩის ქვეშ დასადებად).

2) ჰოკეის თამაშში - რეზინის დისკო, რომელსაც ყინულზე მიაცურებენ.

შაიბანი აბუ ნასრ ფათჰოლახან ქაშანი - ირანელი პოეტი (1830-1891 წწ).

შაიდა მუჰამად ქაზიმ - ავღანელი პოეტი (1727 - XVIII საუკუნის დასასრული).

შაიდემანი ფილიპ - გერმანიის სოციალ-დემოკრატიის მემარჯვენე ფრთის მოღვაწე (1865-1939 წწ).

შაითანი (არაბ.) - ავი სული, ეშმაკი ისლამში.

შაიენი (Cheyenne) - ქალაქი აშშ-ში, უაიომინგის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი (55 ათასი).

შაიმიევი მინტიმერ - რუსეთის თათრეთის რესპუპლიკის პრეზიდენტი 1992 წლიდან (დაიბადა 1937 წელს).

შაინა იუზეფ - პოლონელი მხატვარი, სცენოგრაფი, რეჟისორი (დაიბადა 1922 წელს).

შაინერი კრისტოფ - გერმანელი ასტრონომი, ფიზიკოსი და მათემატიკოსი (1575-1650 წწ).

შაინობა კაროლ - პოლონელი ისტორიკოსი, პუბლიცისტი, მწერალი (1818-1868 წწ).

შაიო (სლანა) - მდინარე ჩეხეთსა და უნგრეთში, მდინარე ტისას მარჯვენა შენაკადი.

შაირი (არაბ.)

1) თექვსმეტმარცვლიანი ოთხტაეპიანი ლექსი.

2) ლექსი ზოგადად.

3) სახელდახელოდ თქმული, გამკილავი შინაარსის, ჩვეულებრივ ოთხტაეპიანი ლექსი.

შაირობა - შაირის, ლექსის თხზვა.

შაიტახტი - იხილე შაჰტახტი.

შაიშმელაშვილი ივანე - გენერალ-მაიორი, მკვლევარი და მწერალი (1910-1990 წწ).

შაიშუნაგა - ძველინდური დინასტია (დაახლოებით ძვ.წ.აღ. 430 - 364 წწ).

შაკა მიკელე ფედერიკო - იტალიელი ფილოსოფოსი (1908-1995 წწ).

შაკი (Pondion haliaetus) - მტაცებელი ფრინველი საშუალო ზომისა; ბინადრობს წყალსატევების სანაპიროებზე, იკვებება თევზით.

შაკია (საკია) - უძველეს დროში ქშატრიების ოლიგარქიული რესპუბლიკა და ტომი ნეპალის ტერაების რაიონში.

შაკიაი - ქალაქი ლიტვაში, კაუნასიდან 65 კმ მანძილზე.

შაკიკი (არაბ.) - თავის ერთი მხარის დროგამოშვებით ტკივილი, გამოწვეული ტვინში სისხლის მიმოქცევის საშუალებით; ჰემიკრანია.

შაკირბაია ეკატერინე - აფხაზი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1907-1979 წწ).

შაკუნტალა - ინდუისტური მითოლოგიის გმირი ქალი, ერთგული მეუღლის იდეალი.

შაკუროვი სერგეი - რუსი მსახიობი (დაიბადა 1941 წელს).

შალაი იმრე - უნგრეთის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე (1897-1932 წწ).

შალალი - სქელი და მყრალი ნადენი წყლულისა (საბა).

შალამანდილი (შალვია გლუტინოსა) - მაღალი ბალახოვანი მცენარე ტუჩოსანთა ოჯახისა; აქვს ისრის მოყვანილობის წებოვანი, გრძელყუნწიანი ფოთლები; იკეთებს ყვითელ ყვავილებს.

შალამბერიძე ოთარ - პოეტი (დაიბადა 1932 წელს).

შალანდა (ფრანგ.)

  1. პატარა ბრტყელძირიანი გემი, რომელსაც იყენებენ რეიდზე მდგომი დიდი გემების დასატვირთავად და გადმოსატვირთავად, მიწის წასაღებად და სხვა.

  2. პატარა იალქნიანი თევზსაჭერი გემი.

შალაური - (ყოფილი შალვაური) - სოფელი თელავის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. სოფლის საკრებულოს ცენტრი. ზღვის დონიდან - 650 მეტრი, თელავიდან - 2 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2523 ადამიანი.

შალაფა (Sorghum halepense) - მრავალწლოვანი მაღალღეროიანი სარეველა ბალახი მარცვლოვანთა ოჯახისა; ნორჩობაში საქონლის საკვებია.

შალაშინი - სადურგლო იარაღი - ხის (რკინის) ბუდე შიგ ჩასმული ბრტყელი მჭრელი პირით; ხმარობენ ფიცრისა და მისთანების ზედაპირის სუფთად სათლელად.

შალახო - იუმორისტული ხასიათის ქალაქური ცეკვა; სრულდება მამაკაცთა მიერ.

შალგი (Brassica campestris ssp. cleifera) - ზეთოვანი მცენარე ჯვაროსანთა ოჯახისა.

შალგოტარიანი - ქალაქი ჩრდილოეთ უნგრეთში, ნოგრადის მედიეს ადმინისტრაციული ცენტრი (50 ათასი).

შალგრენი ჟან ფრანსუა - ფრანგი არქიტექტორი (1739-1811 წწ).

შალდამი (შალდაყი) - იგივეა, რაც შამბი.

შალე (ფრანგ.)

  1. შვეიცარიის მთებში - პატარა სოფლური სახლი.

  2. პატარა აგარაკი.

შალეული - სხვადასხვა შალი ერთობლივ.

შალეულობა - იგივეა, რაც შალეული.

შალვა ქსნის ერისთავი - ქსნის საერისთავოს ერისთავი, კახეთის 1659 წლის აჯანყების ერთ-ერთი მეთაური (გარდაიცვალა 1662 წელს).

შალვაური - თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ შალაურის ძველი სახელი.

შალთა

  1. ნამგლის მოყვანილობის რკინის დაკბილული იარაღი ბოსტნეულის გასამარგლავად; ზოგგან გარეთა მხარე მჭრელი აქვს.

  2. იგივეა, რაც ფუჩფუჩა.

შალი (ფრანგ.)

  1. მატყლის ქსოვილი.

  2. ქალის თბილი მოსასხამი (მოსახვევი) მატყლისაგან ნაქსოვი.

  3. ქალაქი რუსეთის ჩეჩნეთის რესპუბლიკაში (25 ათასი).

შალი ენდრიუ - ამერიკელი მედიკოსი, 1977 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი (დაიბადა 1926 წელს).

შალი კლიფორდ - ამერიკელი ფიზიკოსი, 1994 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ბ. ბროკჰაუზთან ერთად (დაიბადა 1915 წელს).

შალი მიშელ - ფრანგი მათემატიკოსი და მათემატიკის ისტორიკოსი (1793-1811 წწ).

შალიაპინი თედორე - ოპერის გამოჩენილი რუსი მომღერალი (ბანი) (1873-1938 წწ).

შალიე მარი ჟოზეფ - საფრანგეთის დიდი რევოლუციის მოღვაწე (1747-1793 წწ).

შალითა - საგნის ფორმის მიხედვით შეკერილი ქსოვილის (ტყავის და მისთანების) ჩამოსაცმელი - გაფუჭებისაგან (გაჭუჭყიანებისაგან) დასაცავად.

შალიკაშვილი ამირან - მსახიობი და რეჟისორი, პირველი ქართული პანტომიმური სპექტაკლის შემქმნელი 1965 წელს (დაიბადა 1939 წელს).

შალიკაშვილი ანა - ფერმწერი, გრაფიკოსი, მხატვარ-მულტიპლიკატორი, საქართველოს სახალხო მხატვარი (დაიბადა 1919 წელს).

შალიკაშვილი ვალერიან - მსახიობი, რეჟისორი, დრამატურგი (1874-1919 წწ).

შალიკაშვილი კოკოლა ვარაზის ძე - XVI საუკუნის II ნახევრის მესხი ფეოდალი.

შალიკიანთკარი - სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ანანურის თემის საკრებულო), ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე არყალას (მთიულეთის არაგვის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან - 1000 მეტრი, დუშეთიდან - 26 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 77 კაცი.

შალიკოვი პეტრე - ქართული წარმოშობის რუსი მწერალი (1767-1852 წწ).

შალიუკი პაულ - გერმანელი მწერალი (1922-1976 წწ).

შალნარევი - რასაც მატყლი ურევია.

შალონ-სიურ-მარნი - ქალაქი საფრანგეთში, მარნის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი (50 ათასი).

შალონ-სიურ-სონი - ქალაქი საფრანგეთის ჩრდილოეთ ნაწილში (60 ათასი).

შალუტაშვილი ნადეჟდა - თეატრმცოდნე, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (დაიბადა 1918 წელს).

შალშავი - იგივეა, რაც მოცვი.

შალჩინინკაი - ქალაქი ლიტვაში.

შამადავლე დადიანი - ოდიშის ერისთავი 1470-74 წლებში.

შამადელა - სოფელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში.

შამათავა - სოფელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში.

შამათავა პეტრე - პუბლიცისტი, სცენარისტი, ჟურნალისტი (1911- ).

შამათი (სპარს.-არაბ. - შაჰ მათ - მეფე მკვდარია) - ჭადრაკში ისეთი მდგომარეობა, როდესაც ერთ-ერთი მხარის მეფეს აღარ შეუძლია თავდაცვა მოწინააღმდეგის ქიშისაგან (ნიშნავს წაგებას).

შამაია (სპარს.) (Chalcalburnus chalcoides) - თევზი კობრისებრთა ოჯახისა; ბინადრობს კასპიის, შავსა და აზოვის ზღვებში და მათ შენაკადებში.

შამანაძე ნოდარ - მწერალი (დაიბადა 1930 წელს).

შამანი

  1. უდედო, დაუდუღებელი, ტკბილი, სუსტი ღვინო (იციან ქართლსა და კახეთში).

  2. ბოლოს გადმოსული სუსტი არაყი (ქართლსა და ხევსურეთში).

  3. შავი ჩირქნარევი სისხლი.

  4. შამანი (ტუნგუს. - მანჯურ.) - ზოგ ხალხში - კულტის მსახური, ჯადოქარი, ექიმბაში.

შამანიზმი (შამანობა) - ჩრდილოეთ და შუა აზიის, ამერიკის, აფრიკის და სხვა ქვეყნების ზოგ ხალხში - რელიგიის ფორმა, ავი და კეთილი სულების კულტი.

შამაში - ასრულ-ბაბილონურ რელიგიასა და მითოლოგიაში - მზის ღვთაება.

შამაშ-შუმუქინი (სამუგენი, საოსდუქინოსი) - ბაბილონის მეფე ძვ.წ.აღ. 667-648 წლებში.

შამბალა (ვაშამბალა, შამბაა) - ტანზანიაში მცხოვრები ხალხი.

შამბალეთი - მდინარე შუახევის მუნიციპალიტეტში, მოდულისწყლის მარჯვენა შენაკადი.

შამბალილა (Trigonella feonum graccum) - ერთწლოვანი მცენარე პარკოსანთა ოჯახისა; ცხოველთა საკვებია.

შამბერი - ქალაქი საფრანგეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ისტორიულ ოლქ სავოიის და დეპარტამენტ სავოიის ადმინისტრაციული ცენტრი (55 ათასი).

შამბერიერი (ფრანგ.) - გრძელი მათრახი, შოლტი, რომელსაც იყენებენ ცირკში, მანეჟზე.

შამბერლანი შარლ ედუარ - ფრანგი ქიმიკოსი და ბაქტერიოლოგი (1851-1908 წწ).

შამბი - მაღალი და მსხვილი ბალახი.

შამბიანი

1) იგივეა, რაც შამბნარი.

2) მთა ნინოწმინდის და წალკის მუნიციპალიტეტებში, ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე (2882 მეტრი).

შამბიეთი - სოფელი ცხინვალის მუნიციპალიტეტში.

შამბნარი - შამბით დაფარული ადგილი.

შამბორი ანრი - ბორდოს ჰერცოგი, ბურბონთა დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი (1820-1883 წწ).

შამგონა - სოფელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში.

შამთა - სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში.

შამილი - კავკასიის მთის (დაღესტანი, ჩეჩნეთი) დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის მეთაური 1834-59 წლებში (1797-1861 წწ).

შამირი იცხაკ - ისრაელის პრემიერ-მინისტრი 1983-84 და 1986-92 წლებში (დაიბადა 1915 წელს).

შამისო ადელბერტ ფონ - გერმანელი მწერალი და მეცნიერი-ბუნებისმეტყველი (1781-1838 წწ).

შამოზიტი (ფრანგ.) - მინერალი ფენოვანი სილიკატების კლასისა; მნიშვნელოვანი რაოდენობით შეიცავს რკინას.

შამონი - ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ საფრანგეთში, სავოიის ალპებში, ტურიზმის ცენტრი, ზამთრის პირველი ოლიმპიური თამაშების დედაქალაქი 1924 წელს.

შამოტი (გერმ.) - მაღალი ტემპერატურის პირობებში გამომწვარი ცეცხლგამძლე თიხა ან კაოლინი.

შამპანი - ისტორიული ოლქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ საფრანგეთში.

შამპანიზაცია - ღვინის გაჯერება ნახშირმჟავა გაზით (მეორედ დადუღების საშუალებით).

შამპანისტი - შამპანურის დამზადების სპეციალისტი, მეღვინე.

შამპანური (ფრანგ.) - მშხეფარე ღვინო, რომელიც გაჯერებულია ნახშირმჟავა გაზით (საფრანგეთის პროვინციის Champagne-ს სახელის მიხედვით).

შამპეინი - ქალაქი აშშ-ს ილინოისის შტატში.

შამპენი ფილიპ დე - ფრანგი ფერმწერი (1602-1674 წწ).

შამპინიონი (ფრანგ.) - ქამასოკო.

შამპინი-სიურ-მარნი - ქალაქი საფრანგეთის ვალ-დე-მარნის დეპარტამენტში.

შამპლენი სამიუელ - ფრანგი კარტოგრაფი, კანადისა და აშშ-ს ჩრდილო-აღმოსავლეთის მკვლევარი (1567-1635 წწ).

შამპლენი - ტბა აშშ-სა და კანადაში (სიღრმე 183 მეტრი).

შამპოლიონი ჟან ფრანსუა - ფრანგი ისტორიკოსი, ეგვიპტოლოგიის ფუძემდებელი (1790-1832 წწ).

შამპუნი (ინგლ.) - თხევადი ან ფხვიერი თავსაბანი საპონი.

შამს ალ-დინ ილთუთმიში - დელის სასულთნოს მმართველი (1211-1236 წწ).

შამსონი ანდრე - ფრანგი მწერალი (1900-1983 წწ).

შამუგია პაატა - სპორტული ტანვარჯიში. მსოფლიოს თასის მფლობელი ბჯენით ხტომაში (1975), მსოფლიოს ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი გუნდურ ჩათვლაში (1974), სსრკ რვაგზის ჩემპიონი (1973-77 წწ - მრავალჭიდსა და ცალკეულ იარაღებზე), სსრკ თასის გათამაშებაში გამარჯვებული (1973) (დაიბადა 1952 წელს).

შამუნი ქამილ - ლიბანის პრეზიდენტი 1952-55 წლებში (1900-1985 წწ).

შამურათოვა აიმხან - ყარაყალპაკეთის მსახიობი ქალი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (დაიბადა 1917 წელს)

შამურამიტი (ბერძნ. სემირამიდა) - ასურეთის დედოფალი ძვ.წ.აღ. IX საუკუნეში.

შამფორი სებასტიან როკ ნიკოლა - ფრანგი მწერალი (1740-1794 წწ).

შამფრიანი სიმონ - პოეტი (დაიბადა 1925 წელს).

შამფური - ხის ან რკინის წვეტიანი ღერო, რომლითაც წვავენ ხორცს (მწვადს).

შამქორი - ქალაქი აზერბაიჯანში (30 ათასი).

შამქორის ბრძოლა

  1. 1198 წლის 1 ივნისს ბრძოლა საქართველოს ლაშქრისა აზერბაიჯანის ათაბაგის აბუ ბაქრის ჯარის წინააღმდეგ, რომელიც ქართველთა გამარჯვებით დასრულდა.

  2. 1824 წლის 3 სექტემბერს ერთ-ერთი დიდი ბრძოლა ირანის არმიასა და რუსეთის ჯარებს შორის; ირანელების დამარცხებამ განაპირობა რუსეთის პოზიციის გამაგრება ამიერკავკასიაში.

შამშიადადი - ასურეთის მეფეთა სახელი, რომლებიც ძვ.წ.აღ. XIX-IX საუკუნეებში მეფობდნენ.

შამშიევი ბოლოთბეგ - ყირგიზი კინორეჟისორი, სცენარისტი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (დაიბადა 1941 წელს).

შამხალი (შავქალი, შაუხალი) - ყუმუხების, ლაკების, დარგუელების მმართველთა ტიტული დაღესტანში XII საუკუნის დასასრულიდან.

შანა - რაიმე ნივთი (უპირატესად ლითონისა), რომელსაც შეულოცავდნენ ხოლმე (ან მაჯაზე) აბამდნენ ვითომდა ავი თვალისაგან (ავი სულისაგან) დასაცავად.

შანავარი - ჭკვიანი საქონელი.

შანდაკი

  1. ვაკე, მოსუფთავებული ადგილი.

  2. ბათქაშის მოსასწორებელი, მოსაპირკეთებელი იარაღი.

შანდალი (არაბ.-სპარს.) - სანთლის ჩასადგმელი; სასანთლე.

შანდონი - მდინარე ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, არმხის შენაკადი.

შანდორი - ლითონის, რკინაბეტონის ან ხის კოჭი. ასეთ კოჭებს იყენებენ წყალგამშვები ნახვრეტების გადასაკეტად ჰიდროტექნიკურ ნაგებობებში, სარწყავ, დასაშრობ, გამწყლოვანებელ და სხვა სისტემებში.

შანდუნი

  1. ნახევარკუნძული ყვითელ ზღვაში (ჩინეთი).

  2. პროვინცია აღმოსავლეთ ჩინეთში.

შანელი გაბრიელ (კოკო) - ფრანგი-მოდელიორ-დიზაინერი (1883-1971 წწ).

შანთი - სხეულის ამოსაწვავი, დასადაღავი გახურებული რკინა.

შანი (შავანა)

  1. მწვერვალი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, ხდის მთათა ჯგუფში.

  2. ნაციონალური ოლქი მიანმაში.

შანი ბენ (ბენჯამენ) - ამერიკელი ფერმწერი და გრაფიკოსი (1898-1969 წწ).

შან იანი - ჩინეთის სახელმწიფო მოღვაწე და რეფორმატორი (ძვ.წ.აღ. 390 - 338 წწ).

შანის მთიანეთი - მდებარეობს მიანმაში, ლაოსში, ტაილანდსა და ჩინეთში.

შანის ქედი (შავანის მთიანეთი) - ქედი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის ჩრდილოეთი შტოქედი.

შანიძე აკაკი - დიდი ქართველი ენათმეცნიერი, აკადემიკოსი, თბილისის უნივერსიტეტის ერთ-ერთი დამაარსებელი (1887-1987 წწ).

შანიძე ალექსანდრე - პოეტი (1907-1990 წწ).

შანიძე დიმიტრი (დიტო) - სპორტსმენი (ძალოსნობა, 60 კგ), 968 წლის მეხიკოსა და 1972 წლის მიუნხენის ოლიმპიური თამაშების მეორე პრიზიორი. მსოფლიოს ჩემპიონი (1973) და მეორე პრიზიორი (1974). მსოფლიოს ჩემპიონატში აკვრაში მოიგო მცირე ოქროს მედალი (1969). ევროპის ჩემპიონი (1972) და ოთხგზის მეორე პრიზიორი (1968, 69, 71, 74). ევროპის ჩემპიონატებში მოგებული აქვს სამი მცირე ოქროს მედალი (1972 - ატაცსა და აკვრაში, 1973 - აკვრაში). სსრკ ექვსგზის ჩემპიონი (1969-74) და ორგზის მეორე პრიზიორი (1968, 75). დამყარებული აქვს მსოფლიოს სამი რეკორდი: ორი აკვრაში - 153,5 კგ (1971), 156,0 კგ (1972) და ერთი სამჭიდში - 402,5 კგ (1972). სპორტის დამსახურებული ოსტატი (დაიბადა 1937 წელს).

შანკარა - ინდოელი რელიგიის ფილოსოფოსი და პოეტი (ვარაუდით 788 - 820 წწ).

შანკევანი - სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში (საგურამოს თემის საკრებულო), საგურამოს ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან - 880 მეტრი, მცხეთიდან - 16 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 95 კაცი.

შანკრი (ფრანგ.) - რბილი შანკრი - გადამდები ვენერული დაავადება. მაგარი შანკრი - სიფილისით დაავადების პირველი ხილული ნიშანი - დასნებოვნების ადგილზე განვითარებული წყლული.

შანმელე მარი - ფრანგი მსახიობი, პირველი შემსრულებელი როლებისა რასინის ტრაგედიებში (1642-1698 წწ).

შანონი - ირლანდიის ყველაზე დიდი მდინარე, ერთვის ატლანტის ოკეანეს (სიგრძე - 368 კილომეტრი).

შანსი

  1. პროვინცია ჩრდილოეთ ჩინეთში.

  2. (ფრანგ.) - რისამე განხორციელების, რაიმე წარმატების შესაძლებლობა.

შანსონეტი (ფრანგ.)

  1. პატარა სიმღერა თამამი, ხშირად უხამსი შინაარსის.

  2. ასეთი სიმღერების შემსრულებელი ქალი, რომელიც გამოდის კაფეშანტანში.

შანსონი (ფრან.)

  1. ფრანგული სიმღერა, უპირატესად ხალხური.

  2. საესტრადო ჟანრის სიმღერა, რომელსაც შანსონიე ასრულებს.

შანსონიე (ფრანგ.) - საესტრადო ჟანრის სიმღერის შემსრულებელი (საფრანგეთში).

შანტაჟი (ფრანგ.) - სახელის გამტეხი ფაქტების (ნამდვილისა თუ მოგონილის) გამომჟღავნების მუქარა და ამ გზით გამოძალვა ფულისა ან ქონებისა.

შანტაჟისტი (ფრანგ.) - პირი, რომელიც შანტაჟს ეწევა.

შანტი - ქალაქი საფრანგეთის უაზის დეპარტამენტში.

შანტიჩი ალექსა - სერბი პოეტი (1868-1924 წწ).

შანტოუ (სვატოუ) - ქალაქი ჩინეთის გუანდუნის პროვინციაში (580 ათასი).

შანფარა - ისლამამდელი არაბი პოეტი (გარდაიცვალა VI საუკუნის დასაწყისში).

შანფლერი (ნამდვილი სახელი და გვარი ჟიულ ფრანსუა ფელიქს იუსონი) - ფრანგი მწერალი (1821-1889 წწ).

შანშიაშვილი სანდრო - პოეტი, დრამატურგი (1888-1979 წწ).

შანშიაშვილი ცისია - ფერმწერი (დაიბადა 1921 წელს).

შანშოვანი ზურაბ - XVIII საუკუნის I ნახევრის ქართველი გრამატიკოსი, ქართულად დაწერილი ქართული ენის გრამატიკის პირველი ავტორი.

შანხაი - ქალაქი ჩინეთის აღმოსავლეთ ნაწილში, დამოუკიდებელი ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი, ქვეყნის უდიდესი პორტი (13,4 მილიონი).

შანხაიგუანი - ქალაქი ჩინეთის ხებეის პროვინციაში.

შაოგუანი - ქალაქი ჩინეთის გუანდუნის პროვინციაში.

შაოიანი (ბაოცინი) - ქალაქი ჩინეთის ხუნანის პროვინციაში.

შაოსინი - ქალაქი ჩინეთის ჯეძიანის პროვინციაში (180 ათასი).

შაორა - მდინარე ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, ერთვის შაორის წყალსაცავს.

შაორი

  1. მთა ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, სამსრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე.

  2. (შაშკა) მდინარე ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, ერთვის ფარავნის ტბას.

შაორის ქვაბული - ქვაბული ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე.

შაორის წყალსაცავი - წყალსაცავი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, შაორის ქვაბულში.

შაოსინი - ქალაქი აღმოსავლეთ ჩინეთში (180 ათასი).

შაპერი კარლ - გერმანიისა და საერთაშორისო მუშათა მოძრაობის მოღვაწე (1812-1870 წწ).

შაპიროგრაფი - მოწყობილობა ტექსტის ბეჭდურად გამრავლებისათვის სასტამბო ანაწყობის გამოუყენებლად; გაუმჯობესებული ჰექტოგრაფი.

შაპიტო (ფრანგ.) - ბრეზენტის კარავი, სადაც საცირკო წარმოდგენები იმართება; მოძრავი ცირკი, რომელიც წარმოდგენებს ასეთ კარავში მართავს.

შაპლენი ჟან - ფრანგი მწერალი, ლიტერატურის თეორიტიკოსი (1595-1674 წწ).

შაპო (ფრანგ.) - შლაპა.

შაპოვალოვი იგორ - ბალეტის რუსი მსახიობი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (დაიბადა 1945 წელს).

შაპორინი იური - რუსი კომპოზიტორი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1887-1966 წწ).

შაპოშნიკოვი ევგენი - რუსი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე, ავიაციის მარშალი, 1991 წელს სსრკ თავდაცვის მინისტრი, 1991-93 წლებში დსთ-ს შეიარაღებული ძალების მხედართმთავარი (დაიბადა 1942 წელს).

შაპურ I - სასანიანთა სახელმწიფოს მეფე 222-272 წლებში (გარდაიცვალა 272 წელს).

შაპურ II - სასანიანთა სახელმწიფოს მეფე 309 წლიდან (გარდაიცვალა 379 წელს).

შარა (სპარს.) (შარაგზა) - იგივეა, რაც გზატკეცილი.

შარაბანი (ფრანგ.)

  1. ოთხთვლიანი ღია ეტლი, რომელშიც რამდენიმე რიგად არის ადგილები.

  2. ერთცხენიანი ორთვალა ეტლი; კაბრიოლეტი.

შარაბიძე (მინაიჩევა) გალინა - სპორტული ტანვარჯიში. 1952 წლის ჰელსინკის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი გუნდურ ჩათვლაში, მეორე და მესამე პრიზიორი საგნით ჯგუფურ ვარჯიშსა და ბჯენით ხტომებში, მსოფლიოს ჩემპიონი გუნდურ შეჯიბრებაში და მეორე პრიზიორი საგნით ჯგუფურ ვარჯიშში (1954), სსრკ ჩემპიონი დვირზე ვარჯიშში (1953), 1953 წლამდე გამოდიოდა მოსკოვის სახელით. სპორტის დამსახურებული ოსტატი (დაიბადა 1929 წელს).

შარაბიძეები - სოფელი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში.

შარაგასი - ქართლის მეფის მითრიდატე II-ის (I საუკუნის 70-იანი წწ) პიტიახში.

შარადა (ფრანგ.) - თამაში-გამოცანა, რომელშიც ჩაფიქრებული სიტყვა დაყოფილია ნაწილებად და თითოეულ ნაწილს აქვს დამოუკიდებელი მნიშვნელობა.

შარავანდედი - იგივეა, რაც შარავანდი.

შარავანდი (სპარს.)

  1. სხივი, შუქი, ბრწყინვალება.

  2. სამეფო გვირგვინი, მსგავსი სხივთა (საბა).

შარავი - იგივეა, რაც შალალი.

შარავი (მეტსახელი მარზანი) ბალდუუგინ - მონღოლი ფერმწერი (1869-1939 წწ).

შარალიევი ბორისლავ - ბულგარელი კინორეჟისორი (დაიბადა 1922 წელს).

შარანტა - მდინარე საფრანგეთის დასავლეთ ნაწილში, ერთვის ბისკაის ყურეს (სიგრძე - 360 კილომეტრი).

შარანტი - დეპარტამენტი საფრანგეთში.

შარა-შარა - შარაზე, გზა-გზა.

შარაშიძე შალვა - საზოგადო მოღვაწე, მწერალი, მთარგმნელი, პედაგოგი (1880-1934 წწ).

შარახევი

  1. მდინარე დუშეთის და თიანეთის მუნიციპალიტეტებში, შარახეულის მარჯვენა შენაკადი.

  2. სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (მაღაროსკარის თემის საკრებულო), ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე შარახევის (ფშავის არაგვის მარცხენა შენაკადი) ზემოეთში. ზღვის დონიდან - 1580 მეტრი, დუშეთიდან - 32 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 15 კაცი.

  3. სოფლების ზემო შარახევის და ქვემო შარახევის გავრცელებული სახელწოდება (თიანეთის მუნიციპალიტეტი).

შარახეული - მდინარე დუშეთის და თიანეთის მუნიციპალიტეტებში, ფშავის არაგვის მარცხენა შენაკადი.

შარახვეტია - უსაქმუროდ მოსიარულე, მოყიალე.

შარბათი (არაბ.) - შაქრისა და ხილის წვენით დამზადებული ტკბილი სასმელი.

შარგოროდი - ქალაქი უკრაინის ვინიცის ოლქში.

შარგუნი - ქალაქი უზბეკეთის სურხანდარიის ოლქში.

შარდენი ჟან - ფრანგი მოგზაური, იუველირი და ძვირფასი ქვებით მოვაჭრე; 1672-73 წლებში იმოგზაურა საქართველოში (1643-1713 წწ).

შარდენი ჟან ბატისტ სიმეონ - ფრანგი ფერმწერი (1699-1779 წწ).

შარდი - თირკმელებით გამოყოფილი სითხე, რომელიც შეიცავს ორგანიზმისთვის მავნე ნივთიერებებს.

შარდომეთი - სოფელი ონის მუნიციპალიტეტში.

შარდსადენი - შარდის ბუშტიდან შარდის გამოსასვლელი მილი.

შარეულა

  1. მთა ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე.

  2. მდინარე ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, რიონის მარცხენა შენაკადი (სიგრძე - 22 კილომეტრი).

შარვალი - წელქვევით ჩასაცმელი ტოტებიანი გარეთა სამოსი.

შარვაშიძე

1) აფხაზეთის მთავარი 1821-22 წლებში.

2) აფხაზეთის მთავარი XVII საუკუნის დასასრულს.

3) აფხაზეთის მმართველი XVIII საუკუნის შუა წლებში.

შარვაშიძე (შარვაშიძე-ჩაჩბა) ალექსანდრე - ფერმწერი, გრაფიკოსი, თეატრის მხატვარი (1867-1968).

შარვაშიძე გიორგი - აფხაზი პოეტი, დრამატურგი, პუბლიცისტი (1846-1918 წწ).

შარვაშიძე ზურაბ - აფხაზეთის მთავარი XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში.

შარვაშიძე კონსტანტინე - აფხაზი საზოგადო მოღვაწე (1813-1883 წწ).

შარვაშიძე ლევან - სამურზაყანოს მფლობელი XVIII საუკუნის II ნახევარში.

შარვაშიძე მანუჩარ - სამურზაყანოს მმართველი (გარდაიცვალა 1813 წელს).

შარვაშიძე მიხეილ (ჰამუთ-ბეგი) - აფხაზეთის უკანასკნელი მთავარი 1822-64 წლებში (1811-1865 წწ).

შარვაშიძე მურზაყან - სამურზაყანოს მფლობელი XVIII საუკუნის დასაწყისში.

შარვაშიძე პუტო - აფხაზეთის მთავარი XVII საუკუნის I მესამედში.

შარვაშიძე როსტომ - ბზიფის აფხაზეთის მთავარი XVII საუკუნის დასასრულს.

შარვაშიძე სარეხ (სორეხ) - აფხაზეთის მთავარი XVII საუკუნის 70-80-იან წლებში.

შარვაშიძე საფარ ალი-ბეგ, გიორგი - აფხაზეთის მთავარი 1810-21 წლებში.

შარვაშიძე სეტემან - აფხაზეთის მთავარი XVII საუკუნის I ნახევარში.

შარვაშიძე სუსტარ - აფხაზეთის მთავარი XVII საუკუნის 50-60-იან წლებში.

შარვაშიძე ქეილაშ აჰმედ-ბეგ (ქელეშ-ბეი) - აფხაზეთის მთავარი XVIII საუკუნის 80-იანი წლებიდან.

შარვაშიძე ყვაპუ - აფხაზეთის მთავრის ზეგნაყის უფროსი ვაჟი.

შარვაშიძე ხუტუნია - სამურზაყანოს მფლობელი XVIII საუკუნის შუა წლებში (გარდაიცვალა 1757 წელს).

შარვაშიძე ჯიქეშია - ზეგნაყ შარვაშიძის მეორე შვილი.

შარვაშიძეები (შერვაშიძე, აფხაზურად ჩაჩბა, მეგრულად შარაშია) - მთავართა საგვარეულო ფეოდალურ აფხაზეთში.

შართლამა (შართილამა) - წერილობითი პირობა („პირობის წიგნი“), ხელშეკრულება ძველ საქართველოში.

შარი

1) რისამე დაწამება, დაბრალება უსიამოვნების მიყენების მიზნით. ცილისწამება.

2) დავიდარაბა, უსიამოვნება.

3) იგივეა, რაც კვალი.

4) მწკრივი (ვაზისა, ხეხილისა...).

5) მდინარე ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში, ჩადსა და კამერუნში, ერთვის ჩადის ტბას (სიგრძე - 1450 კილომეტრი).

შარი რენე - ფრანგი პოეტი (1907-1988 წწ).

შარია - ქალაქი რუსეთის კოსტრომის ოლქში.

შარიათი (არაბ.) - მუსლიმანურ სახელმწიფოებში - მუსლიმანური ფეოდალური სამართლის რელიგიურ და იურიდიულ ნორმათა ერთობლიობა.

შარიანი - შარის მოყვარული.

შარიაჟი (ფრანგ.) - დედამიწის ტექტონიკური საფარველი.

შარიერი იზაბელ ანეს ელიზაბეტ დე - ჰოლანდიური წარმოშობის შვეიცარიელი მწერალი ქალი (1740-1805 წწ).

შარითაუ - მთა კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე ცხენისწყლის სათავეებში (3707 მეტრი).

შარიპუტრა - ბუდისტურ მითოლოგიაში - ბუდას ერთ-ერთი უახლოესი მოსწავლე.

შარირი სუტან - ინდონეზიის პოლიტიკური მოღვაწე (1909-1966 წწ).

შარისთავი - შარის ატეხის მოყვარული.

შარისწყალი - მდინარე ქობულეთის მუნიციპალიტეტში, ჩოლოქის მარჯვენა შენაკადი.

შარიფი (არაბ.) - მუსლიმანურ ქვეყნებში - მაჰმადის შთამომავალთა საპატიო წოდებულება.

შარიფი აზიზ - ერაყის საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე (1904-1990 წწ).

შარიფი ომარ (ნამდვილი სახელი მიშელ დიმიტრი შაჰლუბი) - ამერიკელი მსახიობი, წარმოშობით ეგვიპტიდან (დაიბადა 1931 წელს).

შარიფოვა ფარიდა - ყაზახი მსახიობი ქალი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (დაიბადა 1936 წელს).

შარიფუდინი ამირ - ინდონეზიის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი და კომუნისტური მოძრაობის მოღვაწე (1907-1948 წწ).

შარიშური - ფოთლების, აბრეშუმის ქსოვილისა და მისთანების რხევის ხმა.

შარკავი აბდ ალ-რაჰმან - არაბი მწერალი, დრამატურგი, პოეტი, საზოგადო მოღვაწე (ეგვიპტე) (1921-1987 წწ).

შარკი ლორენს ლუის - ავსტრალიისა და საერთაშორის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე (1898-1967 წწ).

შარკო ჟან ბატისტ - ფრანგი პოლარეთის მკვლევარი (1867-1936 წწ).

შარკო ჟან მარტენ - ფრანგი ექიმი (1825-1893 წწ).

შარლ II მელოტი - დასავლეთის ფრანკთა სახელმწიფოს მეფე (823-877 წწ).

შარლ III მსუქანი - აღმოსავლეთის ფრანკთა (876-887 წწ) და დასავლეთის ფრანკთა (884-887 წწ) მეფე (839-888 წწ).

შარლ III (მოსულელო) - საფრანგეთის მეფე (879-929 წწ).

შარლ V (ბრძენი) - საფრანგეთის მეფე (1338-1380 წწ).

შარლ VI (შლეგი) - საფრანგეთის მეფე (1368-1422 წწ).

შარლ VII - საფრანგეთის მეფე (1403-1461 წწ).

შარლ VIII - საფრანგეთის მეფე (1470-1498 წწ).

შარლ IX - საფრანგეთის მეფე (1550-1574 წწ).

შარლ X - საფრანგეთის მეფე (1757-1836 წწ).

შარლ I ანჟუელი - სიცილიისა და ნეაპოლის სამეფოების მეფე (1226-1285 წწ).

შარლატანი (ფრანგ.) - ადამიანი, რომელიც რისამე მცოდნედ ასაღებს თავს; მატყუარა, თაღლითი.

შარლახი (ფრანგ.) - ხასხასა წითელი საღებავი.

შარლერუა - ქალაქი ბელგიის ენის პროვინციაში (210 ათასი).

შარლ გულადი - შაროლის გრაფი ბურგუნდიის ჰერცოგი 1467 წლიდან (1433-1477 წწ).

შარლ ორლეანელი - ფრანგი პოეტი (1394-1465 წწ).

შარლემანი იოსებ - გრაფიკოსი, ფერმწერი, თეატრის მხატვარი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1880-1957 წწ).

შარლიე კარლ ვილჰელმ ლუდვიგ - შვედი ასტრონიმი (1862-1934 წწ).

შარლოტა-ამალია - ქალაქი ვირჯინის კუნძულებზე, აშშ-ს სამფლობელოს ადმინისტრაციული ცენტრი და მთავარი ნავსადგური.

შარლოტი - ქალაქი აშშ-ს ჩრდილოეთ კაროლინის შტატში (340 ათასი, გარეუბნებით - 1 მილიონი).

შარმა რაკეშ - ინდოეთის რესპუბლიკის კოსმონავტი (დაიბადა 1949 წელს).

შარმა რამ რაშან - ინდოელი ისტორიკოსი (დაიბადა 1920 წელს).

შარმიანი - სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ქვეშეთის თემის საკრებულო), მდინარე ხადისწყლის (მთიულეთის არაგვის აუზი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან - 1500 მეტრი, დუშეთიდან - 62 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 3 კაცი.

შარნჰორსტი გერჰარდ იოჰან დავიდ - პრუსიის სახელმწიფო მოღვაწე (1755-1813 წწ).

შარონი არიელ - ისრაელის პრემიერ-მინისტრი 2001 წლიდან (დაიბადა 1928 წელს).

შარონი - ფრანგი ფილოსოფოსი და თეოლოგი (1541-1603 წწ).

შაროხევი - მდინარე ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში, ალაზნის მარცხენა შენაკადი (სიგრძე - 24 კილომეტრი).

შარპაკი ჟორჟ - ფრანგი ქიმიკოსი, 1992 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი (დაიბადა 1924 წელს).

შარპანტიე გიუსტავ - ფრანგი კომპოზიტორი (1860-1956 წწ).

შარპეი - ჩინეთში გამოყვანილი ძაღლის ჯიში.

შარპი უილიამ - ამერიკელი ეკონომისტი, 1990 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ხ.მარკოვიცთან და მ.მილერთან ერთად (დაიბადა 1934 წელს).

შარპი ფილიპ - ამერიკელი ბიოლოგი, 1993 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი რ. რობერტსთან ერთად (დაიბადა 1944 წელს).

შარ-პლანინი - ქედი იუგოსლავიაში.

შარპლესი ბარი - ამერიკელი ქიმიკოსი, 2001 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი (დაიბადა 1941 წელს).

შარჟი (ფრანგ.) - ვისიმე ან რისამე სატირული ან იუმორისტული გამოსახულება, რომელშიც დაცულია გარეგნული მსგავსება და კარიკატურულად არის შეცვლილი და ხაზგასმული ყველაზე უფრო დამახასიათებელი ნიშნები, თვისებები.

შარტავა ჟიული - პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი, გმირულად დაიღუპა აფხაზეთის ომში (1944-1993 წწ).

შარტიე ალენ - ფრანგი პოეტი (დაახლოებით 1385-1433 წწ).

შარტრეზი (ფრანგ.) - ერთგვარი ლიქიორი.

შარტრი - ქალაქი საფრანგეთში, ერისა და ლუარის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი (80 ათასი).

შარუნი ჰანს ბერნჰარდ - გერმანელი არქიტექტორი (1893-1972 წწ).

შარფი - თავზე ან ყელზე მოსახვევი ვიწრო, მოგრძო ქსოვილი.

შარფი ერვინ - ავსტრიის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე (1914-1995 წწ).

შარშან - გასულ წელს, ერთი წლის წინათ.

შარშანდელი - რაც შარშან იყო, რაც შარშან მოხდა.

შარშანწინ - შარშანდელი წლის წინა წელს.

შარშანწინდელი - რაც შარშანწინ იყო, რაც შარშანწინ მოხდა.

შარჯა - ქალაქი არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში, ამავე სახელწოდების საამიროს ადმინისტრაციული ცენტრი.

შასერიო თეოდორ - ფრანგი ფერმწერი (1819-1856 წწ).

შასი (ფრანგ.)

1) სხვადასხვა მანქანის, მექანიზმის, მოწყობილობის ჩარჩო ან საფუძველი.

2) თვითმფრინავის ნაწილი, რომლითაც ის მოძრაობს აეროდრომზე აფრენის ან დაჯდომის დროს.

შასინიე ჟან-ბატისტ - ფრანგი რელიგიური პოეტი (დაახლოებით 1578-1635 წწ).

შასლა (ფრანგ.) - სუფრის ყურძნის ჯიში (თეთრი და ვარდისფერი); მისი სამშობლოა ეგვიპტე და საფრანგეთი.

შასტა - ჩამქრალი ვულკანი აშშ-ს კასკადოვან მთებში.

შასტრი ლალ ბაჰადურ - ინდოეთის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე (1904-1966 წწ).

შატაბუტა - უთავბოლო მოლაპარაკე; ქერქეტი, ცერცეტი.

შატაიძე ნუგზარ - მწერალი (დაიბადა 1944 წელს).

შატალოვი ვლადიმერ - რუსი მფრინავი-კოსმონავტი, ავიაციის გენარალ-ლეიტენანტი, სამი კოსმოსური ფრენის მონაწილე 1969 წლის იანვარსა და ოქტომბერში და 1971 წელს (დაიბადა 1927 წელს).

შატბერაშვილი გიორგი - მწერალი (1910-1965 წწ).

შატბერდი - შუა საუკუნეების ქართული კულტურის უმნიშვნელოვანესი კერა (ე.წ. „საქართველოს სინაჲ“), რელიგიური ცენტრი-მონასტერი, კლარჯეთში (ახლა თურქეთის ტერიტორია). დააარსა გრიგოლ ხანძთელმა IX საუკუნის II ნახევარში.

შატ-ელ-არაბი - მდინარე ერაყსა და ირანში, იქმნება ტიგროსისა და ევფრატის შეერთებით, ერთვის სპარსეთის ყურეს (სიგრძე - 195 კილომეტრი).

შატ-ელ-შარკი - ტბა ალჟირში.

შატილი - სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის მთავარი ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე არღუნოს ხეობაში. თემის საკრებულოს ცენტრი (მოიცავს 9 სოფელს: ანდაქი, არდოტი, არჭილო, გიორგწმინდა, კისტანი, მუცო, ხახაბო, ხონისჭალა, შატილი). ზღვის დონიდან - 1400 მეტრი, დუშეთიდან - 115 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 68 კაცი. შატილი ქართული სამშენებლო ხელოვნების ერთ-ერთი ბრწყინვალე, უნიკალური ძეგლია. კლდეზე შეფენილი სოფელი ერთდროულად საცხოვრებელიც იყო და ციხესიმაგრეც, იგი საუკუნეთა მანძილზე დარაჯობდა საქართველოს ჩრდილოეთ გადმოსასვლელებს (ამჟამად აღდგენილია).

შატილის თემის საკრებულო - იხილე შატილი.

შატილისწყალი - მდინარე დუშეთის მუნიციპალიტეტში, არღუნის მარცხენა შენაკადი.

შა ტინი (ნამდვილი სახელი იან ტუნფანი) - ჩინელი მწერალი (1905-1990 წწ).

შატ-მელგირი - ტბა საჰარის უდაბნოში (ალჟირი).

შატობრიანი ფრანსუა რენე - ფრანგი მწერალი და პოლიტიკური მოღვაწე (1768-1848 წწ).

შატორუ - ქალაქი ცენტრალურ საფრანგეთში, ენდრის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი.

შატროვა ელენე - რუსი მსახიობი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1892-1976 წწ).

შატროვი (ნამდვილი გვარი მარშაკი) მიხეილ - რუსი დრამატურგი (დაიბადა 1932 წელს).

შატურა - ქალაქი რუსეთის მოსკოვის ოლქში (30 ათასი).

შაუდინი ფრიც რიხარდ - გერმანელი პროტისტოლოგი (1871-1906 წწ).

შაუი ნიკოლა - ლიბანის მუშათა და ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწე (1912-1983 წწ).

შაუინიგან-ფოლზი - ქალაქი კანადის კვებეკის პროვინციაში.

შაუკვეთი - მთა მესტიის მუნიციპალიტეტში, შდავლერის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე.

შაუმიანი სტეფანე - რევოლუციური მოძრაობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი ამიერკავკასიაში, ჟურნალისტი, ლიტერატურის კრიტიკოსი (1878-1918 წწ).

შაუმიანი (შულავერი) - დაბა მარნეულის მუნიციპალიტეტში.

შაუნები (შონები) - ალგონკინურენოვანი ინდიელი ტომი ჩრდილოეთ ამერიკაში; ბინადრობდნენ თანამედროვე ტენესის შტატში.

შაუმიანოვკა - სოფელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტში.

შაური (სპარს. „შაჰი“ - შაჰისა) - ხუთი ერთეულის ღირებულების მონეტა ძველად.

შაურიანი - შაურად ღირებული.

შაფართხალი - ნაცარში გამომცხვარი ხმიადი.

შაფარიკი პაველ იოსეფ - სლოვაკიისა და ჩეხეთის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწე (1795-1861 წწ).

შაფერი გორდონ - დიდი ბრიტანეთის პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე (1905-1990 წწ).

შაფია აჰმედ - სუდანისა და საერთაშორისო მუშათა მოძრაობის მოღვაწე (1924-1971 წწ).

ალ-შაფიი მუჰამად იბნ იდრის - მუსლიმური სამართლისმცოდნე (767-820 წწ).

შაფრანი (არაბ.) - ვაშლის ჯიში.

შაფრანოვი - სოფელი გაგრის შემოგარენში.

შაფსუღები - ადიღეელთა ტომის ნაწილი.

შაფტსბერი ანტონი ეშლი კუპერ - ინგლისელი ფილოსოფოსი. ესთეტიკოსი (1671-1731 წწ).

შაფჰაუზენი - ქალაქი შვეიცარიაში, ამავე სახელწოდების კანტონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

შაქარა - ძალიან ტკბილი (იტყვიან ზოგ ხილზე).

შაქარი (სპარს.) - კრისტალური, ტკბილი საკვები ნივთიერება; მიიღება ჭარხლის ან ლერწამის გადამუშავებით.

შაქარლამა - შაქრითა და ერბოთი შემზადებული ერთგვარი ნამცხვარი.

შაქარნაკრავი - ოდნავ დაშაქრული, მცირედ შაქრიანი.

შაქარყანდი - იგივეა, რაც ყანდი1.

შაქარყინული - შაქრით, ხილეულის წვენით დამზადებული გამჭვირვალე, კრისტალური ტკბილეული.

შაქვი - მდინარე მარტვილის მუნიციპალიტეტში, ტეხურის შენაკადი.

შაქი

  1. შაქზე დგას - ა) ფეხზეა, ამართულია. ბ) საჩხუბრად არის მომზადებული.

  2. იგივეა, რაც შიშაგი.

  3. ქალაქი აზერბაიჯანში.

  4. ისტორიული ოლქი ჩრდილოეთ აზერბაიჯანში.

შაქრეული - შაქრის ნაწარმი.

შაქრეულობა - იგივეა, რაც შაქრეული.

შაქრიანი - სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში.

შაქრიანობა - შაქრის შემცველობა.

შაქრისფერი - ღია ხორბლისფერი.

შაქტიზმი - ინდუიზმის ერთ-ერთი მიმდინარეობა.

შაქუ - მდინარე ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, კოდორის მარცხენა შენაკადი.

შაქურანის მღვიმეები - მღვიმეები გულრიფშის მუნიციპალიტეტში.

შაქშაქეთი - სოფლების ზემო შაქშაქეთის და ქვემო შაქშაქეთის გავრცელებული სახელწოდება (ქარელის მუნიციპალიტეტი).

შაშა ლეონარდო - იტალიელი მწერალი (1921-1989 წწ).

შაშვი (Tiurdus) - შავი (ან ჭრელი) მგალობელი ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა.

შაში (შატოუ, ძინშა)

  1. ქალაქი ცენტრალურ ჩინეთში, ხუბეის პროვინციაში (315 ათასი).

  2. (რუს.) - თამაში ჭადრაკის დაფაზე თეთრი და შავი კოჭებით.

შაშიანი - სოფელი გურჯაანის მუნიციპალიტეტში.

შაშიკვარა

  1. მდინარე გალის მუნიციპალიტეტში, ოჯოღორეს მარცხენა შენაკადი.

  2. სოფელი გალის მუნიციპალიტეტში.

შაშკა - მდინარე, იხილე შაორი.

შაშკევიჩი მარკიან - უკრაინელი პოეტი (1811-1843 წწ).

შაშხანა - თოფი, რომელსაც ლულაში ხრახნისებური ღარები აქვს გასასროლი ტყვიისათვის ბრუნვითი მოძრაობის მისაცემად.

შაშხეული - სხვადასხვა ხორცის შაშხი ერთობლივად.

შაშხი - დამარილებული ან გამხმარი ხორცი.

შაჩე - იარქენდის ჩინური სახელწოდება.

შაცკი - ქალაქი რუსეთის რიაზანის ოლქში.

შახვეტილა

  1. სოფელი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს მდინარე ილტოს (ალაზნის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. თემის საკრებულოს ცენტრი (მოიცავს 7 სოფელს: ბუღაანი, ვეძები, ნადუქნარი, საბუე, შახვეტილა, ჩაჩხრიალა, ჭართალა). ზღვის დონიდან - 680 მეტრი, ახმეტიდან - 11 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 113 ადამიანი.

  2. მთა ახმეტის მუნიციპალიტეტში, კახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე (სიმაღლე - 1324 მეტრი).

შახი - ეშხი, ლაზათი.

შახლინი ბორის - უკრაინელი სპორტსმენი (სპორტული ტანვარჯიში), ოლიმპიური თამაშების შვიდგზის ჩემპიონი (1956, 1960, 1964 წლებში) (დაიბადა 1932 წელს).

შახმარლო - სოფელი დმანისის მუნიციპალიტეტში.

შახნაზაროვი კარენ - რუსი კინორეჟისორი, სცენარისტი, მწერალი (დაიბადა 1952 წელს).

შახტი (გერმ.)

1) სასარგებლო წიაღისეულის (მთამადნეულის) მიწისქვეშა მოპოვების მაღარო.

2) ქალაქი რუსეთის როსტოვის ოლქში (225 ათასი).

შახტი იოზეფ - ისლამმცოდნე, მუსლიმური სამართლის მკვლევარი, ეროვნებით გერმანელი (1902-1969 წწ).

შახტინსკი - ქალაქი ყაზახეთის ყარაღანდის ოლქში (65 ათასი).

შახტიორსკი - ქალაქი უკრაინის დონეცკის ოლქში (75 ათასი).

შახუნია - ქალაქი რუსეთის ნიჟნი ნოვგოროდის ოლქში.

შაჰაზიზი სუმბათ - სომეხი პოეტი-განმანათლებელი და პედაგოგი (1841-1907 წწ).

შაჰან ალი-ფაშა ზანდარლი - ახალციხის ფაშა 1819-21 წლებში.

შაჰბენდერი აბდ ალ-რაჰმან - სირიის პოლიტიკური მოღვაწე (1886-1940 წწ).

შაჰდაღი - მწვერვალი კავკასიონის აღმოსავლეთ ნაწილში, გვერდით ქედზე, აზერბაიჯანში (4243 მეტრი).

შაჰი (სპარს.) - აღმოსავლეთის ზოგ ქვეყანაში მეფის ტიტული, ამ ტიტულის მქონე პირი.

შაჰიდ ბალხი (აბუ ლ-ჰასან შაჰიდ იბნ ჰუსაინ ბალხი) - სპარსული პოეზიის წარმომადგენელი (X საუკუნე).

შაჰი-ზინდა - შუა საუკუნეების არქიტექტურული ძეგლი სამარყანდში (აშენდა დაახლოებით XIV-XV საუკუნეებში).

შაჰინ ტანიუსი - გლეხთა აჯანყების მეთაური ჩრდილოეთ ლიბანში (1815-1895 წწ).

შაჰინშაჰი (სპარს.) - შაჰის უმაღლესი ტიტული ირანში - მეფეთ მეფე.

შაჰნაზარი გივი - სომეხი მთარგმნელი, ცხოვრობს და მოღვაწეობს თბილისში (დაიბადა 1933 წელს).

შაჰნამე - „მეფეთა წიგნი“, ძველ ირანელ მეფეთა ისტორიული ქრონიკების ეპიკური თხზულებების, მითოლოგიური გადმოცემებისა და ლეგენდების კრებული. მათი სისტემაზაციის პირველი ცდა ეკუთვნის დაყიყის, რომლის დაწყებული საქმე წარმატებით დააგვირგვინა ფირდოუსიმ.

შაჰრასტანი მუჰამად იბნ აბდ ალ-ქარიმ - მუსლიმური თეოლოგი და ფილოსოფოსი, წერდა არაბულად (1086-1153 წწ).

შაჰრიარი მუჰამად ჰუსაინ - ირანელი პოეტი (1906-1990 წწ).

შაჰრისაბზი - ქალაქი უზბეკეთის ყაშყადარიის ოლქში (55 ათასი).

შაჰრისთანი - შუა აზიისა და ირანის ქლაქების ძირითადი ბირთვი, ცენტრალური ნაწილი.

შაჰრიხანი - ქალაქი უზბეკეთის ანდიჟანის ოლქში (50 ათასი).

შაჰრუდი - იხილე იმამშაჰრი.

შაჰრუხი - თემურ-ლენგის შვილი, ხორასანის მმართველი 1397 წლიდან (1377-1447 წწ).

შაჰსეი-ვაჰსეი (სპარს. შემოკლებული - „შაჰ, ჰუსეინ, ვაჰ, ჰუსეინ“) - მუსლიმანების (შიიტების) რელიგიური ცერემონია - თვითგვემა. (ერთ-ერთი ხალიფის შვილის - ჰუსეინის - წამების გამოხატულება).

შაჰტახტი (შაიტახტი) - შუა საუკუნეებში თბილისის ზღუდის ერთ-ერთი ბასტიონი სოლოლაკის ქედის ფერდობზე; იყო ოთხკუთხა კოშკი.

შაჰ ჯაჰანი - დიდ მოგოლთა იმპერიის გამგებელი (1592-1666 წწ).

შაჰ-ჯაჰანპური - ქალაქი ინდოეთის უტარ-პრადეშის შტატში (260 ათასი).