The National Library of Georgia მთავარი - ბიბლიოთეკის შესახებ - ელ.რესურსები
Cover Image
წიგნის დახურვა 0008უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი (ს–ფ)
ფოლდერის დახურვა
დოკუმენტის ნახვა სა
დოკუმენტის ნახვა სბ
დოკუმენტის ნახვა სგ
დოკუმენტის ნახვა სე
დოკუმენტის ნახვა სვ
დოკუმენტის ნახვა სთ
დოკუმენტის ნახვა სკ
დოკუმენტის ნახვა სლ
დოკუმენტის ნახვა სმ
დოკუმენტის ნახვა სნ
დოკუმენტის ნახვა სო
დოკუმენტის ნახვა სპ
დოკუმენტის ნახვა სრ
დოკუმენტის ნახვა სს
დოკუმენტის ნახვა სტ
დოკუმენტის ნახვა სუ
დოკუმენტის ნახვა სფ
დოკუმენტის ნახვა სქ
დოკუმენტის ნახვა სყ
დოკუმენტის ნახვა სც
დოკუმენტის ნახვა სწ
დოკუმენტის ნახვა სხ
დოკუმენტის ნახვა სჯ

სა

 

სააბაზანო

  1. აბაზანისათვის განკუთვნილი.

  2. სათავსი ან გაგებობა, სადაც აბაზანა (აბაზანები) არის მოწყობილი.

სააბი - მსუბუქი და სატვირთო ავტომობილების მწარმოებელი შვედური ფირმა; შტაბ-ბინა მდებარეობს ქალაქ ტროლჰეტანეში; დაარსებულია 1937 წელს.

სააგარაკო - აგარაკისათვის განკუთვნილი; აგარაკად გამოსადეგი.

სააგენტო

1) რისამე დაწესებულების ადგილობრივი განყოფილება.

2) ზოგიერთი საინფორმაციო და სხვა დაწესებულების სახელწოდება.

საადამიო - სოფელი სენაკის მუნიციპალიტეტში.

საადანაიო - სოფელი სენაკის მუნიციპალიტეტში.

საადგილმამულო - ადგილ-მამულის მფლობელთათვის განკუთვნილი.

საადი პედრო ანტონიო - ეკვადორის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე (1909-1982 წწ).

საადი (სრული სახელი მუსლიჰედინ აბუ მუჰამად აბდ ალ-ლაჰ იბნ მუშრიფ საადი შირაზი) - სპარსული ლიტერატურის კლასიკოსი (1203-სა და 1210-ს შორის - 1292 წ).

საადმირალოს კუნძულები - მდებარეობს წყნარი ოკეანის ბისმარკის არქიპელაგში, ეკუთვნის პაპუა-ახალ გვინეას.

საადრეო - რაც ჩვეულებრივზე ადრე ხდება; რაც ჩვეულებრივზე ადრე შემოდის, ადრე მწიფდება; ადრეული.

საავადმყოფო - დაწესებულება, სადაც მკურნალობენ მწოლიარე ავადმყოფებს.

საავარიო - ავარიასთან დაკავშირებული, ავარიის შემთხვევისათვის განკუთვნილი.

საავდრო - ავდრის მომასწავებელი.

საავედრა ანხელ დე, ჰერცოგი დე რივასი - ესპანელი პოეტი, რამატურგი,სახელმწიფო მოღვაწე (1791-1865 წწ).

საავედრა ლამასი კარლოს - არგენტინის სახელმწიფო მოღვაწე, იურისტი, ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრი 1932-38 წლებში, 1936 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი (1878-1959 წწ).

საავეჯო - ავეჯის დასამზადებლად განკუთვნილი.

საავიაციო - ავიაციისათვის განკუთვნილი.

საავტორო - ავტორისათვის განკუთვნილი, დაწესებული.

საათა (Hibiscus trionium) - ერთწლოვანი სარეველა მცენარე ბალბისებრთა ოჯახისა; იკეთებს მსხვილ, მოყვითალო მზისკენ მიქცეულ ყვავილებს.

საათაბაგო - ათაბაგის სამფლობელო.

საათი (არაბ.)

  1. დროის მონაკვეთი, დღე-ღამის 1/24 ნაწილი, 60 წუთი.

  2. შუაღამიდან (ან შუადღიდან) 60 წუთობით გამოთვლილი დრო.

  3. დღე-ღამის ფარგლებში დროის გასაზომი ხელსაწყო.

  4. დრო, ჟამი.

  5. მეცადინეობისათვის (გაკვეთილისათვის, ლექციისათვის) განკუთვნილი დრო, რომელიც შესვენებიანად ერთ საათს შეადგენს.

საათლი - ქალაქი აზერბაიჯანში, მდინარე არაქსის ნაპირას.

საათლო - სოფელი დმანისის მუნიციპალიტეტში.

საათნახევარი - ერთი საათი და ნახევარი, 90 წუთი.

საათობით - რამდენიმე საათის განმავლობაში; დიდ ხანს.

საათობრივი - საათების მიხედვით წარმოებული.

სააკაშვილი მიხეილ - ნევროპათოლოგი, ქართული მედიცინის ისტორიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1908-1976 წწ).

სააკაშვილი მიხეილ - საქართველოს მესამე პრეზიდენტი 2004 წლის იანვრიდან (დაიბადა 1967 წელს).

სააკაძე ავთანდილ - გიორგი სააკაძის პირმშო და თანამებრძოლი; მოკლეს მამასთან ერთად თურქეთში 1629 წელს.

სააკაძე გიორგი (დიდი მოურავი) - საქართველოს პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე, საქართველოს გაერთიანებისათვის აქტიური მებრძოლი (1570-1629 წწ).

სააკაძე დიმიტრი - XVII-XVIII საუკუნეების მიჯნაზე მოღვაწე პოეტი.

სააკაძე ზურაბ - მეფე სიმონ I-ის დაახლოებული პირი, გიორგი სააკაძის ბიძა, ქართლის მეფის სახლთუხუცესი 1590-1607 წლებში.

სააკაძე იორამ - გიორგი სააკაძის მესამე ვაჟი (გარდაიცვალა 1664 წელს).

სააკაძე იოსებ - იხილე იოსებ ტფილელი.

სააკაძე პაატა - გიორგი სააკაძის მეორე ვაჟი; მძევლად იყო ირანში, სადაც შაჰის ბრძანებით თავი მოკვეთეს 1625 წელს.

სააკაძე როსტომ-ხანი - სპარსეთის სამეფო კარზე მოღვაწე ქართველი მხედართმთავარი (1588-1642/43 წწ).

სააკაძე სიაუშ - გიორგი სააკაძის მამა, მეფე სიმონ I-ის უახლოესი თანამებრძოლი, მისი მრჩეველი (გარდაიცვალა 1606 წელს).

სააკაძე - სოფელი გარდაბნის მუნიციპალიტეტში.

საალანიო-საფაჩულიო - სოფელი ხობის მუნიციპალიტეტში.

საალერსო - ალერსის გამომხატველი.

საალყო - ალყისათვის განკუთვნილი.

საამაყო - სიამაყის გამომწვევი; სასიქადულო.

საამბობელი - რაც უნდა უამბონ; მოსაყოლი.

საამებელი - რაც აამებს; საამებლად განკუთვნილი.

საამები - სკანდინავიის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ რეგიონებში და რუსეთის კოლის ნახევარკუნძულზე მცხოვრები ხალხი.

საამილახორო (საამილახვრო) - პოლიტიკურ-ადმინისტრაციული ერთეული-სათავადო, რომელსაც მართავდა მეფის დანიშნული მოხელე - ამილახვარი. მოქცეული იყო მდინარეებს ლეხურასა და ლიახვს შორის. წარმოიშვა XVI საუკუნეში.

საამირო - ამირას სამფლობელო.

საამისო

  1. ამისათვის განკუთვნილი; ამის შესაფერი.

  2. ასეთი, ამისთანა.

საამკინძაო - სახელოსნო, სადაც წიგნებს კინძავენ.

საამნამე - ფირდოუსის „შაჰ-ნამეს“ ქართული ვერსია.

საამო - სიამის მომგვრელი.

საამური - სასიამოვნო, საამო.

საამქვეყნო - ამ ქვეყნისათვის, ამ ცხოვრებისათვის განკუთვნილი.

საამქრო - ქარხნის ან ფაბრიკის განყოფილება, სადაც მიმდინარეობს საწარმოო პროცესის რაიმე ნაწილი.

საამღო - იხილე საამღოსმაღალი.

საამღოსმაღალი (საამღო) - მთა დუშეთის მუნიციპალიტრტში, კიდეგანის ქედზე.

საამშენებლო - მშნებლობისათვის განკუთვნილი, მშენებლობასთან დაკავშირებული.

საამწყობო - აწყობისათვის განკუთვნილი.

საამხანაგო

  1. ამხანაგად შესაფერი, მისაღები.

  2. ამხანაგობასთან დაკავშირებული.

საანაბრო - ანაბართან დაკავშირებული.

საანბანო

  1. ანბანთან, ანბანის შესწავლასთან დაკავშირებული.

  2. იგივეა, რაც ანბანური.

საანგარიშო

  1. რაც უნდა იანგარიშონ.

  2. რითაც ანგარიშობენ.

  3. ანგარიშისათვის განკუთვნილი.

  4. მარტივი მოქმედება არითმეტიკულ მოქმედებათა საწარმოებლად - ოთხკუთხა ჩარჩო, რომელშიც გარდიგარდმო ჩასმულ ღეროებზე მოძრავი კოჭებია ასხმული.

საანკეტო - ანკეტისათვის განკუთვნილი.

საარაკო - არნახული, საოცარი, ზღაპრული.

საარაყე - არაყისათვის განკუთვნილი.

საარბრიუკენი - იხილე ზაარბრიუკენი.

საარემაა (ეზელი) - ესტონეთის კუთვნილი კუნძული ბალტიის ზღვაში.

საარვისო - საარვისო ქცევა - გრამატიკაში - ზმნის ფორმა, რომლიდანაც არ ჩანს, თუ ვისია ან ვისთვის არის განკუთვნილი ობიექტი.

საარი (სპარს.) - ჰანგი, რომელსაც დილას ასრულებდნენ ზურნით ან დუდუკით რაიმე ნადიმის დროს.

საარი

  1. მდინარე, იხილე ზაარი.

  2. მხარე, იხილე ზაარი.

საარბრიუკენი - იხილე ზაარბრიუკენი.

საარინენი აარნე - ფინეთის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე (1913-1995 წწ).

საარინენი ელიელ - ფინელი არქიტექტორი (1873-1950 წწ).

საარინენი ერო - ამერიკელი არქიტექტორი, წარმოშობით ფინელი (1910-1961 წწ).

საარიშიანო - ჰერეთის დიდებულის არიშიანისათვის დავით აღმაშენებლის მიერ სამფლობელოდ მიცემული ტერიტორია.

საარსებო - არსებობისათვის საჭირო.

საარქივო - არქივისათვის განკუთვნილი, არქივში შესანახი.

საარშიყო - სატრფიალო, სამიჯნურო.

საარჩევნო - არჩევნებისათვის განკუთვნილი.

საარწივისწვერი - მთა დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ქმოსტურისა და აბუდელაურის წყალგამყოფზე.

საატესტაციო - ატესტაციასთან დაკავშირებული.

სააუგო - აუგის სათქმელი; დასაძრახი, სათაკილო, გასაკიცხი.

სააქაო

  1. ეს ქვეყანა, წუთისოფელი, საწუთრო.

  2. ამ ქვეყნის, წუთისოფლის დამახასიათებელი; ამქვეყნიური.

სააღებმიცემო - აღებმიცემობისათვის (ვაჭრობისათვის) განკუთვნილი.

სააღმზრდელო - აღზრდასთან დაკავშირებული.

სააღრიცხვო - აღრიცხვისათვის განკუთვნილი.

სააღწერო - აღწერისათვის განკუთვნილი.

სააშკარაო - სააშკარაოზე გამოტანა - გამოაშკარავება, გამომჟღავნება.

საახალწლო - ახალი წლისათვის განკუთვნილი.

სააჯო კარი - სამსჯავრო, სასამართლო დაწესებულება და მისი შენობა ძველ საქართველოში.

საბა

  1. ქართლის კათალიკოსი დაახლოებით V-VI საუკუნეების ზღვარზე.

  2. (გვარად ტუსისშვილი) ნინოწმინდის ეპისკოპოსი მიტროპოლიტის წოდებით დაახლოებით 1744-88 წლებში, ერეკლე II-სთან დაახლოებული პირი.

  3. (სავე) - თურქთა დასავლეთ სახაკანოს მმართველი, თურქთა ლაშქრის მხედართმთავარი (გარდაიცვალა 589 წელს).

  4. ლიტერატურული პრემია, რომელიც 2003 წლიდან გაიცემა საქართველოში.

  5. ქართული მხატვრული ფილმი (მუნჯი, დრამა). ეკრანებზე გამოვიდა 1929 წელს. დამდგემელი რეჟისორი - მიხეილ ჭიაურელი.

საბა (ნამდვილი გვარი პოლი) უმბერტო - იტალიელი პოეტი (1883-1957 წწ).

საბაასო - სასაუბრო.

საბაბი (არაბ.) - ვითარება, მდგომარეობა, შემთხვევა. რომელიც რაიმე მიზნით შეიძლება გამოიყენონ.

საბაგირო - საბაგირო გზა - იგივეა, რაც საჰაერო-საბაგირო გზა.

საბადებელი - რაც ვისმე აბადია. ქონება, სარჩო.

საბადელი - ქალაქი ესპანეთის ბარსელონის პროვინციაში (185 ათასი).

საბადლო - ბადალად მისაჩნევი; სანაცვლო, სამაგიერო.

საბადლო - მთა დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მთიულეთის ქედზე.

საბადო - ადგილი, სადაც სასარგებლო ნამარხი, კერძოდ მადნეული, მოიპოვება.

საბადური - ბადით თევზაობისათვის გამოსადეგი ადგილი.

საბადური

  1. მთა მცხეთისა და თიანეთის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე, საბადურის ქედზე (სიმაღლე 1582 მეტრი).

  2. მთა ახალციხისა და ასპინძის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე, თრიალეთის ქედზე.

  3. სოფელი ქედის მუნიციპალიტეტში.

საბადურის უღელტეხილი - უღელტეხილი ახალციხის, ასპინძისა და ბორჯომის მუნიციპალიტეტებში, საბადურის ქედზე.

საბადურის ქედი

  1. ქედი თიანეთისა და მცხეთის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე, ქართლის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთი მონაკვეთი.

  2. ქედი ახალციხის, ასპინძისა და ბორჯომის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე, თრიალეთის ქედის სამხრეთ-დასავლეთი განშტოება.

საბაელთა სამეფო (საბა) - ერთ-ერთი უძველესი ადრინდელი კლასობრივი სახელმწიფო სამხრეთ არაბეთში (იემენი).

საბავშვო - ბავშვებისათვის განკუთვნილი.

საბაზო - ბაზისათვის განკუთვნილი, ბაზად გამოსადეგი.

საბაზრო - ბაზრისათვის განკუთვნილი; ბაზრისა.

საბაიონი (ფრანგ.) - საწებელი ერთგვარი; მზადდება შაქართან ერთად ათქვეფილი კვერცხის გულისაგან, რომელსაც დამატებული აქვს ღვინო და სანელებლები.

საბა იშხნელი - ქართველი საეკლესიო მოღვაწე IX საუკუნეში, იშხნის ეპისკოპოსი (ტაო-კლარჯეთი).

საბაკოსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ეთიოპიის მითიური მეფე.

საბაკტე - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, მეთუნეთა დამაზარალებელი ერთ-ერთი ბოროტი დემონი, რომელიც იწვევდა გამოწვის პროცესში ღუმელში არსებული ჭურჭლის დაბზარვა-დამსხვრევას.

საბაკუნისხევი - მდინარე ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ორწყლის მარცხენა შენაკადი.

საბალახე - საძოვარი ადგილის გადასახადი.

საბალახო - იგივეა, რაც საძოვარი.

საბალი - მცენარეთა გვარი პალმების ოჯახისა.

საბალიაუსკაიტე გენოვაიტე - ლიტველი მსახიობი ქალი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (დაიბადა 1923 წელს).

საბა მტბევარი - ქართველი საეკლესიო და პოლიტიკური მოღვაწე ბაგრატ IV-ის დროს (XI საუკუნე).

საბანაო - ბანაობისათვის განკუთვნილი.

საბან-გობანი - ლოგინი, ქვეშაგები.

საბანდი - რითაც უნდა ბანდონ, გაბანდონ.

საბანი

  1. ლოგინის ნაწილი; ტანზე გადასაფარებელი.

  2. იგივეა, რაც დასაბანი.

საბანტუი - თათრებისა და ბაშკირების დღესასწაული საგაზაფხულო მინდვრის სამუშაოთა დამთავრების აღსანიშნავად.

საბაოთი (ძვ.ებრ.) - იუდაიზმში ღმერთ იაჰვეს ერთ-ერთი ეპითეტი.

საბაჟო

  1. ბაჟის სახით დაწესებული; ბაჟისა.

  2. სახელმწიფო დაწესებულება, რომელიც თვალყურს ადევნებს საქონლის შეტანა-გატანას და ახდევინებს ბაჟს.

  3. სოფელი ხობის მუნიციპალიტეტში.

საბარათიანო - სათავადო ფეოდალურ საქართველოში. საბოლოოდ ჩამოყალიბდა XV საუკუნეში.

საბარათო - ბარათებისაგან შემდგარი, ბარათებისა.

საბარგული

  1. ბარგის საზიდარი.

  2. მსუბუქი ავტომობილის უკანა ნაწილი ბარგის ჩასაწყობად.

საბარკლეთი - სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში.

საბარკული - საწვივე აბჯარი.

საბარო - ბარისათვის განკუთვნილი.

საბასია - თრაკულ-ფრიგიული ღვთაება, რომლის სახელწოდება მხსნელს, უფალს უნდა ნიშნავდეს, მოგვიანებით გააიგივეს დიონისესთან.

საბატიე პოლ - ფრანგი ქიმიკოსი, 1912 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი (1854-1941 წწ).

საბატკნე

  1. ბატკნების სადგომი, ბინა || მთაში ადგილი, სადაც ზაფხულში ბატკანი ჰყავთ.

  2. (საბატკნევი) - მთა ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, თრიალეთის ქედზე (2280 მეტრი).

საბატო ერნესტო - არგენტინელი მწერალი (დაიბადა 1911 წელს).

საბატონო - ბატონის სამფლობელო, საბრძანებელი. || ბატონისათვის განკუთვნილი.

საბაღე - ბაღისათვის განკუთვნილი, ბაღისა.

საბაღოსნო - ბაღოსნობისათვის (მებაღეობისათვის) განკუთვნილი.

საბაღჩე

  1. ბაღჩისათვის განკუთვნილი ადგილი.

  2. რაც ბაღჩაში მოდის, ხარობს; ბაღჩეული.

საბაყლო - ბაყლის დუქანი.

საბაშვილი სერაპიონ - XV-XVI საუკუნეებში მოღვაწე ქართველი პოეტი, „შაჰ-ნამეს“ ძირითადი ნაწილის „როსტომიანის“ გამლექსავი.

საბაწმიდის ლავრა - ქართული მწიგნობრობის უძველესი და უმნიშვნელოვანესი კერა პალესტინაში, იერუსალიმის სიახლოვეს; დააარსა საბა განწმედილმა V საუკუნის 80-იან წლებში.

საბაწმინდა - სოფელი ცხინვალის მუნიციპალიტეტში.

საბაწმინდის საყინულე - საყინულე ცხინვალის მუნიციპალიტეტში, ლიახვისა და პატარა ლიახვის წყალგამყოფის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში.

საბაჰათინ ალი - თურქი მწერალი (1907-1948 წწ).

საბაჰ ალ-სალემ ალ-საბაჰი - ქუვეითის პრემიერ-მინისტრი 1965-77 წლებში (1913-1977 წწ).

საბაჰი - შტატი მალაიზიაში, კუნძულ კალიმანტანზე; ადმინისტრაციული ცენტრი კოტა-კინაბალუ.

საბე - სოფელი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (სარგვეშის თემის საკრებულო), მდებარეობს მდინარე ყარნების (ჩხერიმელის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან - 500 მეტრი, ხარაგაულიდან - 13 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 7 კაცი.

საბებიო - იგივეა, რაც სამეანო.

საბებრო - ბებრისათვის განკუთვნილი, ბებრის შესაფერი.

საბეგველა - მოწყობილობა, რომელშიც მარცვლეულს ბეგვავენ.

საბეგვი - ჯოხი, კეტი, რომლითაც მარცვლეულს ბეგვავენ.

საბეგრო - ბეგრისათვის განკუთვნილი, ბეგრისა.

საბედიანო - ისტორიულ-გეოგრაფიული ტერმინი, რომელიც ივანე ჯავახიშვილმა შექმნა ოდიშის (სამეგრელოს) სამთავროს აღსანიშნავად.

საბედისწერო - დამღუპველი, საბედისწერო.

საბედნიერო - ბედნიერების მომასწავებელი ან მომანიჭებელი; საბედნიეროდ გამოხატავს მთქმელის კმაყოფილებას რისამე გამო.

საბედო - ვისიმე საცოლე ან საქმრო.

საბელები - ძველი იტალიკური ტომები, ცხოვრობდნენ ფუცინის ტბის მიდამოებში (აპენინის ნახევარკუნძული).

საბელი - დასაბმელი, შესაკრავი თოკი.

საბელი - უღელტეხილი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონზე.

საბერველი - დაკეცილი ტყავის გვერდების მქონე მოწყობილობა, რომლითაც, ჩვეულებრივ, ცეცხლს უბერავენ გასაღვივებლად (სამჭედლოში).

საბერიო - სოფელი გალის მუნიციპალიტეტში.

საბერო

  1. ბერის შესაფერი, ბერისათვის განკუთვნილი.

  2. ბერების სადგომი სავანე.

  3. ვისაც ბერად ყოფნა შეჰფერის, ვინც ბერად შედგომას აპირებს.

  4. იგივეა, რაც საბებრო.

  5. ყოფილი სოფელი ახმეტის მუნიციპალიტეტში.

საბერულავო - სოფელი მარტვილის მუნიციპალიტეტში.

საბერძნეთი (საბერძნეთის რესპუბლიკა).

- სახელმწიფო სამხრეთ ევროპაში, ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე და მიმდებარე მრავალრიცხოვან კუნძულებზე. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ალბანეთს და იუგოსლავიის ყოფილ რესპუბლიკა მაკედონიას, ჩრდილო-აღმოსავლეთით - თურქეთს. აღმოსავლეთით, დასავლეთით და სამხრეთით აკრავს ეგეოსის, იონიის და ხმელთაშუა ზღვები.
- ეროვნული დევიზი - „თავისუფლება ან სიკვდილი“.
- ჰიმნი - „თავისუფლების ჰიმნი“
- დამოუკიდებლობის დღე (ოსმალეთის იმპერიისგან) - 1821 წლის 25 მარტი (ცნობილ იქნა 1828 წელს).
- მმართველობის ფორმა - საპარლამენტო რესპუბლიკა.
- სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი.
- საკანონმდებლო ორგანო - ერთპალატიანი პარლამენტი.
- ფართობი - 131 940 კვ.კმ.
- ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულად დაყოფილია 54 ნომად, რომლებიც გაერთიანებულნი არიან 13 რეგიონში (პერიფერიაში).
- მოსახლეობა - 11,3 მილიონი.
- სიმჭიდროვე - 81 ადამიანი 1 კვ.კმ.-ზე.
- მორწმუნეები მართლმადიდებლები არიან.
- ოფიციალური ენა - ბერძნული.
- დედაქალაქი - ათენი.
- ვალუტა - ევრო.
- ქვეყნის კოდი - GRC.
- დროის სარტყელი - UTC +2.
- სატელეფონო კოდი - +30.
- internet-domeni - gr.

საბესელიო - სოფელი სენაკის მუნიციპალიტეტში.

საბეჭვაიო - სოფელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში.

საბეჭური

  1. პერანგის ან კაბის სარჩული ბეჭებთან (სიმაგრისათვის).

  2. მოკლე წამოსასხამი.

საბვეი (ინგლ.) - მეტროპოლიტენის სახელწოდება აშშ-ში.

საბვი - მთა საჩხერის მუნიციპალიტეტში, რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე (სიმაღლე - 1647 მეტრი).

საბვიღელე - მდინარე საჩხერის მუნიციპალიტეტში, ჩიხურის მარცხენა შენაკადი.

საბზა (სპარს.) - წვრილი უკურკო ქიშმიში.

საბზევარი - ქალაქი ირანის ხორასნის ოსთანში.

საბათაი ცვი - იხილე შაბთაი ცვი.

საბათეი ლევი - იხილე შაბთაი ცვი.

საბი - იხილე სავე.

საბია - ქალაქი საუდის არაბეთის ჰიჯაზის პროვინციაში.

საბითუმო - ბითუმად ვაჭრობისათვის განკუთვნილი.

საბილე - ქალაქი ლატვიაში.

საბინა კარელ - ჩეხეთის საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, ჟურნალისტი (1813-1877 წწ).

საბინაო - ბინასთან დაკავშირებული; ბინისა.

საბინასი - ქალაქი მექსიკის კოაუილის შტატში.

საბინები - ძველი იტალიკური ტომები; ცხოვრობდნენ მდინარეების ტიბრს, ატერნუსსა და ანიოს შორის.

საბინუსი მაზურიუს - რომაელი იურისტი (ახ.წ.აღ. I საუკუნე).

საბირაბადი - ქალაქი აზერბაიჯანში, არაქსისა და მტკვრის შესართავთან (20 ათასი).

საბირი (ნამდვილი სახელი და გვარი ალექპერ თაირზადე) - აზერბაიჯანელი პოეტი (1862-1911 წწ).

საბიროვა მალიქა - ბალეტის აზერბაიჯანელი მსახიობი ქალი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1942-1982 წწ).

საბირქენდი - სოფელი მარნეულის მუნიციპალიტეტში.

საბიჯგი - საყრდენი, საბჯენი.

საბლია - მთის მასივი პოლარეთისპირა ურალის დასავლეთ კალთაზე.

საბმელი - იგივა, რაც დასაბმელი.

საბნელეთი

  1. ბნელი საპყრობილე, ჯურღმული.

  2. საიქიო, ჯოჯოხეთი.

საბო ერვინ - უნგრეთის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე (1877-1918 წწ).

საბო იმრე - უნგრელი მეცნიერი, სამართლის თეორიისა და შედარებითი სამართლის სპეციალისტი (1912-1995 წწ).

საბო ლასლო - უნგრელი მოჭადრაკე, საერთაშორისო დიდოსტატი, მსოფლიოს ჩემპიონობის პრეტენდენტი (1917-1998 წწ).

საბო ლერინც - უნგრელი პოეტი, მთარგმნელი (1900-1957 წწ).

საბო პალ - უნგრელი მწერალი (1893-1970 წწ).

საბო (ფრანგ.) - ხისგან გამოთლილი ან ხის ლანჩის მქონე ფეხსაცმელი.

საბოგალი ხოსე - პერუელი ფერმწერი და გრაფიკოსი (1888-1956 წწ).

საბოდიშო - ძველი ქართული რიტუალური ცეკვა, ასრულებდა ქალთა ჯგუფი ე.წ. „ბატონებით“ დაავადებული ბავშვის სასთუმალთან.

საბოკუჩავო - სოფელი აბაშის მუნიციპალიტეტში.

საბოლე - იგივეა, რაც საკვამლე.

საბოლველი - სადაც ბოლში გამოჰყავთ (თევზი, ხორცი...).

საბოლოკე

  1. მთა ცხინვალის მუნიციპალიტეტში, გუდისის ქედზე (2119 მეტრი).

  2. სოფელი ცხინვალის მუნიციპალიტეტში.

საბოლოო - რაც ბოლოს იქმნება; უკანასკნელი.

საბოლჩ-სატმარი - მედიე უნგრეთში.

საბონისი არვიდას - ლიტველი კალათბურთელი, 1988 წლის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი (დაიბადა 1964 წელს).

საბორიო

  1. მთა თელავის მუნიციპალიტეტში, კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე.

  2. მთა დუშეთის მუნიციპალიტეტში, თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონზე.

საბორიოსწყალი - მდინარე თელავის მუნიციპალიტეტში, მდინარე სტორის მარჯვენა შენაკადი.

საბოსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, საბინიელთა ტომის ეპონიმი, ღმერთ სანკუსის ვაჟი.

საბოსლისწყალი - მდინარე ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, ხანისწყლის მარჯვენა შენაკადი.

საბოსტნეულე - ძირხვენების, კომბოსტოსა და ხახვის შესანახი ნაგებობა.

საბოტაჟი (ფრანგ.) - რაიმე საქმის წინასწარგანზრახვით ჩაფუშვა.

საბოძვარი - რასაც უბოძებს, უწყალობებს (უფროსი უმცროსს).

საბრა (ებრ.) - ისრაელში მცხოვრები ებრაელები, რომლებიც იქ არიან დაბადებულნი.

საბრალდებო - ბრალდებისათვის განკუთვნილი.

საბრალო - სიბრალულის ღირსი; შესაბრალისი, საცოდავი.

საბრი - ალოეს ფოთლების შესქელებული წვენი, ხმარობენ მედიცინაში.

საბრი ისმაილ - ეგვიპტელი არაბი პოეტი (1854-1923 წწ).

საბრუნავი

  1. რაც უნდა აბრუნონ.

  2. მოგების მიზნით ბრუნვაში, მიმოქცევაში მყოფი.

  3. რითაც აბრუნებენ რასმე.

საბრძანებელი - ქვეყანა, კუთხე, რომელიც ვისიმე მბრძანებლობაშია, გამგებლობაშია.

საბრძმედე - ბრძმედისათვის განკუთვნილი.

საბრძოლო (საბრძოლველი)

  1. რისთვისაც იბრძვიან.

  2. სადაც იბრძვიან.

საბუდარელი ჭაბუკი - ქართული მხატვრული ფილმი. ეკრანებზე გამოვიდა 1957 წელს. დამდგმელი რეჟისორი - შოთა მანაგაძე. სცენარის ავტორი - გიორგი მდივანი. დამდგმელი ოპერატორი - გიორგი ჭილაძე. კომპოზიტორი - რევაზ ლაღიძე. მთავარ როლებში: ბელა მირიანაშვილი (თებროლე), იმედა კახიანი (გოგიტა), გივი თოხაძე (უშანგი), სესილია თააიშვილი (ელპიტე), იპოლიტე ხვიჩია (ალმასხანი), გრიგოლ ტყაბლაძე (საჩინო), მერი კანდელაკი (ნინო), ზურაბ ლაფერაძე (გიორგი გაბადაძე).

საბუდარი - შინაური ფრინველის ბუდე.

საბუე

  1. მთა ყვარლის მუნიციპალიტეტში კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე.

  2. სოფელი ახმეტის მუნიციპალიტეტში (შახვეტილას თემის საკრებულო), მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ილტოს (ალაზნის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან - 650 მეტრი, ახმეტიდან - 8 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 24 კაცი.

  3. სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში.

საბუეთი - მთა ხარაგაულის და ხაშურის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე, ლიხის ქედის დასავლეთ კალთებზე, მდინარე ჩხერიმელას სათავეში (სიმაღლე - 1246 მეტრი).

საბუთბაიო - სოფელი გალის მუნიციპალიტეტში.

საბუთი

  1. რისამე დამამტკიცებელი აზრი, ან ფაქტი.

  2. მიზეზი, საბაბი, საფუძველი.

  3. რისამე დამადასტურებელი მოწმობა; დოკუმენტი.

  4. წერილობითი ცნობა.

საბუთიანი - დასაბუთებული, საფუძვლიანი.

საბუთ-ფაშა - ახალციხის ფაშა 1797-1801 წლებში (გარდაიცვალა 1810 წელს).

საბუკიო - სოფელი ხობის მუნიციპალიტეტში.

საბულისკირიო - სოფელი გალის მუნიციპალიტეტში.

საბუნაგის მთა - მთა დუშეთის მუნიციპალიტეტში, თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე.

საბუნებისმეტყველო - ბუნებისმეტყველებისთვის განკუთვნილი, ბუნებისმეტყველების შესახები.

საბურავი

  1. რაც ბურავს, აფარია რასმე.

  2. სქელი რეზინის შალითა, რომელიც წამოეცმება ავტომობილის, ველოსიპედის და მისთანების კამერას.

საბურველი - მჭიდროდ მიჯრილი წვრილი კენწერული ფოთლები, რომლებიც განლაგებულია ყვავილედის გარშემო.

საბურთალო

  1. მთა ადიგენის მუნიციპალიტეტში, მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე.

  2. თბილისის უბანი; განლაგებულია ქალაქის დასავლეთ ნაწილში. განაშენიანება დაიწყო XIX საუკუნის II ნახევრიდან, 1917 წლიდან უშუალოდ ქალაქის ტერიტორიული ნაწილი გახდა.

საბურთაო - ბურთაობისათვის განკუთვნილი.

საბურღი

  1. რითაც უნდა ბურღონ; ბურღვისათვის განკუთვნილი.

  2. რაც უნდა ბურღონ.

საბუღრაო

  1. ქედი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში, მესხეთის ქედის განშტოება, გამოეყოფა დედაბერას მთასთან (1838 მ), მიემართება ჩრდილოეთ-დასავლეთით და მთავრდება მდინარე ჩხერიმელის ხეობაში სოფელ დეისთან. ქედის თხემი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნახევარზე მოსწორებულია. აგებულია შუაეოცენური უხეშმარცვლოვანი ტუფ-ბრექჩიებითა და ტუფებით. ქედის ძირითადი ნაწილი შემოსილია ნაძვისა და რცხილის ტყეებით, უკიდურესი ჩრდილოეთ-დასავლეთი მონაკვეთი სასოფლო-სამეურნეო კულტურებს უკავია.

  2. მთა ბაღდათის და ახალციხის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე, მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე (სიმაღლე - 2074 მეტრი).

საბუხარი - ტყავის ხელთათმანი.

საბძელი - ბზის, აგრეთვე საქონლის სხვა საკვების (თივის, ფუჩეჩის....) შესანახი ნაგებობა.

საბჭო

  1. სახელმწიფო ხელისუფლების არჩევითი ორგანო; წარმოადგენდა სოციალუსტური სახელმწიფოს პოლიტიკურ საფუძველს.

  2. სათათბირო ორგანო რაიმე დაწესებულებაში ან ორგანიზაციაში.

საბჭოეთი - საბჭოთა კავშირი.

საბჭოთა

  1. საბჭოების არსებობაზე დამყარებული.

  2. საბჭოთა კავშირთან დაკავშირებული, საბჭოთა კავშირის დამახასიათებელი.

საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი (სსრკ, საბჭოთა კავშირი) - ყოფილი სახელმწიფო ევრაზიის კონტინენტზე, რომელიც მოიცავდა 22 402,2 ათას კვ.კმ. ფართობს და მასში გაუქმების წინ 270 მილიონზე მეტი ადამიანი ცხოვრობდა. არსებობდა 1922-1991 წლებში. საბოლოო სახით ჩამოყალიბდა 1940 წელს და დაშლამდე შედგებოდა 15 მოკავშირე რესპუბლიკისაგან: რუსეთი, უკრაინა, ბელორუსია, საქართველო, აზერბაიჯანი, სომხეთი, უზბეკეთი, ტაჯიკეთი, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, თურქმენეთი, მოლდავეთი, ლიტვა, ლატვია, ესტონეთი.

საბჭოური - საბჭოთა კავშირის დამახასიათებელი, საბჭოთა კავშირში შექმნილი; საბჭოთა.

საბჯენი - რასაც ებჯინებიან ან აბჯენენ; საყრდენი.

საბჰა - ქალაქი ლიბიაში.

საგა

  1. ქალაქი იაპონიაში, ამავე სახელწოდების პრეფექტურის ადმინისტრაციული ცენტრი (170 ათასი).

  2. ძველი სკანდინავიური და ირლანდიური ხალხური საგმირო თქმულება.

  3. საერთოდ, თქმულება, ლეგენდა.

საგაბესკირიო - სოფელი სენაკის მუნიციპალიტეტში.

საგადაზიდვო - გადაზიდვისათვის განკუთვნილი.

საგადასახადო - გადასახადთან დაკავშირებული.

საგაზაფხულო - გაზაფხულისათვის განკუთვნილი, გაზაფხულისა.

საგაზეთო - გაზეთისათვის განკუთვნილი, გაზეთის შესაფერი.

საგაისოდ - გაისისათვის განკუთვნილი; სამომავლოდ.

საგალობელი

  1. რასაც გალობენ; სიმღერა.||საზეიმო სადიდებელი სიმღერა.

  2. რელიგიური ხასიათის მუსიკალური ნაწარმოები, ხმით შესრულებული; საეკლესიო სიმღერა.

საგამგებლო - გამგებლობასთან დაკავშირებული.

საგამი - მდინარე თიანეთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ივრის მარცხენა შენაკადი.

საგამიჰარა - ქალაქი იაპონიის კანაგავის პრეფექტურაში (550 ათასი).

საგამომცემლო - გამომცემლობასთან დაკავშირებული.

საგამოფენო - ვაშლის ადგილობრივი ჯიში, გამოყვანილია აბილაურისა და შამპანური რენეტის შეჯვარებით.

საგამოცდო - გამოცდისათვის განკუთვნილი, გამოცდასთან დაკავშირებული.

საგამოძიებო - გამოძიებასთან დაკავშირებული.

საგანგაშო

  1. რისთვისაც შეიძლება ან უნდა ატყდეს განგაში.

  2. განგაშისათვის განკუთვნილი.

საგანგებო

  1. განსაკუთრებული, სპეციალური.

  2. განზრახ, განგებ.

საგანი

  1. ყოველგვარი მატერიალური მოვლენა; ნივთი.

  2. რის შესახებაც ვაზროვნებთ, ან რის მიმართაც რაიმე მოქმედებას ვაწარმოებთ; რასაც მსჯელობა, საუბარი ეხება; ობიექტი.

  3. ცოდნის, მეცნიერების დარგი; სასწავლო დისციპლინა.

საგანი კარლ ედუარდ - ამერიკელი ასტრონომი (1934-1996 წწ).

საგანი ფრანსუაზ (ნამდვილი გვარი კუარეზი) - ფრანგი მწერალი ქალი (1935-2003 წწ).

საგანმანათლებლო - განათლებისათვის განკუთვნილი; განათლებასთან დაკავშირებული.

საგან სეცენი (სანან სეცენი, სრული სახელი და ტიტული საგან ერხე სეცენ ხუნტაიჯი) - მონღოლი მემატიანე (დაიბადა 1604 წელს).

საგანძური

  1. განძის, სიმდიდრის შესანახი ადგილი.

  2. განძი, საუნჯე.

საგარანტიო - რაც გარანტიას იძლევა, გარანტიისთვის განკუთვნილი.

საგარეო

  1. სახლს გარეშე გამოსაყენებელი სახმარი.

  2. უცხო სახელმწიფოებთან ურთიერთობისათვის განკუთვნილი.

საგარეუბნო

  1. გარეუბანში, ქალაქთან ახლოს არსებული.

  2. გარეუბნისათვის განკუთვნილი.

საგარეჯო - ქალაქი აღმოსავლეთ საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქად გამოცხადდა 1962 წელს. სახელწოდება მომდინარეობს დავითგარეჯის მონასტრის მამულის - საგარეჯოს - ზოგადი სახელისგან. მოსახლეობა - 12,6 ათასი (2002 წ.). მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთის მთისწინეთში, მდინარე თვალთხევის (ივრის მარცხენა შენაკადი) ნაპირას, თბილისი-გურჯაანის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან - 700 მეტრი, მანძილი თბილისიდან - 50 კილომეტრი.

საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი (1933 წლამდე გარეკახეთის რაიონი)

- ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთის მხარეში.
- 1917-29 წლებში შედიოდა თბილისის მაზრაში, 1929 წლიდან გარეკახეთის რაიონის სახელწოდებით - თბილისის ოლქში, 1930 წლიდან დამოუკიდებელი მუნიციპალიტეტია.
- სამხრეთით ესაზღვრება აზერბაიჯანს, დასავლეთით - გარდაბნის და მცხეთის, ჩრდილოეთით - თიანეთის, ახმეტისა და თელავის, აღმოსავლეთით - გურჯაანისა და სიღნაღის მუნიციპალიტეტებს.
- ფართობი 1515 კვ.კმ.
- მოსახლეობა - 60 ათასზე მეტი.
- 1 ქალაქი (საგარეჯო) და 43 სოფელი: ბადიაური, ბოგდანოვკა, გიორგიწმინდა (ანთოკი, მარიამჯვარი), გომბორი (ასკილაური, ვაშლიანი, ვერონა, რუსიანი), დიდი ჩაილური, დუზაგრამა (პალდო, წიწმატიანი), ზემო ყანდაურა, თოხლიაური, თულარი (კაზლარი), იორმუღანლო (ლამბალო, ქეშალო), კაკაბეთი (ვერხვიანი), კოჭბაანი (ბოტკო, გორანა, იკლივგორანა, ოთარაანი, სასადილო, ხინჭები), კრასნოგორსკი, მანავი (ბურდიანი), ნინოწმინდა (წყაროსთავი), პატარა ჩაილური, პატარძეული, უდაბნო, უჯარმა (პალდო), ქვემო ყანდაურა, შიბლიანი, ხაშმი.
- ძირითადი ისტორიული ძეგლები: ბოჭორმის (X-XI სს.), ნინოწმინდის (VI ს) ანსამბლები, დავითგარეჯის სამონასტრო გამოქვაბულთა კომპლექსი (VI ს), უჯარმის ციხე-ქალაქი (V ს), კაწარეთის სამება (VI-VII სს) ხაშმის მისამოებში.

საგასავლო - გასავალთან, ხარჯთან დაკავშირებული.

საგასტა პრაქსედეს მატეო - ესპანეთის პოლიტიკური მოღვაწე, ექვსჯერ იყო მთავარობის მეთაური 1871-1902 წლებში (1827-1903 წწ).

საგაფიცვო - გაფიცვისათვის განკუთვნილი, გაფიცვის ხასიათისა, გაფიცვასთან დაკავშირებული.

საგბიელი - მთა ქობულეთის მუნიციპალიტეტში, მესხეთის ქედზე.

საგდებელი - იგივეა, რაც ქამანდი.

საგდები - სხვა მხარეს გადასაშვები, გადასაყვანი; სარინი.

საგდული

  1. კარის საკეტი; ურდული. რაზა.

  2. კარის, დარაბის და მისთანების თითოეული ნახევარი, რომელიც იღება და იხურება.

საგებელი - რასაც ქვეშ იგებენ; ქვეშაგები, ლოგინი.

საგეგმო

  1. გეგმით გათვალისწინებული.

  2. გეგმების შედგენასთან დაკავშირებული.

საგენეი (საგანეი) - მდინარე კანადაში. მდინარე წმინდა ლავრენტის მარცხენა შენაკადი.

საგვაზავო - სოფელი აბაშის მუნიციპალიტეტში.

საგვარამიო - სოფელი სენაკის მუნიციპალიტეტში.

საგვარეულო

  1. ერთი გვარის წევრთა ერთობლიობა.

  2. გვარის კუთვნილი, დამახასიათებელი.

საგვარჯილე - კარსტული მღვიმე სოფელ ძევრის მახლობლად, მდინარე შავიწყლის ხეობაში (თერჯოლის მუნიციპალიტეტი) სიგრძე - 13 მეტრი, სიგანე - 37 მეტრი, სიმაღლე - 20 მეტრი.

საგველა

  1. პატარა ცოცხი ფქვილის, მტვრის და მისთანების გადმოსაწმენდად.

  2. ბოტანიკაში (პანიცულა) - ყვავილედის ერთ-ერთი ტიპი - მთავარი ღერძი იძლევა გვერდით ტოტებს, რომლებიც თავის მხრივ ტოტიანდება.

საგველი - რითაც გვიან რასმე; დასაგველი.

საგვერდული - საბძლის ან გომის გვერდის ბოძებზე გადებული ძელი, რომელზედაც ეწყობა კოჭები.

საგვიანო - რაც ჩვეულებრივზე გვიან ხდება (შემოდის), გვიან მწიფდება.

საგვირგვინო - ქორწილის დღეს ჩასაცმელი; საქორწინო.

საგვიჩიო - სოფლები სენაკის და ხობის მუნიციპალიტეტებში.

საგზალი - მგზავრობისას საჭირო სასმელ-საჭმელი, სანოვაგე.

საგზაო

  1. გზის, გზების გასაყვანად და მოსავლელად განკუთვნილი.

  2. გზაზე მოსახმარი, მგზავრობაში გამოსაყენებელი.

საგზატკეცილო - გზატკეცილისათვის განკუთვნილი, გზატკეცილზე მომხდარი.

საგზური

  1. მოწმობა, რომელიც ეძლევა სადმე გაგზავნილ პირს.

  2. ტრანსპორტის მძღოლის ფურცელი, რომელშიც აღნიშნულია მარშრუტი და დავალება.

საგიზი - მდინარე ყაზახეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში (სიგრძე - 511 კილომეტრი).

საგილზაზი - სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში.

საგიმი (საგამი, ზეგამი, ზაკამი) - მდინარე ძეგამჩაის (ამჟამად აზერბაიჯანშია) ერთ-ერთი ადრინდელი სახელწოდება.

საგინაშვილი ალექსანდრე - რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1808-1887 წწ).

საგინაშვილი გაბრიელ - XVII-XVIII საუკუნეების ქართველი კალიგრაფი, დავით გარეჯის ბერი.

ალ-საგინი გამალ - ეგვიპტელი მოქანდაკე (დაიბადა 1917 წელს).

საგინებელი

  1. გინების ღირსი.

  2. გინების შემცველი.

საგინო - ქალაქი აშშ-ს მიჩიგანის შტატში.

საგიჟე - იგივეა, რაც საგიჟეთი.

საგიჟეთი

  1. ფსიქიატრიული სავადმყოფო.

  2. (გადატანით) იტყვიან ისეთ თავყრილობაზე, სადაც დიდი უწესრიგობაა, ღრიანცელია.

საგირავნო - გირავნობის დამადასტურებელი.

საგიტალური (ლათ.) - რაც სხეულს სიგრძივ ყოფს მარჯვენა და მარცხენა თანაბარ ნაწილებად.

საგლახაოდ - სამათხოვროდ.

საგლეხო

  1. გლეხებისათვის განკუთვნილი.

  2. გლეხებისაგან შემდგარი; გლეხებისა.

  3. მიწათმფლობელობის სახეობა - „გლეხთ საფერი“ - ადგილ-მამული ფეოდალურ საქართველოში.

საგლეჯი - გუთნის ნაწილი - მეორე უღელი ხარის მისაბმელი ლატანი.

საგლინი - გლინვასთან დაკავშირებული.

საგლოვო - ვინც, რაც უნდა იგლოვონ.

საგმირო - გმირის შესაფერი; გმირული. || გმირის შესახები; გმირის მადიდებელი.

საგმობელი (საგმობი) - იგივეა, რაც დასაგმობი.

საგნობრივი

  1. საგნის დამახასიათებელი, საგნის შესაფერი, საგანთან დაკავშირებული.

  2. ბიბლიოთეკაში - შინაარსის, თემის მიხედვით დაჯგუფებული (კატალოგი).

საგო (მალაური) - საგოს პალმის სახამებლისაგან დამზადებული ბურღული.

საგოვანები - შიშველთესლოვან მცენარეთა კლასი, ხისებრი მცენარეები.

საგოგავი

  1. აკვნის რკალისებრი ფეხი, რომელზედაც აკვანი ირწევა.

  2. სატერფული (ბარისა).

საგოდრე - გოდრისათვის განკუთვნილი.

საგოზავი - წებოვანი, ბლანტი ნივთიერება ჭუჭრუტანებისა და ბზარების ამოსავსებად.

საგონებელი - საფიქრებელი, საზრუნავი.

საგორავი

  1. მრგვალი, სქელი ძელი მიწის ან სხვა რისამე დასატკეპნად.

  2. მოკლე მრგვალი ძელი, რომელსაც უდებენ მძიმე მორს ერთი ადგილიდან მეორეზე გადასაგორებლად.

  3. საქსოვი დაზგის ლილვი.

  4. ქვა ან ხის ნაჭერი ბორბლისთვის შესადებად, რომ ურემი და მისთანები არ დაგორდეს.

საგრაფო

  1. მემკვიდრეობითი ფეოდალური სამფლობელო.

  2. ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული ინგლისში და ზოგ სხვა ქვეყანაში.

საგრეხი

  1. რაც უნდა გრიხონ.

  2. რითაც უნდა გრიხონ.

  3. სადაც უნდა გრიხონ.

საგრილებელი (საგრილობელი) - ჩრდილიანი ადგილი, სადაც გაგრილება შეიძლება.

საგრძნობი

  1. რაც იგრძნობა.

  2. (გადატანით) საკმაოდ დიდი, მნიშვნელოვანი, შესამჩნევი.

საგუბარი - წყლის დასაგუბებელი ბუნებრივი ან ხელოვნური ტაფობი.

საგუგუნავო - სოფელი სენაკის მუნიციპალიტეტში.

საგულდაგულოდ - საგანგებოდ, გულდასმით.

საგულე

  1. გულისათვის განკუთვნილი.

  2. ღრუ, რომელშიც მოთავსებულია გული; გულის ბუდე.

საგულებელი - მთა დუშეთის მუნიციპალიტეტეში (სიმაღლე - 1627 მეტრი).

საგულისხმებელი - რაც უნდა იგულისხმონ, სავარაუდო.

საგულისხმო - მნიშვნელოვანი, საყურადღებო.

საგუნდო - გუნდისათვის განკუთვნილი, გუნდური.

საგუნიო - სოფელი სენაკის მუნიციპალიტეტში.

საგუნტო - ქალაქი ესპანეთის ვალენსიის პროვინციაში.

საგურამო - სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე არაგვის მარცხენა მხარეს. თემის საკრებულოს ცენტრი (მოიცავს 4 სოფელს: ახალსოფელი, საგურამო, შანკევანი, წიწამური). ზღვის დონიდან - 550 მეტრი, მცხეთიდან - 10 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1600 კაცი. საგურამოდან ზედაზნისკენ მიმავალი გზის მარცხენა მხარეს შემორჩენილია VI საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლის - ქასური წმინდა გიორგის სამეკლესიიანი ბაზილიკის ნანგრევები.

საგურამოს მთა - მთა მცხეთის მუნიციპალიტეტში, საგურამოს ქედზე (სიმაღლე - 1385 მეტრი).

საგურამოს ქედი (საგურამო-იალნოს ქედი) - საშუალო სიმაღლის განედური ქედი, იალნოს ქედის დასავლეთი გაგრძელება. უმაღლესი ადგილია მთა საგურამო (სიმაღლე - 1392 მეტრი). აგებულია ნეოგენური ნალექი ქანებით (კონგლომერატებით, ქვიშაქვებით, თიხებით). იალნოს ქედთან შეერთების ადგილზე გადაკვეთილია თბილის-თიანეთის საავტომობილო გზით. კალთებზე შერეული ფოთლოვანი ტყეებია (შემონახულია რელიქტური კოლხური ქვეტყის — ჭყორი, სურო, ბზა), თხემზე — მეორეული სუბალპური მდელოები. საგურამოს ქედზე დგას ზედაზნის მონასტერი.

საგუშაგო

  1. ადგილი, სადაც გუშაგი დგას; საყარაულო.

  2. გუშაგისათვის განკუთვნილი.

სად

  1. რა ადგილას? || საით? საითკენ?

  2. გამოხატავს რისამე შესაძლებლობას - როგორ, რანაირად.

სადა - უბრალო, მარტივი.

სა და ბანდეირა (თავდაპირველი გვარი - სა დი ნოგეირა დი ფიგეირედუ) ბერნარდუ - პორტუგალიის პოლიტიკური მოღვაწე (1795-1876 წწ).

სადაბო - დაბისათვის განკუთვნილი, დაბაში არსებული.

სადაგი - სამუშაო, არა უქმე დღე.

სადავე - აღვირის ნაწილი; თასმა, რომელიც მხედარს ხელში უჭირავს.

სადავიდარაბო - დავიდარაბის გამომწვევი; სადავო.

სადავითნე - დავითნის დასადები მაღალი, ვიწრო მაგიდა ეკლესიაში.

სადავო - რაც დავას იწვევს; საცილობელი.

სადაზვერვო - დაზვერვისათვის განკუთვნილი.

სადაზღვევო - დაზღვევისათვის განკუთვნილი.

სადათვე - დათვისათვის განკუთვნილი.

სადათი მუჰამად ანვარ - ეგვიპტის პრეზიდენტი 1978-81 წლებში, 1978 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი მშვიდობის დარგში (1918-1981 წწ).

სადალაქო - დალაქის სახელოსნო; საპარიკმახერო.

სადამდე

  1. რა ადგილამდე?

  2. რა მდგომარეობამდე?

სადამდის - იგივეა, რაც სადამდე.

სადამსჯელო - ბოროტმოქმედთა დასჯისათვის განკუთვნილი.

სადამ ჰუსეინი - იხილე ჰუსეინი სადამ.

სადაო - იხილე სადავო.

სადარაჯო

  1. ადგილი, სადაც დარაჯი დგას; საგუშაგო.

  2. დარაჯობისათვის განკუთვნილი.

სადარბაზო

  1. დარბაზობისათვის განკუთვნილი.

  2. სახლის შესასვლელი.

სადარდებელი (სადარდელი) - რაზედაც უნდა იდარდონ, საფიქრალი, საზრუნავი.

სადარი

  1. ვინც, რაც შეიძლება შეედაროს ვისმე, რასმე; მსგავსი. ტოლი.

  2. იგივეა, რაც შესაფერი.

სადა არის შენი ბედნიერება, მზია? - ქართული მხატვრული ფილმი. ეკრანებზე გამოვიდა 1959 წელს. დამდგმელი რეჟისორი - კონსტანტინე პიპინაშვილი. სცენრარის ავტორი. ი.კროტკოვი. დამდგმელი ოპერატორი - გიორგი ჭელიძე. კომპოზიტორი - ალექსი მაჭავარიანი. მთავარ როლებში: ლეილა აბაშიძე (მზია), ოთარ ხატიაშვილი, გოჩა აბაშიძე, აკაკი ხორავა, დუდუხანა წეროძე, ირაკლი უჩანეიშვილი, რამაზ ჩხიკვაძე, ჩიტოლია ჩხეიძე.

სადასტაქრო - ქირურგიული.

სადასტურო - დასტურის შემცველი.

სადაური - კითხვითი ნაცვალსახელი: 1) რა წარმოშობისა, რა წარმომავლობისა; რა ადგილის მკვიდრი. 2) (გადატანით) გამოხატავს გაკვირვებას, უკმაყოფილებას, უარყოფას.

სადაურობა - ის, თუ სადაური არის ვინმე, რამე; წარმოშობა.

სადაფი (არაბ.) - ზოგიერთი მოლუსკის ნიჟარის შიგა ფენა; წარმოადგენს სხვადასხვა მოელვარე ნივთიერებას; იყენებენ წვრილმანი ნივთებისა და სამკაულების გასაკეთებლად.

სადაც - მიმართებითი ზმნისართი; იხმარება კავშირად; 1) მიუთითებს ადგილზე, მიმართულებაზე; რა ადგილასაც, რომელ მხარესაც. 2) რა შემთხვევაშიც, როდესაც. 3) რომელშიც, რაშიც.

სადახლო - სოფელი მარნეულის მუნიციპალიტეტში.

სადბერი - ქალაქი კანადის აღმოსავლეთ ნაწილში, ონტარიოს პროვინციაში (150 ათასი).

სადგარი - მანქანის ძირითადი უძრავი ნაწილი, რომელზეც განლაგებულია ან გადაადგილდება მანქანის დანარჩენი კვანძები.

სადგერი - სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში.

სადგისი - ხისტარიანი წვეტიანი ლითონის ჩხირი ტყავის გასახვრეტად.

სადგომი

  1. საცხოვრებელი ნაგებობა, ადგილსამყოფელი.

  2. საქონლის სამყოფი ნაგებობა.

სადგური

  1. სახმელეთო ტრანსპორტის გაჩერების ადგილი, პუნქტი.

  2. ზოგიერთი სპეციალური დანიშნულების დაწესებლების ან წარმოების სახელწოდება.

  3. იგივეა, რაც სადგომი.

  4. მოძრავი ლაბორატორია.

სადგური სვირი (ახალი სვირი) - სოფელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში (მეორე სვირის თემის საკრებულო). მდებარეობს კოლხეთის დაბლობზე. მდინარე ყვირილის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან - 122 მეტრი, ზესტაფონიდან - 14 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 507 ადამიანი.

სადები

  1. იგივეა, რაც დასადები.

  2. ჭაობი; ჭოჭი.

სადედაბრო - დედაბრისათვის განკუთვნილი, დედაბრის შესაფერი.

სადედაკაცო - დედაკაცისათვის განკუთვნილი, დედაკაცის შესაფერი.

სადედამთილო - ვინც ვისიმე დედამთილი უნდა გახდეს.

სადედე

  1. გამძლე ჯიშის მცენარე, რომელზედაც უკეთეს ჯიშს ამყნობენ.

  2. სანერგე, რომელშიც ასეთი მცენარეები გამოჰყავთ.

  3. ფიჭის უჯრედი, რომელიც განკუთვნილია დედა ფუტკრის გამოსაყვანად.

სადედი

  1. იგივეა, რაც დედა (მნიშვნელობა 4,5).

  2. თესლად მომწიფებული ხილ-ბოსტნეული.

სადედოფლო

  1. ვინც დედოფალი უნდა გახდეს; დედოფლობის ღირსი, დედოფლად გამოსადეგი.

  2. იგივეა, რაც საპატარძლო.

  3. დედოფლისათვის განკუთვნილი, დედოფლისა.

  4. დედოფლის (პატარძლის) სამყოფი, სადგომი.

სადევგმირო - დევგმირობის შესახები.

სადეკრეტო შვებულება - შვებულება ორსულობის გამო.

სადემარკაციო ხაზი - დროებითი სამიჯნე ხაზი მეომარ მხარეთა შორის ან სადავო ტერიტორიაზე (საბოლოო საზღვრის დადგენამდე).

სადემეტრაო - ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფელ წითელხევის ყოფილი სახელი სადემონსტრაციო - დემონსტრაციისათვის განკუთვნილი.

სადენი

  1. რაშიც რამე მიდის, მიედინება; სადინარი.

  2. მავთული ელექტროდენის გადასაცემად.

სადესერტო - დესერტისათვის განკუთვნილი.

სადერლენდი - ყოფილი საგრაფო შოტლანდიაში (დიდი ბრიტანეთი).

სადერლენდი ერლ უილბურ - იხილე საზერლენდი.

სადი დონასიენ ალფონს ფრანსუა დე - მარკიზი, ფრანგი მწერალი და ფილოსოფოსი, ქადაგებდა აბსოლუტურ თავისუფლებას, რაც არ იქნებოდა შეზღუდული არც ზნეობრიობით, არც რელიგიით და არც სამართლით, ცხოვრების ძირითად მიზნად კი მიაჩნდა უმაღლესი პირადი ტკბობის მიღწევა (1740-1814 წწ).

სადიაცო

  1. დიაცისათვის განკუთვნილი.

  2. (ჩოფა, ჩოფის ძველმანი) შინ ნაქსოვი კვართისებური კაბა (იციან ხევსურეთში).

სადიდებელი

  1. ვინც, რაც უნდა ადიდონ, დიდების ღირსი; საქები.

  2. რითაც უნდა ადიდონ; დიდებისათვის განკუთვნილი.

სადიზმი

  1. სქესობრივი უკუღმართობა; გამოიხატება მისწრაფებით - ტკივილი მიაყენოს პარტნიორს, აწამოს იგი თავისი სქესობრივი მოთხოვნილების დასაკმაყოფილებლად.

  2. (გადატანით) სხვისი წვალებით, სხვისი ტანჯვით სიამოვნების მიღება (ფრანგი მწერლის მარკიზ დე სადის სახელის მიხედვით).

სადიკოვი თურღუნბაი - ყირგიზი მოქანდაკე-მონუმენტალისტი, საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვარი (დაიბადა 1935 წელს).

სადილაო - დილისათვის განკუთვნილი, დილით გამოსაყენებელი.

სადილი

  1. შუადღის პურის ჭამა.

  2. ამ ჯერზე მისაღები საჭმელი.

სადილობა

  1. სადილის ჭამა.

  2. სადილის ჭამის დრო.

სა დი მირანდა - პორტუგალიელი პოეტი და კომედიოგრაფი (1481-1558 წწ).

სადინარი - იგივეა, რაც სადენი.

სადისპეტჩერო

  1. დისპეტჩერის საქმიანობასთან დაკავშირებული

  2. დისპეტჩერის სამყოფი ოთახი.

სადისტი - სადიზმით შეპყრობილი ადამიანი.

სადიყ-ბეგ აფშარი - ირანელი მხატვარი, პოეტი, ლიტერატურის ისტორიკოსი (1533 - 1610-იანი წლები).

სადიწყარო - მთა ადიგენის მუნიციპალიტეტში, მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე.

სადკო - გუსლიარი და მომღერალი, რუსული ბილინების გმირი.

სადმე - რომელიმე ადგილას.

სადმელი - სოფელი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში.

სადნობი

  1. რასაც ადნობენ, რაც დნება. დასადნობი.

  2. სადაც ან რითაც ადნობენ.

სადო - კუნძული იაპონიის ზღვაში, ეკუთვნის იაპონიას.

სადოვა - ქალაქი ჩეხეთის აღმოსავლეთ ჩეხეთის ოლქში.

სადოვიანუ მიხაილ - რუმინელი მწერალი (1880-1961 წწ).

სადოვსკი პროვ - რუსი მსახიობი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1874-1947 წწ).

სადოქტორო - დოქტორის სამეცნიერო ხარისხისათვის განკუთვნილი.

სადრაზამი (სადრი აზამ) - უმაღლესი თანამდებობის პირის (პირველი მინისტრის, მთავრობის მეთაურის) ტიტული ოსმალთა იმპერიასა და ირანში.

სადრესელა - რაზედაც რასმე დრესენ; საფხეკელა.

სადრი ერთემი - თურქი მწერალი (1900-1943 წწ).

სადროშო - ძველ საქართველოში - სამხედრო-ტერიტორიული ერთეული.

სადუ - მდინარე პორტუგალიაში, ერთვის ატლანტის ოკეანის სეტუბალის ყურეს.

სადუკეველები - რელიგიურ-პოლიტიკური მიმდინარეობა იუდეაში (ძვ.წ.აღ. II ს - ახ.წ.აღ. I ს).

სადული ჟაკ - საფრანგეთის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე (1881-1956 წწ).

სადული ჟორჟ - ფრანგი კინოს თეორიტიკოსი და კრიტიკოსი (1904-1967 წწ).

სადუნ მანკაბერდელი შერბაროქის ძე - საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე XII საუკუნის II ნახევარში, მონღოლთა მფარველობით დაწინაურებული მედროვე, წარმოშობით ქურთი.

სადურგლო

  1. დურგლისათვის ან დურგლობოსათვის განკუთვნილი.

  2. დურგლის სახელოსნო.

სადუღა - ადგილი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კაჭრეთის მახლობლად, სადაც 1972 წელს გათხარეს შუა ბრინჯაოს ხანის გორასამარხები.

სადუღარი - რისამე ასადუღებელი ჭურჭელი.

სადუცია

  1. მდინარე ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, ქვენამთსიწყლის მარჯვენა შენაკადი.

  2. მთა ყაზბეგის და დუშეთის მუნიციპალიტეტებში, ხევის კავკასიონზე (3237 მეტრი).

სადღა

  1. აბა სად, მაშ სად, რაღა ადგილას.

  2. როგორღა, რანაირად, აღარ.

სადღაც - რომელიღაც გაურკვეველ ადგილას.

სადღეგრძელო

  1. სუფრაზე ვისიმე დღეგრძელობისათვის წარმოთქმული სიტყვა და შესმული სასმელი.

  2. გრიგოლ ორბელიანის პოემა.

სადღეისო - დღევანდელი დღისათვის, დღეისათვის განკუთვნილი.

სადღესასწაულო - დღესასწაულისათვის განკუთვნილი, დღესასწაულის შესაფერი.

სადღეღამისო - რაც დღე-ღამეში ხდება; რაც დღე-ღამისთვის არის განკუთვნილი.

სადღეხვალიო - დროებითი, ხანმოკლე.

სადღვებელი - ხის ან თიხის მოგრძო ჭურჭელი კარაქის შესადღვებად.

საეგებისო - საეჭვო, სათუო.

საელიავო - ყოფილი სოფელი მარტვილის მუნიციპალიტეტში.

საელიო - მთა ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, რიცეულისა და ლუხუნის წყალგამყოფზე.

საელჩო

  1. დიპლომატიური წარმომადგენლობა ელჩის მეთაურობით.

  2. შენობა, რომელიც უკავია ასეთ წარმომადგენლობას.

საეპისკოპოსო

  1. ეპისკოპოსისათვის განკუთვნილი.

  2. იგივეა, რაც ეპარქია.

საერთაშორისო - ყველა (ან ბევრი) ქვეყნის და ერის შესახები, სხვადასხვა ერის, ხალხის ურთიერთობის შესაბამისი; ინტერნაციონალური.

საერთო - რაც ყველას ეხება, ყველასთვის არის განკუთვნილი.

საერი ხუან ხოსე - არგენტინელი მწერალი, პროზაიკოსი (დაიბადა 1937 წელს).

საერისთავო - ერისთავის სამფლობელო (ფეოდალურ საქართველოში).

საერო

  1. ეროვნული, სახალხო, საქვეყნო.

  2. არასასულიერო, არასაეკლესიო.

საერობო - ერობისათვის განკუთვნილი, ერობასთან დაკავშირებული.

საესებუო - სოფელი სენაკის მუნიციპალიტეტში.

საესტრადო - ესტრადისათვის განკუთვნილი.

საეტაპო

  1. ეტაპის შემქმნელი; მეტად მნიშვნელოვანი.

  2. მეფის რუსეთში - ეტაპისათვის განკუთვნილი; ეტაპით გაგზავნილ პატიმართა ღამის გასათევი.

საექიმო - ექიმისათვის ან ექიმობისათვის განკუთვნილი; სამედიცინო, სამკურნალო.

საექსპორტო - ექსპორტისათვის განკუთვნილი; გასაგზავნი.

საეშმაკო - ეშმაკის დამახასიათებელი; საცუღლუტო, სამაცდურო, ეშმაკური.

საეჭვო

  1. ეჭვის აღმძვრელი, დამაჯერებლობას მოკლებული.

  2. პოლიტიკურად ან მორალურად არასაიმედო, არასანდო.

სავა - მდინარე სლოვენიასა და ხორვატიაში, მდინარე დუნაის მარჯვენა შენაკადი (სიგრძე - 940 კილომეტრი).

სავაგლახო - სავალალო, სამწუხარო, საუბედურო.

სავაებო - ვაების გამომწვევი; სამწუხარო, სავალალო.

სავაზნე

  1. ვაზნებისათვის განკუთვნილი.

  2. ვაზნების ჩასაწყობი ჩანთა.

სავათი - გარეული ფრინველი ერთგვარი.

სავალი - რაც უნდა გაიარონ, რაზედაც დადიან; სასიარულო.

სავალალო - სამწუხარო, საუბედურო.

სავალდებულო - რაც აუცილებლად, უსათუოდ უნდა შესრულდეს.

სავალუტო - ვალუტასთან დაკავშირებული.

სავანა

  1. მდინარე აშშ-ში, ერთვის ატლანტის ოკეანეს (სიგრძე - 725 კილომეტრი).

  2. ქალაქი აშშ-ს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ჯორჯიის შტატში (140 ათასი).

  3. (ესპან.) - აფრიკაში, სამხრეთ ამერიკაში, აზიასა და ავსტრალიაში სახელწოდება ბალახეული მცენარეებით დაფარული ვრცელი ვაკისა, სადაც ჯგუფ-ჯგუფად ხარობს ხეები და ბუჩქები: პალმა, ევკალიპტი, აკაცია და სხვა.

სავანე

  1. ბინა, სადგომი, სამყოფელი.

  2. მონასტერი.

  3. სოფელი საჩხერის მუნიციპალიტეტში (არგვეთის თემის საკრებულო), მდებარეობს იმერეთის მაღლობზე, მდინარეების იზვარისა და ლაშურის (ყვირილის სისტემა) წყალგამყოფზე. ზღვის დონიდან - 500 მეტრი, საჩხერიდან - 7 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2175 კაცი. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XI საუკუნეში. სოფელში შემონახულია წმინდა გიორგის ეკლესია, რომელიც აგებულია ასევე XI საუკუნეში. ამ ეკლესიას გარშემო ერტყა გალავანი, რომელიც მტერთა შემოსევისას იცავდა. ახლაც არის შემორჩენილი გალავნის ნანგრევები, ხოლო ამ ეკლესიის ეზოში აკაკის ძიძისეული სახლია.

სავანეთი - სოფელ რაჭისუბნის ძველი სახელწოდება (ბოლნისის მუნიციპალიტეტი).

სავანელი ხარლამპი - ქართველი მომღერალი, საგუნდო დირიჟორი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე (1842-1890 წწ).

სავანისუბანი - სოფელი ხაშურის მუნიციპალიტეტში.

სავაჟკაცო - ვაჟკაცის შესაფერი, ვაჟკაცური.

სავარამო - ვარამის მომგვრელი; სამწუხარო, სადარდებელი.

სავარაუდო - რასაც ვარაუდობენ; მიახლოებით გათვალისწინებული.

სავარგული - სოფლის მეურნეობისათვის გამოსადეგი ადგილი.

სავარი ფელიქს - ფრანგი ფიზიკოსი (1791-1841 წწ).

სავარცხელა - ერთწლოვანი სარეველა ბალახი ნემსიწვერისებრთა ოჯახისა. აქვს ვარდისფერი ყვავილი და ზევით აშვერილი ნაყოფი.

სავარცხელი

  1. დაკბილული ფირფიტა თმის დასავარცხნად (ან დასამაგრებლად).

  2. ზოგიერთი ფრინველის (მაგალითად ოფოფის) ქოჩორი.

სავარძელი - დიდი სკამი, რომელსაც აქვს იდაყვების დასაყრდნობი.

სავარჯიშო

  1. რითაც ვარჯიშობენ.

  2. ადგილი, სადაც ვარჯიშობენ.

სავატერი ფერნანდო - ესპანელი მწერალი (დაიბადა 1947 წელს).

სავაჭრო

  1. ვაჭრობისათვის განკუთვნილი.

  2. მაღაზია, დუქანი, მარკეტი.

სავახშმო - ვახშმისათვის განკუთვნილი, ვახშმად საჭმელი.

სავე (საბი) - მდინარე ზიმბაბვესა და მოზამბიკში, ერთვის ინდოეთის ოკეანეს.

სავედრებელი

  1. რასაც ევედრებიან, სახვეწარი.

  2. სალოცავი; ლოცვა.

სავეკუოს მღვიმე - მღვიმე ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, ზანის ხეობაში.

საველე

  1. ველად, დასახლებული პუნქტიდან დაშორებით შესრულებული; ველზე მოწყობილი.

  2. ჯარის საბრძოლო მოქმედებასთან დაკავშირებული.

საველიევა ლუდმილა - რუსი მსახიობი ქალი (დაიბადა 1942 წელს).

სავენახე - ვენახისათვის განკუთვნილი, ვენახისათვის გამოსადეგი.

სავერანე - ვერანად გახდომის ღირსი; სატიალე.

სავერძისწყალი - მდინარე ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ურავლის მარჯვენა შენაკადი.

სავინა ია - თეატრისა და კინოს რუსი მსახიობი ქალი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი, მოღვაწეობდა მოსკოვის სამხატვრო აკადემიურ თეატრში (1936-2011 წწ).

სავინი ფრიდრიხ კარლ ფონ - იხილე ზავინი ..

სავინიო ალბერტო (ნამდვილი სახელი ანდრეა დე კირიკო) - იტალიელი მწერალი, მხატვარი და მუსიკოსი (1891-1952 წწ).

სავინიცობო - ყოველი შემთხვევისათვის განკუთვნილი. || საეჭვო, სათუო, საეგებისო.

სავინიხი ვიქტორ - რუსი კოსმონავტი, სამი კოსმოსური ფრენის მონაწილე 1981, 1985, 1988 წლებში (დაიბადა 1940 წელს).

სავიები (სავარები) - ხაზართა მონათესავე ტომი ჩრდილოეთ კავკასიაში.

სავიჩი პავლე - იუგოსლავიელი ფიზიკოსი და ქიმიკოსი (1909-1990 წწ).

სავიცკა ჰანა (ნამდვილი სახელი და გვარი ანა კრისტინა შაპირო) პოლონეთის წინააღმდეგობის მოძრაობის მონაწილე ქალი (1917-1943 წწ).

სავიცკაია სვეტლანა - რუსი მფრინავი კოსმონავტი ქალი, ორი კოსმოსური ფრენის მონაწილე 1982 და 1984 წლებში (დაიბადა 1948 წელს).

სავიცკი ევგენი - რუსი მხედართმთავარი, ავიაციის მარშალი, საბჭოთა კავშირის ორგზის გმირი, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე (1910-1990 წწ).

სავიცკი კონსტანტინე - რუსი ფერმწერი (1844-1905 წწ).

სავიცკი მიხაილ - ბელორუსი ფერმწერი, საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვარი (დაიბადა 1933 წელს).

სავკაზახი - მთა ჯავის მუნიციპალიტეტში, როკისწყლისა და სბის წყალგამყოფზე.

სავლაკი - კოლხეთის მეფე გვიანდელ ელინისტურ ხანაში.

სავლე (ებრაულად შაული) - ბიბლიის მიხედვით, უბრალო მიწათმოქმედი, ისრაელ-იუდეველთა სამეფოს დამაარსებელი (ძვ.წ.აღ. XI ს დასასრული).

სავლელი - იგივეა, რაც სავალი.

სავმაკი - ძვ.წ.აღ. 107 წელს აჯანყებულ ბოსფორელ სკვითთა ბელადი.

სავნებელი - ვნების მომტანი; საზიანო.

სავოგალი ხოსე - იხილე საბოგალი .

სავოევოდო - პოლონეთის ძირითადი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული.

სავოია - ისტორიული ოლქი და დეპარტამენტი საფრანგეთის ალპებში. მთავარი ქალაქები; შამბერი და ანენსი.

სავოიის ალპები - დასავლეთ ალპების ნაწილი საფრანგეთში.

სავოიის საჰერცოგო - ფეოდალური სახელმწიფო 1416-1720 წლებში ევროპაში.

სავოლდო ჯოვანი ჯიროლამო - იტალიელი ფერმწერი (დაახლოებით 1480 - 1548-ის შემდეგ).

სავონა - ქალაქი-პორტი იტალიაში, ამავე სახელწოდების პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი (80 ათასი).

სავონაროლა ჯიროლამო - ფლორენციელი რელიგიურ-პოლიტიკური მოღვაწე, პოეტი (1452-1498 წწ).

სავონი ფელიქს - კუბელი მოკრივე, ოლიმპიური თამაშების სამგზის გამარჯვებული 1992, 1996 და 2000 წლებში, და მსოფლიოს ხუთგზის ჩემპიონი მძიმე წონაში (დაიბადა 1967 წელს).

სავრასოვი ალექსი - რუსი ფერმწერი-პერედვიჟნიკი (1830-1897 წწ).

სავრომატე I - ბოსფორის სამეფოს მეფე 93-123 წლებში.

სავსავი

  1. აქეთ-იქით ქნევა (ხელებისა).

  2. აქეთ-იქით ტრიალი (ენისა). || (გადატანით) ტარტარი ენისა.

სავსე

  1. მთლიანად რამეთი დაკავებული (შემოსაზღვრული სივრცე, უპირატესად ჭურჭელი).

  2. სადაც, რაშიც ბევრი რამე, ვინმე არის.

  3. დოვლათიანი, ბარაქიანი, მდიდარი.

  4. რაიმე თვისების ჭარბად მქონე, რაიმე გრძნობით მოცული.

სავსებით - მთლიანად, მთლად, სრულიად.

სავსემთვარეობა - მთვარის ფაზა, როცა ის სრული ბადროს სახით მოჩანს.

საზავო - ზავისათვის განკუთვნილი, ზავთან დაკავშირებული.

საზამთრა - მთა ცაგერის მუნიციპალიტეტში, ეგრისის ქედზე (2915 მეტრი).

საზამთრი - ფუტკრის ოჯახის გამოსაზამთრებლად აშენებული საგანგებო შენობა.

საზამთრო (Citrullus edutis)

1) ბაღჩეული მცენარე; ისხამს მრგვალ ან მოგრძო მსხვილ ნაყოფს, რომელსაც აქვს მკვრივი ქერქი და ტკბილი, წვნიანი (ჩვეულებრივ წითელი) ხორცი.

2) ზამთრისათვის განკუთვნილი.

საზანდარი (სპარს.)

1) საზანდრები - დასი, რომელიც შედგება საზის, თარის, ჭიანურის დამკვრელთა და დაირის დამკვრელ-მომღერლისაგან.

2) იგივეა, რაც მესტვირე.

საზანდარიანი თათევიკ - ოპერის სომეხი მომღერალი ქალი (მეცო-სოპრანო),საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (დაიბადა 1916 წელს).

საზანო - იხილე ზედა საზანო.

საზარი - იგივეა, რაც საზარელი.

საზარალო - ზარალის მომტანი.

საზარბაზნე ხორცი - ჯარისკაცთა მასა, რომელიც მაღალჩნოსანთა ინტერესებისათვის იგზავნება ომში.

საზარდული - მუცლის ქვედა ნაწილის მიდამო თეძოებს შიგნით, ბოქვენის მარჯვნივ და მარცხნივ.

საზარელი - ზარის, შიშის მომგვრელი; თავზარდამცემი, შესაზარი, შემაძრწუნებელი.

საზაფხულო - ზაფხულისათვის განკუთვნილი; ზაფხულისა.

საზედაო - ქსელში გასატარებელი ძაფი; სასხამი.

საზედაპირე - ზედაპირისათვის განკუთვნილი, გამოსადეგი.

საზეველა - ზამთარში ან გაზაფხულის პირზე თბილი ამინდი, რომელიც იწვევს თოვლის, ყინულის დნობას.

საზეთე

1) რისგანაც ზეთს ხდიან; ზეთის მომცემი.

2) ზეთის ჭურჭელი.

საზეიმო - ზეიმისათვის განკუთვნილი; ზეიმის ხასიათისა; სადღესასწაულო.

საზეინკლო

1) ზეინკლისათვის ან ზეინკლობისათვის განკუთვნილი.

2) ზეინკლის სახელოსნო.

საზელეთი - სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში.

საზელი

1) რაც უნდა ზილონ.

2) რითაც უნდა ზილონ.

საზენიტო - მიწიდან ჰაერში თვითმფრინავებისა და მისთანათათვის სასროლად განკუთვნილი.

საზეპირო - ზეპირად სასწავლი.

საზერლენდი დონალდ - კანადური წარმოშობის ამერიკელი კინომსახიობი (დაიბადა 1934 წელს).

საზერლენდი ერლ უილბურ - ამერიკელი ბიოქიმიკოსი და ფარმაკოლოგი, 1971 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი (1915-1974 წწ).

საზვერავი - იგივეა, რაც დასაზვერავი.

საზი (სპარს.) - აღმოსავლური სიმებიანი საკრავი.

საზიანო - ზიანის მომტანი; საზარალო.

საზიარებელი - ვინც უნდა ეზიაროს.

საზიარო - რაც რამდენიმე პირს ეკუთვნის; საერთო (საკუთრება...); ზიარი.

საზიდარი - ცხენების შესაბმელი ურემი ტვირთის გადასაზიდად.

საზიდი

1) რაც უნდა ზიდონ.

2) რითაც უნდა ზიდონ.

საზიზღარი - რაც, ვინც ეზიზღებათ; საძაგელი, შესაზარებელი.

საზოგადო

1) რაც ყველას ეკუთვნის, ეხება ან ახასიათებს; საერთო.

2) იგივეა, რაც საზოგადოებრივი.

საზოგადოება

1) ერთობლიობა გარკვეულ წარმოებით ურთიერთობაში მყოფი ადმიანებისა ისტორიული განვითარების ამა თუ იმ საფეხურზე.

2) ადამიანთა გაერთიანება, ორგანიზაცია, რომელიც გარკვეულ მიზნებს ისახავს.

3) გარკვეული ჯგუფი, წრე ადამიანებისა; ხალხი.

4) ზედაფენა, პრივილეგირებული წრე.

საზოგადოების კუნძულები (ამხანაგობის კუნძულები) - არქიპელაგი პოლინეზიაში (წყნარი ოკეანე).

საზოგადოებრივი - საზოგადოების დამახასიათებელი, საზოგადოებაში არსებული, საზოგადოებაში ადამიანთა საქმიანობასთან დაკავშირებული.

საზოგადოებრიობა - საზოგადოების მოწინავე ნაწილი, მისი აზრის გამომხატველი.

საზომი

1) რითაც ზომავენ რასმე.

2) ხელსაწყო რისამე გასაზომად.

3) (გადატანით) ნიშანი, თვალსაზრისი, რომელიც საფუძვლად უდევს რისამე დაფასებას.

საზონათაშორისო - ზონებს შორის არსებული, წარმოებული.

საზონოვა ნინა - რუსი მსახიობი ქალი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (დაიბადა 1916 წელს).

საზრდო

1) საკვები, საჭმელი, სარჩო.

2) (გადატანით) რაც სულიერად ან გონებრივად მატებს ადამიანს რასმე.

საზრიანი

1) ვისაც სწრაფად მოსაზრების უნარი აქვს.

2) იგივეა, რაც აზრიანი.

საზრისი

1) რაიმეს იდეალური შინაარსი, იდეა, საბოლოო მიზანი.

2) ლოგიკაში - იგივეა, რაც მნიშვნელობა.

საზრუნავი - ვისზედაც, რაზედაც უნდა იზრუნონ; საფიქრებელი.

საზურგე - ზურგისათვის განკუთვნილი; ზურგით საზიდი; ზურგზე მოსაკიდებელი.

საზღაპრო - არაჩვეულებრივი, საარაკო, ზღაპრული.

საზღაური - რითაც რასმე ზღავენ; რისამე სანაცვლო, საფასური.

საზღვაო - ზღვისთვის განკუთვნილი, ზღვასთან დაკავშირებული.

საზღვაოსნო - ზღვაოსნობისათვის განკუთვნილი, ზღვაოსნობასთან დაკავშირებული.

საზღვარი

1) ხაზი, რომელიც ორ ადგილს, ტერიტორიას ყოფს ერთმანეთისაგან.

2) რისამე უკიდურესი დონე, საფეხური; ზღვარი.

საზღვარგარეთ - უცხო ქვეყნებში, უცხოეთში.

საზღვარგარეთი - სახელმწიფოს საზღვრებს იქით მდებარე ქვეყნები; უცხოეთი.

საზღვარგარეთელი - საზღვარგარეთის რომელიმე ქვეყნის მცხოვრები; უცხოელი.

საზღვარგარეთული - საზღვარგარეთის დამახასიათებელი, საზღვარგარეთ არსებული; უცხოური.

საზღვრისპირა - სახელმწიფოს საზღვრებთან ახლოს მდებარე.

საზჰალომბატა - ქალაქი უნგრეთის პეშტის მედიეში.

სათაგური - თაგვის დასაჭერი მახე.

სათადარიგო - რისამე ან ვისიმე შემცვლელად გამოსადეგი; სამარქაფო; სარეზერვო.

სათავადო

1) მსხვილი ფეოდალური მიწისმფლობელობისა და ფეოდალთა იერარქიულ-პოლიტიკური ორგანიზაციის გარკვეული ფორმა XV-XVIII საუკუნეების საქართველოში.

2) მთა ვანის მუნიციპალიტეტში, მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში.

სათავგადასავლო - რაშიც ვისიმე ფათერაკებიანი თავგადასავალია აღწერილი.

სათავე

1) ადგილი, სადაც წყლის დინება იწყება.

2) დასაწყისი, თავი რისამე.

3) მიზეზი, წყარო, საფუძველი რისამე.

4) შარვალზე ან ქვედატანზე მიკერებული სარტყელი.

5) სოფელი სოხუმის მუნიციპალიტეტში.

სათავისო - თავისთვის განკუთვნილი, თავისი შესაფერი, თავისთვის გამოსადეგი.

სათავისღელე - მდინარე ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, გუბაზეულის მარცხენა შენაკადი.

სათავნო - ქალის პირადი, მამის სახლიდან მოყოლილი ქონება.

სათავო - რისამე თავში, დასაწყისში არსებული.

სათავსი - შენობის შიგნითა ოთახი ან ადგილი რისამე მოსათავსებლად.

სათათბირო

1) რის შესახებაც უნდა ითათბირონ.

2) სადაც თათბირობენ, თათბირისათვის განკუთვნილი.

3) რასაც აქვს რაიმე საკითხების, საქმის განხილვის და არა მათი გადაწყვეტის უფლება.

4) მეფის რუსეთში - ზოგიერთი არჩევითი ორგანოს, დაწესებულების სახელწოდება.

სათაკილო - რასაც თაკილობენ, რაც შეიძლება ითაკილონ; რაც თავისთვის შეუფერებლად, სასირცხვილოდ მიაჩნიათ.

სათალი - კვამლში გამოყვანილი თართის გვერდების ანაჭერი.

სათამაშო

1) რასაც თამაშისათვის იყენებენ; არანამდვილი.

2) სადაც ან რაზედაც რასმე თამაშობენ.

3) ბავშვთა თამაშისათვის განკუთვნილი ნივთი.

4) იგივეა, რაც საცეკვაო.

სათამბაქოე

1) თამბაქოსათვის გამოსადეგი.

2) თამბაქოს ქისა ან კოლოფი; სათუთუნე.

სათანადო - შესაბამისი, შესაფერი, ჯეროვანი, საჭირო.

სათანჯო - მთა გალის მუნიციპალიტეტში, კოლხეთის ბარში.

სათანჯოს ციხე - შუა საუკუნეების ციხე-სიმაგრე დასავლეთ საქართველოში, სოფელ ჭუბურხინჯთან, აგებულია VIII-X საუკუნეებში.

სათაო - იხილე სათავო.

სათარგმნი (სათარგმნელი) - რაც უნდა ითარგმნოს, გადასათარგმნი.

სათარეშო - სადაც შეიძლება ითარეშონ, დაარბიონ.

სათარი - იგივეა, რაც ნალო.

სათარ-ხანი - ირანის რევოლუციის (1905-11 წლები) მოღვაწე, ირანის სახალხო გმირი (1867/68 - 1914 წწ).

სათაური

1) რაიმე ნაწარმოების ან მისი ცალკე თავის სახელწოდება.

2) იგივეა, რაც თავდები.

3) იგივეა, რაც სათავე.

4) აღვირის ის ნაწილი, რომელიც ცხენს თავზე ეცმება.

სათაფლია - იხილე სათაფლიის კარსტული მღვიმეები და სათაფლიის ნაკრძალი.

სათაფლიის კარსტული მღვიმეები - კარსტული მღვიმეების ჯგუფი დასავლეთ საქართველოში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში (იმერეთი). ქუთაისის ჩრდილო-დასავლეთით 7 კილომეტრზე. მღვიმეები განლაგებულია სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალის ტერიტორიაზე. მღვიმეთა აბსოლუტური სიმაღლე მერყეობს 275 მეტრიდან 405 მეტრამდე. აღსანიშნავია რომ სათაფლიის მღვიმეთა ჯგუფი, მეტად მდიდარია არა მხოლოდ ესთეტიკურად, არამედ იმითაც რომ მასში მოპოვებულია არაერთი ფაუნისტური და ფლორისტული სახეობები. ამ ტერიტორიაზე განლაგებულია კოლხური ტყე, რელიქტური და ენდემური ნიმუშებით და დინოზავრის ნაკვალევით. საკუთრივ სათაფლიის მღვიმე ერთადერთია იმ 5 გამოქვაბულიდან რომელიც გამოყენებულია ტურისტული მიზნით. საკუთრივ სათაფლიის მღვიმე მდებარებს სამგურალის სერზე, ზღვის დონიდან 360 მეტრზე. იგი გამომუშავებულია ქვედაცარცულ შრეებრივ კირქვებში. მღვიმის შესასვლელი ძაბრისებრი ღრმულის ფსკერზე მდებარეობს. წინა ნაწილში გვხვდება ეროზიული საფეხურები. შესასვლელიდან დაახლოებით 100 მეტრში არის ულამაზესი „გუმბათოვანი დარბაზი“, ხოლო 150 მეტრში „ნაღვენთების სასაფლაო“. მღვიმეს აქვს განშტოებებიც. სათაფლიის მღვიმის ჯამური სიგრძეა დაახლოებით 900 მეტრი.

სიმაღლე - 10 მეტრს აღემატება, ხოლო სიგანე უდრის 14-15 მეტრს.

სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალი - მდებარეობს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, სათაფლიის მთაზე, ზღვის დონიდან - 500 მეტრი. დარსდა 1935 წელს. ფართობი 354 ჰექტარი. ნარკძალი კომპლექსური ხასიათისაა და შეიცავს გეოლოგიურ, პალეონტოლოგიურ, სპელეოლოგიურ, ზოოლოგიურ და და ბოტანიკურ ძეგლებს. რელიეფი მთაგორიანია. ტერიტორიის 95% დაფარულია რელიქტური კოლხური ტიპის ტყით, რომელსაც ქმნის წიფელი, წაბლი, რცხილა, თელა, ბზა, ძელქვა, მურყანი, ცაცხვი, მუხა, პანტა, მაჟალო და სხვა. ქვეტყე ქმნის გაუვალ რაყას. ბევრია დიანებიც. ძუძუმწოვრებიდან აქ გავრცელებულია ტურა, კვერნა, მაჩვი, მელა, კურდღელი, ციყვი. იშვიათად შემოდის შველი, ბევრია ფრინველი. ნაკრძალის ტერიტორია მდიდარია კარსტული მღვიმეებით. აქვე აღმოჩენილია მტაცებელი და ბალახიჭამია დინოზავრების 200-მდე ნაკვალევი, რომლებიც მერგელოვაბ კირქვებზეა აღბეჭდილი. ნაკრძალში არის ბიოსპელეოლოგიური მუზეუმი.

სათაყვანებელი (სათაყვანო) - ვისაც ან რასაც ეთაყვანებიან, თაყვანისცემის ღირსი.

სათბილო - საკლავის ნაწილი ზურგის უკანასკნელი ნეკნიდან გავამდე (საუკეთესო ნაჭრად ითვლება).

სათბილობელი - თბილი ჩასაცმელი ან დასახურავი.

სათბობი - საწვავი მასალა (შეშა, ნახშირი, ნავთი, აირი), რომელიც სითბოს იძლევა და წარმოადგენს ენერგიის წყაროს.

სათბურა - სხეულის ამა თუ იმ ნაწილის გასათბობი მოწყობილობა.

სათბური - შემინული სადგომი, სადაც სინათლისა და სითბოს საჭირო პირობების დაცვით ხელოვნურად აშენებენ სითბოს მოყვარულ მცენარეებს.

სათევი - იგივეა, რაც გასათევი.

სათევზაო - თევზაობისათვის განკუთვნილი, თევზის საჭერი.

სათევზიის მღვიმე - მღვიმე ხონის მუნიციპალიტეტში.

სათეთრებელი - რითაც რასმე ათეთრებენ.

სათემო

1) თემთან დაკავშირებული, თემის კუთვნილი.

2) სოფელი გორის მუნიციპალიტეტში.

3) სოფელი თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (ბარდუბნის თემის საკრებულო), მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ ბორცვიან-სერებიან მთისწინეთში. ზღვის დონიდან - 260 მეტრი, თერჯოლიდან - 15 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 695 ადამიანი.

სათესი - თესვისათვის, რისამე დასათესად განკუთვნილი.

სათესლე

1) თესლისათვის განკუთვნილი; თესლად გამოსადეგი.

2) რაც თესლს შეიცავს.

სათვალავი - ანგარიში; რიცხვი, რაოდენობა.

სათვალდათვალო - თვალსაჩინო, აშკარა, ცხადი.

სათვალე

1) ორი მინისგან შემდგარი ხელსაწყო მხედველობის გასაძლიერებლად ან თვალების დასაცავად.

2) პატარა ნახვრეტი; ჭუჭრუტანა.

სათვალთვალო - საიდანაც რასმე, ვისმე უთვალთვალებენ.

სათვალთმაქცო - თვალთმაქცობისათვის განკუთვნილი; თვალთმაქცური, საეშმაკო, მოსატყუებელი.

სათვისტომო - სხვა ქვეყნებში ან სხვა ადგილას მცხოვრებ თანამემამულეთა გაერთიანება მატერიალური და კულტურული ურთიერთდახმარების მიზნით.

სათვლელი - რაც უნდა თვალონ; დასათვლელი.

სათიბავი - იგივეა, რაც სათიბი.

სათიბე

1) მთა ახმეტის მუნიციპალიტეტში, გომბორის ქედზე.

2) მდინარე ხაშურისა და ქარელის მუნიციპალიტეტებში, ძამის მარცხენა შენაკადი.

სათიბელი - ბალახის სათიბი პატარა ნამგალი; ჭაღვი.

სათიბი

1) რაც უნდა თიბონ; გასათიბი.

2) მინდორი, რომელსაც თიბავენ ხოლმე.

3) რითაც თიბავენ.

4) სერი (ქედი) მცხეთისა და დუშეთის მუნიციპალიტეტებში, ქსნისა და ნარეკვავის შუამდინარეთში.

სათიბის გორა - ქედი ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთის კავკასიონზე, ჩელთისა და ბასკინტლის წყალგამყოფი.

სათიბის მთა - მთა თიანეთისა და მცხეთის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე, საბადურის ქედზე (სიმაღლე - 1604 მეტრი).

სათიბის ქედი - განედური ქედი (სერი) მცხეთისა და დუშეთისმუნიციპალიტეტებში, ქსნისა და ნარეკვავის შუამდინარეთში (სიგრძე - 18 კილომეტრი. საშუალო სიმაღლე - 900 მეტრი, მაქსიმალური - 1021 მეტრი). აგებულია ნეოგენური კონტინენტური კონგლომერატებით, თიხებისა და ქვიშაქვების შუაშრეებით. ქედის სამხრეთი კალთა შემოსილია ჯაგეკლიან-ჯაგრცხილნარით, ჩრდილოეთი კალთა - მუხნარ-რცხილნარით.

სათივე

1) თივის შესანახი ადგილი, ნაგებობა.

2) სოფელი ხაშურის მუნიციპალიტეტში.

სათითე

1) თითზე ჩამოსაცმელი, ჩვეულებრივ ლითონისა; ხმარობენ კერვის დროს, რომ თითში ნემსი არ შეერჭოთ.

2) მომკალის თითზე წამოსაცმელი ხისა; იკეთებენ, რომ ნამგლით არ გაიჭრან თითი.

3) რამდენიც სათითეში ჩაეტევა.

სათითოო - თითოსათვის, თითოეულისათვის განკუთვნილი.

სათითურა (Dactylis glomerata) - მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე მარცვლოვანთა ოჯახისა, ფაშარკორდიანი ბალახი; იხმარება ცხოველთა საკვებად.

სათიკვარა - მდინარე ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, კოდორის მარცხენა შენაკადი.

სათიხარი - სოფელი ცხინვალის მუნიციპალიტეტში.

სათლელი

1) ერთ-ერთი დიდი დასახლებული პუნქტი ისტორიულ-სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, ისტორიულ შავშეთში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტოეია). XVI საუკუნიდან საქართველოს სხვა ტერიტორიებთან ერთად მიიტაცა თურქეთმა, რუსეთ-თურქეთის ომის (1877-78 წწ) შემდეგ, ბერლინის კონგრესის (1878 წ) თანახმად დაუბრუნდა საქართველოს; შემდგომში კვლავ თურქეთის შემადგენლობაში მოექცა.

2) ერთ-ერთი დიდი დასახლებული პუნქტი ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, ისტორიული ფოცხოვის მხარეში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია). XVI საუკუნიდან საქართველოს სხვა ტერიტორიებთან ერთად მიიტაცა თურქეთმა, რუსეთ-თურქეთის ომის (1828-29 წწ) შემდეგ, ადრიანოპოლის საზავო ხელშეკრულების (1829 წ) თანახმად დაუბრუნდა საქართველოს; შემდგომში კვლავ თურქეთის მფლობელობაში აღმოჩნდა.

3) რაც უნდა თალონ, გათალონ; რასაც უნდა მოათალონ რამე.

4) რითაც უნდა თალონ, გათალონ რამე.

სათლი (სპარს.) - ტოლჩა; საკიდარი ქვაბი.

სათმეული - თმის სამკაული.

სათნო - კეთილი, გულკეთილი, ლმობიერი.

სათნოება - სათნოს თვისება; სიკეთე, ლმობიერება.

სათოვლე

1) სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში (ძეგვის თემის საკრებულო), მდინარე ხეკორძულას (მტკვრის მარჯვენა სანაპირო) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან - 930 მეტრი, მცხეთიდან - 25 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს. სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მაღალ ბორცვზე აბულეთის მონასტრის ნანგრევებია. შემორჩენილია X საუკუნის თლილი ქვით ნაგები 4 დარბაზული ეკლესიისა და და სხვა სამონასტრო შენობების ნაშთები. იქვე მახლობლად შუა საუკუნეების ნასოფლარია. მონასტრის მახლობლად ახალი წელთაღრიცხვის პირველ საუკუნეეებში წარმართული ტაძარი უნდა მდგარიყო.

2) ქედი მცხეთის მუნიციპალიტეტებში, თრიალეთის ქედის განშტოების - საწკეპელას ჩრდილო-აღმოსავლეთი გაგრძელება, დიღმისწყლის და ხეკორძულის წყალგამყოფი. იწყება მთა დიდგორიდან და მტავრდება ქალაქ მცხეთის მიდამოებში. აგებულია შუაეოცენური ანდეზიტური ტუფ-ბრექჩიებითა და ტუფ-ქვიშაქვებითმ ოლიგოცენური ტაბაშირის შემცველი თიხებითა და ქვიშაქვებით. კალთები ციცაბოა, შემოსილია ტყითა და მეორადი მდელოებით.

სათოვლეხევი - მდინარე მცხეთის მუნიციპალიტეტში, ხეკორძულის მარჯვენა შენაკადი.

სათოვლია (უცუნა) - ენძელასებრი მცენარე შროშანისებრთა ოჯახისა; ყვავილობს შემოდგომაზე.

სათოვლისწყალი - მდინარე ხულოს მუნიციპალიტეტში, ქვაბლიანის სათავე.

სათოკე - დასაჭერი, დასაპატიმრებელი; ჩამოსახრჩობი.

სათონე - გადახურული (ჩვეულებრივ ფიცრული) ნაგებობა, რომელშიც თონეა.

სათოფე - ციხესიმაგრის კედელში ან სხვა ნაგებობაში დატანებული პატარა სარკმელი შიგნიდან გარეთ თოფის სასროლად.

სათოფური - იგივეა, რაც სათოფე.

სათოხარი - ადგილი, სადაც თოხნიან; თოხნის სამუშაო.

სათოხნი - რასაც თოხნა, გათოხნა სჭირდება.

სათრეველა - რითაც რასმე მიათრევენ.

სათრევი

1) რაც, ვინც უნდა ათრიონ.

2) რითაც უნდა ათრიონ.

სათრიმლავი

1) რაც უნდა თრიმლონ.

2) რითაც უნდა თრიმლონ.

სათუთი - ნაზი, ნებიერი, აზიზი.

სათული (სათულე) - ხორცის საჭრელი დიდი დანა. პატარა ცული ან წალდი.

სათუნუქე - თუნუქისათვის განკუთვნილი; თუნუქის დასამუშავებელი.

სათუო - რაც ან მოხდება ან არა; საეჭვო.

სათქვენო - თქვენი შესაფერი, თქვენთვის განკუთვნილი.

სათქმელი - რაც უნდა ითქვას, სალაპარაკო.

სათხე - სოფელი ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში.

სათხებო - თხების სადგომი.

სათხელები - იგივეა, რაც საგორავი.

სათხილამურო - თხილამურებთან დაკავშირებული, თხილამურებით შესრულებული.

სათხოვარი - რაც უნდა სთხოვონ ვისმე (შესასრულებელი რამ).

სათხოვნელი - იგივეა, რაც სათხოვარი.

სათხრელი

1) რაც უნდა თხარონ; გასათხრელი, ამოსათხრელი.

2) რითაც უნდა თხარონ.

საია

1) სადა, მარტივი არა ჭრელი.

2) ერთნახადი სუსტი (არაყი).

საიათნოვა (ფსევდონიმი „სეიდნოვა“ - ჰანგის უფალი, პატრონი; ნამდვილი სახელი და გვარი არუთინ საიადიანი) - სომეხი ეროვნების პოეტი, ცხოვრობდა საქართველოში, ლექსებს წერდა ქართულად, სომხურად და აზერბაიჯანულად, 1762-65 წლებშე ერეკლე II-ის სამეფო კარის საზანდარი იყო (დაახლოებით 1712-22 - დაახლოებით 1795-1801 წწ).

საიალქნო - იალქნიან ნავებთან ან გემებთან დაკავშირებული.

საიამე - მონღოლთა ბატონობის ხანაში შემოღებული გადასახადი, რომელიც ითვალისწინებდა გზებზე განლაგებული იამების ცხენებითა და სურსათ-სანოვაგით მომარაგებას.

საიანი - მთიანი მხარე სამხრეთ ციმბირის მთების შუა წლებში.

საიანი ლუი - საფრანგეთისა და საერთაშორისო პროფკავშირული მოძრაობის მოღვაწე (1910-1974 წწ).

საიანოგორსკი - ქალაქი რუსეთის ხაკასიის რესპუბლიკაში (55 ათასი).

საიანსკი - ქალაქი რუსეთის ირკუტსკის ოლქში (45 ათასი).

საიარაღო - იარაღისათვის განკუთვნილი.

საიასაულო - სამოხელეო-ნატურალური გადასახადი ძველ თბილისში თითოეული კომლისათვის სახელმწიფოს სასარგებლოდ.

საიასაღო - საგანგებო, იშვიათი, გამორჩეული, კარგი.

საიბ - იხილე საჰიბ.

საიბ თაბრიზი (ნამდვილი სახელი მირზა მუჰამად ალი) - აზერბაიჯანელი პოეტი (1601-1677 წწ).

საიბუ ალი - ნიგერის პრეზიდენტი 1987 წლიდან (დაიბადა 1940 წელს).

საიგა (საიგაკი) (თურქ.) - წყვილჩლიქიანი გარეული ცხოველი ძროხისებრთა ოჯახისა; ბინადრობს სტეპებსა და ნახევრად უდაბნოებში.

საიგაკი - იხილე საიგა.

საიგიო (მონაზვნობის სახელი; ნამდვილი სახელი სატო ნარიკიიო) - იაპონელი პოეტი (1118-1190 წწ).

საიგო ტაკამორი - იაპონიის პოლიტიკური მოღვაწე (1827-1877 წწ).

საიგონი - ვიეტნამის ქალაქ ხოშიმინის სახელი 1976 წლამდე.

საიდა

1) ზღვის თევზი ვირთევზასებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში.

2) ქალაქი სამხრეთ ლიბანში (240 ათასი).

საიდან

1) რა ადგილიდან, რომელი მხრიდან?

2) რა გზით, როგორ?

საიდანაც - მიმართებითი ზმნისართი; იხმარება კავშირად. რა ადგილიდანაც, რა მხრიდანაც.

საიდანმე - რომელიმე ადგილიდან, რომელიმე მხრიდან.

საიდანღაც - რაღაცა ადგილიდან გაურკვეველი მხრიდან.

საიდ აჰმადი (ნამდვილი სახელი და გვარი საიდ აჰმად ხუსანხოჯაევი) - უზბეკეთის სახალხო მწერალი (დაიბადა 1920 წელს).

საიდ აჰმად ხანი - ინდოეთის საზოგადო მოღვაწე, რელიგიური რეფორმატორი, ინდოეთში მუსლიმური საგანმანათლებლო მოძრაობის ფუძემდებელი (1817-1898 წწ).

საიდი ამინ - არაბი ისტორიკოსი და ჟურნალისტი (ეგვიპტე) (1890-1985 წწ).

საიდი მაჰმუდ - არაბი მხატვარი (ეგვიპტე) (1897-1964 წწ).

საიდ ნური - ერაყის პრემიერ-მინისტრი 1930-58 წლებში (1888-1958 წწ).

საიდპური - ქალაქი ჩრდილოეთ ბანგლადეშში.

საიდუმლო

1) რასაც სხვას არ უმჟღავნებენ, გარეშეთაგან დაფარული რამ.

2) გარეშეთაგან დამალული, რაც მხოლოდ ზოგმა იცის; ფარული.

3) ქრისტიანული მოძღვრების მიხედვით - სასწაულმოქმედი წეს-ჩვეულება, რომელიც მორწმუნეებს განსაკუთრებულ მადლს ანიჭებს (ზიარება, აღსარება, ქორწინება და სხვა).

საიდუმლოება

1) რაც ცნობიერებისათვის ჯერ კიდევ მიუწვდომელია; ამოუცნობი, გაურკვეველი რამ.

2) იგივეა, რაც საიდუმლო.

საიდუმლონი - ქრისტიანულ ეკლესიაში - საკულტო მღვდელ-მოქმედებანი, რომელთა შესრულების დროს, შესაბამის მოძღვრების თანახმად, მლოცველებს გადაეცემათ ღვთის მადლი.

საიდ ფაიქ აბასიანიქი - თურქი მწერალი (1907-1954 წწ).

საიდ-ფაშა მუჰამად - ეგვიპტის მმართველი (1822-1863 წწ).

საიერიშო - იერიშისათვის განკუთვნილი, იერიშისა.

საით - რა მიმართულებით, რომელი მხრისაკენ.

საითაც - მიმართებითი ზმნისართი; იხმარება კავშირად - რომელ მხარესაც, რა მიმართულებითაც.

საითკენ - იგივეა, რაც საით.

საითკენაც - იგივეა, რაც საითაც.

საითკენმე - იგივეა, რაც საითმე.

საითკენღაც - რომელიღაც მიმართულებით.

საითმე

1) რომელიმე მხარეს, რამე მიმართულებით.

2) იგივეა, რაც საიდანმე.

საით ფაიქ აბასიანიქი - თურქი მწერალი (1907-1954 წწ).

საითღა - აბა, საით? მაშ საით?

საითღაც - გაურკვეველი მიმართულებით, რომელიღაც მხარეს, სადღაც.

საიკა (პოლარული ვირთევზა) - თევზი ვირთევზასებრთა ოჯახისა, გავრცელებულია ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში.

საილა - ქალაქი-პორტი სომალის ჩრდილო-დასავლეთ ოლქში.

საილიუგემი - ქედი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ალთაიში.

საიმა (დიდი საიმა) - ტბების სისტემა ფინეთში.

საიმედო

1) იმედის მომცემი, იმედის აღმძვრელი.

2) სანდო, ერთგული.

3) სოფელი ბაღდათის მუნიციპალიტეტში (დიმის თემის საკრებულო). მდებარეობს მდინარე ხანისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან - 150 მეტრი, ბაღდათიდან - 9 კილომეტრი. 2002 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 182 კაცი.

საიმედოობა - საიმედო ხასიათის ქონა.

საიმი რონალდ - ინგლისელი ისტორიკოსი (1903-1990 წწ).

საიმის არხი - აერთებს საიმის ტბას ფინეთის ყურესთან.

საიმისო

1) იმისათვის განკუთვნილი. იმის შესაფერი.

2) ისეთი, იმნაირი, იმგვარი.

საიმონი ჯონ - ინგლისელი ექიმი (1816-1904 წწ).

საიმონი ჯონ ოლზბრუკ - ინგლისელი სახელმწიფო მოღვაწე (1873-1954 წწ).

საიმონი ჰერბერტ - ამერიკელი ეკონომისტი, 1978 წლის ნომელის პრემიის ლაურეატი (დაიბადა 1916 წელს).

საიმპერიო - იმპერიის დამახასიათებელი, იმპერიისათვის განკუთვნილი.

საიმქვეყნო - საიქიო ცხოვრებისათვის განკუთვნილი.

საინგილო - მხარე ფეოდალურ საქართველოში, ისტორიული კახეთის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი (ამჟამად აზერბაიჯანის ფარგლებშია).

საინვენტარო - ინვენტარისათვის განკუთვნილი.

საინი - იგივეა, რაც თეფში.

საინკუბაციო პერიოდი - პერიოდი, რომლის განმავლობაშიც ინფექციური დაავადება ორგანიზმში ფარულად მიმდინარეობს.

საინჟინრო - ინჟინრის საქმიანობასთან დაკავშირებული.

საინსპექციო - ინსპექციისათვის განკუთვნილი; ინსპექციის ხასიათისა.

საინსტრუმენტო - ინსტრუმენტისათვის განკუთვნილი, ინსტრუმენტის დასამზადებელი.

საინტერესო - რაც, ვინც ინტერესს იწვევს, ინტერესს აღძრავს.

საინფორმაციო - ინფორმაციის ხასიათისა; ინფორმაციისათვის განკუთვნილი.

საინშანდი - ქალაქი მონღოლეთში, აღმოსავლეთ გობის აიმაკის ადმინისტრაციული ცენტრი.

საიონძი კიმოტი - იაპონიის პრემიერ-მინისტრი 1901-02, 1906-08 წლებში (1849-1940 წწ).

საიპანი - კუნძული მარიანის კუნძულებში (წყნარი ოკეანე), აშშ-ს სამეურვეო ტერიტორია.

საირა - ზღვის სარეწაო პელაგური თევზი.

საირაო - მთა ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, საირაოს სერზე.

საირაოს სერი - სერი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, გურიის ქედის შუა მონაკვეთი.

საირიგაციო - ირიგაციისათვის განკუთვნილი.

საირმე

1) ადგილი ტყეში, სადაც ირმები ბინადრობენ.

2) სამკურნალო მინერალური წყალი (ამავე სახელწოდების კურორტის მიხედვით, სადაც ეს წყალი ამოდის).

3) ბალნეოლოგიურ-კლიმატური კურორტი ბაღდათის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე წაბლარისწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან 950 მ, ბაღდათიდან 25 კმ. ჰავა რბილია. იცის მცირეთოვლიანი ზამთარი.

4) სოფლების ზედა საირმისა და ქვედა საირმის გავრცელებული სახელწოდება (ცაგერის მუნიციპალიტეტი).

საირმეღელე - მდინარე ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, წაბლარისწყლის მარჯვენა შენაკადი.

საირმის ქედი - ქედი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, თორისწყლისა და ციხისჯვარისწყლის წყალგამყოფი.

საირხე - სოფელი საჩხერის მუნიციპალიტეტში, თემის საკრებულოს ცენტრი (მოიცავს 3 სოფელს: კალვათა, საირხე, ჭორვილა). მდებარეობს მდინარე ყვირილის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან - 560 მეტრი, საჩხერიდან - 3 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2395 კაცი. წყაროებში პირველად მოიხსენიება XVIII საუკუნეში.

საირხულა - მდინარე ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ლაიშურის მარცხენა შენაკადი.

საი-საი - შეძახილი ბატებისა და იხვების გასარეკად.

საისი - უძველესი ქალაქი ნილოსის დელტაში, მის დაავლეთ ნაწილში; ქვედა ეგვიპტის მე-5 ნომის მთავარიპუნქტი. ძველი ეგვიპტის დედაქალაქი 663-525 წლებში. ამჟამად ჰქვია სა ელ-ჰაგარი.

საისრე - ისრების ჩასაწყობი ბუდე.

საისტორიო - ისტორიისათვის განკუთვნილი, ისტორიის შესახები.

საიტა არმანდო - იტალიელი ისტორიკოსი (1919-1995 წწ).

საიტამა - პრეფექტურა იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუზე.

საიტი - გვერდი ინფორმაციის განთავსებისათვის ინტერნეტში.

საიტო ეშიშიდა - იაპონელი ფერმწერი (დაიბადა 1904 წელს).

საიტო იოსიტაცუ - სამურაების მეთაური შუა საუკუნეების იაპონიაში, ერთ-ერთი პროვინციის გამგებელი (1527-1551 წწ).

საიტო მაკოტო - იაპონიის პრემიერ-მინისტრი 1932-34 წლებში (1858-1936 წწ).

საიტოვი ოლეგ - რუსი მოკრივე, ოლიმპიური თამაშების ორგზის ჩემპიონი 1996 და 2000 წლებში მეორე ქვესაშუალო წონაში (დაიბადა 1974 წელს).

საიუბილეო - იუბულესათვის განკუთვნილი, იუბილესთან დაკავშირებული.

საიუველირო - იგივეა, რაც საოქრომჭედლო.

საიქიო - მორწმუნეების მეტყველებაში - ის ქვეყანა, სადაც ვითომდა სული განაგრძობს არსებობას ადამიანის სიკვდილის შემდეგ.

საიღლიე - იღლიისათვის განკუთვნილი, იღლიის ადგილი.

საიხვე - ისტორიული სოფელი სამხრეთ საქართველოში, შავშეთის საზღვარზე (ამჟამად თურქეთის ტერიტორიაზეა).

საიჯარო - იჯარით გასაცემი, იჯარისათვის განკუთვნილი.

საკაბე - კაბისათვის განკუთვნილი ქსოვილი.

საკადრისი - რაც ეკადრებათ, რაც ეკუთვნით; შესაფერი, ღირსი.

საკადრო - კადრების შერჩევა-განაწილებასთან დაკავშირებული.

საკავშირო - რაც მთელ საბჭოთა კავშირზე ვრცელდებოდა.

საკაზმი

1) რითაც ცხენს კაზმავენ (უნაგირ-აღვირი და სხვა).

2) მწვანილეული, სუნელი და მისთანები, რითაც საჭმელს კაზმავენ.

საკათალიკოსო

1) კათალიკოსისათვის განკუთვნილი.

2) კათალიკოსის საგამგებლო, სამფლობელო.

საკაი ქალაქი-პორტი იაპონიის იბარაკის პრეფექტურაში, კუნძულ ჰონსიუზე (810 ათასი).

საკაი მაკარიო - ფილიპინების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწე (1870-1907 წწ).

საკაი ტოსიჰიკო (ლიტერატურული ფსევდონიმი კარეგავა) - იაპონიის საზოგადო მოღვაწე და პუბლიცისტი (1870-1933 წწ).

საკალმახე - მდინარე წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, მდინარე რიონის მარჯვენა შენაკადი.

საკალმახეღელე

1) მდინარე ასპინძის მუნიციპალიტეტში, მტკვრის მარცხენა შენაკადი.

2) მდინარე ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, წაბლარისწყლის მარჯვენა შენაკადი.

საკალმე

1) კალმისათვის განკუთვნილი, კალმად გამოსადეგი.

2) მოწაფის კალმების, ფანქრებისა და მისთანების ჩასაწყობი კოლოფი.

საკალოე (საკალოო) - კალოსთვის განკუთვნილი, კალოდ გამოსადეგი.

საკამათო - რაც კამათს იწვევს; სადაო, საცილობელი.

საკანაფე - ისტორიული ციხე-სიმაგრე სამხრეთ-აღმოსავლეთ საქართველოში, ახლანდელი ახალციხის მუნიციპალიტეტში, იხსენიება XVI საუკუნიდან.

საკანაფო - მთა ახმეტის მუნიციპალიტეტში, პანკისის ქედზე.

საკანაფოსხევი - მდინარე დუშეთის მუნიციპალიტეტში, იხილე ბოდავისხევი.

საკანდელიძე ზურაბ - კალათბურთელი (186 სმ), თამაშობდა თბილისის „დინამოსა“ (1963-75) და სსრკ ნაკრებში (1965-73). 1972 წლის მიუნხენის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი და 1968 წლის მეხიკოს ოლიმპიადის მესამე პრიზიორი, მსოფლიოს ჩემპიონი (1967) და მესამე პრიზიორი (1970), ევროპის ოთხგზის ჩემპიონი (1965, 67, 69, 71) და მესამე პრიზიორი (1973), სსრკ თასის მფლობელი (1969), ევროპის ჩემპიონატის საუკეთესო მცველი (1967), მსოფლიოს სიმბოლური ნაკრების წევრი (1967), საქართველოს წლის საუკეთესო სპორტსმენი (1967). სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1945-2005 წწ).

საკანდელიძე კარლო - მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი; მოღვაწეობდა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში. მისი მნიშვნელოვანი როლებია: გოგია (ლოსვეს ამბავი), გიო (ტარიელ გოლუა), ოსიკო ხარებაძე (შემოდგომის აზნაურები), კუჩარა (ყვარყვარე თუთაბერი), ტოშეკი (რა სიყვარული), ჭინჭრაქა (ჭინჭრაქა), ბუთხუზა (ძველი ყომარბაზები), არისტო ქვაშავაძე (სამანიშვილის დედინაცვალი), გლეხი და ქმარი (კავკასიური ცარცის წრე), კეტსბი (რიჩარდ III), სკრუჯი (შობის ღამის სიზმარი). კარლო საკანდელიძის კინოდებიუტი 1955 წელს „მაგდანას ლურჯაში“ შედგა. თენგიზ აბულაძისა და რეზო ჩხეიძის გადაღებულ ფილმში მან ვანოს როლი შეასრულა. მეორე მნიშვნელოვანი ფილმი იყო „დათა თუთაშხია“, სადაც მან პოლიციელი ნიკანდრო ქირია განასახიერა (01.04.1928 წ - 28.10.2010 წ).

საკანდიდატო - კანდიდატისათვის განკუთვნილი.

საკანი - ოთახი პატიმრისათვის (საპატიმროში); კამერა.

საკანონმდებლო - კანონმდებლობისათვის განკუთვნილი, კანონმდებლობასთან დაკავშირებული.

საკანონო - საეკლესიო სასჯელი საქართველოში.

საკაო

1) მდინარე, იხილე საკაურა.

2) სოფელი ონის მუნიციპალიტეტში.

საკაოს მთა - ქედი ონის მუნიციპალიტეტში, შოდის ქედის განშტოება (3135 მეტრი).

საკაოს ტბა - ტბა ონის მუნიციპალიტეტში, საკაურისა და ლუხუნის წყალგამყოფზე.

საკაპა - ქალაქი გვატემალაში, ამავე სახელწოდების დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი.

საკაჟია - კარსტული მღვიმე თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ გოდოგნის მიდამოებში, წყალწითელას ხეობაში.

საკარაქე - კარაქის ჩასადები ჭურჭელი (სუფრაზე მისატანად).

საკარმიდამო - კარ-მიდამოსთვის განკუთვნილი, კარ-მიდამოში შემავალი.

საკარცხული - მოჩუქურთმებული ხის სკამი ოჯახის უფროსის ან პატივსაცემი სტუმრისათვის.

საკასაციო - კასაციისათვის განკუთვნილი.

საკატა - ქალაქი-პორტი იაპონიის იამაგატის პრეფექტურაში.

საკატეკასი

1) შტატი მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში; ფარობი - 73,2 ათასი კვ.კმ. მოსახლეობა - 2,4 მილიონი.

2) ქალაქი მექსიკის საკატეკასის შტატში, მისი ადმინისტრაციული ცენტრი (130 ათასი).

საკატეკულოკა - ქალაქი სალვადორში, ლა-პასის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი (60 ათასი).

საკატორღო

1) ვისაც კატორღა ჰქონდა მისჯილი; კატორღის ღირსი.

2) კატორღის დამახასიათებელი, კატორღისათვის განკუთვნილი; კატორღული.

საკაურა (საკაო) - მდინარე ონის მუნიციპალიტეტში, რიონის მარჯვენა შენაკადი.

საკაფავი

1) რაც უნდა გაკაფონ.

2) რითაც უნდა გაკაფონ.

საკაცე - ორ პარალელურ ძელზე გადაჭიმული საფენი ავადმყოფის (დაჭრილის) ხელით გადასაყვანად.

საკაცეთი - კაცები, მამაკაცების ქვეყანა; ბევრი მამაკაცის ერთობლიობა.

საკაცო - კაცისთვის, მამაკაცისთვის განკუთვნილი.

საკაცობრიო - კაცობრიობისათვის განკუთვნილი, კაცობრიობის დამახასიათებელი, კაცობრიობისათვის მნიშვნელოვანი.

საკბენი

1) რითაც უნდა უკბინონ.

2) რასაც უნდა უკბინონ.

საკბილო - რასაც შეიძლება კბილი გაჰკრან, რაც შეიძლება შეჭამონ, შესანსლონ. || (გადატანით) რაც შეიძლება მიიტაცონ, მიითვისონ.

საკბულა - მდინარე საჩხერის და ხარაგაულის მუნიციპალიტეტებში, რიკოთულის მარჯვენა შენაკადი.

საკე (იაპონ.) - ბრინჯის არაყი იაპონიაში.

საკეთებელი

1) რაც უნდა აკეთონ.

2) რითაც, რისგანაც აკეთებენ რასმე.

საკეთილდღეო - ვისიმე, რისამე კეთილდღეობისათვის განკუთვნილი.

საკეისრო გაკვეთა - იგივეა, რაც კეისრული გაკვეთა.

საკენი

1) მდინარე გულრიფშის და ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტებში, კოდორის მდგენელი.

2) სოფელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტში.

საკენის ტბა - ტბა გულრიფშის მუნიციპალიტეტში, საკენის ხეობაში.

საკენკი - ფრინველთა საკვები (მარცვლეული, ნამცეცები და მისთანები).

საკეპი - რითაც იკეპება რამე.

საკერავი

1) რაც უნდა კერონ; შესაკერად მომზადებული ქსოვილი.

2) რითაც უნდა კერონ.

საკერამიკო - კერამიკისათვის განკუთვნილი; კერამიკის წარმოებასთან დაკავშირებული.

საკერებელი - ქსოვილის (ტყავის...) ნაჭერი, რომელსაც აკერებენ გახეულზე (გაცვეთილზე).

საკერი ჯოვანი ჯიროლამო - იტალიელი მეცნიერი (1667-1733 წწ).

საკერპო

1) კერპისათვის განკუთვნილი.

2) სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (გუდამაყრის თემის საკრებულო), მდინარე ბაკურხევის (გუდამაყრის არაგვის მარცხენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან - 2040 მეტრი, დუშეთიდან - 72 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს.

საკერპოსწყალი - მდინარე დუშეთის მუნიციპალიტეტში, რექის მარცხენა მდგენელი.

საკეტი - რითაც კეტავენ რასმე. || რისამე დაკეტვისათვის განკუთვნილი.

საკეტი ფრანკო - იტალიელი მწერალი (1330-1400 წწ).

საკეცე - ისტორიული სოფელი ქვემო ქართლში, მდინარე ქციის ხეობაში.

საკეცია - სოფელი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში.

საკეჭნაო - გაცეკვებული სპორტის ერთ-ერთი სახეობა; წარმოსახავს მეტოქეთა ორთაბრძოლას, რომელსაც წყვეტს მათ შორის ჩაგდებული ქალის მანდილი.

საკვალიფიკაციო - კვალიფიკაციისათვის განკუთვნილი, კვალიფიკაციის განმსაზღვრელი.

საკვამლე - ნაგებობიდან კვამლის ამოსასვლელი; კვამლსადენი.

საკვამური - საკვამლე მილი.

საკვანძო

1) კვანძთან დაკავშირებული;

2) (გადატანით) ძირითადი, მთავარი, არსებითი.

საკვები

1) რითაც კვებავენ ან იკვებებიან. || საჭმელი.

2) კვებისათვის განკუთვნილი.

საკვეთელი - იგივეა, რაც საკვეთი.

საკვეთი

1) რითაც კვეთენ რასმე; საჭრელი.

2) გუთნის ნაწილი - მიწის ვერტიკალურად საჭრელი რკინა სახნისის წინ.

საკვერცხე - მდედრობითი სქესის სასქესო ორგანოს ის ნაწილი, სადაც ვითარდება კვერცხუჯრედი.

საკვეხარი - თავის მოსაწონებელი; სატრაბახო.

საკვეხნი - იგივეა, რაც საკვეხარი.

საკვიკვინიო - სოფელი ხობის მუნიციპალიტეტში.

საკვირაო - კვირა დღისათვის განკუთვნილი

საკვირაძალო - კვირაძალისთვის განკუთვნილი.

საკვირეთი - სოფელი ცხინვალის მუნიციპალიტეტში.

საკვირველება - ძალიან გასაკვირი რამ; საოცრება.

საკვირველი - რაც გაკვირვებას იწვევს; საოცარი, განსაცვიფრებელი, გასაკვირველი.

საკვირიკე - მთა ბორჯომისა და ახალციხის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე, თრიალეთის ქედზე.

საკვლავოდ - სამერმისოდ, შემდეგისათვის, მომავლისათვის.

საკვლევი

1) რაც უნდა იკვლიონ, მეცნიერულად შესასწავლი.

2) კვლევისათვის განკუთვნილი; კვლევითი.

საკვნეტი - რაც უნდა კვნიტონ.

საკვოიაჟი (ფრანგ.) - ხელში დასაჭერი სამგზავრო ჩანთა.

საკი

1) ქალაქი უკრაინის ყირიმის ნახევარკუნძულზე (40 ათასი).

2) (ფრანგ.) საგზაო ჩანთა.

3) ქალის პალტო ერთგვარი, თავისუფლად ჩაშვებული.

4) თევზის საჭერი მოწყობილობა - რკალზე ჩამოცმული ბადისებრი ტომარა.

5) პეპლების საჭერი მოწყობილობა - გრძელ ტარზე დამაგრებული რკალი, რომელზედაც ჩამოცმულია ქსოვილი ძაბრივით.

საკიანისღელე - მდინარე ახალციხის მუნიციპალიტეტში, მტკვრის მარჯვენა შენაკადი.

საკიდარი

1) რითაც კიდებენ რასმე (ყულფი, ყური, რკალი და მისთანები).

2) პირუტყვი, რომელსაც ტვირთს ჰკიდებენ.

3) რაც უნდა აჰკიდონ რასმე; ტვირთი, საპალნე.

საკიდელი

1) იგივეა, რაც საკიდი.

2) რაზედაც ქვაბს კიდებენ შუა ცეცხლის თავზე (ჩვეულებრივ, რკინის ჯაჭვი).

3) იგივეა, რაც დვრიტა.

საკიდი - რაზედაც კიდებენ რასმე.

საკიზოვი იანკო ივანოვ - ბულგარეთის პოლიტიკური მოღვაწე (1860-1941 წწ).

საკითხავი

1) რაც უნდა ჰკითხონ ან იკითხონ; შესაკითხი, შეკითხვა.

2) ვინც (ან რაც) უნდა მოკკითხონ.

3) კითხვისათვის განკუთვნილი.

საკითხი

1) რაიმე დებულება, ვითარება, რომელიც გარკვევას, გადაწყვეტას, განხილვას საჭიროებს. რაზედაც მსჯელობენ, რასაც იკვლევენ.

2) საქმე, გარემოება, რომელიც ეხება რასმე, დამოკიდებულია რამეზე.

საკილასონიო - სოფელი სენაკის მუნიციპალიტეტში.

საკინკლაო - რაზედაც კინკლაობენ, რაც კინკლაობას იწვევს.

საკინძი - ტანსაცმლის გულისპირის შესაკრავი.

საკირე

1) ადგილი (ორმო, საგანგებო ნაგებობა, ღუმელი), სადაც კირს წვავენ.

2) სოფლები ბორჯომის, დმანისის და ჯავის მუნიციპალიტეტებში.

საკირულა - მდინარე ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, დვირულის მარჯვენა შენაკადი.

საკისარი - მანქანის ნაწილი, რომელსაც ეყრდნობა მბრუნავი ლილვი.

საკლავი

1) საქონელი, რომელიც უნდა დაკლან.

2) იგივეა, რაც დასაკლავი.

საკლასიფიკაციო - კლასიფიკაციისათვის განკუთვნილი.

საკლასო - კლასისათვის განკუთვნილი; კლასთან დაკავშირებული.

საკლები - რიცხვი, რომელსაც მეორე რიცხვი უნდა გამოაკლდეს.

საკლინგი ჯონ - ამერიკელი პოეტი და დრამატურგი (1609-1642 წწ).

საკლუბო - კლუბისათვის განკუთვნილი, კლუბთან დაკავშირებული.

საკმაზი - იგივეა, რაც საკაზმი.

საკმაო

1) იმდენი, რამდენიც საჭიროა; საკმარისი, სამყოფი.

2) კარგა ბევრი, კარგა დიდი, მნიშვნელოვანი რაოდენობისა.

საკმარა - მდინარე სამხრეთ ურალში, მდინარე ურალის მარჯვენა შენაკადი (სიგრძე - 798 კილომეტრი).

საკმარი - იგივეა, რაც საკმარისი.

საკმარისი

1) სამყოფი, საკმაო.

2) არამცირე, მნიშვნელოვანი, საგრძნობი რაოდენობისა.

საკმეველი (საკმელი) - სურნელოვანი ფისი, რომელსაც აკმევენ მღვდელმსახურების დროს.

საკმელა - საკმელასებრთა ოჯახის ბუჩქი, ნახევრად ან ბალახი; აქვს მოზამთრე ან ცვენია მარტივი ფოთლები.

საკმელი - იგივეა, რაც საკმეველი.

საკმლის ხე (კევის ხე, საღსაღაჯი) - ზაფხულმწვანე ხე ფსტის გვარისა.

საკმლისხიანი - საკმლის ხის მეჩხერი კორომი; გავრცელებულია უმეტესად აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში.

საკნატუნებელი (საკნატუნო) - რაც უნდა აკნატუნონ, რაც კნატუნით იჭმება.

საკო ნიკოლა - ამერიკელი მუშა, წარმოშობით იტალიელი; დასჯილ იქნა მცდარი ბრალდების შედეგად (1891-1927 წწ).

საკობიანო - სოფელი ახმეტის მუნიციპალიტეტში საკრებულოს ცენტრი (მოიცავს 7 სოფელს: ბაყილოვანი, დედისფერული, კუწახტა, საკობიანო, ქორეთი, ყვარელწყალი, ხევისჭალა). მდებარეობს პანკისის ხეობაში, მდინარე ალაზნის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან - 580 მეტრი, ახმეტიდან - 12 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 564.

საკოდე - ფშავ-ხევსურეთში - ხატის ნაგებობის ნაწილი, სადაც ლუდს ინახავენ.

საკოდელი - ბრტყელპირიანი ჩაქუჩი, რომლითაც წისქვილის ქვას კოდავენ.

საკოკე - წნელისაგან მოწნული კონუსის ფორმის ჭურჭელი კოკის ჩასადგმელად (ქიზიყში).

საკომისიო - რაც შუამავლის მეშვეობით ვაჭრობას უკავშირდება.

საკომლო - კომლისათვის განკუთვნილი.

საკონდახე - მდინარე ვანის მუნიციპალიტეტში, წაბლარისწყლის მარცხენა შენაკადი.

საკონდიტრო

1) რაც დაკავშირებულია ტკბილეულის დამზადებასთან

2) მაღაზია, რომელიც ტკბილეულით ვაჭრობს; საშაქარლამო.

საკონიათი - მთა შუახევის მუნიციპალიტეტში, შავშეთის ქედის ჩრდილოეთ განშტოებაზე.

საკონსერვო - კონსერვებისათვის განკუთვნილი; კონსერვების დამზადებასთან დაკავშირებული.

საკონსულო - დიპლომატიური წარმომადგენლობა კონსულის მეთაურობით. || ასეთი წარმომადგენლობის შენობა.

საკონტროლო - კონტროლისათვის განკუთვნილი.

საკონფლიქტო

1) კონფლიქტის გამომწვევი.

2) კონფლიქტის მოსაგვარებლად განკუთვნილი.

საკონცენტრაციო ბანაკი - პატიმრობის ადგილის სახესხვაობა.

საკონცერტო - კონცერტისათვის განკუთვნილი.

საკოორდინაციო - რისამე კოორდინაციისათვის განკუთვნილი.

საკოპასტორე - ქალაქ რომის, გარეუბანი, სადაც ნაპოვნია ნეანდერტალელი ნამარხი ადამიანების ნარჩენები.

საკორექტურო - კორექტურისათვის განკუთვნილი.

საკორინთლო - სოფელი კასპის მუნიციპალიტეტში.

საკოსტუმე - კოსტუმისათვის განკუთვნილი.

საკოცნი (საკოცნელი) - ვისაც, რასაც უნდა აკოცონ.

საკოჭავი - სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში.

საკოჭური - პაიჭის (აგრეთვე ზოგი შარვლის ტოტის) თასმა ფეხის გულზე ამოსადებად.

საკოხე - მთა ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, ხევის კავკასიონზე (სიმაღლე - 3600 მეტრი).

საკოხია - სოფელი საჩხერის მუნიციპალიტეტში (ჭალის თემის საკრებულო). მდებარეობს იმერეთის მაღლობზე, მდინარე ყვირილის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან - 640 მეტრი, საჩხერიდან - 12 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 57 კაცი.

საკრაველე - კრაველისათვის განკუთვნილი, კრაველის მომცემი.

საკრავი - სამუსიკო ინსტრუმენტი.

საკრავიერო - საკრავზე შესასრულებელი.

საკრალური

1) (ლათ.) - რელიგიურ კულტთან და რიტუალთან დაკავშირებული.

2) (ლათ.) - გავასთან დაკავშირებული, გავისა.

საკრამენტო

1) მდინარე აშშ-ში, ერთვის წყნარი ოკეანის სან-ფრანცისკოს ყურეს (სიგრძე - 640 კილომეტრი).

2) ქალაქი აშშ-ს დასავლეთ ნაწილში, კალიფორნიის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი (370 ათასი, გარეუბნებით - 1,7 მილიონი).

საკრამენტული

1) რელიგიურ კულტთან დაკავშირებული; წმინდა, საღმრთო.

2) ტრადიციით განმტკიცებული; ტრადიციული.

საკრამულო - სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ბაზალეთის თემის საკრებულო), ბაზალეთის ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ზღვის დონიდან - 955 მეტრი, დუშეთიდან - 10 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 314 კაცი.

საკრამულოსხევი (ლაზვიანთხევი) - მდინარე დუშეთის მუნიციპალიტეტში, არაგვის მარჯვენა შენაკადი.

საკრაულა

1) (საკრეულა) - მდინარე ხარაგაულის და ბაღდათის მუნიციპალიტეტებში, მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ხანისწყლის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ზღვის დონიდან 2460 მეტრზე, სამეცხვარიოს მთასთან, სიგრძე - 52 კილომეტრი. აუზის ფართობი 219 კვ.კმ. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა - ზამთარსა და ზაფხულში, წყალმოვარდნები - შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 5,34 კუბ.მ/წმ.

2) (ყოფილი კიკნაველეთი) - სოფელი ბაღდათის მუნიციპალიტეტში. სოფლის საკრებულოს ცენტრი. მდებარეობს მდინარე საკრაულას მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან - 480 მეტრი, ბაღდათიდან - 21 კილომეტრი. 2002 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 433 კაცი.

საკრებულო

1) ზოგი არჩევითი წარმომადგენლობითი ორგანოს სახელწოდება.

2) საგანგებო სადგომი, შენობა, სადაც თავს იყრიან ერთი წრის ადამიანები; კლუბი.

საკრედიტო - კრედიტთან დაკავშირებული.

საკრეულა - იხილე საკრაულა (1).

საკრეფი

1) რაც უნდა კრიფონ, მოკრიფონ.

2) რითაც უნდა კრიფონ.

საკრეჭიო - სოფელი თიანეთის მუნიციპალიტეტში (ზარიძეების თემის საკრებულო), მდინარე ვერხველის (ივრის სისტემა) მარცხენა მაპირზე. ზღვის დონიდან - 1200 მეტრი, თიანეთიდან - 7 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 116 კაცი.

საკრისი - მთა თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ალგეთისა და ლაყვისხევის წყალგამყოფზე.

საკრისტია (ლათ.) - კათოლიკურ ტაძარში - სადგომი, რომელშიც ინახება საკულტო ნივთები, სადაც იმოსებიან მღვდელმსახურები და სრულდება ზოგი წეს-ჩვეულება.

საკუთარი

1) რაც ვისმე, რასმე ეკუთვნის.

2) რაც პიროვნებას განეკუთვნება; თვით მისი; პიროვნებისა.

3) ნათესაური ურთიერთობის გამომხატველ სიტყვებთან აღნიშნავს - მკვიდრს, ღვიძლს, ნამდვილს.

საკუთრად (საკუთრივ)

1) საკუთრების სახით.

2) პირადად, ცალკე.

საკუთრება

1) ვისიმე, რისამე საკუთარი ქონება.

2) მატერიალური დოვლათის მიკუთვნების ისტორიულად განსაზღვრული საზოგადოებრივი ფორმა.

საკუკავო - სოფელი ხობის მუნიციპალიტეტში.

საკულინა - ზღვის პარაზიტული კიბო ულვაშფეხიანი კიბოების რიგისა.

საკულტო - კულტთან დაკავშირებული.

საკურა (იაპონ.) - იაპონური მცენარე - ალუბლის ერთ-ერთი სახესხვაობა. აქვს თეთრი ყვავილი, ძალიან წვრილი ნაყოფი (არ იჭმება).

საკურა (იაპონ.) სოგორო (ნამდვილი სახელი კიუტი სოგო) - გლეხთა ანტიფეოდალური გამოსვლების ხელმძღვანელი იაპონიაში (1611-1653 წწ).

საკურდღლაოდ - კურდღელზე სანადიროდ.

საკურთხეველი - კანკელით გამოყოფილი ნაწილი ეკლესიისა.

საკურთხი

1) ვინც, რაც უნდა აკურთხონ.

2) ჭირისუფლის მიერ მიცვალებულის საფლავზე მიტანილი საჭმელ-სასმელი, რომელსაც მღვდელი აკურთხებს.

საკურორტო - კურორტისათვის განკუთვნილი, კურორტთან დაკავშირებული.

საკურსო - კურსებისათვის განკუთვნილი.

საკურცხილი (საკარცხული) - საუფროსე სავარძელი, რომელშიც სვანეთში ოჯახის უფროსი, ქორა მახვში ჯდებოდა.

საკურწე - სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (ქვაციხის საკრებულო), მდებარეობს მდინარე ბუჯის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან - 500 მეტრი, ჭიათურიდან - 13 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 669 კაცი.

საკუჭნაო - სურსათ-სანოვაგისა და სხვა ნივთების შესანახი სათავსი (ოთახი, ნაგებობა.).

სალა - ბრტყელი და მრგვალი რიყის ქვა.

სალაგმე კბილი - (ცხენის) დიდი კბილი წინა და უკანა კბილებს შორის.

სალადინი - იხილე სალაჰ ალ-დინი.

სალავათი - ქალაქი რუსეთის ბაშკირეთის რესპუბლიკაში (160 ათასი).

სალავათ იულაევი - 1773-75 წლების რუსეთის გლეხთა ომის მონაწილე, ეროვნებით ბაშკირელი, პუგაჩოვის თანამებრძოლი (1752-1800 წწ).

სალავერი - ქალაქი პერუს ლიბერტადის დეპარტამენტში.

სალაზარი ანტონიუ დი ოლივერა - პორტუგალიის მთავრობის მეთაური 1932-68 წლებში (1889-1970 წწ).

სალაზღანდარო - რაზედაც უნდა ილაზღანდარონ; სამასხარაო.

სალათა (იტალ.)

1) ბოსტნეული მცენარე; აქვს მკრთალი მწვანე, ფართე ფოთლები, რომლებიც იჭმევა უმად, სათანადოდ (ძმრით და სხვა) შეკმაზული.

2) ცივი კერძი, რომელსაც ამზადებენ წვრილად დაჭრილი ბოსტნეულისაგან (ზოგჯერ ხორცისა და თევზისაგანაც) ზეთით, ძმრით და მისთანებით.

3) დაჭრილი პომიდორი (ხშირად კიტრთან ერთად), ხახვით, მწვანილით და სხვადასხვა სანელებლით შეკმაზული.

სალათი (არაბ.) - არაბული ქვეყნების მუსლიმანებში - ყოველდღიური ხუთჯერადი მსახურება - ერთ-ერთი ძირითადი წეს-ჩვეულება (შეესატყვისება არაარაბული ქვეყნების მუსლიმანთა ნამაზს).

სალათისფერი - რაც ფერით სალათას (მნიშვნელობა 1) მოგვაგონებს; მკრთალი მწვანე, ღია მწვანე.

სალა--გომესი - კუნძულების ჯგუფი წყნარ ოკეანეში.

სალაირი - ქალაქი რუსეთის კემეროვოს ოლქში.

სალაკა - ატლანტიკური ქაშაყის ბალტიკური ქვესახეობა; ამზადებენ დამარილებით, შებოლვითა და შპროტის ტიპის კონსერვების სახით.

სალაკრუ არმან - ფრანგი დრამატურგი (1899-1989 წწ).

სალამათი (არაბ.) - საღი და სალამათი - იგივეა, რაც საღ-სალამათი.

სალამალექი - სოფელი დმანისის მუნიციპალიტეტში.

სალამან და აბსალი - ბერძნული წყაროდან მომდინარე აღმოსავლური რომანულ-მისტკური სიუჟეტი; რამდენჯერმე იქნა გადამუშავებული არაბულ და სპარსულ ენებზე.

სალამანდერი - ფეხსაცმლის მწარმოებელი კომპანია გერმანიაში. დაარსებულია 1916 წელს.

სალამანდრა (ბერძნ.)

1) კუდიანი წყალხმელეთა ცხოველი, რომელიც გარეგნულად ხვლიკს მიაგავს.

2) შუა საუკუნეებში გავრცელებული ცრურწმენით - ცეცხლის სული, ცეცხლის სტიქია.

სალამანკა

1) ქალაქი ესპანეთში, კასტილია-ლეონის ავტონომიურ ოლქში (135 ათასი).

2) ქალაქი მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში, გუანახუატოს შტატში (125 ათასი).

სალამანკის უნივერსიტეტი - ერთ-ერთი უძველესი უნივერსიტეტი ესპანეთსა და ევროპაში; დაარსდა XII-XIII საუკუნეების ზღვარზე.

სალამე (იტალ.) - შებოლილი ძეხვი.

სალამეა ხორხე - კოლუმბიელი მწერალი (1905-1969 წწ).

სალამი (არაბ.)

1) შეხვედრისას ერთმანეთისადმი მიმართვა საგანგებო სიტყვით.

2) ვისიმე მიმართ კეთილი სურვილების გამომხატველი სიტყვა.

სალამი აბდუს - პაკისტანელი ფიზიკოსი, 1979 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი (დაიბადა 1926 წელს).

სალამია - ქალაქი სირიის ჰამის მუჰაფაზში.

სალამინი - კუნძული ეგეოსის ზღვაში, ეკუთვნის საბერძნეთს.

სალამნისწვერი - მთა დუშეთის მუნიციპალიტეტში, თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონზე (სიმაღლე - 3097 მეტრი).

სალამოვი ნიკოლაი - ოსი მსახიობი და დრამატურგი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (დაიბადა 1922 წელს).

სალამურა (Caspiomyzon wagneri)

1) წყლის ცხოველი; აქვს თევზივით წაგრძელებული სხეული.

2) არჩილ სულაკაურის პიესა-ზღაპარი.

სალამური - ლერწმის ან ხის ჩასაბერი საკრავი.

სალამ-ქალამი - ურთიერთ მისალმება, ერთმანეთის მოკითხვა.

სალანგანი - ფრინველთა გვარი ნამგალასნაირთა რიგისა; გავრცელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიასა და ავსტრალიაში.

სალანდრა ანტონიო - იტალიის პრემიერ-მინისტრი 1914-16 წლებში (1853-1931 წწ).

სალანტაი - ქალაქი ლიტვაში.

სალანძღავი

1) ლანძღვის ღირსი; გასალანძღავი.

2) ლანძღვის გამომხატველი.

სალაობა - საბავშვო თამაშობა ერთგვარი - ბავშვები ცდილობენ წინასწარ განსაზღვრული მანძილიდან სალა მოარტყან კოჭურს და გადააგორონ; დამარცხებული გამარჯვებულს ზურგით ატარებს.

სალაპარაკო

1) რაზედაც ლაპარაკობენ; სათქმელი, სასაუბრო.

2) იგივეა, რაც სასაუბრო.

3) მითქმა-მოთქმის საგანი.

სალარები - ჩინეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მცხოვრები თურქულენოვანი ხალხი (50 ათასამდე).

სალარიდები (მოზაფერიდები) - ირანული წარმოშობის მმართველი დინასტია აზერბაიჯანში (X საუკუნის II ნახევარი).

სალარიძე ვახტანგ - მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი, მოღვაწეობდა ვასო აბაშიძის სახელობის მუსიკალური კომედიის თეატრში (1911-2001 წწ).

სალარო - ფულის შესანახი ყუთი, კარადა. || შენობა, ოთახი, დაწესებულება, სადაც წარმოებს ფულის ოპერაციები.

სალასპილსი - სარკინიგზო სადგური ლატვიაში, რიგის მახლობლად.

სალაფავი - წყალში გახსნილი ქატო, ფქვილი... შინაური პირუტყვისათვის.

სალაღობო - სამხიარულო, მოსალხენი, გასართობი.

სალაყბო

1) რაზედაც ლაყბობენ.

2) სავაჭრო მოედანი, სადაც ხალხი თავს იყრიდა სალაყბოდ.

სალაში ფერენც - უნგრეთის პოლიტიკური მოღვაწე, სამხედრო დამნაშავე (1897-1946 წწ).

სალაშქრო - ლაშქრისთვის ან ლაშქრობისთვის განკუთვნილი.

სალაშქროსღელე - უღელტეხილი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, კიდეგანის ქედზე.

სალაცგრივა - ქალაქი ლატვიაში.

სალაცია - ღია, ტრიალი ზღვისა და ზღვის წყლის რომაული ღვთაება, ნეპტუნუსის ცოლი, ტრიტონების დედა.

სალაძე მიხეილ - სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა, 100 კგ), სპორტის დამსახურებული ოსტატი, მსოფლიოს ჩემპიონი (1981), მსოფლიოს თასის მფლობელი (1981), მსოფლიო უნივერსიადის სამგზის ჩემპიონი (1973, 77, 82), სსრკ ოთხგზის ჩემპიონი (1976, 79, 81, 82) და სამგზის მეორე პრიზიორი (1973, 77, 80), სსრკ თასის ორგზის მფლობელი (1973, 76), (დაიბადა 1954 წელს).

სალახანა (არაბ.-სპარს.) - ზნედაცემული, გათახსირებული.

სალახი (არაბ.) - საქონლის (ან ფრინველის) დამკვლელი.

სალაჯური - სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ქვეშეთის თემის საკრებულო), მთიულეთის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, მდინარე მთიულეთის არაგვის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან - 1280 მეტრი, დუშეთიდან - 64 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 54 კაცი.

სალაჰ ალ-დინი (სალადინი) იუსუფ იბნ აიუბ - ეგვიპტის სულთანი 1175 წლიდან (1138-1193 წწ).

სალაჰოვი თაირ - აზერბაიჯანელი ფერმწერი, საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვარი (დაიბადა 1928 წელს).

სალბი (შალვია) - მცენარეთა გვარი ტუჩოსანთა ოჯახისა, მრავალწლოვანი ბალახები, ნახევრად ბუჩქები.

სალბიერი - სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში.

სალბუნი - იგივეა, რაც მალამო.

სალგირი - მდინარე უკრაინის ყირიმის ნახევარკუნძულზე (სიგრძე - 204 კილომეტრი).

სალდათი (რუს.-იტალ.-დან) - ჯარისკაცი.

სალდათური - სალდათის შესაფერისი, მისი დამახასიათებელი.

სალდანია

1 (სალდანჰა) - ყურე ატლანტის ოკეანის აფრიკის სანაპიროებთან.

2) ჰერცოგი დი ოლივეირა ი დაუნი, ჟუან კარლუშ - პორტუგალიის სახელმწიფო მოღვაწე (1791-1876 წწ).

სალდაფონი - იხილე სოლდაფონი.

სალდო (იტალ.) - სხვაობა შემოსავლისა და გასავლის (დებეტისა და კრედიტის) ჯამებს შორის.

სალდუსი (1917 წლამდე ფრაუენბურგი) - ქალაქი ლატვიაში.

სალე - ქალაქი-პორტი მაროკოს რაბატ-სალეს პრეფექტურაში (300 ათასი).

სალებელი - სოფელი თელავის მუნიციპალიტეტში, (თეთრი წყლების საკრებულო). მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან - 1340 მეტრი, თელავიდან - 20 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.

სალეთოდიანო - სოფელი ცაგერის მუნიციპალიტეტში.

სალეკო - მთა მცხეთისა და საგარეჯოს მუნიციპალიტეტების საზღვარზე, იალნოს ქედზე.

სალემ რუბაია ალი - იემენის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე (დაიბადა 1934 წელს).

სალემი - ქალაქი ინდოეთის სამხრეთ ნაწილში, ტამილანდის შტატში (575 ათასი).

სალენტინა (აპულია) - ნახევარკუნძული იტალიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში.

სალერნო - ქალაქი იტალიაში, ამავე სახელწოდების პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი (155 ათასი).

სალერნოს სრუტე - სრუტე ტირენის ზღვაში (იტალია).

სალესავი - ერთგვარი ქვა, რომელზედაც ლესავენ მჭრელი იარაღის პირს.

სალესი - რითაც გალესავენ ან შელესავენ რამეს.

სალექმალექი - იგივეა, რაც ასკინკილობა.

სალექსიკონო - ლექსიკონისათვის განკუთვნილი.

სალექსო - ლექსის დამახასიათებელი.

სალექციო - ლექციებისათვის განკუთვნილი.

სალეწი

1) რაც უნდა ლეწონ.

2) რითაც უნდა ლეწონ.

სალეხარდი - ქალაქი რუსეთის იამალო-ნენთა ავტონომიურ ოკრუგში (35 ათასი).

სალეჰი ალი აბდალა - იემენის სახელმწიფო მოღვაწე (დაიბადა 1932 წელს).

სალვადორი (ბაია)

1) ქალაქი ბრაზილიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ბაიას შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი; ბრაზილიის დედაქალაქი 1549-1763 წლებში (2 მილიონი).

2) (ელ-სალვადორი, ესპან. Republica de El Salvador).

- სახელმწიფო ცენტრალურ ამერიკაში. ესაზღვრება ჰონდურასს და გვატემალას, სამხრეთით აკრავს წყნარი ოკეანე.
- ეროვნული დევიზი - „Dios, Union, Libertad“ (ღმერთი, ერთობა, თავისუფლება.

- ჰიმნი - „Saludemos la Patria orgullosos“.
- დამოუკიდებლობის დღე (ესპანეთისგან) - 1821 წლის 15 სექტემბერი.
- მმართველობის ფორმა - რესპუბლიკა.
- სახელმწიფოს მეთაური - პრეზიდენტი.
- საკანონმდებლო ორგანო - საკანონმდებლო კრება.
- ფართობი - 21 040 კვ.კმ.
- დაყოფილია 14 დეპარტამენტად.
- მოსახლეობა - 6,4 მილიონი.
- სიმჭიდროვე - 307 ადამიანი 1 კვ.კმ.-ზე.
- სახელმწიფო რელიგია - კათოლოციზმი.
- ოფიციალური ენა - ესპანური.
- დედაქალაქი - სან-სალვადორი.
- ვალუტა - აშშ-ს დოლარი.
- ქვეყნის კოდი - SLV.
- დროის სარტყელი - UTC -6.
- სატელეფონო კოდი - +503.
- internet-domeni - sv.

სალვარსანი (გერმ.) - დარიშხანის პრეპარატი სიფილისის სამკურნალოდ (სხვანაირად - ერლიხ 606 ან მოკლედ 606).

სალვემინი გაეტანო - იტალიის პოლიტიკური მოღვაწე, ისტორიკოსი, პუბლიცისტი (1873-1957 წწ).

სალვიატი ფრანჩესკო - ფლორენციელი მხატვარი-მანიერისტი, ჯორჯო ვაზარის ახლო მეგობარი (1510-1563 წწ).

სალვინი ტომაზო - იტალიელი მსახიობი (1829-1915 წწ).

სალვინია - განსხვავებულსპორიანი გვიმრების გვარი სალვინიასებრთა ოჯახისა.

სალზები (იტალ.) - სხვადასხვა ფორმის გეოლოგიური წარმონაქმნები, რომლებიდანაც განუწყვეტლივ ან პერიოდულად ამოიფრქვევა დედამიწის ზედაპირზე ტალახის მასები და აირები, ხშირად მათთან ერთად წყალიც და ნავთობიც.

სალთი (სალთა) - მერტოხელა, კენტი.

სალი

1) პიტალო, ფრიალო, მაღალი (კლდე).

2) (გადატანით) მაგარი, ურყევი, შეუდრეკელი.

3) მდინარე რუსეთის ევროპული ნაწილის სამხრეთ რეგიონში, დონის მარცხენა შენაკადი (სიგრძე - 798 კილომეტრი).

სალი თომას - ამერიკელი ფერმწერი (1783 - 1872 წწ).

სალი რენე რობერ - იხილე ლა სალი ..

სალი - მდინარე რუსეთის ევროპული ნაწილის სამხრეთ რეგიონში, დონის მარცხენა შენაკადი (სიგრძე - 798 კილომეტრი).

სალია კალისტრატე - ემიგრაციაში მოღვაწე ისტორიკოსი და ქართველოლოგი (1901-1988 წწ).

სალია ნინო (ქალიშვილობის გვარი ქურციკაშვილი) - ემიგრაციაში მოღვაწე ისტორიკოსი და ქართველოლოგი (1898-1990 წწ).

სალიანდაგო - რკინიგზის ლიანდაგისათვის განკუთვნილი, მის გამოყენებასთან დაკავშირებული.

სალიანი - ქალაქი აზერბაიჯანში, ნავმისადგომი მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე.

სალიები - მარსის ქურუმთა ორი კოლეგია ძველ რომში, რომლის დაარსებაც მეფე ნუმა პომპილუსს მიეწერება.

სალიეთი - სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (კაცხის თემის საკრებულო). მდებარეობს მდინარე ყვირილის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან - 560 მეტრი, ჭიათურიდან - 7 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 418 კაცი.

სალიერი ანტონიო - იტალიელი კომპოზიტორი, დირიჟორი და პედაგოგი (1750-1825 წწ).

სალივაცია (ლათ.) - ნერწყვის ჭარბად გამოყოფა.

სალივენი არტურ - ინგლისელი კომპოზიტორი (1842-1900 წწ).

სალივენი ლუის ჰენრი - ამერიკელი არქიტექტორი (1856-1924 წწ).

სალიკვიდაციო - რისამე ლიკვიდაციისათვის განკუთვნილი.

სალიკმალიკი - იგივეა, რაც ასკინკილობა.

სალიმი ჯავად - არაბი ფერმწერი და მოქანდაკე (ერაყი) (1920-1961 წწ).

სალიმ-ფაშა (ჯაყელი) - ახალციხის ფაშა 1691-1701 წლებში.

სალინა-კრუსი - ქალაქი მექსიკის ოახაკას შტატში.

სალინასი პედრო - ესპანელი პოეტი (1891-1951 წწ).

სალიპარტიანო - ფეოდალური სამფლობელო ოდიშის (სამეგრელოს) სამთავროში. მოიცავდა თანამედროვე მარტვილის მუნიციპალიტეტის დიდ ნაწილს.

სალიტერატურო - ლიტერატურასთან დაკავშირებული, ლიტერატურისათვის განკუთვნილი; ლიტერატურული.

სალიცილი (ლათ.) - იგივეა, რაც სალიცილმჟავა.

სალიცილმჟავა - ორგანული ნივთიერება; იყენებენ სამკურნალო ნივთიერებათა და საღებრების წარმოებაში.

სალიცილნატრიუმი - სალიცილმჟავას ნატრიუმი; იყენებენ მედიცინაში სიცხის დასაწევ და რევმატიზმის საწინააღმდეგო საშუალებად.

სალიხა - ჯადვარისებრთა ოჯახის ზოგიერთი მცენარის გამომშრალი ფესვისეული გორგლები.

სალიჰლი - ქალაქი თურქეთის მანისის ვილაიეთში.

სალმაკიდა - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ფერია ჰერმაფროდიტოსის სატრფო.

სალმან სავეჯი ხოჯა ჯამილ ალ-დინ - სპარსული პოეზიის წარმომადგენელი (1300-1375 წწ).

სალმანსარ I (შულმანუაშარედუ) - ასურეთის მეფე ძვ.წ.აღ. 1280-1260 წლებში.

სალმანსარ III (შულმანუაშარედუ) - ასურეთის მეფე ძვ.წ.აღ. 859-824 წლებში.

სალმანსარ V (შულმანუაშარედუ) - ასურეთის მეფე ძვ.წ.აღ. 727 - 722 წლებში.

სალმე

1) სოფელი გაგრის შემოგარენში.

2) (იტალ.) - შებოლილი ძეხვი ერთგვარი.

სალმიანი - ვინც კარგი სალამი, კარგი შეხვედრა იცის.

სალმონევსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ერთ-ერთი გმირი, ქალაქ სალმონიას ეპონიმი.

სალმონელები - ბაქტერიები, რომლებიც ბინადრობენ ცხოველისა და ადამიანის ნაწლავებში; ზოგი მათგანი იწვევს მუცლის ტიფსა და პარატიფს (ადამიანში).

სალმონელოზი - ცხოველებისა და ადამიანის მწვავე ინფექციური დაავადება, რომელსაც იწვევენ სალმონელები.

სალნიკოვი ვლადიმირ - რუსი სპორტსმენი (ცურვა), ოლიმპიური თამაშების სამგზის ჩემპიონი 1980 წელს (დაიბადა 1960 წელს).

სალნიკოვი სერგეი - რუსი ფეხბურთელი, 1956 წლის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი, სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1925-1984 წწ).

სალო - მთა ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე.

სალობიე

1) ლობიოსათვის განკუთვნილი.

2) სასაუზმე, სადაც ლობიოს ამზადებენ.

სალოგინე - ლოგინის დასალაგებელი. შესანახი ადგილი.

სალოვი ვალერი - რუსი მოჭადრაკე, საერთაშორისო დიდოსტატი (დაიბადა 1964 წელს).

სალოკი

1) რაც უნდა ლოკონ.

2) მარილიანი ადგილი, სადაც პირუტყვი დადის.

სალოლი - სამკურნალო ნივთიერება, უფერული კრისტალური ფხვნილი. იყენებენ კუჭ-ნაწლავისა და საშარდე გზების სადეზინფექციოდ.

სალომე - მთა კასპის მუნიციპალიტეტში, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე.

სალომინაო

1) ისტორიული მხარე იმერეთში, მდინარეებს კვინისწყალსა და კორისწყალს შორის (ახლანდელი ვანის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია). ჩრდილოეთით ისაზღვრებოდა მდინარე რიონით, სამხრეთით - ფერსათის ქედით. XVIII საუკუნის 20-იან წლებში იმერეთის მეფემ ალექსანდრე V-მ რაჭის ერისთავთა გვერდითი შტოს წარმომადგენელს გედევან ერისთავს გადასცა და მას ბარის ერისთავის ტიტული მიანიჭა.

2) (1991 წლამდე - კიროვი) სოფელი ვანის მუნიციპალიტეტის აღმოსავლეთ ნაწილში, იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში. თემის საკრებულოს ცენტრი (მოიცავს 2 სოფელს: ბაგინეთი, სალომინაო). ზღვის დონიდან - 320 მეტრი, ვანიდან - 21 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1134 ადამიანი.

სალონა - ილირიელთა დასახლება ხორვატიაში, ქალაქ სპლიტის სიახლოვეს. ძვ.წ.აღ II-I საუკუნეებში რომაელთა საყრდენი პუნქტი დალმაციაში.

სალონი (ფრანგ.)

1) კომფორტულად მოწყობილი საერთო ადგილი მგზავრებისათვის (გემზე, მატარებლის ვაგონში);

2) თვითმფრინავში, ავტობუსში, ტროლეიბუსში და მისთანებში - მგზავრთათვის განკუთვნილი განყოფილება.

3) ზოგი სავაჭრო საქონლის (ტანსაცმლის, ფეხსაცმლის და სხვა) სადემონსტრაციო დარბაზი.

4) თვითმფრინავებისა და სხვა საფრენი აპარატების საერთაშორისო გამოფენა.

სალონიკი (თესალონიკე) - ქალაქი-პორტი საბერძნეთის ჩრდილოეთ ნაწილში, ამავე სახელწოდების ნომის ადმინისტრაციული ცენტრი (380 ათასი).

სალონიკის ყურე - იხილე თერმაიკოსი.

სალოპი (ფრანგ.) - ქალის ტანსაცმელი - ფართო გრძელი წამოსასხამი, რომელსაც აქვს

პელერინა და ხელის გასაყოფი ჭრილები.

სალორე - ლორად გამოსაყვანი (ხორცი).

სალოსი

1) სულელი, შმაგი.

2) გიჟი, რომელსაც ვითომდა წინასწარმეტყველების უნარი აქვს.

სალოცავი

1) რაზედაც მორწმუნეები ლოცულობენ.

2) ღვთაება, ხატი, რომელსაც მორწმუნეები ლოცვით მიმართავენ.

3) ლოცვისათვის განკუთვნილი ნაგებობა.

სალპაუსელკია - ბოლომორენული ბორცვების მწკრივთა სამი სისტემა ფინეთის სამხრეთ ნაწილში; შეიქმნა უკანასკნელი მყინვარული საფარის დნობის დროს.

სალპინგიტი (ბერძნ.) - საშვილოსნოს მილების (ფალოპის მილების) ანთება.

სალპინგოოფორიტი (ლათ.) - საშვილოსნოს დანამატის (საშვილოსნოს მილების და საკვერცხეების) ანთება.

სალსა - ლათინოამერიკული ცეკვა.

სალსკი - ქალაქი რუსეთის როსტოვის ოლქში (65 ათასი).

სალტა - ქალაქი არგენტინაში, ამავე სახელწოდების პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი (375 ათასი).

სალტე - ლითონის რკალი რისამე გასამაგრებლად.

სალტიკოვ-შჩედრინი მიხაილ - რუსი მწერალი-სატირიკოსი, პუბლიცისტი (1826-1889 წწ).

სალტილიო - ქალაქი მექსიკაში, კოაუილას შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი (425 ათასი).

სალტისონი - იხილე სოლტისონი.

სალტო

1) ქალაქი ურუგვაიში, ამავე სახელწოდების დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი (85 ათასი).

2) (იტალ.) - იგივეა, რაც სალტო-მორტალე.

სალტუსები (ლათ.) - ძველ რომში - ტყეების, საძოვრებისა და ყამირის დიდი ნაკვეთები, რომლებსაც სახელმწიფო აძლევდა იჯარით კერძო პირებს.

სალუდე

1) ლუდისათვის გამოსადეგი, ლუდისათვის განკუთვნილი.

2) შენობა ხატში, სადაც ლუდს ადუღებენ.

სალუენი - იხილე სალუინი.

სალუინი (სალუენი) - მდინარე ჩინეთში, ტაილანდსა და მიანმაში, ერთვის ანდამანის ზღვას (სიგრძე - 3200 კილომეტრი).

სალუნი (ინგლ.) - აშშ-ს დასავლეთ რეგიონებში - სასაუზმე, სადაც მაგარ სასმელებს შეექცევიან.

სალუსტიუსი გაიუს კრისპუს - რომაელი ისტორიკოსი (ძვ.წ.აღ. 86 - ძვ.წ.აღ. 35 წწ).

სალუტა - რომაელი ხალხის ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობის განმასახიერებელი რომაელთა ღმერთქალი.

სალუტი (ფრანგ.) - საზეიმო მისალმება ქვემეხების ან თოფების ზალპით, ნაირფერი შუშხუნების აშვებით, ალმის აღმართვით.

სალუქვაძე ანზორ - პოეტი, კინოდრამატურგი (დაიბადა1931 წელს).

სალუქვაძე გიორგი - პოეტი, ჟურნალისტი (დაიბადა 1922 წელს).

სალუქვაძე ნინო - სპორტსმენი (ტყვიის სროლა), სპორტის დამსახურებული ოსტატი, 1988 წლის სეულის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი სპორტული პისტოლეტით და მეორე პრიზიორი პნევმატური პისტოლეტით სროლაში. კიდევ ხუთი ოლიმპიადის მონაწილე: 1992, 1996, 2000, 2004, 2008 (ბრინჯაოს პრიზიორი); მსოფლიოს ჩემპიონი პირად პირველობაში (1989) და ექვსგზის ჩემპიონი გუნდურ ჩათვლაში (1986, 87, 89, 90 - სპორტული + პნევმატიკური, 91) (დაიბადა 1969 წელს).

სალუქი - კოხტა, მოხდენილი, ნაზი, ფაქიზი, ნატიფი.

სალხენი - სამხიარულო, მოსალხენი.

სალხინებელი

1) იგივეა, რაც სალხენი.

2) კათოლიკური ეკლესიის მოძღვრებით - ადგილი, სადაც გარდაცვლილთა სულები განიწმინდებიან ცოდვათაგან (სამოთხეში მოხვედრამდე).

სალხინო

1) ლხინისათვის განკუთვნილი, ლხინთან დაკავშირებული, სამხიარულო.
2) შენობა ან საგანგებოდ მოწყობილი ადგილი ლხინისათვის.
3) ქალ-ვაჟთა ჯგუფური ქართული ცეკვა.
4) სოფელი გაგრის მუნიციპალიტეტში.
5) სოფელი გალის მუნიციპალიტეტში.
6) (ყოფილი საქორხიდე) სოფელი ვანის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს მდინარე სულორის (რიონის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. თემის საკრებულოს ცენტრი (მოიცავს 2 სოფელს: ზენობანი, სალხინო). ზღვის დონიდან - 100 მეტრი. ვანიდან - 3 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1925 ადამიანი.
7) სოფელი ვანის მუნიციპალიტეტში.

სამაგალითო - ძალიან კარგი, სანიმუშო.

სამაგიდო - მაგიდისათვის განკუთვნილი, მაგიდისა.

სამაგიერო - რისამე მაგიერი, ბადალი, სანაცვლო.

სამაგისო - მაგის შესაფერი, მაგის მსგავსი.

სამაგრი

1) რითაც რასმე ამაგრებენ.

2) გარკვეული ფორმის მავთული ან ლითონის ფირფიტა, რომლითაც ქაღალდებს ამაგრებენ.

სამადშვილი ნიკო - პოეტი (1905-1963 წწ).

სამადლო

1) მადლიანი, სასიკეთო, კეთილი.

2) სამოწყალო.

3) ისტორიული სოფელი ქვემო ქართლში, ბეშქენაშენის ხევის მარცხენა მხარეს, ბარეთის ტბის დასავლეთით.

2) მრავალფენიანი არქეოლოგიური ძეგლი, ელინისტური ხანის ნაქალაქარი მცხეთის მუნიციპალიტეტში.

სამადლობელი

1) მადლობისათვის განკუთვნილი, მადლობის სათქმელი, მადლობის გამომხატველი, მადლობის გამოსახატავი.

2) სადღეგრძელოს საპასუხო მადლობის გამომხატველი.

სამაზრო - მაზრისათვის განკუთვნილი, მაზრასთან დაკავშირებული.

სამათხოვრო - მათხოვრისათვის განკუთვნილი, მათხოვრის დამახასიათებელი.

სამაია - წარმართობის დროინდელი ქართული რუტუალური საფერხულო ცეკვა; ასრულებდნენ ქალთა, ვაჟთა ან შერეული ჯგუფები „ძეობის“ დღესასწაულზე.

სამალავი - ადგილი, სადაც იმალებიან ან მალავენ ვისმე.

სამალარიო - მალარიის მკურნალობისათვის განკუთვნილი.

სამალი - ძველი ქალაქი თურქეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში; დაარსდა ძვ.წ.აღ. II ათასწლეულის შუა ხანებში.

სამამაკაცო - მამაკაცისათვის განკუთვნილი, შესაფერი; მამაკაცური.

სამამამთილო - ვინც ვისიმე მამამთილი უნდა გახდეს.

სამამასახლისო - მამასახლისის საგამგებლო.

სამამაცო - მამაცის დამახასიათებელი, შესაფერი; საგმირო.

სამამლე - რაც მამალი გახდება.

სამამულე რქა - იგივეა, რაც ნეკი (მნიშვნელობა 2).

სამამულო - მამულისათვის განკუთვნილი; მამულთან დაკავშირებული; არაუცხოური.

სამანდატო კომისია - მანდატების შემმოწმებელი კომისია.

სამანევრო - მანევრებისათვის განკუთვნილი.

სამანი (სპარს.)

1) საზღვარი, მიჯნა.

2) მანა ან ქვა, რომელსაც ასობენ მიწაში საზღვრის აღსანიშნავად.

სამანიდების სახელმწიფო - ფეოდალური სახელმწიფო თანამედროვე ირანის ტერიტორიაზე 875-999 წლებში.

სამანიეგო ფელიქს მარია - ესპანელი პოეტი (1745-1801 წწ).

სამანიშვილის დედინაცვალი

1) დავით კლდიაშვილი მოთხრობა.

2) ქართული მუნჯი მხატვრული ფილმი. ეკრანებზე გამოვიდა 1926 წელს. დამდგმელი რეჟისორები - კოტე მარჯანიშვილი, ზაქარია ბერიშვილი. სცენარის ავტორები - სერგო კლდიაშვილი, ნიკოლოზ შენგელაია. დამდგმელი ოპერატორი - სერგეი ზაბოზლაევი. მთავარ როლებში: აკაკი ვასაძე: პლატონი), მიხეილ ლორთქიფანიძე (კირიკლე), ცეცილია წუწუნავა (მელანო), შალვა ღამბაშიძე (ბეკინა).

3) ქართული მხატვრული ფილმი. ეკრანებზე გამოვიდა 1977 წელს. დამდგმელი რეჟისორი - ელდარ შენგელაია. სცენარის ავტორი - რეზო ჭეიშვილი. დამდგმელი ოპერატორები - ლომერ ახვლედიანი, იური სხირტლაძე. კომპოზიტორები - გია ყანჩელი, ჯანსუღ კახიძე. მთავარ როლებში: ვასილ კახნიაშვილი (ბეკინა), იმედა კახიანი (პლატონი), ნოდარ ჩაჩანიძე (კირილე), ბერტა ხაფავა (მელანო), შოთა გაბელაია (არისტო).

სამარა

1) (1935-91 წლებში კუიბიშევი) - ქალაქი რუსეთში, პორტი მდინარე ვოლგაზე, ამავე სახელწოდების ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი

(1,2 მილიონი).

2) მდინარე რუსეთის ვოლგისპირეთში, ვოლგის მარცხენა შენაკადი (სიგრძე - 594 კილომეტრი).

3) მდინარე უკრაინაში (დნეპრის მარცხენა შენაკადი (სიგრძე - 320 კილომეტრი).

სამარაგო - მარაგისათვის განკუთვნილი, სათადარიგო.

სამარადისო - რაც მარად, ყოველთვის იქმნება; სამუდამო, საუკუნო.

სამარადჟამო - იგივეა, რაც სამარადისო.

სამარანჩი ხუან ანტონიო - მარკიზი, დიპლომატი, საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის პრეზიდენტი 1980-2001 წლებში (1920-2010 წწ).

სამარგლავი - რაც უნდა მარგლონ, გასამარგლავი.

სამარგლელი - იგივეა, რაც სამარგლავი.

სამარე - იგივეა, რაც საფლავი

სამართავი - რითაც მართავენ, აწესრიგებენ რასმე.

სამართალდარღვევა - სამართლის დარღვევა, დანაშაულის ჩადენა.

სამართალი - ერთობლიობა სახელმწიფოს მიერ დადგენილი ყოფაქცევის ნორმებისა და წესებისა, რომელთა შესრულება უზრუნველყოფილია სახელმწიფოს მიერ იძულებით; ამ ნორმათა შემსწავლელი მეცნიერება.

სამართალმცოდნეობა - იგივე სამართლისმცოდნეობა.

სამართალწარმოება - სასამართლო საქმეების წარმოება.

სამართებელი - დანა ან სხვა ხელსაწყო პირის გასაპარსავად.

სამართლიანი

1) კანონიერი, სწორი, მართებული.

2) სიმართლის მოყვარული, სიმართლის მიმდევარი; მიუკერძოებელი.

სამართლისმცოდნეობა - იგივეა, რაც იურისპრუდენცია.

სამარი - კუნძული ფილიპინების არქიპელაგში.

სამარია - ისრაელის სამეფოს უძველესი დედაქალაქი, დაახლოებით ძვ.წ.აღ. 876 წელს დააარსა ამბრიმ. რომლის მეფობის ხანა ისრაელის აყვავების პერიოდად ითვლება.

სამარილე - მარილის პატარა ჭურჭელი, სუფრაზე დასადები.

სამარინა ანტონინა - რუსი მსახიობი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1896-1971 წწ).

სამარინდა - ქალაქი-პორტი ინდონეზიაში, დასავლეთ კალიმანტანის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი (325 ათასი).

სამარისებური სიჩუმე - სრული სიჩუმე.

სამარიუმი (ლათ.) (შმ) - ქიმიური ელემენტი - იშვიათმიწოვანი ლითონი; განეკუთვნება ლანთანოიდებს; მისი ნაერთები გამოიყენება შუქტექნიკაში. ატომური ნომერი 62, ატომური მასა 150,36.

სამარკო - მაღალი ხარისხისა, ღირსებისა.

სამაროვანი - უღელტეხილი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მაკრატელას ქედზე.

სამაროვანის მთა - მთა ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მაკრატელას ქედზე.

სამარულე - მარულისათვის განკუთვნილი; სადოღე.

სამარქვალო - სოფელი გალის მუნიციპალიტეტში.

სამარქაფო - სათადარიგო, სარეზერვო, სამარაგო.

სამარყანდი - ქალაქი უზბეკეთში, ამავე სახელწოდების ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1924-1930 წლებში იყო უზბეკეთის დედაქალაქი (400 ათასი).

სამარშრუტო - მარშრუტისათვის განკუთვნილი.

სამარცხვინო - რაც არცხვენს, შეარცხვენს ვისმე.

სამარჭიხოლო - მდინარე ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში.

სამარხვო - საჭმელი, რომლის ჭამა ნებადართულია მარხვისას.

სამარხი

1) ძველი დროის საფლავი ან სასაფლაო.

2) იგივეა, რაც დასამარხავი.

სამარჯვი - მოწყობილობა რაიმე ტექნიკური მიზნისათვის.

სამასი - რიცხვი და რაოდენობა 300.

სამასი არაგველი - კრწანისის ბრძოლაში 1795 წელს გმირულად დაღუპულ მებრძოლთა რაზმი.

სამასი არაგველი - თბილისის მეტროპილიტენის სადგური მთავარ ხაზზე, ავლაბარსა და ისანს შორის; ამოქმედდა 1967 წელს.

სამასკარადო - მასკარადისათვის განკუთვნილი, მასკარადთან დაკავშირებული.

სამასლაათო - რაზედაც მასლაათობენ; საბაასო, სამუსაიფო.

სამასრე - მასრების ჩასაწყობი.

სამასწავლებლო

1) მასწავლებლისათვის განკუთვნილი; მასწავლებელთა მოსამზადებელი.

2) მასწავლებელთათვის განკუთვნილი ოთახი სკოლაში.

სამასხარაო - რაზედაც (ან ვისზედაც) მასხარაობენ; საოხუნჯო, მასხარად ასაგდები.

სამატი - დაგრეხილი ტყავი უღელზე ურმის, სახვნელის და მისთანების მისაბმელად.

სამაშვლო - იგივეა, რაც სამაჭანკალო.

სამაჩაბლო - ფეოდალური საქართველოს ერთ-ერთი სათავადო, წარმოიშვა XV საუკუნის დასაწყისში მდინარე ლიახვის შუა და ზემო წელზე.

სამაჩვეთი - ისტორიული სოფელი ქვემო ქართლში, მდინარე ალგეთის ხეობაში.

სამაცდურო - მაცდურის დამახასიათებელი.

სამაცივრო - იგივეა, რაც საცივარი.

სამაჭანკლო - მაჭანკლის გასამრჯელო.

სამახარობლო - მახარობლის ჯილდო.

სამახსოვრო - დასამახსოვრებელი, დასახსომებელი, მოსაგონარი.

სამაჯური - მაჯაზე გასაკეთებელი სამკაული.

სამბა

  1. (ინგლ.) - ბრაზილიელი ზანგების ცეკვა;

  2. მუსიკა ამ ცეკვისთვის.

სამბა მარსელ - საფრანგეთის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე (1862-1922 წწ).

სამბარისი - ლიტვურ მითოლოგიაში - ნაყოფიერების ღვთაება.

სამბეჭდაო - ბეჭდვისათვის განკუთვნილი, ბეჭდვასთან დაკავშირებული.

სამბისტი - სპორტსმენი, რომელიც სამბოს მისდევს.

სამბო

1) (რუს.) - სპორტული ჭიდაობის სახეობა (შედგენილია ყოფილი სსრკ-ს სხვადასხვა ხალხების ეროვნული ჭიდაობის ილეთებისაგან).

2) (ინგლ.) - ადამიანი, რომელიც წარმოშობილია ინდიელი მამაკაცისა და ზანგი ქალის შერეული ქორწინების შედეგად.

სამბორი - ქალაქი უკრაინის ლვოვის ოლქში (40 ათასი).

სამბრანო მარია - ესპანელი მწერალი ქალი, ფილოსოფოს-ესეისტი (1904-1991 წწ).

სამბრი - მდინარე საფრანგეთსა და ბელგიაში, მდინარე მაასის მარცხენა შენაკადი.

სამბუ ჟამსარანგიინ - მონღოლეთის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე (1895-1972 წწ).

სამბუკი - აბორდაჟული შეიარაღება სამხედრო გემზე.

სამგან - სამ ადგილას.

სამგვარი - სამი სახისა; სამნაირი.

სამგზავრო - მგზავრობისათვის განკუთვნილი, მგზავრობასთან დაკავშირებული.

სამგზის - იგივეა, რაც სამჯერ.

სამგლე - მგლის კერძი (გაჯავრებით ამბობენ პირუტყვზე).

სამგლეგორა - მთა თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, რაჭის ქედის განშტოებაზე.

სამგლეთი - მგლების სამყოფელი, მგლები ერთიანად (ზღაპრებზში, ანდაზებში....)

სამგლია - მთა ახალციხის მუნიციპალიტეტში, მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე.

სამგლოვიარო - გლოვისათვის განკუთვნილი.

სამგორი

1) თბილისის მეტროპოლიტენის სადგური ძირითად ხაზზე, ისანსა და ვარკეთილს შორის. ამოქმედდა 1971 წელს.

2) რკინიგზის ბაქანი ვაზიან-ივრის გადასარბენზე.

სამგორის არხი - ზემო სამგორის არხის და ქვემო სამგორის არხის გავრცელებული სახელწოდება (გარდაბნის მუნიციპალიტეტი).

სამგორის წყალსაცავი (თბილისის ზღვა) - წყალსაცავი თბილისის ჩრდილოეთ ნაწილში.

სამდივანბეგო - მდივნაბეგის სარგო ფულადი სასამართლო გადასახად-გამოსაღები გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში.

სამდივნო

1) ყრილობის, კონფერენციის, თათბირის... მდივანთა ერთობლიობა.

2) ორგანო, რომელიც ხელმძღვანელობს რომელიმე დაწესებულების. ორგანიზაციის... მიმდინარე მუშაობას.

სამდინარო - მდინარისათვის განკუთვნილი, მდინარისა.

სამდურავი - მდურვის, უკმაყოფილების გამომხატველი სიტყვები; საყვედური.

სამდღიანი - რაც სამ დღეს გრძელდება.

სამეანო

1) მეანობისათვის განკუთვნილი, მეანობასთან დაკავშირებული.

2) მთა ხულოს მუნიციპალიტეტში, არსიანის ქედის დასავლეთ განშტოებაზე (2332 მეტრი).

სამება

1) ქრისტიანული რელიგიის მიხედვით - სამპიროვანი ღმერთი, რომელიც აერთიანებს „მამას“, „ძეს“ და „სულიწმიდას“.

2) სერი თელავისა და ყვარლის მუნიციპალიტეტებში, კახეთის კავკასიონის მთისწინეთში, ბოლიისა და ფშის წყალგამყოფი.

3) მთა მცხეთის მუნიციპალიტეტში, საწკეპელას ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე.

4) მთა ჯავის მუნიციპალიტეტში, მეჯუდისა და პატარა ლიახვის წყალგამყოფზე.

5) მთა თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, თრიალეთის ქედზე.

6) მთა ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, გურიის ქედზე.

7) სოფლები ჩოხატაურისა და ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტებში.

8) სოფლების ზედა სამებისა და ქვედა სამების გავრცელებული სახელწოდება.

სამების დარბაზული ეკლესია - XI საუკუნის I მესამედის ქართული ხუროთმოძღვრების ძე