The National Library of Georgia მთავარი - ბიბლიოთეკის შესახებ - ელ.რესურსები
Cover Image
წიგნის დახურვა 0006უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი (მ-ნ)
ფოლდერის დახურვა
დოკუმენტის ნახვა ნა
დოკუმენტის ნახვა ნბ
დოკუმენტის ნახვა ნგ
დოკუმენტის ნახვა ნდ
დოკუმენტის ნახვა ნე
დოკუმენტის ნახვა ნზ
დოკუმენტის ნახვა ნი
დოკუმენტის ნახვა ნკ
დოკუმენტის ნახვა ნო
დოკუმენტის ნახვა ნს
დოკუმენტის ნახვა ნუ
დოკუმენტის ნახვა ნჩ
დოკუმენტის ნახვა ნწ
დოკუმენტის ნახვა ნჯ
გაშლილი ტექსტი დიდი მოცულობისაა თქვენი ბრაუზეისთვის

ნა

 

ნაა - სოფლები გულრიფშის და ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტებში.

ნააბანოები - ვინც აბანოში იბანავა, აბანოში ნამყოფი.

ნააგარაკევი - აგარაკზე ნამყოფი, დასვენებული.

ნაადრევი - ვადაზე ადრე მომხდარი, ადრე დამდგარი, ადრე შემოსული.

ნაავადმყოფარი - ვინც იავადმყოფა, ვისაც ავადმყოფობა ახლად გამოვლილი აქვს.

ნაავდრალი - იხილე ნაავდრი.

ნაავდრი (ნაავდრალი)

1) ამინდი ავდრის შემდეგ.

2) სადაც ავდარი იყო.

ნაავკაცარი - ავი კაცის ნამოქმედარი.

ნააზრევი - აზროვნების ნაყოფი, პროდუქტი.

ნაალი - იგივეა, რაც ლეიბი.

ნაალაფევი - იგივეა, რაც ნადავლი.

ნაამაგარი

1) ვისზედაც (ან რასზედაც) ამაგი გასწიეს.

2) ამაგის, შრომა-გარჯის ნაყოფი; ნაჭირნახულევი.

ნაამბობი - რაც უამბეს, მონაყოლი, მონათხრობი.

ნაამები - ვისაც ეამა, ნასიამოვნები.

ნაამხანაგარი - ვისიმე ამხანაგად ნამყოფი.

ნაანგარიშევი - რაც იანგარიშეს.

ნაანდერძევი - რაც უანდერძეს.

ნაარმევი - არაპატიოსანი გზით შეძენილი.

ნააღდგომევი - აღდგომის მომდევნო დღეები.

ნაახალწლევი - ახალი წლის მომდევნო დღეები.

ნაბადა

1) რკინიგზის ბაქანი ფოთი-ჭალადიდის გადასარბენზე.

2) ნაბადა - მუქი ლურჯი ფერის სოკო (იჭმება).

ნაბადასოკო - ქუდიანი სოკო რძიანი სოკოების გვარისა.

ნაბადი

1) მოთელილი მატყლისაგან დამზადებული წამოსასხამი.

2) მოთელილი მატყლი, სქელი ქსოვილის მსგავსად დამზადებული.

ნაბადმოსხმული - ვისაც ნაბადი აქვს მოსხმული.

ნაბადმოხვეული - ვისაც ნაბადი აქვს მოხვეული.

ნაბადწამოსხმული - ვისაც ნაბადი აქვს წამოსხმული.

ნაბათი (არაბ.)

1) ხალხის შესაგროვებელი ნიშანი, ზარის რეკვა ან დოლის ცემა, რომელსაც მიმართავდნენ ხოლმე რაიმე უბედურების დროს.

2) დიდი დოლი.

ნაბაკევი

1) სოფელი გალის მუნიციპალიტეტში.

2) სოფელი ზნაურის მუნიციპალიტეტში.

3) სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე ცხენისწყლის მარცხენა მხარეს. თემის საკრებულოს ცენტრი (მოიცავს 5 სოფელს: კვირიკე, ნაბაკევი, ნინუაკუთხე, ჩხენიში, ხუნჯულაური). ზღვის დონიდან - 35 მეტრი, სამტრედიიდან - 5 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 564 კაცი.

ნაბალახარი - ადგილი, სადაც ბალახი იყო.

ნაბამი - რაც ება.

ნაბანები - ვინც აბანავეს ან იბანა; ნაბანი.

ნაბანი

1) რაშიც გაბანეს, დაბანეს.

2) ვინც, რაც დაბანეს, ვინც იბანავა.

ნაბარევი - ცხვრის მწვავე ინფექციური დაავადება.

ნაბარი - რაც დაბარეს, დაბარული.

ნაბატონარი - ბატონად ნამყოფი, ყოფილი ბატონი.

ნაბახტევი - სოფელი ხაშურის მუნიციპალიტეტში.

ნაბახურევი (ნაბახუსევი) - ნაქეიფარი, ნაღვინევი.

ნაბახუსევი - იხილე ნაბახურევი.

ნაბდიანი - ვისაც ნაბადი აქვს წამოსხმული.

ნაბდისძველი (ნაბდისძველა) - ძველი, გაცვეთილი ნაბადი.

ნაბდღვენი - ფრჩხილებით, ბრჭყალებით გაცლილი ბუმბული.

ნაბეგვი - ვინც, რაც დაბეგვეს, დაბეგვილი.

ნაბეჟი - ვინც, რაც დაბეჟეს, დაბეჟილი.

ნაბერეჟნიე ჩელნი (1982-88 წლებში ეწოდებოდა „ბრეჟნევი“) - ქალაქი რუსეთის თათრეთის რესპუბლიკაში, პორტი მდინარე კამაზე (525 ათასი).

ნაბეღლავი

1) მთა ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, ოკრიბის ქვაბულში.

2) სოფელი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში.

3) სამკურნალო და სუფრის მინერალური წყალი; საბადო მდებარეობს ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში.

ნაბეჭდი - დაბეჭდილი, დასტამბული.

ნაბზარი - იგივეა, რაც ბზარი.

ნაბი - პარიზელ მხატვართა (მ. დენი. პ. ბონერი) ჯგუფი 1890-1905 წლებში, მოდერნის სტილის ერთ-ერთი შემქმნელნი; სიახლოვეს ავლენდნენ ლიტერატურულ სიმბოლიზმთან.

ნაბი იუსუფ - თურქი პოეტი (1640-1712 წწ).

ნაბიევი რაჰმონ - ტაჯიკეთის პრეზიდენტი 1991-92 წლებში (1930-1993 წწ).

ნაბიზადე ნაზიმ - თურქი მწერალი (1862-1893 წწ).

ნაბინარი (ნაბინავარი) - სადაც წინათ ბინა იყო.

ნაბისი - სპარტის ტირანი, მმართველი ძვ.წ.აღ 207 წლიდან (გარდაიცვალა ძვ.წ.აღ. 192 წელს).

ნაბისკო - საკვები პროდუქტების მწარმოებელი ამერიკული კომპანია. დაარსებულია 1875 წელს.

ალ-ნაბიღა-ალ ზუბიანი ზია იბნ მუავია - ისლამამდელი ხანის არაბი პოეტი (535-610 წწ).

ნაბიჭვარი - ქორწინების გარეშე ნაყოლი შვილი; იგივეა, რაც ბუში.

ნაბიჯი

1) ფეხის ერთი გადადგმა, ბიჯი; ფეხის ერთი გადადგმის ოდენა მანძილი.

2) სიარული, სვლა (ქვეითად).

3) (გადატანით) მოქმედება, ქცევა.

ნაბი ჰაზრი (ნამდვილი სახელი და გვარი აბი ალექპერ ოღლი ბაბაევი) - აზერბაიჯანის სახალხო პოეტი (დაიბადა 1924 წელს).

ნაბლა (ბერძნ.) - გადაბრუნებული ბერძნული ასო დელტა, იყენებენ მათემატიკურ ფორმულებში.

ნაბლუსი (ნაბულუსი) - ქალაქი პალესტინის დაქვემდებარებულ (2000 წლიდან) ტერიტორიაზე, მდინარე იორდანეს დასავლეთ ნაპირზე (70 ათასი).

ნაბობი (ურდუ ენაზე)

1) ინდოეთის იმ პროვინციების მმართველთა ტიტული, რომლებიც ჩამოსცილდნენ დიდ მოგოლთა იმპერიას.

2) მე-18 საუკუნეში უწოდებდნენ (ირონიით) ოსტ-ინდოეთის კომპანიის უმაღლეს მოსამსახურეებს, რომლებიც გამდიდრებული დაბრუნდნენ ინგლისში.

3) (დამახინჯებული ნავაბი) - სწრაფად გამდიდრებული ადამიანის მოსახსენიებელი განზოგადებული სახელი.

ნაბოდვარი - უაზროდ და არეულ-დარეულად ნათქვამი.

ნაბოკოვი ვლადიმერ - რუსი და ამერიკელი მწერალი, პოეტი, დრამატურგი (1899-1977 წწ).

ნაბოლარა - ბოლოს გაჩენილი, ყველაზე უმცროსი შვილი.

ნაბონიდი - ბაბილონეთის სამეფოს უკანასკნელი მეფე (ძვ.წ.აღ. 556-539 წწ).

ნაბოპალასარი - ქალდეველთა დინასტიის დამაარსებელი ბაბილონში, ზეობდა ძვ.წ.აღ. 625-605 წლებში.

ნაბორკოვსკი დანიელ - ბაროკოს ეპოქის პოლონელი პოეტი (1573-1640 წწ).

ნაბოსლევი - სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში (ორპირის თემის საკრებულო), მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. მდინარე წყალწითელის ხეობაში. ზღვის დონიდან - 370 მეტრი, ტყიბულიდან - 23 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 586 კაცი. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია 1545 წელს.

ნაბოსტნები - მთა ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, მესხეთის ქედზე.

ნაბოძები - რაც უბოძეს, ბოძებული.

ნაბრძანები - რაც უბრძანეს.

ნაბრძოლი - ვინც იბრძოლა, ვინც ბრძოლა გამოიარა; ნაომარი.

ნაბუ - აქადურ მითოლოგიაში - სიბრძნის ღმერთი, მწერალთა და გადამწერთა მფარველი ღვთაება.

ნაბუარი (ნაბუარა) - ნაწეწი, ნაფლეთი, (მატყლისა, ბამბისა, ქსოვილისა).

ნაბული

1) იგივეა, რაც განაბული.

2) ნადირობაში - ძაღლის შედგომა და განაბვა მსხვერპლზე თავდასასხმელად.

3) ქალაქი ტუნისში, ამავე სახელწოდების ვილაიეთის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ნაბულუსი - იხილე ნაბლუსი.

ნაბულსი სულეიმან - იორდანიის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე (1910-1990 წწ).

ნაბუფალასარი - ახალბაბილონური სამეფოს დამაარსებელი (მეფობდა ძვ.წ.აღ. 626-604 წლებში).

ნაბუქი (ნაბუქარი) - ქარისაგან მოგროვებული თოვლი ან სხვა რამ.

ნაბუქოდონოსორ I - ბაბილონის მეფე ძვ.წ.აღ. 1124 - 1103 წლებში.

ნაბუქოდონოსორ II - ბაბილონის მეფე ძვ.წ.აღ. 605-562 წლებში.

ნაბუშარი - იგივეა, რაც ბუში.

ნაბღაჯნი - იგივეა, რაც ნაჯღაბნი.

ნაგა

1) ქალაქი ფილიპინებში, კამარინეს-სურის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

2) ინდოეთის ნაგალენდის შტატში მცხოვრები ხალხის ჯგუფი (აო, სემა, ანგამა და სხვა). საერთო რაოდენობა - 1,1 მილიონი.

ნაგავი - უვარგისი ნარჩენები, ჭუჭყი, მტვერი.

ნაგაზი - სასამსახურო ძაღლების ჯიშთა ჯგუფი.

ნაგაი კაფუ (ნამდვილი სახელი სოკიტი) - იაპონელი მწერალი (1879-1959 წწ).

ნაგალა - პატარა, დაბალი.

ნაგალენდი - შტატი ინდოეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში.

ნაგანი - ბელგიელი გამომგონებლის ლ. ნაგანის მიერ XIX საუკუნის დასასრულს შექმნილი ერთგვარი სისტემის რევოლვერი.

ნაგანო - ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუზე, ამავე სახელწოდების პრეფექტურის ადმინისტრაციული ცენტრი, ზამთრის XVIII ოლიმპიური თამაშების დედაქალაქი 1998 წელს (350 ათასი).

ნაგაოკა

1) ქალაქი იაპონიის ნიიგატას პრეფექტურაში (190 ათასი).

2) ხანტარო - იაპონელი ფიზიკოსი (1865-1950 წწ).

ნაგარევი - სოფელი თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (გოდოგნის თემის საკრებულო), მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან - 100 მეტრი, თერჯოლიდან - 25 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 395 ადამიანი. სოფლის მიდამოებშია ნაგარევის კარსტული ეხი, 1667 წელს გელათის ეპისკოპოსის გედეონის მიერ აგებული ხიდი მდინარე ჭიშურაზე. სოფლის ერთი ნაწილი ე. წ. საბანელა, წყაროებში მოხსენიებულია XIII საუკუნეში.

ნაგარკოილი - ქალაქი ინდოეთის სამხრეთ ნაწილში, ტამილანდის შტატში (190 ათასი).

ნაგარჯუნა - ძველინდოელი მოაზროვნე (დაახლოებით II საუკუნე).

ნაგარჯუნიკონდა - სამხრეთ ინდოეთში არსებული ძველინდური ქალაქი.

ნაგასაკი - ქალაქი-პორტი იაპონიაში, კუნძულ კიუსიუზე, ამავე სახელწოდების პრეფექტურის ადმინისტრაციული ცენტრი (440 ათასი).

ნაგასარი - ინდონეზიის ინდუიზმში მითიური ხე, რომლის ყვავილებიდან ადამიანები იშვნენ.

ნაგაცუკა ტაკასი - იაპონელი მწერალი (1879-1815 წწ).

ნაგება - მთა მესხეთის ქედზე (2619 მეტრი).

ნაგებერავო - სოფელი მარტვილის მუნიციპალიტეტში.

ნაგდები

1) ვინ, რაც ეგდო სადმე.

2) (გადატანით, უპატივცემლოდ) სადმე ხანგრძლივად ნამყოფი.

3) სამი წლის მოუხნავი მიწა.

ნაგება (ნაღება) - მთა ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, მესხეთის ქედზე, მდინარეების ქერშავეთისა (ხანისწყლის შენაკადი) და ბარათხევის (ოცხის შენაკადი) სათავეებში. სიმაღლე - 2619 მეტრი. აგებულია ინტენსიურად დანაოჭებული შუაეოცენური ანდეზიტურგანფენებიანი ანდეზიტური ტურფბრექჩიებით. აქვს გუმბათის ფორმა, კალთები შემოსილია სუბალპური, წვერი - ალპური მდელოებით, რომელსაც იყენებენ საზაფხულო საძოვრებად.

ნაგები

1) რაც ააგეს, რასაც აგებდნენ.

2) რაც დააგეს, დანაგები.

3) მყინვარი მესტიის მუნიციპალიტეტში, სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე.

ნაგებობა - ყველაფერი ის, რაც აგებულია (შენობა, ხიდი).

ნაგელი ერნესტ - ამერიკელი ფილოსოფოსი და ლოგიკოსი (1901-1985 წწ).

ნაგელი ოტო - გერმანელი ფერმწერი და გრაფიკოსი (1894-1967 წწ).

ნაგემები - რაც იგემეს, რის გემოც გაიგეს.

ნაგერალი - მოსავლის აღებისას მიწაში ჩაბნეული თესლიდან აღმოცენებული კულტურული მცენარე.

ნაგვაზავო - სოფლების ზემო ნაგვაზავოს და ქვემო ნაგვაზავოს გავრცელებული სახელწოდება (მარტვილის მუნიციპალიტეტი).

ნაგვაზუ (ნაკათი) - სოფელი ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში.

ნაგვალვი - გვალვით გამომშრალი.

ნაგვალოუ - სოფელი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში.

ნაგვემი - იგივეა, რაც გვემული, ნაცემი.

ნაგვერდული - მორის გვერდების ჩანახერხი, დაუმუშავებელი ფიცარი.

ნაგვიანევი

1) გვიან შემოსული, გვიან დამწიფებული.

2) დაგვიანებული, გვიანი.

ნაგვიანი - სადაც ნაგავია, ბინძური, უსუფთაო.

ნაგზაური (ნაგზური) - ადგილი, სადაც წინათ გზა იყო.

ნაგთპუზი (ჰოლან.) - ცილინდრული ან პრიზმული ფორმის ხის პატარა კარადა, რომლის თავზეც მოთავსებულია გემის კომპასი.

ნაგიბინი იური - რუსი მწერალი (1920-1994 წწ).

ნაგინატა - იაპონური ცივი იარაღი, 60 სმ-მდე სიგრძის.

ნაგიჟარი

1) გიჟად ნამყოფი.

2) (გადატანით) ფეთიანი, დამთხვეული.

ნაგიშკინი დიმიტრი - რუსი მწერალი (1909-1961 წწ).

ნაგლეჯ-ნაგლეჯი - ნაგლეჯებისაგან შემდგარი, ნაწყვეტ-ნაწყვეტი.

ნაგლიანთკარი - სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ბაზალეთის თემის საკრებულო), ბაზალეთის პლატოზე, ბაზალეთის ტბის აღმოსავლეთით. ზღვის დონიდან - 800 მეტრი, დუშეთიდან - 8 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 49 კაცი.

ნაგლინი - გლინვის შედეგად მიღებული ლითონი.

ნაგლფარი - სკანდინავიურ მითოლოგიაში - მიცვალებულთა ფრჩხილებისაგან აგებული ხომალდი, რომლითაც სამყაროს აღსასრულის დღეს გოლიათები ბოროტებას შეებრძოლებიან.

ნაგოია - ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუზე, აიტის პრეფექტურის ადმინისტრაციული ცენტრი (2,2 მილიონი).

ნაგომარი - სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში.

ნაგომევი - სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში.

ნაგომრებისთავის სერი - ქედი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, ივრის ზეგანის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში.

ნაგპური - ქალაქი ინდოეთის ცენტრალურ ნაწილში, მაჰარაშტრის შტატში (1,3 მილიონი).

ნაგრეხი - რაც გრიხეს, დაგრეხილი.

ნაგროვები - რასაც აგროვებდნენ.

ნაგრძნობი - რაც ვინმემ იგრძნო; განცდილი.

ნაგუბარი

1) ადგილი, სადაც წინათ გუბე იდგა.

2) იგივეა, რაც დაგუბებული.

ნაგუბი - პერიოდული მდინარე გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, კუმისის გამოქვაბულში.

ნაგუთნი - სოფელი ზნაურის მუნიციპალიტეტში.

ნაგულისხმევი - რაც იგულისხმება.

ნაგურუ - სოფელი წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში.

ნადაბური

1) სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში.

2) სოფელი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს ლიხის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ძირულის მარცხენა მხარეს. თემის საკრებულოს ცენტრი (მოიცავს 3 სოფელს: დიდი გოლისი, ნადაბური, პატარა გოლისი). ზღვის დონიდან - 760 მეტრი. ხარაგაულიდან - 53 კილომეტრი. წყაროებში მოხსენიებულია 1628 წელს. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 212 კაცი.

ნადავლი - ომში ნაშოვნი ქონება, იარაღი და სხვა, დავლა.

ნადარბაზევი - სოფლები გორის, ხაშურის და ზნაურის მუნიციპალიტეტებში.

ნადარბაზი - სოფელი გორის მუნიციპალიტეტში.

ნადარეიშვილი გია - საჭადრაკო კომპოზიტორი. საერთაშორისო დიდოსტატი (1980), საერთაშორისო არბიტრი (1960). საქართველოს (1947-91) და სსრკ (1989-91) ჭადრაკის ფედერაციების კომპოზიციის კომისიის თავმჯდომარე. ფიდეს საჭადრაკო კომპოზიციის კომისიის ვიცე-პრეზიდენტი (1990-91), პროფესიით ექიმი-ნევროლოგი (1921-1991 წწ).

ნადარეიშვილი სამსონ - ფერმწერი, გრაფიკოსი, თეატრის მხატვარი, საქართველოს სახალხო მხატვარი (1895-1977 წწ).

ნადარი (ნამდვილი გვარი ტურნაშონი) გასპარ ფელიქს - ფრანგი ფოტოხელოვანი, გრაფიკოს-კარიკატურისტი, ჟურნალისტი (1820-1910 წწ).

ნადგომი

1) ადგილი, სადაც ვინმე, რამე იდგა.

2) რაც იდგა.

ნადები

1) რაც იდო, დებული.

2) (მედიცინაში) ჩირქოვანი ნალექი ნუშისებრ ჯირკვლებზე.

ნადელი (რუს.) - რევოლუციამდელი რუსეთის სოფელში; მიწის პატარა ნაკვეთი, რომელსაც აძლევდნენ გლეხის ოჯახს სარგებლობისათვის; ნაწყალობევი მიწა.

ნადეჟდინა ნადეჟდა - რუსი ბალეტმაისტერი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1908-1979 წწ).

ნადენი - რამაც იდინა.

ნადეჟდინსკი - რუსეთის სვერდლოვსკის (ეკატერინბურგის) ოლქის ქალაქ სეროვის სახელი 1934 წლამდე და 1937-39 წლებში.

ნადვორნაია - ქალაქი უკრაინის ივანო-ფრანკოვსკის ოლქში (20 ათასი).

ნადი მუშები, რომლებიც უსასყიდლოდ ეხმარებოდნენ მეზობელს ყანაში; მამითადი.

ნადი იმრე - უნგრეთის სახელმწიფო მოღვაწე, ანტისაბჭოური მოძრაობის ლიდერი, უნგრეთის ეროვნული გმირი, დასჯილი იქნა სიკვდილით (1896-1958 წწ).

ნადი იშტვან - რუმინელი მწერალი, წერდა უნგრულ ენაზე (1904-1990 წწ).

ნადი ლაიოშ - უნგრელი მწერალი (1883-1954 წწ).

ნადი ლასლო - უნგრელი პოეტი (1925-1981 წწ).

ნადი ნედო - იტალიელი სპორტსმენი (ფარიკაობა), ოლიმპიური თამაშების მრავალგზის ჩემპიონი XX საუკუნის 10-20-იან წლებში (1893-1940 წწ).

ნადიაკვნარი - დიაკვნად ნამყოფი.

ნადიბაანი - სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ქვეშეთის თემის საკრებულო), ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. მდინარე მთიულეთის არაგვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან - 1500 მეტრი, დუშეთიდან - 63 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 74 კაცი.

ნადიკანიჟა - ქალაქი უნგრეთის ზალის მედიეში,

ნადიკერეში - ქალაქი უნგრეთის პეშტის მედიეში.

ნადიკვარი - ყოფილი სოფელი თელავის მუნიციპალიტეტში.

ნადიმი

1) დიდი წვეულება, ლხინი, ქეიფი.

2) ქალაქი რუსეთის იამალო-ნენთა ავტონომიურ ოლქში (50 ათასი).

3) მდინარე დასავლეთ ციმბირის ჩრდილოეთ ნაწილში, ერთვის კარის ზღვას (სიგრძე - 545 კილომეტრი).

ნადირაანთხევი - თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხევსურთსოფლის ძველი სახელი.

ნადირაშვილი შოთა - ფსიქოლოგი, აკადემიკოსი (დაიბადა 1926 წელს).

ნადირაძე ალექსანდრე - საფრენი აპარატების მექანიკის დარგის მეცნიერი, აკადემიკოსი (1914-1987 წწ).

ნადირაძე გიორგი - კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, რუსთველოლოგი, მთარგმნელი; ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი.

ნადირაძე დიმიტრი - იხილე მაჩხანელი დ. (1902-1960 წწ).

ნადირაძე კოლაუ - პოეტი (1895-1990 წწ).

ნადირთღვთაებანი - ნადირის მფარველი ღვთაებები; ხალხის რწმენით წარმოდგენილნი არიან ნადირთ მწყემსების, ნადირთ პატრონების და ნადირთა სახით.

ნადირი

1) გარეული მტაცებელი ცხოველი; საერთოდ გარეული ცხოველი.

2) (გადატანით) იტყვიან ველური ინსტინქტების მქონე უსაფუძვლოდ მკაცრ ადამიანზე; მხეცი.

3) (არაბ.) - ასტრონიმიაში - ცის სფეროს წარმოსახვითი წერტილი, რომელიც მოთავსებულია ჰორიზონტის ქვეშ, ზენიტის პირდაპირ.

4) ირანული ვერცხლის მონეტა, რომელსაც ჭრიდნენ ნადირ-შაჰ ავშარის დროს.

ნადირნი - იგივეა, რაც ძუძუმწოვრები; ხშირად მხოლოდ მტაცებლებსაც უწოდებენ.

ნადირობა - ნადირის ან ფრინველის დევნა დასახოცად ან დასაჭერად.

ნადირ-შაჰი მუჰამედ - ავღანეთის მეფე (1883-1932 წწ).

ნადირ-შაჰი ავშარ - ირანის შაჰი 1736-47 წლებში ყიზილბაშთა ავშარის ტომიდან (1688-1747 წწ).

ნადკანიჟა - ქალაქი უნგრეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (55 ათასი).

ნადლერი მარკუს - ამერიკელი ეკონომისტი, ე.წ. „სახალხო კაპიტალიზმის“ ერთ-ერთი მამამთავარი (1895-1965 წწ).

ნადნობი - მადნიდან ან სხვა ლითონიდან დნობით გამოყოფილი ლითონი.

ნადობი

1) იგივეა, რაც დობილი.

2) წაწალი (ქალი).

ნადოკრა

1) (ყოფილი ბიკორტა) - სოფელი თიანეთის მუნიციპალიტეტში (სიმონიანთხევის თემის საკრებულო), ერწოს ქვაბულის დასავლეთ ნაწილში. ზღვის დონიდან - 1070 მეტრი, თიანეთიდან - 29 კილომეტრი. სოფლიდან 2 კილომეტრზე, ე.წ. სიონის გორაზე, დგას XVI საუკუნის მცირე ზომის ეკლესია. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 238 კაცი.

2) იხილე არჩილის მონასტერი.

ნადორი - ქალაქი მაროკოში, ამავე სახელწოდების პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი (150 ათასი).

ნადსონი სემიონ - რუსი პოეტი (1862-1887 წწ).

ნადური - სიმღერა, რომელსაც ნადში მღეროდნენ.

ნადუქნარი - სოფელი ახმეტის მუნიციპალიტეტში (შახვეტილას თემის საკრებულო), მდინარე ილტოს მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან - 680 მეტრი, ახმეტიდან - 10 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 25 ადამიანი.

ნადუღი

1) რაც დუღდა, ადუღებული (და გაცივებული).

2) რაც დუღილის შემდეგ დადგება.

3) ხაჭო, რომელიც მიიღება ყველის შრატის დუღილით და დაშრობით.

ნადფილი (გერმ.) - პატარა ქლიბი, რომელსაც წვრილი ნაჭდევები აქვს, გამოიყენება ზუსტი ინსტრუმენტული სამუშაოებისას.

ნაენდროვალი - სოფელი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში.

ნაერთი - ნივთიერება, რომელშიც ერთი ან სხვადასხვა ელემენტის ატომები გარკვეულ ქიმიურ კავშირში არიან.

ნაესაკაო - სოფელი აბაშის მუნიციპალიტეტში.

ნაეშმაკარი - ეშმაკობით გაკეთებული, ეშმაკური ნამოქმედარი.

ნავაბი - XVII საუკუნის ინდოეთში მოგოლთა იმპერიის მეფისნაცვალი.

ნავაბი მირ მოჰსუნ - აზერბაიჯანელი მხატვარი, კალიგრაფი, მუსიკის თეორიტიკოსი, პოეტი (1833-1918 წწ).

ნავაგა - შორეული აღმოსავლეთის საწყალოსნო სივრცეში გავრცელებული სარეწაო თევზის სახეობა (სიგრძე - 47 სანტიმეტრამდე).

ნავათ-მურევი - მდინარე ზნაურის მუნიციპალიტეტში, შუა ფრონის მარჯვენა შენაკადი.

ნავალი

1) ვინც დადიოდა, ვინც იარა.

2) ბევრგან, სხვადასხვა მხარეს, სხვადასხვა ადგილას ნამყოფი.

3) ვისიმე, რისამე ნასიარულევი.

ნავანაგარი - იხილე ჯამნაგარი.

ნავარა

1) შუა საუკუნეების სამეფო პირენეებში.

2) პროვინცია ესპანეთის ჩრდილოეთ ნაწილში (10,4 ათასი კვ.კმ. 520 ათასი); მთავარი ქალაქი და ადმინისტრაციული ცენტრი - პამპლონა.

ნავარაუდევი - რაც ივარაუდეს, გაითვალისწინეს.

ნავარდი

1) ლაღი, თავისუფალი ფრენა (ფრინველისა), სიარული (სირბილი, ხტომა თამაში).

2) (გადატანით) შეუზღუდავი მოქმედება, თარეში.

ნავარინის ბრძოლა - საბერძნეთის სამხრეთ სანაპიროებთან 1827 წლის 8 ოქტომბერს გამართული ბრძოლა, სადაც რუსეთ-ინგლის-საფრანგეთის ფლოტმა თურქეთ-ეგვიპტის საზღვაო ძალები გაანადგურა.

ნავარო ლუნა მანუელ - კუბელი პოეტი (1894-1966 წწ).

ნავარქოსი (ბერძნ.) - ძველ საბერძნეთში, ფლოტის სარდალი.

ნავარძეთი - სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (კაცხის თემის საკრებულო). მდებარეობს მდინარე ყვირილის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან - 560 მეტრი, ჭიათურიდან - 4 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1424 კაცი. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XI საუკუნეში.

ნავარჯიშები - ვინც ან რაც ავარჯიშეს, ვინც ივარჯიშა.

ნავასარდოვი ანდრო - მოკრივე (მძიმე წონა). სსრკ-ს ჩემპიონი პირად (1944) და გუნდურ (1945) პირველობებში, ხუთგზის მეორე (1937, 38, 39, 46, 47) და სამგზის მესამე (1940, 48, 49) პრიზიორი პირად ასპარეზობაში, საქართველოს სსრ-იდ 16-გზის ჩემპიონი (1935-51). სსრკ-ს სპორტის დამსახურებული ოსტატი, საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი. წლების განმავლობაში იყო საქართველოს ნაკრების მთავარი მწვრთნელი, ცხოვრობდა თბილისში (1915-1999 წწ).

ნავაშინო - ქალაქი რუსეთის ნიჟნი ნოვგოროდის ოლქში (20 ათასი).

ნავაჭრი

1) რაც ივაჭრეს.

2) ვაჭრობაში აღებული ფული.

ნავახა (ესპან.) - ცივი იარაღი, ესპანური დასაკეცი დანა.

ნავახშმი - ვინც ივახშმა.

ნავახშმევს - ვახშმის შემდეგ.

ნავაჰო (საკუთარი სახელი - დენე) - აშშ-ში მცხოვრები ატაპასკების კგუფის ხალხი.

ნავბოლოსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად: 1) არგიველი გმირი, ნოსის ვაჟი. 2) არგონავტ იფიტეს მამა.

ნავდარაანთკარი - სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში (გალავნის თემის საკრებულო), მდინარე თეზმის (არაგვის მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან - 730 მეტრი, მცხეთიდან - 17 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 351 კაცი.

ნავეზი ფრანსუა ჟოზეფ - ბელგიელი ფერმწერი (1787-1869 წწ).

ნავენახარი - ადგილი, სადაც წინათ ვენახი იყო.

ნავენახევი - სოფელი თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (ნახშირღელის თემის საკრებულო), მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან - 130 მეტრი, თერჯოლიდან - 25 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 450 ადამიანი. სოფლის ტერიტორიაზეა ნავენახევის მღვიმე, მიდამოებში - ქალცედონისა და სპონგოლითის საბადოები.

ნავენახევის მღვიმე - მღვიმე თერჯოლის მუნიციპალიტეტში.

ნავთი - ნავთობის გადამუშავებით მიღებული მოლურჯო ფერის საწვავი სითხე.

ნავთიანი

1) ნავთის შემცველი, ნავთით დასვრილი.

2) სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში.

ნავთისხევი - პერიოდული მდინარე გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, გარდაბნის ვაკეზე.

ნავთლუღი (ერეკლეს ციხე)

1) თბილისის ძველი უბანი მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, ისნის რაიონში; თურქულად ნიშნავს „ნავთობიან ადგილს“.

2) რკინიგზის სადგურ თბილის-საკვანძოს ძველი სახელწოდება.

ნავთობი - თხევადი ორგანული ზეთოვანი საწვავი ნივთიერება; მოიპოვება მიწის წიაღში, მისგან მიიღება ნავთი, ბენზინი.

ნავთობპროდუქტი - ნავთობის გადამუშავებით მიღებული პროდუქტი.

ნავთობსადენი - ნავთობის გადასაქაჩი მილსადენი.

ნავთსადენი - რკინიგზის ბაქანი მცხეთა-ძეგვის გადასარბენზე.

ნავთქურა - ნავთით გასახურებელი პატრუქიანი ხელსაწყო საჭმლის მოსამზადებლად.

ნავი

1) მოგრძო წინ წაწვეტებული და ერთგვარი სიღრმის მქონე მოწყობილობა წყალში გადასაადგილებლად.

2) (ძველად) გემი, ხომალდი.

3) იგივეა, რაც საწნახელი.

4) აღმოსავლურსლავურ მითოლოგიაში - სიკვდილის განმასახიერებელი არსება.

5) (ბერძნ.) - არქიტექტურაში - ბაზილიკის, ეკლესიის ერთ-ერთი გრძივი ნაწილთაგანი, რომელიც გამოყოფილია სვეტების რიგით.

ნავიგაცია (ლათ.)

1) გემთა მიმოსვლა, ნაოსნობა, ზღვაოსნობა.

2) წლის ისეთი დრო, როდესაც ადგილობრივი კლიმატური პირობების მიხედვით შესაძლებელია ნაოსნობა.

3) მეცნიერება, რომელიც სწავლობს გემის გზის გამოანგარიშებასა და ზღვაში გემის ადგილის განსაზღვრის პრაქტიკულ ხერხებს.

ნავიე ლუი მარი ანრი - ფრანგი ინჟინერი და მეცნიერი (1785-1837 წწ).

ნავიხევი - სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში.

ნავკრარია - ატიკის (ძველი საბერძნეთი) ოლქის შემადგენლობაში არსებული ტერიტორიების სახელი (სულ 48).

ნავკრატისი - ძველბერძნული კოლონია მდინარე ნილოსის დელტაში. დაარსებულ იქნა ძვ.წ.აღ. VII საუკუნეში.

ნავლი - იგივეა, რაც ფერფლი.

ნავლონი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, გადასახადი, რომელსაც მიცვალებულთა სულები იხდიდნენ ჰადესში მოხვედრამდე, მდინარე სტიქსეზე ბორანით გადასვლისას.

ნავმაქია (ბერძნ.)

1) ძველ საბერძნეთში - საზღვაო ბრძოლა.

2) ძველი რომის თეატრში, საზღვაო ბრძოლის ინსცენირება.

ნავმისაბმელი - ადგილი, სადაც ნავს, გემს და მისთანებს აბამენ.

ნავმისადგომი - ნავების, გემების და მისთანების მისადგომი ნაპირზე.

ნავოზი - იხილე ნაოზა.

ნავოი (1958 წლამდე ქერმინე) - ქალაქი უზბეკეთის ბუხარის ოლქში (110 ათასი).

ნავოლოკი - ქალაქი რუსეთის ივანოვოს ოლქში.

ნავოი ნიზამადდინ მირ ალიშერ - უზბეკი პოეტი, მოაზროვნე, სახელმწიფო მოღვაწე (1441-1501 წწ).

ნავპლიოსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად: 1) არგოსელი მეზღვაური, ქალაქი ნავლიას ეპონიმი, პოსეიდონის ვაჟი. 2) ევბეას მეფე, არგონავტების ლაშქრობის მონაწილე.

ნავრატილი იოსებ - ჩეხი ფერმწერი (1798-1865 წწ).

ნავრატილოვა მარტინა - ამერიკელი სპორტსმენი ქალი (ჩოგბურთი), წარმოშობით ჩეხი. უიმბლდონის ტურნირის 5-გზის გამარჯვებული 1970-80-იან წლებში (დაიბადა 1956 წელს).

ნავროზაშვილი ჯემალ - მოცეკვავე, საქართველოს სახალხო არტისტი (დაიბადა 1940 წელს).

ნავოლოკი - საძოვი საკვები.

ნავროცკი ალექსანდრე - რუსი მწერალი (1839-1914 წწ).

ნავსადგური - მყუდრო ადგილი ზღვის, მდინარის, ტბის პირას, სპეციალურად აღჭურვილი გემების დგომის, დატვირთვა-გადმოტვირთვის და რემონტისათვის.

ნავსაყუდელი - იგივეა, რაც ნავსადგური.

ნავსი - ვისი, რის დანახვა ან ვისთანაც შეხვედრა თუ საქმის დაჭერა თითქოს ცუდის, ავის მომასწავებელი იყოს.

ნავსიანი - იგივეა, რაც ნავსი.

ნავსითოოსი - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად: 1) პოსეიდონის და პერიბოეს ვაჟი. 2) ოდისევსისა და კალიფსოს ვაჟი.

ნავსიკაა - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ფეაკების მეფის ალკინოოსის ქალიშვილი, ოდისევისის ერთ-ერთი სატრფო მოგზაურობისას.

ნავტიკი - ტიკებზე, რუმბებზე გამართული მცირე ტივი.

ნაზავი - ერთმანეთთან შერეული სხვადასხვა ნივთიერება.

ნაზალიზაცია (ფრანგ.) - ნაზალურად, ცხვირისმიერად ქცევა ბგერისა, ნაზალური ელფერის მიცემა ბგერისათვის.

ნაზალური (ფრანგ.) - ცხვირისმიერი ბგერა.

ნაზამთრევი - ზამთარგამოვლილი.

ნაზარბაევი ნურსულთან - ყაზახეთის პრეზიდენტი 1990 წლიდან (დაიბადა 1940 წელს).

ნაზარდი - ვინც, რაც იზრდებოდა, გაზრდილი.

ნაზარეველნი

1) ძველი ქრისტიანული სექტა; შედიოდნენ გაქრისტიანებული ებრაელები.

2) რელიგიური სექტა რუსეთში, ჩამოყალიბდა XIX საუკუნის 40-იან წლებში.

ნაზარეთი

1) ქალაქი ისრაელში (50 ათასი).

2) ინგლისური როკ-ჯგუფი. შეიქმნა 1969 წელს.

ნაზარიანი სტეპან - სომეხი პუბლიცისტი, ლიტერატურის ისტორიკოსი, აღმოსავლეთმცოდნე (1812-1879 წწ).

ნაზარლები - სერი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, ივრის ზეგანზე.

ნაზარლო - სოფელი გარდაბნის მუნიციპალიტეტში.

ნაზაროვი ალექსანდრე - საავიაციო ძრავების რუსი კონსტრუქტორი (1899-1987 წწ).

ნაზაროვი ალექსანდრე - ელიზვოი - რუსი არქიტექტორი, კლასიციზმის წარმომადგენელი (1747-1822 წწ).

ნაზაროვი ალექსანდრე ორზუბეკ - ყირგიზი სპორტსმენი (მოკრივე), მსოფლიოს ჩემპიონი პროფესიონალ მოკრივეთა შორის 1993 წლიდან მსუბუქ წონაში (დაიბადა 1966 წელს).

ნაზაროვო - ქალაქი რუსეთის კრასნოიარსკის მხარეში (65 ათასი).

ნაზელი - რაც ზილეს, დაზელილი.

ნაზვა (ნიზვა) - ქალაქი ომანში.

ნაზი

1) სასიამოვნო, სათუთი, არაუხეში.

2) მოსიყვარულე, სათუთი გრძნობების მქონე, სათნო.

ნაზიარები - ვინც ეზიარა.

ნაზიგინა - სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში.

ნაზიდი - რაც ზიდეს, რასაც ეზიდებოდნენ.

ნაზივაევსკი (1956 წლამდე ნოვონაზივაევსკი) - ქალაქი რუსეთის ომსკის ოლქში.

ნაზილი - ქალაქი თურქეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, აიდინის ვილაიეთში (100 ათასი).

ნაზიმოვა ალა (ნამდვილი სახელი და გვარი ადელაიდა ლევენტონი) - რუსი და ამერიკელი მსახიობი ქალი, მუნჯი კინოს ვარსკვლავი (1879-1945 წწ).

ნაზიმ ჰარავი - ირანელი პოეტი (გარდაიცვალა 1671 წელს).

ნაზიმ ჰიქმეთ-რანი - თურქი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე (1902-1963 წწ).

ნაზირა - ლიტერატურული ხერხი აღმოსავლურ პოეზიაში, რაც ამა თუ იმ ცნობილი ნაწარმოების მიბაძვით შექმნილ ახალ ქმნილებას გულისხმობს.

ნაზირ აქბარაბადი ვალი მუჰამად - ინდოეთის სახალხო პოეტი, წერდა ურდუ ენაზე (დაახლოებით 1740-1830 წწ).

ნაზირი (არაბ.)

1) სამეფო კარის ერთ-ერთი დიდი მოხელე აღმოსავლეთის ზოგ ქვეყანაში.

2) სამეურნეო-საფინანსო მოხელე XVII-XVIII საუკუნეების თბილისში.

ნაზმატყლიანი - ნაზი მატყლის მქონე (ცხვარი).

ნაზმნარი - ზმნისაგან ნაწარმოები.

ნაზოდელავოს მღვიმე - მღვიმე ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში.

ნაზორი ვლადიმირ - ხორვატი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე 1876-1949 წწ).

ნაზრანი - ქალაქი რუსეთში, ინგუშეთის უდიდესი ქალაქი (80 ათასი).

ნაზრულ ისლამი - ინდოელი პოეტი (1899-1985 წწ).

ნაზუთისწვერი - მთა ლენტეხისა და ამბროლაურის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე, ლეჩხუმის ქედზე (2966 მეტრი).

ნაზურგი - ერთმანეთზე მიწყობილი კვლების ზედა, შემაღლებული ნაწილი.

ნაზუქი - რძეში მოზელილი, კვერცხწასმული და თონეში გამომცხვარი პური.

ნათაგვარი

1) რასაც თაგვმა გადაუარა, პირი შეახო.

2) ტუჩზე გამონაყარი ასეთი რისამე შეჭმის შედეგად.

ნათავადარი - ყოფილი თავადი.

ნათავაზები - რაც უთავაზეს ვინმეს; შეთავაზებული, ნაჩუქარი, ნაბოძები.

ნათავანი ხურშიდბანუ მეჰდიყული ხან-კიზი - აზერბაიჯანელი პოეტი ქალი (1832-1897 წწ).

ნათავარი - ფარაში პირველად მოგებული ყველაზე დიდი მამალი ბატკანი, რომელსაც, ჩვეულებრივ, ხატის შესაწირავად ტოვებდნენ.

ნათავთი - მკის დროს ყანაში დაბნეული და ხელით აკრეფილი თავთავი, ასეთი თავთავის ხორბალი.

ნათალი

1) რაც გაითალა, გათლილი.

2) რისამე გათლის შედეგად მიღებული.

ნათალიშვილი გოჯასპ - ქართველ სამხედრო მზვერავთა ჯგუფის უფროსი კრწანისის ომში (1795 წლის 7 სექტემვბერი).

ნათამაშევი

1) ვინც ითამაშა.

2) რაც ითამაშეს.

ნათანია - ქალაქი ისრაელში, ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე (140 ათასი).

ნათანიახუ ბენჯამინ - ისრაელის სახელმწიფო მოღვაწე, ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 1996-99 წლებში (დაიბადა 1941 წელს).

ნათანსი დანიელ - ამერიკელი მიკრობიოლოგი, 1978 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ვ.არბერთან და ჰ.სმიტთან ერთად (დაიბადა 1928 წელს).

ნათარგმნი - რაც თარგმნეს, თარგმნილი.

ნათაძე გიორგი - ჰიგიენისტთა სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში (1892-1965 წწ).

ნათაძე რევაზ - ფსიქოლოგი, აკადემიკოსი (1903-1984 წწ).

ნათელთევზა - იგივეა, რაც ზვიგენი.

ნათელი

1) სინათლით მოცული, განათებული.

2) მზიანი.

3) (გადატანით) სასიხარულო, ბედნიერი.

4) ვინმესთვის მეტისმეტად ძვირფასი.

5) სინათლე, შუქი.

6) ღია, მხიარული (ფერი).

7) ცხადი, გასაგები, გარკვეული, აშკარა.

ნათელ-მირონი - ნათლიის ოჯახის წევრი ნათლულის ოჯახის მიმართ და პირიქით.

ნათელმირონობა - ნათლიისა და ნათლულის ოჯახის ურთიერთობა, ამ ურთიერთობაზე დაფუძნებული მოყვრობა.

ნათელყოფა - ახსნა, განმარტება, ცხადყოფა.

ნათესავი - ახლობელი წინაპრების ერთი შთამომავალი მეორისათვის.

ნათესაობა

1) ნათესავად ყოფნა, ნათესაური ურთიერთობა

2) საერთო წარმოშობით გამოწვეული მსგავსება.

ნათესაობითი ბრუნვა - (გრამატიკაში) სახელის ერთ-ერთი ფორმა; ამ ბრუნვის ნიშნებია „ისა“ ან „ისი“.

ნათესაური - ნათესავის დამახასიათებელი.

ნათესი

1) რაც დათესეს.

2) ადგილი, სადაც რამეა დათესილი.

ნათიანი - დუშთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზანდუკის ძველი სახელი.

ნათიბი

1) რაც თიბეს, მოთიბეს, მოთიბული.

2) ადგილი, სადაც თიბეს.

ნათითხნი - ცუდად, დაუდევრად აზელილი, გაქნილი.

ნათიფურე - მთა ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, ეგრისის ქედის სამხრეთ განშტოებაზე (2203 მეტრი).

ნათლია

1) მომნათლავი ნათლულის მიმართ.

2) იგივეა, რაც მეჯვარე.

ნათლიდედა - ნათლულის დედა.

ნათლიმამა

1) ნათლულის მამა.

2) (გადატანით) მფარველი, ხელის შემწყობი.

ნათლისმცემელი

1) გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ წითელწყაროს ძველი სახელი.

2) ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, იოანე ნათლისმცემლის მონასტერი დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსში, დავითის ლავრის დასავლეთით 12 კილომეტრში.დაარსებულია VI-VII საუკუნეებში.

ნათლისმცემლის ბაზილიკა - თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ კონდოლის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარე VI საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი.

ნათლისღება - მართლმადიდებელთა საეკლესიო დღესასწაული, ქრისტეს მონათვლა (ემთხვევა ახალი წლის მეექვსე დღეს).

ნათლიჯალაბი - ნათლიის ცოლი.

ნათლობა - ნათვლა, მონათვლა, ნათვლასთან, მონათვლასთან დაკავშირებული წვეულება.

ნათლული - მონათლული ადამიანი თავისი ნათლიის მიმართ.

ნათოვი

1) რაზედაც თოვლი იდო.

2) დადებული თოვლი.

ნათოსი - იგივეა, რაც ნარიყი.

ნათოხნი - რაც თოხნეს, გათოხნილი.

ნათრევი

1) რაც, ვინც ათრიეს მიწაზე.

2) (გადატანით, უპატივცემლოდ) ბევრი ნასიარულევი, ნახეტიალევი, დიდხანს სადმე ნამყოფი; ვისიმე საყვარლად ნამყოფი (ქალი).

ნათურა - ჰერმეტულად დახურული მინის სათავსი, რომელიც ელექტროენერგიით ანათებს.

ნათხემი (პატარა ტვინი) - ადამიანისა და ხერხემლიანი ცხოველების თავის ტვინის ნაწილი.

ნათხვაჯები - XVIII-XIX საუკუნეების ადიღეელთა ეთნიკურ ერთობაში შემავალი ერთ-ერთი ჯგუფი.

ნათხოვარი - რაც სხვას გამოართვეს დროებით სახმარებლად.

ნათხოვნი - რაც სთხოვეს ვისმე, რაც ითხოვეს.

ნაი (ნეი)

1) არაბულ-ირანული სალამური.

2) მოლდავეთსა და რუმინეთში გავრცელებული ფლეიტის სახეობა.

ნაიადა - პლანეტა ნეპტუნის თანამგზავრი; აღმოჩენილ იქნა 1989 წელს.

ნაიადები - წყლის ფერიები ძველ საბერძნეთში, თავისი ნაიადა-ფერია ჰყავდა თითოეულ მდინარეს, ნაკადულს, წყაროს და სხვა. მითების მიხედვით ისინი ზევსის, პოსეიდონის, აფროდიტეს და სხვა ღვთაებების შთამომავალნი არიან.

ნაიალაღარი - იალაღზე ნამყოფი ნასუქი (საქონელი, ცხვარი).

ნაიარევი - იარის ნაკვალევი, ნაჭრილობევი.

ნაიარიტი - შტატი მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი - ტეპიკი.

ნაიბი (არაბ.)

1) ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის მმართველი დაღესტანში შამილის დროს.

2) საერო თუ სასულიერო ხელისუფალის მოადგილე XVII-XVIII საუკუნების თბილისში.

ნაიდენოვი (ნამდვილი გვარი ალექსეევი) სერგეი - რუსი დრამატურგი (1868-1922 წწ).

ნაივი (ფრანგ.) - იხილე ნაივური.

ნაივური - ხელოვნებაში ზოგჯერ ასე უწოდებენ თვითნასწავლი მხატვრის შემოქმედებას.

ნაითჰარდტი (ნიტჰარტი, გოტჰარდტი) - აღორძინების ეპოქის გერმანელი მხატვარი (1470 ან 1475 - 1528 წწ).

ნაილონი (ნეილონი) (ინგლ) - ერთგვარი ხელოვნური ბოჭკო, ამ ბოჭკოს ქსოვილი.

ნაინ-სინგა (ალინგ-განგრი) - ქედი ჩინეთში.

ნაიპოლი ვიდიადჰარ სურაჯპრასად - ინდური წარმოშობის ინგლისელი პროზაიკოსი (დაიბადა 1932 წელს).

ნაირა - ნიგერიის ფულის ერეული, შეიცავს 100 კობოს. ბრუნვაშია 1973 წლის 1 იანვრიდან.

ნაირი - ურმიის და ვანის ტბების გარშემო მცხოვრები ტომები (ურარტუს სახელმწიფოს ნაწილი); მოიხსენიებიან ძვ.წ.აღ. XIII-VI საუკუნეებში.

ნაირი დევან - სინგაპურის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1981-1985 წლებში (1923-2005 წწ).

ნაირ-ნაირი - სხვადასხვა სახისა, სხვადასხვაგვარი.E

ნაირნაირობა - მრავალფეროვნება, ნაირსახეობა.

ნაირობი

1) კენიის დედაქალაქი. დაარსებულია 1899 წელს. 1963 წელს გამოცხადდა დამოუკიდებელი კენიის დედაქალაქად (1,7 მილიონი).

2) კენიის დედაქალაქის სიახლოვეს არსებული ეროვნული პარკი; დაარსდა 1946 წელს.

ნაირსახეობა - იგივეა, რაც სახესხვაობა.

ნაირფერადი - სხვადასხვა ფერისა, ჭრელი.

ნაირფერი - სხვადასხვა ფერისა, ფერად-ფერადი.

ნაისმერი - მდინარე წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, ხობის მარცხენა შენაკადი.

ნაისმიტი (ნეისმეტი) ჯეიმზ - კალათბურთის გამომგონებელი, წარმოშობით კანადელი, ცხოვრობდა აშშ-ს მასაჩუსეტსის შტატის ქალაქ სპრინგფილდში (1861-1933 წწ).

ნაიტი ფრენკ ჰაინემან - ამერიკელი ეკონომისტი (1885-1974 წწ).

ნაიტინგეილი ფლორენს - ინგლისელი მოწყალების და, სახელმწიფო მოღვაწე (1820-1910 წწ).

ნაიტოვი (ჰოლან.)

1) რანჰოუტის ორი ძელის, ორი გვარლის ან ძელისა და გვარლის შეერთება წვრილი გვარლის შემოჭერით.

2) გვარლი, რომლითაც სხვადასხვა საგანს ამაგრებენ გემზე.

ნაიფიიდო - მიანმის (ბირმის) დედაქალაქი 2005 წლიდან.

ნაკაგამი კენძი - იაპონელი მწერალი (1946-1992 წწ.)

ნაკადი

1) სწრაფად მიმდინარე წყლის მასა.

2) (გადატანით) გარკვეული მიმართულებით მოძრავი მასა (ადამიანებისა).

3) ერთი წყება, ჯგუფი ადამიანებისა.

ნაკადული

1) ბუნებრივ კალაპოტში მიმდინარე მცირე წყალი.

2) მდინარე გაგრის შემოგარენში, ხაშუფსეს მარჯვენა შენაკადი.

3) რკინიგზის ბაქანი ბოლნის-კაზრეთის გადასარბენზე.

4) ქართული სპეციალიზებული საბავშვო და ახალგაზრდული გამომცემლობა; დაარსდა 1938 წელს თბილისში.

ნაკადური - (ტექნიკაში) რაც სრულდება კონვეირის საშუალებით.

ნაკაე ტოკუსუკე (ლიტერატურული ფსევდონიმები: ტიომინი, სიუსუი, ნანკაი სენგიო) - იაპონელი მოაზროვნე, პუბლიცისტი და პოლიტიკური მოღვაწე (1847-1901 წწ).

ნაკაზმი - დარკვეული ხორბლეულის ნარჩენი (წვრილი და დამტვრეული სარეველა მცენარეების თესლი, კენჭები), აჭმევენ შინაურ ფრინველებს.

ნაკალევი - სოფელ დიხაგუძუბის ძველი სახელწოდება (ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი).

ნაკამურა ქენძებურო - იაპონელი მსახიობი, ერთ-ერთი წამყვანი სამსახიობო დინასტიის წარმომადგენელი (1909-1988 წწ).

ნაკანო სიგეჰარუ - იაპონელი მწერალი, პუბლიცისტი (1902-1990 წწ).

ნაკარვალისღელე - მდინარე მესტიის მუნიციპალიტეტში, ენგურის მარჯვენა შენაკადი.

ნაკარნახევი

1) რაც უკარნახეს.

2) (გადატანით) რაც ჩააგონეს, რამეთი გამოწვეული.

ნაკარღალი - სოფელი გალის მუნიციპალიტეტში.

ნაკასონე იასუჰირო - იაპონიის პრემიერ-მინისტრი 1982-87 წლებში (დაიბადა 1918 ეწელს).

ნაკაფი - რაც გაკაფეს, გაკაფული.

ნაკაფიანი - ადგილი, სადაც ტყე ნაკაფია.

ნაკაშიძე ილია - მწერალი, პუბლიცისტი, კრიტიკოსი (1866-1923 წწ).

ნაკაშიძე მერი - მომღერალი (ლირიკულ-კოლორატურული სოპრანო), საქართველოს სახალხო არტისტი (1914-1986 წწ).

ნაკაშიძე ნინო (ქალიშვილობის გვარი ანთაძე) - მწერალი, საზოგადო მოღვაწე (1872-1963 წწ).

ნაკაშიძე პეტრე - მწერალი, პუბლიცისტი (1838-1895 წწ).

ნაკაცარი - ადამიანი, რომელმაც ახალ საზოგადოებაში ადგილი ვერ იპოვა ახალი ცხოვრებისა.

ნაკაძატო კისიო - იაპონელი მწერალი (დაიბადა 1936 წელს).

ნაკაწრი - კაწვრის კვალი, ნაფხაჭნი.

ნაკბენი

1) კბენის ადგილი, ნაკბილარი.

2) ოდნავ დამჟავებული (ღვინო).

ნაკბილარი

1) კბილის კვალი, ნაკბენი.

2) კბილის ამოღების, ამოძრობის ადგილი.

ნაკეთები - რაც გააკეთეს, გაკეთებული.

ნაკეთობა - გაკეთებული რამ, ნაწარმი.

ნაკელი - საქონლის განავალი (ნეხვი), როგორც სასუქი; პატივი.

ნაკერი

1) გაკერილი ადგილი, შეკერილი რამე.

2) (ტექნიკაში) რისამე ნაწილების ერთმანეთთან შეერთების ადგილი.

ნაკეცი

1) მოკეცვის ადგილი.

2) ნაოჭი.

ნაკეც-ნაკეცი - რამდენიმე ნაკეცის მქონე, რამდენიმე ნაკეცად ერთმანეთზე დალაგებული.

ნაკვალევი - იგივეა, რაც კვალი.

ნაკვები - რაც, ვინც კვებეს, გამოკვებილი.

ნაკვეთი

1) მიწის რაიმე ნაწილი, რომელიც ჩვეულებრივ ვისიმე სარგებლობაშია.

2) გამოკვეთილი, გამოჭრილი.

3) რაიმე მთლიანი თხზულების ან პერიოდული გამოცემის ნაწილი.

ნაკვეთური - ცალკე გამოყოფილი ნაწილი სპეციალური სათავსისა, სადგომისა.

ნაკვერჩხალი - ცეცხლმოკიდებული შეშის გავარვარებული ნაწილები, გავარვარებული ნახშირი.

ნაკვერცხალი - იგივეა, რაც ნაკვერჩხალი.

ნაკვესი

1) დაკვესებით გაჩენილი ნაპერწკალი.

2) (ნაკვესები) მოსწრებული სიტყვები, თქმები.

ნაკვთი

1) სახის ან სხეულის ესა თუ ის გარეგანი, თვალით შესამჩნევი ნაწილი.

2) (წიგნიერი) ფორმა, გარეგნობა, მოხაზულობა რისამე.

3) (მათემატიკაში) სიბრტყის ნაწილი, რომელიც შემოსაზღვრულია ჩაკეტილი ტეხილი ან მრუდი ხაზით.

4) (გრამატიკაში) უღვლილების ერთეული, წარმოდგენილი ფუძის სახით (პირისა და რიცხვის ნიშნის გარეშე).

ნაკვლევი

1) რასაც იკვლევდნენ, კვლევის შედეგად მიღებული.

2) იგივეა, რაც ნაკვალევი.

ნაკვნეტი - რაც კვნიტეს, დაკვნეტილი.

ნაკი - სოფელი მესტიის მუნიციპალიტეტში.

ნაკიანი - (ნაკიანი წელიწადი) - ყოველი მეოთხე წელიწადი, როდესაც თებერვალში 29 დღეა.

ნაკიანი - სოფელი ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში.

ნაკიეთი - სოფელი ონის მუნიციპალიტეტში.

ნაკითხი - ვისაც ბევრი წიგნი აქვს წაკითხული.

ნაკიმე - იაპონურ მითოლოგიაში - ღმერთების მიერ წარმოგზავნილი დედალი ხოხობი.

ნაკისრი - რაც იკისრეს, რის შესრულებაც დაივალეს.

ნაკიფარი - სოფელი მესტიის მუნიციპალიტეტში.

ნაკიფუ - სოფელი წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში.

ნაკლებად

1) უფრო ცოტათი.

2) მცირე რაოდენობით.

ნაკლები

1) შედარებით ცოტა, შედარებით მცირე,

2) უარესი, ცუდი.

ნაკლებობა - ისეთი მდგომარეობა, როდესაც რაიმე აკლიათ.

ნაკლი - ვისიმე, რისამე რაიმე ცუდი თვისება.

ნაკლოვანი - ნაკლის მქონე, ნაკლის შემცველი.

ნაკლული - რაც სავსე არ არის.

ნაკლულოვანი - იგივეა, რაც ნაკლოვანი.

ნაკმაზი - იგივეა, რაც ნაკაზმი.

ნაკოდალი - ნაპობი (შეშისა).

ნაკოდი

1) იგივეა, რაც ნაჭრილობევი.

2) რაიმე მჭრელი იარაღით მონიშნული რამ.

ნაკოლაურისწყალი - მდინარე ყვარლის მუნიციპალიტეტში, ლოპოტის მარჯვენა შენაკადი.

ნაკორნა - იხილე არჩილის მონასტერი.

ნაკორტნი - რაც კორტნეს, დაკორტნილი.

ნაკოტოშარი - (ადგილი ტანზე) სადაც კოტოში ჰქონდათ მოკიდებული კოტოშის კვალი.

ნაკოცნი - ვისაც აკოცეს, სადაც აკოცეს.

ნაკრა - მწვერვალი, მყინვარი, უღელტეხილი და მდინარე (ენგურის მარჯვენა შენაკადი) მესტიის მუნიციპალიტეტში, სვანეთის კავკასიონზე.

ნაკრავი

1) რაც ჰკრეს, მორტყმული, მოხვედრებული.

2) რისამე კვრის, დარტყმის, მორტყმის კვალი.

ნაკრაულა - გამოკრული რამ.

ნაკრება - სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში.

ნაკრები - სხვადასხვა ნაწილისაგან შედგენილი.

ნაკრტენი - ფრინველის ბუმბული.

ნაკრუხალი - კრუხად ნამყოფი.

ნაკრძალი - ტერიტორიის (აკვატორიის) ნაწილი, სადაც დაცულია მთლიანი ბუნებრივი კომპლექსები. ნაკრძალად ჩვეულებრივ ცხადდება ის ადგილი, რომელიც ან ტიპობრივია ამა თუ იმ გეოგრაფიული ზონისათვის, ან შეიცავს სამეცნიერო თვალსაზრისით ძვირფას ბუნებრივ ობიექტებს (მცენარეებისა და ცხოველების სახეობებს, ლანდშაფტების ტიპებს, მინერალებს და სხვა). ნაკრძალად შეიძლება გამოცხადდეს მთელი ქალაქი ან მისი ნაწილი, რომელსაც განსაკუთრებული ისტორიული, ისტორიულ-მხატვრული ან მემორიალური მნიშვნელობა აქვს. ნაკრძალი ბუნების დაცვის ერთ-ერთი ფორმაა. იგი კომპლექსური ხასიათის სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულებაა, სადაც აკვირდებიან მის ცალკეულ ობიექტებს, კომპლექსებს თუ ბიოგეოცენოზებს. ნაკრძალში შეისწავლიან ნადირ-ფრინველის რაოდენობრივი ცვალებადობის გამომწვევ მიზეზებს, მცენარეთა და ცხოველთა ეკოლოგიურ თავისებურებებს; ამუშვებენ მცენარეთა და ცხოველთა აღრიცხვის მეთოდებს, ტყისა და სოფლის მეურნეობის მავნებლების წინააღმდეგ ბრძოლის ბიოლოგიურ მეთოდებს, ატარებენ ღონისძიებებს ბუნებრივი კომპლექსების შემოსანახავად, იშვიათად განადგურების გზაზე მდგარ მცენარეთა და ცხოველთა მოსამრავლებლად და სხვა. საქართველოში ამჟამად 20 ნაკრძალია. მათი საერთო ფართობი 159,900 ჰექტარს შეადგენს.

ნაკურალეში - სოფელი ცაგერის მუნიციპალიტეტში.

ნაკურთხი

1) რაც აკურთხეს.

2) ვინც აკურთხეს.

ნაკურუ

1) ქალაქი კენიაში, რიფტ-ველის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი (100 ათასი).

2) ტბა კენიაში.

ნაკუწი - პატარა ნაჭერი.

ნაკუწ-ნაკუწი - ნაკუწებად ქცეული, დაკუწული.

ნალა - ინდუისტურ მითოლოგიაში - „მაჰაბჰარატას“ გმირი, ნიშადჰების ქვეყნის მეფე.

ნალაიხა - ქალაქი მონღოლეთის ცენტრალურ აიმაკში.

ნალამალაი - მთები ინდოეთში (აღმოსავლეთი გატები).

ნალანდა - ბუდისტური მონასტერი მაგადჰაში; განთქმული იყო განსწავლული ბერებით.

ნალაპარაკევი - რაც ილაპარაკეს, ნათქვამი.

ნალბანდი (სპარს.) - ნალისა და სანალე ლურსმნის მჭედელი, გამწევი და საფერხე საქონლის ჩლიქზე ნალის დამკვრელი.

ნალბანდიანი დიმიტრი - სომეხი ფერმწერი, საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვარი (1906-1993 წწ).

ნალბანდიანი მიქაელ - სომეხი მწერალი, ფილოსოფოსი (1829-1866 წწ).

ნალბანდობა - ნალბანდად ყოფნა, ნალბანდის ხელობა.

ნალბობი - რაც ლბებოდა, დამბალი.

ნალებისხევი - მდინარე თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ალგეთის მარცხენა შენაკადი.

ნალებრი - ნალის მოყვანილობისა.

ნალევი

1) რაც ილეოდა, რასაც სვამდნენ.

2) (ნალევი კვერცხი) - პატარა ზომის კვერცხი, რომელსაც დებს ქათამი კვერცხის დების დასასრულს.

ნალენჩი მაჩეი - პოლონელი მეცნიერი (დაიბადა 1922 წელს).

ნალეპკა იან (ფსევდონიმი რეპკინი) - სლოვაკთა პარტიზანული რაზმის ორგანიზატორი და მეთაური (1912-1943 წწ).

ნალესი - იგივეა, რაც გალესილი.

ნალეფსავო - სოფელი მარტვილის მუნიციპალიტეტში.

ნალექი

1) სითხეში შერეული გაუხსნელი ნივთიერება, რომელიც უმცირესი ნაწილაკების სახით გროვდება მდინარის, ტბის ფსკერზე, რაიმე ჭურჭლის ფსკერსა და კედლებზე; ლექი.

2) უძველესი წყალსატევების ფსკერზე წარმოქმნილი (ქანები).

3) (ნალექები) ატმოსფერული ტენი, რომელიც დედამიწაზე წვიმის ან თოვლის სახით მოდის.

ნალექიანობა - ნალექების (მნიშვნელობა 3) შემცველობა.

ნალეწი

1) რაც გალეწეს ან გაილეწა.

2) რაც დალეწეს ან დაილეწა.

ნალი - ჩლიქის მოყვანილობის რკინის სქელი ფირფიტა, აკრავენ მუშა საქონელს ან ცხენს ჩლიქზე.

ნალია - ღომის თაველის გასახმობი ნაგებობა; „ღომის სახლი“ (საბა); იგივეა, რაც სასიმინდე.

ნალივაიკო სევერინ - 1594-96 წლებში უკრაინაში გლეხთა და კაზაკთა აჯანყების ხელმძღვანელი (გარდაიცვალა 1597 წელს).

ნალკოვსკა ზოფია - პოლონელი მწერალი ქალი (1884-1954 წწ).

ნალ-ნუნდარა - ბრინჯაოს ხანის (ძვ.წ.აღ. III ათასწლეულის II ნახევარი - ძვ.წ.აღ. II ათასწლეულის დასაწყისი) მიწათმოქმედ-მესაქონლე ტომთა არქეოლოგიური კულტურა პაკისტანის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში.

ნალო

1) უღლით მოთრეული დიდი მორი, სათარი.

2) ურმის ბოლოში გამობმული ფიჩხის დიდი კონა ან ხე, რომელიც ეთრევა და ანელებს დაღმართზე ურმის სვლას.

ნალოლიავები - ნაფერები, ნაალერსები.

ნალოპარი - ზაფხულში მოჭრილი ხე.

ნალოცი - ვისაც, რასაც შეულოცეს.

ნალტობი - დასველებული, დამპალი.

ნალქორვალი - სოფელი მესტიის მუნიციპალიტეტში.

ნალჩიკი - რუსეთის ყაბარდო-ბალყარეთის რესპუბლიკის დედაქალაქი. დაარსებულია 1817 წელს (230 ათასი).

ნალხობი - რაც ლხვებოდა.

ნამაზგათეფე - ენეოლითისა და ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარი ნაშთები თურქმენეთში.

ნამაზი - მუსლიმანთა ლოცვა, რომელსაც დღეში ხუთჯერ ასრულებენ.

ნამაკვალენდი - ზეგანი აფრიკაში.

ნამალავი (ნამალი) - რასაც მალავდნენ, დამალული, დაფარული.

ნამამლი - განაყოფიერებული (კვერცხი).

ნამანგანი - ქალაქი უზბეკეთში, საოლქო ცენტრი (320 ათასი).

ნამანევი - სოფელი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში.

ნამარილევი

1) ცხოველი, რომელმაც მარილი ჭამა ან ლოკა.

2) მთა თელავის მუნიციპალიტეტში, კახეთის კავკასიონის სამხრეთ განტოტება ანდარაზანის ქედზე. სიმაღლე - 2340 მეტრი. აგებულია ქვედაიურული ასპიდური ფიქლებით, თიხაფიქლებითა და წვრილმარცვლოვანი ქვიშაქვებით. აქვს ბრტყელი მწვერვალი. კალთების ქვედა ნაწილი შემოსილია ფოთლოვანი ტყით (ჭარბობს წიფელი და წაბლი), ზედა ალპური მდელოებით.

ნამარხი - გადაშენებული მცენარის თუ ცხოველის ნაშთი ან ანაბეჭდი შერჩენილი დედამიწის ფენებში.

ნამარხულევი

1) (რელიგ.) ვინც იმარხულა.

2) (გადატანით) ვინც დიდხანს უჭმელი იყო.

ნამასწავლებლარი - მასწავლებლად ნამყოფი.

ნამატი

1) რამაც იმატა, მომატებული.

2) შინაური პირუტყვის ნაშიერი.

ნამატჟირა (ნამატიირა) ალბერტ - ავსტრალიელი ფერმწერი, წარმოშობით აბორიგენი (1902-1959 წწ).

ნამაქზარი - გაუდინარი მლაშობი ქვაბული ირანის აღმოსავლეთ ნაწილში.

ნამბიკვარა - ბრაზილიის მატუ-გროსოს შტატში მცხოვრები ინდიელთა ტომი.

ნამბო - ვიეტნამის სამხრეთ ნაწილის სახელწოდება.

ნამბული - ნამიანი, ნესტიანი, ნოტიო.

ნამგალა

1) ნამგლის მოყვანილობისა.

2) (Apus apus) მერცხლის მსგავსი შავი ჩიტი, აქვს ნამგლის მოყვანილობის გრძელი ფრთები და მოკლე ფეხები, დაბლა ვერ ჯდება.

ნამგალაძე დიმიტრი - საბჭოთა არმიის გენერალ-მაიორი (1903-1957 წწ).

ნამგალი - მოკლეტარიანი რკალად მოხრილი სამკელი იარაღი.

ნამგზავრი - ვინც იმგზავრა, მგზავრობიდან, შორი გზიდან ახლად მოსული.

ნამდევი - ინდოელი პოეტი, წერდა მარათულ და ჰინდი ენებზე (1270-1350 წწ).

ნამდვილი

1) სწორედ ისეთი, როგორიც უნდა იყოს; რაც მართლაც არის, მართლაც მომხდარა; მართალი, ჭეშმარიტი.

2) სწორედ ისეთი, როგორიც სხვა რამე ან ვინმეა, რისამე ან ვისიმე მსგავსი.

ნამდინარევი (ნარიონალი) - მდინარისაგან მთლიანად ან ნაწილობრივ გამოყოფილი ძველი კალაპოტის მონაკვეთი

ნამდინი - ქალაქი-პორტი ვიეტნამის ჩრდილოეთ ნაწილში (170 ათასი).

ნამდჰარი - სიქჰების სექტა, დაარსებულია XIX საუკუნის 30-იან წლებში ინდოეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში.

ნამეისისი - ზამგალების ბელადი XII საუკუნის 70-იან წლებში, რომელიც ლივონიის ორდენის წინააღმდეგ ბრძოლას ხელმძღვანელობდა.

ნამენი - იხილე ნამიური.

ნამესტნიკი (რუს.) - იგივე მეფისნაცვალი.

ნამეტანი

1) მეტისმეტი.

2) მეტისმეტად, ძალიან.

ნამეტი - ზედმეტი, ნაჭარბი.

ნამეტნავად - განსაკუთრებით, სხვაზე მეტად.

ნამეფარი - მეფედ ნამყოფი.

ნამზადები (ნამზადისი) - რაც მოამზადეს ან მომზადდა (წვეულებისთვის).

ნამზადი - სხვადასხვა წარმოებაში მზა ნაკეთობის დასამზადებელი ნახევარპროდუქტი.

ნამზითვი - მზითევში გამოტანებული, მოყოლილი.

ნამზღვლევი - ჩამონგრეული, ჩამოწოლილი.

ნამზღვლევის (გრემისხევის) სამაროვანი, ძვ. წ. I ათასწლეულის I ნახევარში სამაროვანი სოფელ გრემისხევის (დუშეთის მუნიციპალიტეტი) სამხრეთით 0,5 კილომეტრზე, ადგილ ნამზღვლევზე. აღმოჩნდა შემთხვევით, მიწის სამუშაოების შესრულების დროს (14 ორმოსამარხი). მიცვალებულები ესვენენ მარჯვნივ ან მარცხნივ გვერდზე, ხელფეხმოკეცილად. ჩატანებული ჰქონდათ 2-4 თიხის ჭურჭელი, სამკაული. მამაკაცის სამარხში აღმოჩნდა რკინის მასრაგახსნილი შუბისპირი, ბრინჯაოს ბრტყელი, ქუსლამოღარული ისრისპირი.

ნამთარი - შუმერულ მითოლოგიაში - მიწისქვეშეთის სამყაროს ქალღმერთის შიკრიკი, რომელსაც მოაქვს სიკვდილი ყველა ცოცხალი არსებისთვის.

ნამთევი - მთაში ნამყოფი, მთიდან ახლახან ჩამოსული.

ნამთვრალევი - სიმთვრალისაგან ახლად გამოფხიზლებული, ნაბახუსევი.

ნამი - საგნების ზედაპირზე გაჩენილი წყლის წვრილი წვეთები ტენიანი ჰაერის გაცივების შედეგად.

ნამიანი

1) რაზედაც ნამი დევს, ნამით დასველებული || ნამით გაჟღენთილი; ნოტიო, ნესტიანი.

2) (გადატანით) რამეთი დასველებული (ცრემლით, ოფლით...).

ნამიბე (1982 წლამდე მოსამედიში) - ქალაქი ანგოლის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ატლანტის ოკეანისპირა პორტი 100 ათასი).

ნამიბია (ნამიბიის რესპუბლიკა, 1ingl. Republic of Namibia, 1968 წლამდე - სამხრეთ-დასავლეთი აფრიკა).

- სახელმწიფო აფრიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ანგოლას და ზამბიას, აღმოსავლეთით - ბოტსვანას, სამხრეთ-აღმოსავლეთით და სამხრეთით - სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიას. დასავლეთიდან აკრავს ატლანტის ოკეანე.
- დამოუკიდებლობის დღე (სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკისგან) - 1990 წლის 21 მარტი.
- ეროვნული დევიზი - „Unity, Liberty, Justice“ (ერთობა, თავისულფლება, მართლმსაჯულება).
- ჰიმნი - „Namibia, Land of the Brave” (ნამიბია, სიმამაცის ქვეყანა).
- მმართველობის ფორმა - რესპუბლიკა.
- სახელმწიფოს და მთავრობის მეთაური - პრეზიდენტი.
- საკანონმდებლო ორგანო - ორპალატიანი პარლამენტი.
- ფართობი - 825 418 კვკ.კმ.
- დაყოფილია 13 ოლქად (რეგიონად).
- მოსახლეობა - 1,8 მილიონი.
- სიმჭიდროვე - 2,2 ადამიანი 1 კვ.კმ.-ზე.
- მორწმუნეთა უმრავლესობა ქრისტიანები არიან.
- ოფიციალური ენა - ინგლისური.
- დედაქალაქი - ვინდჰუკი.
- ვალუტა - ნამიბიური დოლარი.
- ქვეყნის კოდი - NAM.
- დროის სარტყელი - UTC +1.
- სატელეფონო კოდი - +264.
- ინტერნეტ-დომენი - NA

ნამიკოლავო - სოფლების ნამიკოლავო პირველის და ნამიკოლავო მეორის გავრცელებული სახელწოდება (მარტვილის მუნიციპალიტეტში).

ნამიკოლავო მეორე - სოფელი მარტვილის მუნიციპალიტეტში.

ნამიკოლავო პირველი - სოფელი მარტვილის მუნიციპალიტეტში.

ნამიკრეფია (Agrostis) - წვრილღეროიანი ბალახი მარცვლოვანთა ოჯახისა, მეტწილად გავრცელებულია სათიბებსა და საძოვრებზე, ითვლება ცხოველის კარგ საკვებად.

ნამიური (ნამენი) - ქალაქი ბელგიაში, ამავე სახელწოდების პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი (100 ათასი).

ნამიქ ქემალი - თურქი პოეტი და საზოგადო მოღვაწე (1840-1888 წწ).

ნამკალი

1) რაც მომკეს.

2) ადგილი, სადაც მომკეს რამე.

ნამ კაო (ნამდვილი სახელი ჩან ჰიუ ჩი) - ვიეტნამელი მწერალი (1916-1951 წწ).

ნამკეკი - იგივეა, რაც ნამცეცი.

ნამკვდრევი - მკვდრის ნაქონი (ტანისამოსი, ლოგინი...).

ნამკოდრის ქედი - ქედი მესტიის მუნიციპალიტეტში, სვანეთის კავკასიონის განშტოება.

ნამკუდი - (კუთხურად) იგივეა, რაც ნაკმაზი.

ნამლისევი - სოფელი ქედის მუნიციპალიტეტში.

ნამნიაური - სოფელი ადიგენის მუნიციპალიტეტში.

ნამონასტრევი - სოფლები ქედის და ხულოს მუნიციპალიტეტებში.

ნამორა (ნამორა გონსალვიში) ფერნანდუ - პორტუგალიელი მწერალი (დაიბადა 1919 წელს).

ნამორაძე ალექსანდრე - ისტორიკოსი, ახალი და უახლესი ისტორიის კვლევის ერთ-ერთი ფუძემდებელი (1891-1858 წწ).

ნამორი

1) იგივეა, რაც მორი.

2) თეთრეულის ორმაგი ნაკერი ქსოვილის ნაპირის ჩასამაგრებლად.

ნამოსახლარი

1) ადგილი, სადაც წინათ მოსახლე იყო.

2) არქეოლოგიურ ძეგლთა კრებითი კატეგორია; ადამიანის საცხოვრებელის ნაშთების ზოგადი სახელწოდება.

ნამოურავალი - მოურავად ნამყოფი.

ნამოქმედარი - რაც მოიმოქმედეს, ჩადენილი რამ. || ნაშრომი, ნაღვაწი.

ნამოღვაწარი - რაც იღვაწეს; ვისიმე მოღვაწეობით შექმნილი.

ნამოწაფარი - მოწაფედ ნამყოფი.

ნამოხვანი - სოფელი წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში (ოფურჩხეთის თემის საკრებულო), მდებარეობს მდინარე რიონის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან - 300 მეტრი, წყალტუბოდან - 42 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 272 კაცი. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVIII საუკუნის II ნახევარში.

ნამპო - სამი მთიანი არქიპელაგის ჯგუფი იაპონიაში.

ნამპულა - ქალაქი მოზამბიკში, ამავე სახელწოდების პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი (350 ათასი).

ნამრავლი - გამრავლების შედეგად მიღებული რიცხვი.

ნამსახური

1) ვინც უწინ მსახურობდა.

2) ვისაც ვინმესთვის სამსახური გაუწევია.

ნამსახურობა - სამსახურში ყოფნის ხანგრძლივობა.

ნამსენი - მდინარე ნორვეგიაში, ერთვის ნორვეგიის ზღვას.

ნამსხვრევი - დამსხვრეული რისამე ნაწილი, მცირე ნამტვრევი.

ნამტვრევი - დამტვრეული რისამე ნაწილი, ნატეხი.

ნამტირალევი

1) ვისაც ეტყობა, რომ უტირია.

2) რაზედაც ეტყობათ, რომ უტირიათ.

ნამტუ - ქალაქი ბირმაში.

ნამუ - შუმერულ მითოლოგიაში - დედა-ღვთაება, ღმერთების მშობელი.

ნამუსახდილი - ვისაც ნამუსი ახადეს, შეარცხვინეს.

ნამუსგარეცხილი - უნამუსო, უსინდისო.

ნამუსი (სპარს.) - პატიოსნება, სინდისი.

ნამუსიანი - ვისაც ნამუსი აქვს, პატიოსანი.

ნამუშაკარი (ნამუშაკევი) - იგივე ნამუშევარი.

ნამუშევარი

1) რაც მუშაობით, შრომით შეიქმნა; ნაშრომი.

2) დამუშავებული მიწა.

3) მუშაობის, შრომის კვალი.

4) რაიმე მუშაობაში, სამუშაოში აღებული ფული.

5) ვინც იმუშავა.

ნამუწუკარი - ადგილი კანზე, სადაც მუწუკი იყო.

ნამუხლარი - მუხლმაგრის ნავალი, ნასიარულევი.

ნამფხო - ქალაქი ჩრდილოეთ კორეის ფხიონან-ნამდოს პროვინციაში (370 ათასი).

ნამქერი - თოვლი, ქარისგან ჰაერში ატანილი ან სადმე შეგროვებული, მიყრილი.

ნამღვდლარი - მღვდლად ნამყოფი.

ნამყაშური - მდინარე ლენტეხის მუნიციპალიტეტში, ცხენისწყლის მარჯვენა შენაკადი.

ნამყენი - მყნობით გამოყვანილი მცენარე.

ნამყვამი (ნუამყვამი)

1) მთა და მყინვარი მესტიის მუნიციპალიტეტში, სვანეთის კავკასიონზე (4282 მეტრი).

2) ტბა მესტიის მუნიციპალიტეტში, სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე.

ნამყნობი - რაც დაამყნეს.

ნამყო

1) იგივეა, რაც წარსული.

2) (გრამატიკაში) ზმნის დრო, რომელიც მიუთითებს, რომ ზმნით აღნიშნული პროცესი მიმდინარეობდა მასზე ლაპარაკის მომენტამდე.

ნამყოფი

1) ვინც წინათ იყო სადმე.

2) ვინც წინათ იყო რამე თანამდებობაზე.

ნამშრალი - საერთო სახელი საცხოვრებელ სახლთან არსებული ყველა დამხმარე ნაგებობისა სოფლად (იმერეთში).

ნამცეცა - ძალიან პატარა, ერთი ბეწვა.

ნამცეცი

1) მცირე ნაწილაკი პურისა, მჭადისა და მისთანებისა.

2) (გადატანით) სულ ცოტაც კი, ერთი ბეწვა.

ნამცეცობა

1) რაიმე დიდი წვეულების მეორე დღეს გაგრძელებული პურის ჭამა, რომელზედაც მასპინძლის ახლობლები იყრიან თავს.

2) (გადატანით) წვრილმანი ხასიათი, წვრილმანობა.

ნამცვრევი

1) რაც მოამცვრიეს, მომცვრეული.

2) იგივეა, რაც ნაცვარი.

ნამცივნი - ვინც სიცივე გამოიარა, შეცივებული.

ნამცო (თენგრი-ნური) - გაუდინარი მლაშე ტბა ტიბეტის ზეგანზე (ჩინეთი).

ნამცხვარი

1) საკონდიტრო ნაწარმი, მომზადებული ცომისაგან, ზოგჯერ პატარა ნაჭრების სახით.

2) საერთოდ, ყველაფერი გამომცხვარი.

ნამძინარევი

1) ვისაც (რასაც) ეძინა და ეს-ეს არის გაიღვიძა (და ძილიდან კარგად ვერ გამორკვეულა).

2) როგორიც ახალ გამოღვიძებულს აქვს; რაზედაც ეტყობათ, რომ ეს-ეს არის გაიღვიძეს.

ნამწვავი - იგივეა, რაც ნამწვი.

ნამწვი - ნარჩენი იმისა, რაც იწვოდა და მთლიანად არ დაიწვა; ნაწილობრივ დამწვარი.

ნამწყემსარი - მწყემსად ნამყოფი.

ნამწყემსარის მოგონებანი - ალ. ყაზბეგის მოთხრობა (დაიწერა 1882-83 წლებში).

ნამხარი - მცენარის მთავარი ღეროს გვერდზე ამონაყარი ზედმეტი ყლორტი, ბარტყი.

ნამხრევი

1) თიბვის დროს ზოლად დაწვენილი ნათიბი.

2) იგივეა, რაც ნამხარი.

ნამხური - მდინარე გულრიფშის მუნიციპალიტეტში, გვანდრის მარცხენა შენაკადი.

ნამჯა

1) მომკილი პურის (ქერის, ჭვავის...) ღეროები.

2) იგივეა, რაც ნაწვერალი.

ნანა

1) იგივეა, რაც იავნანა.

2) ძილი, დაძინება (ბავშვის ენაზე).

3) ემილ ზოლას რომანი (დაიწერა 1880 წელს).

4) ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, ფერია, ფრიგიული მდინარის ღმერთის - სანგარიოსის ქალიშვილი, ატისის დედა.

5) ქართველთა ქალ-ღვთაება, ღვთაებათა დედა, მზის ერთ-ერთი უმთავრესი ჰიპოსტასი.

6) შუმერულ-აქადურ მითოლოგიაში - მთვარის ღვთაება.

ნანა დედოფალი - ქართლის მეფის მირიან III-ის მეუღლე (IV საუკუნე).

ნანაელები - რუსეთში, მდინარე ამურის ქვემო დინებასა და პრიმორიეში მცხოვრები ხალხი.

ნანაკი - ინდოელი ფილოსოფოსი და პოეტი (1469-1539 წწ).

ნანალალი დალპატრამ - ინდოელი პოეტი და დრამატურგი, სიქჰიზმის დამაარსებელი (1877-1946 წწ).

ნანარი - სოფელი ლენტეხის მუნიციპალიტეტში.

ნანა საჰიბი - ინდოეთის სახალხო აჯანყების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი (დაიბადა დაახლოებით 1824 წელს).

ნანატრი - რაც, ვინც ენატრებოდათ.

ნანახი - რაც ნახეს, ნახული.

ნანაჯოგიანად - (კუთხურად) სრულიად, სავსებით.

ნანგრევი

1) ნაგების ან მყარი რისამე დანგრევის შედეგად დარჩენილი ნაშთი (ხშირად მრავლობითში - ნანგრევები).

2) რაც ჩამოინგრა.

ნანდაური - სასურველი, საყვარელი ადამიანი.

ნანდები - მონათესავე ხალხთა ჯგუფი აფრიკაში, ვიქტორიის ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში.

ნანდინი - ინდუისტურ მითოლოგიაში - ღვთაებრივი თეთრი ხარი.

ნანდუ (ესპან.) - ერთგვარი სირაქლემა, გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკაში. სიმაღლე - 170 სანტიმეტრამდე.

ნანეიშვილი ალექსანდრე - ხალხოსნური მოძრაობის მონაწილე, პუბლიცისტი და ჟურნალისტი (1857-1904 წწ).

ნანეიშვილი ბიძინა - ფსიქიატრი, აკადემიკოსი (1920-1993 წწ).

ნანეიშვილი გაიოზ - ავიაციის გენერალ-მაიორი (დაიბადა 1929 წელს).

ნანეიშვილი ვლადიმერ - ავიაციის გენერალ-ლეიტენანტი, საბჭოთა კავშირის გმირი, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე (1903-1978 წწ).

ნანემსარი - ადგილი, სადაც ნემსი გაუკეთეს.

ნანთუნი - ქალაქი ჩინეთის ძიანსუს პროვინციაში (345 ათასი).

ნანი ტრევორ - თეატრის ინგლისელი რეჟისორი, მოღვაწეობს ლონდონის სამეფო თეატრში (დაიბადა 1940 წელს).

ნანიანი

1) სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ჭონქაძის თემის საკრებულო), მდინარე ფოტისხევის (არაგვის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან - 1150 მეტრი, დუშეთიდან - 5 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 17 კაცი.

2) სოფელი გურჯაანის მუნიციპალიტეტში.

ნანიაური - სოფელი ცხინვალის მუნიციპალიტეტში.

ნანიზმი (ბერძნ.) - არანორმალურად პატარა სიმაღლე (130 სმ-ზე დაბალი) რაც გამოწვეულია შინაგანი სეკრეციის ჯირკვლების ფუნქციის მოშლით.

ნანინა - იგივეა, რაც იავნანა.

ნანინანატრი - ვინც ძალიან უყვართ, მეტისმეტად სანატრელი, საყვარელი.

ნანინი (იუნინი) - ქალაქი ჩინეთის სამხრეთ ნაწილში, გუანსი-ჯუანის ავტონომიური რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი (720 ათასი).

ნანიტონი - ქალაქი დიდი ბრიტანეთის უორიქშირის საგრაფოში (ინგლისი).

ნანკა - მაგარი ქსოვილის სახეობა; სახელი ეწოდა ჩინეთის ქალაქ ნანკინის მიხედვით.

ნანკინი (ნანძინი) - ქალაქი ჩინეთში, პორტი მდინარე იანძის ქვემო დინებაში, 1368-1421 წლებში ჩინეთის დედაქალაქი (2,1 მილიონი).

ნანლინი - მთათა სისტემა სამხრეთ-აღმოსავლეთ ჩინეთში.

ნანო - მილიარდის აღმნიშვნელი წინსართი რთულ სიტყვებში.

ნანობაშვილი მიხეილ - მომღერალი (ტენორი), მოღვაწეობდა პარიზში (1878 - ?).

ნანორელიეფი (ბერძნ.) - გეოგრაფიაში - რელიეფის ფორმები რამდენიმე ათეულ სანტიმეტრამდე სიმაღლისა (სხვანაირად ქონდარა რელიეფი, ჯუჯა რელიეფი).

ნანსეი - იხილე რიუკიუ.

ნანსენი ფრიტიოფ - ნორვეგიელი მოგზაური და ოკეანოგრაფი (1861-1930 წწ).

ნანსენის ზღურბლი - სავარაუდო წყალქვეშა ქედი ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში.

ნანსენის ქვაბული - დადაბლება არქტიკული აუზის დასავლეთი ნაწილის ფსკერზე.

ნანსი - ქალაქი საფრანგეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მერტის და მოზელის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი (100 ათასი).

ნანსი ჟან ლუკ - ფრანგი ფილოსოფოსი (დაიბადა 1940 წელს).

ნანსუკი (ფრანგ.) - ბამბის წმინდა ქსოვილი, იყენებენ თეთრეულისათვის.

ნანსუტი ეტიენ მარი ანტუან დე - გრაფი, ფრანგი მხედართმთავარი, ნაპოლეონის ომების მონაწილე (1768-1815 წწ).

ნანტერი - ქალაქი საფრანგეთში, ო-დე-სენის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ნანტი - ქალაქი საფრანგეთის დასავლეთ ნაწილში, ატლანტის ლუარას დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი (250 ათასი).

ნანუჩა (ნამდვილი სახელი და გვარი მანუჩარ ციციშვილი) - XVII საუკუნის I ნახევრის ქართველი პოეტი.

ნანყვამ-ზაგრალი - სოფელი მესტიის მუნიციპალიტეტში.

ნანშანი - მთათა სისტემა ჩინეთში.

ნანშაციუნდაო (ტუანშა) - კუნძულების, მეჩეჩების და მარჯნის რიფების ჯგუფი სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში.

ნანშე - შუმერულ მითოლოგიაში - ქალაქ ლაგაშის მფარველი ღვთაება.

ნანჩანი - ქალაქი ჩინეთში, ძიანსის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი (1 100 ათასი).

ნანჩუნი - ქალაქი ჩინეთის სიჩუანის პროვინციაში (180 ათასი).

ნანძინი - იხილე ნანკინი.

ნანხვრი - სოფელი მესტიის მუნიციპალიტეტში.

ნანჯაო - სახელმწიფო VII-XIII საუკუნეების ჩინეთში.

ნაობახი - (ძვ. კუთხ.) ციხე, საპყრობილე.

ნაოგეორგი ტომას (ნამდვილი გვარი კირხმაიერი) - გერმანელი დრამატურგი (1511-1563 წწ).

ნაოზა (ნავოზი) - სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში (მისაქციელის თემის საკრებულო), მდინარე არაგვის მარჯვენა მხარეს, საქართველოს სამხედრო გზაზე. ზღვის დონიდან - 620 მეტრი, მცხეთიდან - 19 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 677 კაცი.

ნაოთხალი

1) (ძვ.) იგივეა, რაც მეოთხედი.

2) მარცვლეულის საწყაო დასავლეთ საქართველოში.

ნაომარი

1) ვინც იომა, ომში ნამყოფი.

2) რაც ომში ჰქონდათ.

3) სადაც ომი იყო.

4) მთა ხულოს მუნიციპალიტეტში, არსიანის ქედზე.

5) ტაფობი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, ივრის ზეგანზე.

ნაოპერაციევი

1) ვისაც, რასაც ოპერაცია გაუკეთეს.

2) ადგილი, სადაც ოპერაცია გაუკეთეს.

ნაორთქლი

1) რაც დაიორთქლა, დაორთქლილი.

2) რაც აორთქლდა. აორთქლებული.

ნაორისწყალი - მდინარე საჩხერის მუნიციპალიტეტში, ჩიხურის სათავე.

ნაოროჯი დადაბჰაი - ინდოეთის ეროვნული მოძრაობის მოღვაწე (1825-1917 წწ).

ნაორუხულო - მდინარე ლენტეხის მუნიციპალიტეტში, ხელედულის მარჯვენა შენაკადი.

ნაოსანი - (ძვ.) იგივეა, რაც მეზღვაური.

ნაოსარი - სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში.

ნაოსი (ბერძნ.) - ანტიკური ტაძრის მთავარი სადგომი (სამლოცველო), სადაც მოთავსებული იყო ღვთაების ქანდაკება.

ნაოსნობა - გემების მიმოსვლა, ნავიგაცია.

ნაოსტატარი - ვისიმე ხელით გაკეთებული, შექმნილი.

ნაოფიცრალი - ოფიცრად ნამყოფი.

ნაოფლარი

1) ვისაც, რასაც ოფლი გამოუვიდა, ოფლიანი.

2) დიდი ჯაფით, ოფლის ღვრით შეძენილი, ნაშრომი, ნაჯაფი.

ნაოში - რაც აოშეს.

ნაოჩი - სოფელი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში.

ნაოცნებარი - რაზედაც ოცნებობდნენ.

ნაოჭასხმული - რასაც ნაოჭები აქვს.

ნაოჭებიანი - რასაც ნაოჭები აქვს.

ნაოჭი

1) ტალღოვანი ნაკეცი.

2) ნაკეცი, ნაღარი ადამიანის სახეზე ან სხეულზე.

3) დედამიწის ქერქის ამგები ქანების გაღუნვით დეფორმირებული უწყვეტი შრეების სტრუქტურული ფორმა.

ნაოხარი - უპატრონოდ მიტოვებული.

ნაოხრები - სოფელი ახალციხის მუნიციპალიტეტში.

ნაპალმი (ინგლ.) - ლაბისებრი საწვავი პროდუქტი, რომელსაც ამზადებენ ბენზინის სპეციალური ქიმიური დამუშავებით, იყენებენ ცეცხლგამჩენ ბომბებსა და ცეცხლსატყორცნებში.

ნაპანკისევი - ახმეტის მუნიციპალიტეტის ზოფელ ზემო ხალაწანის ძველი სახელი.

ნაპარავი - რაც მოიპარეს, ნაქურდალი.

ნაპარსი

1) რაც გაპარსეს.

2) პარსვით მიღებული მატყლი.

ნაპარტახევი - გაპარტახებული, გავერანებული.

ნაპატა - უძველესი ქალაქი სუდანში, რელიგიური ცენტრი.

ნაპატიები - ვისაც დანაშაული აპატიეს.

ნაპატივები - კარგად მოვლილი.

ნაპენტი

1) გაპენტილი.

2) ნაწილი, ნაფლეთი.

ნაპერწკალი

1) ცეცხლმოკიდებული ან გავარვარებული ნივთიერების უმცირესი ნაწილაკი.

2) (გადატანით) რისამე ძალინ მცირე ნიშანი, ნატამალი.

ნაპირა - იგივეა, რაც განაპირა.

ნაპირალი - რასაც პირი შეახეს, პირში ნადები.

ნაპირი

1) ადგილი ხმელეთზე, სადაც წყალი, წყლის სივრცე იწყება, კიდე, პირი.

2) რისამე გარეთა, უკიდურესი ნაწილი.

ნაპირ-ნაპირ - რისამე ნაპირის გაყოლებით.

ნაპკურები - რასაც აპკურეს ან ეპკურა.

ნაპო - მდინარე ეკვადორსა და პერუში, ამაზონის მარცხენა შენაკადი.

ნაპობი

1) რაც დააპეს, დაპობილი.

2) დაპობილი ხის ნაჭერი.

ნაპოვნი - რაც, ვინც იპოვეს.

ნაპოლეონ I (ნაპოლეონ ბონაპარტი) - საფრანგეთის სახელმწიფო მოღვაწე, მხედართმთავარი, იმპერატორი 1804-1814 და 1815 წლებში (1769-1821 წწ).

ნაპოლეონ II (რაიხშტადტის ჰერცოგი, ჟოზეფ ფრანსუა შარლ ბონაპარტი) - ნაპოლეონ I-ის ძე (1811-1832 წწ).

ნაპოლეონ III (შარლ ლუი ნაპოლეონ ბონაპარტი) - საფრანგეთის იმპერატორი 1852-1872 წლებში (1808-1873 წწ).

ნაპოლეონდორი (ფრანგ.) - 20-ფრანკიანი ოქროს ფული საფრანგეთში ნაპოლეონ I-ისა და ნაპოლეონ III-ის დროს.

ნაპოხი - რაც გაპოხეს ან გაიპოხა.

ნაპრავნიკი ედუარდ - რუსი კომპოზიტორი, დირიჟორი, წარმოშობით ჩეხი (1839-1916 წწ).

ნაპრალი - გახეთქილი, ჩანგრეული, დიდი და ღრმა ბზარი.

ნაპრალოვანი - ნაპრალის მქონე, სადაც ნაპრალებია.

ნაპურალი - ადგილი, სადაც წინა წელს პური ეთესა.

ნაპურმარილევი - ვინც პურმარილი მიირთვა.

ნაჟეჟი - ვინც, რაც დაჟეჟეს, ნაცემი, ნაბეგვი.

ნაჟონი - რაც ჟონავდა, რამაც გამოჟონა.

ნაჟური - ნაწური, გამონადენი, ნაჟონი.

ნარა

1) იაპონიის პირველი დედაქალაქი 710-784 წლებში, ამავე სახელწოდების პრეფექტურის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს კუნძულ ჰონსიუზე (350 ათასი).

3) ვედურ მითოლოგიაში - ბრძენი-რიში, განთქმული თავისი ასკეტიზმით.

4) მდინარე რუსეთში, ოკის მარცხენა შენაკადი (სიგრძე - 158 კილომეტრი).

5) (ნარი) - ხევი ისტორიულ დვალეთში, კავკასიონის ქედის ცენტრალურ ნაწილში.

ნარადა - ვედურ მითოლოგიაში - შვიდი უმთავრესი ბრძენი-რიშიდან ერთ-ერთი, შუამავალი ღმერთებსა და ადამიანებს შორის.

ნარაზენი - სოფელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში.

ნარაიანა - ვედურ მითოლოგიაში - ბრძენი რიში, განთქმული თავისი ასკეტური გმირობებით.

ნარაიანანი კოჩერილ რამანი - ინდოეთი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის პრეზიდენტი 1997-2002 წლებში (1920-2005 წწ).

ნარაიანგანჯი - ქალაქი ბანგლადეშში (290 ათასი).

ნარაიან პრითვი - ნეპალის მეფე (1723-1775 წწ).

ნარაკა - ვედურ და ინდუისტურ მითოლოგიაში - მიწისქვეშა სამყარო, ჯოჯოხეთი.

ნარამსუენი - ძველი შუამდინარეთის ერთ-ერთი მეფე, აქადის დინასტიის მეოთხე წარმომადგენელი (ძვ.წ.აღ. 2290-2254 წწ).

ნარანდი

1) იგივეა, რაც გარანდული.

2) ფიცარზე, ძელზე გავლებული სიგრძივი ღარი, რომელშიც ჯდება მეორე ფიცრის, ძელის სათანადო შვერილი.

ნარასინო - ქალაქი იაპონიაში, ტოკიოს აგლომერაციაში (140 ათასი).

ნარასინჰ მეჰთა - ინდოელი პოეტი (1414-1480 წწ).

ნარატივი (ინგლ.-ფრანგ. ნარრატივე) - ისტორიულად და კულტურულად დასაბუთებული ინტერპრეტაცია მსოფლიოს ამა თუ იმ ასპექტისა ამა თუ იმ პოზიციით. ლიტერატურაში ეს არის სწორხაზოვანი გადმოცემა ფაქტებისა და მოვლენებისა ლიტერატურულ ნაწარმოებში, ანუ ისე, როგორც დაწერა ავტორმა.

ნარატიული (ლათ.) - თხრობითი, მოთხრობითი.

ნარაქლემი (ნარაქლემა) - ერთკუზიანი აქლემი.

ნარბადა - იხილე ნარმადა.

ნარბენი - ვინც, რამაც ირბინა.

ნარბილი - ნახნავი კორდი.

ნარბონი - ქალაქი საფრანგეთის ოდის დეპარტამენტში (50 ათასი).

ნარბუტი გიორგი - რუსი და უკრაინელი გრაფიკოსი (1886-1920 წწ).

ნარბუტი ვლადიმერ - რუსი პოეტი (1888-1938 წწ).

ნარგავი - ყველაფერი რაც დარგეს.

ნარგები - რაც ერგოთ.

ნარგიზი - (Narcissus) ბოლქვიანი მცენარე, იკეთებს მოთეთრო, მოყვითალო ან მონარჯისფრო ყვავილებს.

ნარგიზოვანი - ძველი ქართული მწერლობის ანონიმური ძეგლი, ლირიკული ლექსების კრებული. შექმნილი უნდა იყოს XVIII საუკუნის II ნახევარში.

ნარგილე (სპარს.) - აღმოსავლეთის ქვეყნებში გავრცელებული თამბაქოს მოსაწევი მოწყობილობა, შედგება წყლის ჭურჭლის, ტყავის მილისა და ჩიბუხისაგან.

ნარდევანი

1) მდინარე წალკის მუნიციპალიტეტში, ქციის მარჯვენა შენაკადი.

2) სოფელი წალკის მუნიციპალიტეტში.

ნარდეკი - საზამთროსაგან დამზადებული ტკბილეული; საზამთროს თაფლი.

ნარდი

1) ერთგვარი სამაგიდო თამაში; მისი სათამაშო კომპლექტი შედგება ბრტყელი და მოგრძო გადასახსნელი ყუთისაგან, წყვილი კამათლისა და 30 კოჭისაგან.

2) იხილე ნარდობა.

3) (ბერძნ.) - სურნელოვანი ბალახოვანი მცენარე.

ნარდობა - აღებული სამუშაო, რომლის არსებითი ნიშანი არ არის დაფუძნებული არც ქონებრივ ურთიერთობაზე და საერთოდ, არც გარიგებაზე - სამუშაოს ანაზღაურება წარმოებს არა დახარჯული დროის, არამედ შესრულებული სამუშაოს (პროდუქციის რაოდენობის) მიხედვით.

ნარ-დოსი (ნამდვილი სახელი და გვარი მიქაელ ჰოვანესიანი) - სომხეთის და საქართველოს სახალხო მწერალი (1867-1933 წწ).

ნარევი

1) ერთმანეთში არეული, შერეული სხვადასხვა რისამე ერთობლიობა.

2) მდინარე ბელორუსიასა და პოლონეთში, ბუგის მარჯვენა შენაკადი (სიგრძე - 484 კილომეტრი).

ნარეკვავი - მდინარე შიდა ქართლში, დუშეთის და მცხეთის მუნიციპალიტეტებში. სათავე აქვს ალევის ქედის სამხრეთ ბოლოზე, ზღვის დონიდან 1360 მეტრზე, ერთვის მდინარე არაგვს მარჯვნიდან. სიგრძე - 47 კილომეტრი, აუზის ფართობი - 277 კვ.კმ. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — წლის დანარჩენ დროს, წყალამოვარდნა — შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი 1,86 კუბ.მ./წმ. იყენებენ სარწყავად.

ნარეჟნი ვასილი - რუსი მწერალი (1780-1825 წწ)

ნარესუანი დიდი - სიამის მეფე 1590-1605 წლებში (1555-1605 წწ).

ნარეცხი

1) წყალი, რომლითაც რამე გარეცხეს.

2) რასაც რეცხავდნენ, გარეცხილი.

ნარვა

1) ქალაქი ესტონეთის დასავლეთ ნაწილში (90 ათასი).

2) (ნაროვა) მდინარე რუსეთ-ესტონეთის საზღვარზე (სიგრძე - 77 კილომეტრი).

ნარვაესი რამონ მარია (1844 წლიდან ჰერცოგი დე ვალენსია) - ესპანეთის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, გენერალი, ესპანეთის ფაქტიური დიქტატორი 1843-51 წლებში (1800-1868 წწ).

ნარვალი

1) ოღროჩოღრო, ოკრობოკრო ადგილი.

2) (შვედ.) - ზღვის იშვიათი არქტიკული ცხოველი დელფინების ოჯახისა.

ნარვანხოხი - მთა, იხილე ნაროვანი.

ნარვიკი - ქალაქი ნორვეგიის ნურლანის ფიულკეში (50 ათასი).

ნარზანი - ნახშირმჟავა მინერალური სამკურნალო წყალი ჩრდილოეთ კავკასიაში.

ნართავი - ნართისაგან მოქსოვილი.

ნართაული - არაპირდაპირ ნათქვამი, გადაკრული.

ნართების ეპოსი - ყაბარდოელების, ჩერქეზების, ადიღეელების, ოსების ეპოსი (იცნობენ აგრეთვე აფხაზები, ბალყარლები, ყარაჩაელები, ჩეჩნები), ტერმინი „ნართი“ საერთო სახელწოდებაა ეპოსის გმირებისა, რომლებიც თავისებურ დასს ქმნიან).

ნართექსი (ლათ.) - ქრისტიანული ტაძრის შესასვლელი სათავსი, რომელიც მას აკრავს, ჩვეულებრივ, დასავლეთის მხარეზე, განკუთვნილი იყო მათთვის, ვისაც მლოცველთა მთავარ სადგომში შესვლის უფლება არა ჰქონდა.

ნართვლევი - რთვლის შემდეგი დრო.

ნართი - საფეიქრო ძაფის ძირითადი სახეობა.

ნართყალა - ქალაქი რუსეთის ყაბარდო-ბალყარეთის რესპუბლიკაში (30 ათასი).

ნარი

1) ქართული ანბანის მეცამეტე ასოს - ნ-ს სახელწოდება.

2) (Cirsium) - ეკლებიანი ბალახი რთულყვავილოვანთ ოჯახისა, გავრცელებულია მინდვრებში, მდელოებზე, ნათესებში და სხვა; ეკლიანი მცენარე საერთოდ.

ნარიანი - მთა ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, სამსრის ქედზე.

ნარიან-მარი - ქალაქი რუსეთში, ნენთა ავტონომიური ოკრუგის ადმინისტრაციული ცენტრი (20 ათასი).

ნარიკაბურა - იაპონურ მითოლოგიაში - ვითომ ჯადოსნური ისარი, რომელსაც ბრძოლის დაწყების წინ ისროდნენ.

ნარიმანბეკოვი თოღრულ - აზერბაიჯანელი ფერმწერი, თეატრის მხატვარი, საბჭოთა კავშირის სახალხო მხატვარი (დაიბადა 1930 წელს).

ნარიმანდი - ფიცარზე სიგრძივ ამოღარული ნაწიბური, რომელშიც მეორე ფიცრის გამოწეული ნაწილი უნდა ჩაჯდეს.

ნარიმანიძე სილოვან - პოეტი (დაიბადა 1925 წელს).

ნარიმანოვი (1984 წლამდე ნიჟნევოლჟსკი) - ქალაქი რუსეთის ასტრახანის ოლქში.

ნარიმანოვი ნარიმან ქერბალაი ნაჯაფ ოღლი - აზერბაიჯანელი და საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, მწერალი. 1922-25 წლებში ამიერკავკასიის ფედერაციული რესპუბლიკის ხელმძღვანელი (1870-1925 წწ).

ნარინთაუ - ქედი შიგა ტიან-შანში (ყირგიზეთში)

ნარინი

1) ქალაქი ყირგიზეთში, ამავე სახელწოდების ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი (45 ათასი).

2) მდინარე შუა აზიაში, სირდარიის მარჯვენა მდგენელი (სიგრძე - 807 კილომეტრი).

ნარინიო - დეპარტამენტი კოლუმბიაში.

ნარინიო ანტონიო ამბროსიო - კოლუმბიის დამოუკიდებლობისათვის მებრძოლი, ორატორი და პუბლიცისტი (1765-1823 წწ).

ნარინჯი

1) (Citrus aurantium) ციტრუსოვანი მცენარე, აქვს სურნელოვანი თეთრი ყვავილი და მომწვარო მჟავე ნაყოფი, იყენებენ საძირედ.

2) იგივეა, რაც ნირინჯისფერი.

ნარინჯის ველი - ქართული მხატვრული ფილმი. ეკრანებზე გამოვიდა 1937 წელს. დამდგმელი რეჟისორი - გიორგი შენგელაია. სცენარის ავტორები - ლეო ქიაჩელი და გიორგი შენგელაია. დამდგმელი ოპერატორი - ანტონ პოლიკევიჩი. კომპოზიტორი - იონა ტუსკია. მთავარ როლებში: ლევან ხოტივარი, ნატო ვაჩნაძე, ვერიკო ანჯაფარიძე, ალექსანდრე ჟორჟოლიანი, მიხეილ გელოვანი აკაკი ხორავა, უშანგი ჩხეიძე, ემანუილ აფხაიძე, ჩიტოლია ჩხეიძე.

ნარინჯისფერი - რაც ფერით ნარინჯს მოგვაგონებს, მოწითალო-მოყვითალო.

ნარინჯოვანი - სოფელ სამქვარის ძველი სახელწოდება (გალის მუნიციპალიტეტი).

ნარიონალის ტბა - იხილე ჩალაუბნის ტბა.

ნარიტა ტომომი - იაპონიის სოციალ-დემოკრატიული მოძრაობის მოღვაწე (1912-1979 წწ).

ნარიყალა (მონღ.-სპარს. „ნარინ-ყალა“ - მთავარი ციხე) - თბილისის ციხის ერთ-ერთი მთავარი, ყველაზე მაღალი და კარგად გამაგრებული ნაწილი.

ნარიყალი

1) ადგილი, სადაც წინათ რიყე იყო.

2) იგივეა, რაც ნარიყი.

ნარიყი - რაც მდინარემ გამორიყა, გამორიყული.

ნარიშკინები - რუს დიდაზნაურთა გვარი, ცნობილია XVI საუკუნიდან.

ნარკვევი

1) პატარა ლიტერატურული ნაწარმოები, რომელსაც საფუძვლად უდევს ნამდვილი ამბავი, ცხოვრებისეული ფაქტები.

2) რაიმე საკითხის ზოგადი გადმოცემა.

ნარკისოსი (ნარკისი) - იგივე ნარცისუსი.

ნარკოზი (ბერძნ.) - ნარკოტიკული საშუალებებით გამოწვეული ძილი.

ნარკოლეფსია (ბერძნ.) - დაავადება, რომლის ძირითადი ნიშანია დაუძლეველი ძილის ხანმოკლე შეტევები, ძილად მივარდნა.

ნარკოლოგი - ნარკოლოგიის სპეციალისტი.

ნარკოლოგია - მედიცინის დარგი, რომლის საქმეცაა ნარკომანიისა და ალკოჰოლიზმის წინააღმდეგ ბრძოლა.

ნარკოლოგიური - ნარკოლოგიასთან დაკავშირებული.

ნარკომანი - ნარკომანიით შეპყრობილი ადამიანი.

ნარკომანია (ბერძნ.) - ნარკოტიკების ხმარებისადმი ძლიერი, ავადმყოფური მიდრეკილება.

ნარკოტიზაცია და ნარკოტიზება - ნარკოზის მდგომარეობაში მოქცევა.

ნარკოტიზატორი - იგივეა, რაც ნარკოტიკი.

ნარკოტიკი (ბერძნ.) - ნივთიერება, რომელსაც იყენებენ ტკივილის გამაყუჩებელ და ძილის მომგვრელ საშუალებად.

ნარკოტიკული - ნარკოზის გამომწვევი.

ნარმა - ბამბის ქსოვილი, უხეში მიტკალი.

ნარმადა - მდინარე ინდოეთში, ერთვის არაბეთის ზღვის კამბეის ყურეს (სიგრძე - 1250 კილომეტრი).

ნარმადშანკარი ნარმად ლალშანკარ დავე - ინდოელი მწერალი (1833-1886 წწ).

ნარნარი

1) მეტისმეტად ნაზი, ტურფა.

2) ტკბილი სასიამოვნო ხმა.

ნაროდნაია - ურალის მთების უმაღლესი მწვერვალი (1895 მეტრი)

ნაროდნიკი (რუს.) - ნაროდნიკობის მიმდევარი, ქართული სახელწოდება „ხალხოსანი“.

ნაროდნიკობა - (ისტ.) წვრილბურჟუაზიული ინტელიგენციის საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოძრაობა რუსეთში მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში, აიდეალებდა გლეხურ თემს, უარყოფდა მუშათა კლასის ხელმძღვანელ როლს რევოლუციაში.

ნაროდნიკული - (ისტ.) ნაროდნიკობის დამახასიათებელი.

ნაროვანი (ნაროვნის მთა, ნარვანხოხი) - მთა ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, ყელის მთიანეთში (3247 მეტრი).

ნაროვლია - ქალაქი ბელორუსიის გომელის ოლქში.

ნაროვნისწყალი - მდინარე ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, ჯუთისწყლის მარჯვენა შენაკადი.

ნაროვჩატოვი სერგეი - რუსი პოეტი (1919-1981 წწ).

ნაროკალი - ადგილი ხეზე, სადაც როკი იყო.

ნაროკოვი ნიკოლა (ნამდვილი გვარი მარჩენკო) - რუსი მწერალი (1887-1968 წწ).

ნაროულა - მდინარე დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სათავეს იღებს ფშავ-ხევსურეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, წყაროსმთასთან; ფშავის არაგვის მარჯვენა შენაკადი.

ნარო-ფომინსკი - ქალაქი რუსეთის მოსკოვის ოლქში (60 ათასი).

ნაროში

1) მსხვილად ნაფქვავი.

2) (გადატანით) დაუფიქრებელი ნათქვამი.

ნაროჩი - ტბა ბელორუსიის ჩრდილოეთ ნაწილში (სიღრმე 25 მეტრამდე).

ნარსესი - ბიზანტიელი მხედართმთავარი და პოლიტიკური მოღვაწე (დაახლოებით 478-573 წწ).

ნარტა (რუს.) - გრძელი და ვიწრო მარხილი, რომელშიც აბამენ ირმებს ან ძაღლებს, დიდი გამოყენება აქვს უკიდურეს ჩრდილოეთში.

ნარტები - იხილე ნარტა.

ნარულა - მდინარე ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში, ყვირილის მარჯვენა შენაკადი.

ნარუშევიჩი ადამ სტანისლავ - პოლონელი პოეტი (1733-1796 წწ).

ნარქენი - ადგილი, სადაც ურქინა რამემ, ნარჩოლი.

ნარღვევი - დარღვეული, რღვევით მიღებული.

ნარყალა - მდინარე დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხორხულას მარჯვენა შენაკადი.

ნარშავი (Carduus) - ეკლიანი სარეველა ბალახი ერთგვარი.

ნარჩაბუ - მდინარე ხობის მუნიციპალიტეტში, მუნჩიის მარცხენა შენაკადი.

ნარჩევი

1) საგანგებოდ ამორჩეული, ყველაზე კარგი, საუკეთესო.

2) იგივეა, რაც ანარჩევი.

3) რაც ვისმე ურჩიეს.

ნარჩენი

1) რაც დარჩათ ჭამის შემდეგ.

2) რისამე დამუშავების შედეგად დარჩენილი ნაწილები.

ნარჩიტა - ნაცრისფერი ან თეთრი ჩიტი, თავის შავი აქვს, შემოდგომაზე ფერს იცვლის.

ნარჩოლი - ადგილი, სადაც რქა ამოჰკრა პირუტყვმა, ნარქენი.

ნარცეცხლა (Centaurea iberica) - ეკლებიანი მცენარე რთულყვავილოვანთა ოჯახისა, იკეთებს წითელ ყვავილებს, იზრდება გზის პირებზე, ეზოებსა და ზოგჯერ ნათესებში.

ნარცისი - იხილე ნარცისუსი.

ნარცისუსი (ნარცისი) - ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, მდინარის ღმერთის - კეფისოსისა და ნაიადა ლირიოპეს ვაჟი, ულამაზესი ყმაწვილი, რომელმაც უარყო ფერია ექოს სიყვარული და ღმერთებმა იმით დასაჯეს, რომ საკუთარი თავი შეაყვარეს უიმედოდ.

ნარცხი - იგივეა, რაც ნარეცხი.

ნარწყავი - რასაც რწყავდნენ, მორწყული.

ნარწყევი - რაც არწყია ვინმემ, რამემ.

ნარწყული - ადგილი, სადაც წყალი იყო.

ნარჯხეუ - სოფელი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში.

ნასა (აბრევიატურა) - აშშ-ს აერონავტიკისა და კოსმოსური სივრცის კვლევის ეროვნული სამმართველო (შეიქმნა 1958 წელს).

ნასადილევი

1) ვინც ისადილა.

2) სადილის, სადილობის შემდეგი დრო.

ალ-ნასავი შიჰაბ ალ-დინ მუჰამად იბნ აჰმად იბნ ალი იბნ მუჰამად ალ-მუნში - ჯალალედინის პირადი მდივანი და ისტორიკოსი (გარდაიცვალა 1249 წელს).

ნასაკირალი

1) სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში.

2) მთა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე.

ნასალდათარი - სალდათად ნამყოფი, ნაჯარისკაცალი.

ნასამართლევი - ვინც გაასამართლეს, სამართალში ნამყოფი.

ნასამართლობა - სასამართლოს მიერ მსჯავრის დადება.

ნასამხრალი

1) იგივეა, რაც ნასამხრევი.

2) იგივეა, რაც ნასამხრევს.

3) (1955 წლამდე - ნასომხარი) - სოფელი თელავის მუნიციპალიტეტში (კისისხევის თემის საკრებულო). მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან - 600 მეტრი, თელავიდან - 1,5 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 543 ადამიანი.

ნასამხრალისხევი - მდინარე თელავის მუნიციპალიტეტში.

ნასამხრევი

1) ვინც ისამხრა.

2) სამხრის შემდეგი დრო.

ნასარი ფუად - იორდანიის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწე (1914-1976 წწ).

ნასარიძე ვლადიმერ - საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1913-1999 წწ).

ნასარიძე ნატო - სპორტსმენი (მშვილდოსნობა), ევროპის ექვსგზის ჩემპიონი (1990, 96, 2000) პირად და გუნდურ შეჯიბრებებში, მსოფლიოს ჩემპიონატების სამგზის მეორე პრიზიორი გუნდურ ჩათვლაში (1995, 99, 2003) და ორგზის მესამე პრიზიორი პირად ასპარეზობაში (1995, 97) (დაიბადა 1972 წელს).

ნასაუზმევი

1) ვინც ისაუზმა.

2) საუზმის შემდეგი დრო.

ნასაქმარი - რაც ისაქმეს, ნამოქმედარი.

ნასაღი - სასჯელის სახეობა XVIII საუკუნის საქართველოში; გულისხმობდა დამნაშავის დასახიჩრებას ან დარბევა-დაწიოკებას.

ნასაყდრალი - ადგილი, სადაც წინათ საყდარი იყო, საყდრის ნანგრევები. მიტოვებული საყდარი.

ნასაყდრალი - IX საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ახლანდელ სოფელ გლდანის მიდამოებში.

ნასახელარი ზმნა - სახელის ფუძისაგან ნაწარმოები ზმნა.

ნასახი

1) იგივეა, რაც ჩანასახი.

2) კვალი, ნიშანი, ნატამალი.

3) ორგანიზმის ნერვული სისტემის თანდაყოლილი ფიზილოგიური და ფუნქციური თავისებურება, რომელიც წანამძღვარია სხვადასხვა თვისებისა და უნარისა.

ნასახლარი - ადგილი, სადაც წინათ სახლი იყო.

ნასერალი - დაბალი განედური ქედი თბილისის ჩრდილოეთ ნაწილში, იწყება სოფელ გლდანთან და გრძელდება აღმოსავლეთით.

ნასერი

1) რასაც სერავდნენ, დასერილი.

2) გამალ აბდ ელ-ნასერი - ეგვიპტის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის პრეზიდენტი 1956-70 წლებში (1918-1970 წწ).

ნასესხები

1) სესხად აღებული.

2) შეთვისებული, შეძენილი, გადმოღებული.

3) (საუბ.) აპრილის პირველი სამი დღე (ძვ. სტილით), რომელსაც თითქოს ზამთარი სესხულობს გაზაფხულისაგან, ამ დღეებში, ჩვეულებრივ, ცუდი ამინდი იცის.

ნასეტყვი - სეტყვისაგან გაფუჭებული, დასეტყვილი.

ნასვამი

1) ვინც ღვინო დალია, მთვრალი, დალეული.

2) რაც დალიეს, შესმული.

3) საიდანაც მოსვეს, შესვეს, რის ნაწილიც დალიეს.

ნასვამობა - ნასვამის მდგომარეობა, სიმთვრალე.

ნასვენი - რამდენიმე წლის ნასვენები და დაუთესავი მიწა.

ნასვრეტი - სვრეტი, ფორი.

ნასვრეტებიანი - ნასვრეტების მქონე.

ნასიამოვნები - ვინც ისიამოვნა.

ნასი - ჩინეთის იუნანისა და სიჩუანის პროვინციაში მცხოვრები ხალხი.

ნასიარულევი - იგივეა, რაც ნავალი.

ნასიკი - იხილე ნაშიკი.

ნასიმენტუ ფრანსიშკუ მანუელ დუ (ფსევდონიმი - ფილინტუ ელიზიუ) - პორტუგალიელი პოეტი (1734-1819 წწ).

ნასიმი (ნესიმი) (ნამდვილი სახელი სეიდ იმადედდინ) - აზერბაიჯანელი პოეტი (დაახლოებით 1369-1417 წწ).

ნასიმინდარი - ადგილი, სადაც სიმინდი იყო დათესილი.

ნასირ ალ-დინ ტუსი აბუ ჯაფარ მუჰამად იბნ მუჰამად იბნ ჰასან აბუ ბაქრ - შუა საუკუნეების აღმოსავლეთის მეცნიერ-ენციკლოპედისტი და სახელმწიფო მოღვაწე, წერდა არაბულ და სპარსულ ენებზე (1201-1274 წწ).

ნასირია (ელ-ნასირია) - ქალაქი ერაყში, დიკარის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი (225 ათასი).

ნასიროვა ჰალიმა - ოპერის უზბეკი მომღერალი ქალი (სოპრანო), საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (დაიბადა 1913 წელს).

ნასირ ხოსროვი აბუ მუინ ალ-ყობადიანი ალ-მარვაზი - სპარსული ლიტერატურის წარმომადგენელი, პოეტი და მოაზროვნე (1004-1072 წწ).

ნასისხლი (ნასისხლარი) - რასაც სისხლი აჩნევია, სისხლიანი კვალი.

ნასიცხი

1) წითელი გამონაყარი სხეულზე სიცხის გამო.

2) იგივეა, რაც დასიცხული.

ნასიცხარი - დიდი სიცხისაგან გახურებული.

ნასიძარი - ვისიმე სიძედ ნამყოფი.

ნასიძე სულხან - კომპოზიტორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1927-1996 წწ).

ნასკვი

1) თოკის, ძაფის და მისთამების ერთმანეთთან გადაბმის ადგილი, კვანძი.

2) (ბოტანიკაში) ბუტკოს ქვედა, გაფართოებული ნაწილი, რომელიც ნაყოფად ვითარდება.

ნასკვიანი - რასაც ნასკვი აქვს.

ნასკოპიები - ალგონკინურენოვანი ინდიელი ტომი, ცხოვრობენ კანადის ლაბრადორის ნახევარკუნძულზე.

ნასმენი - რაც მოისმინეს, რასაც ისმენდნენ, მოსმენილი, გაგონილი.

ნასო - ბაჰამის კუნძულების დედაქალაქი (170 ათასი).

ნასოვდაგრალი - სოვდაგრად ნამყოფი, ყოფილი სოვდაგარი.

ნასომხარი - თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნასამხრალის სახელი 1955 წლამდე.

ნასოფლარი - ადგილი, სადაც წინათ სოფელი იყო.

ნასპერი - სოფელი ცაგერის მუნიციპალიტეტში.

ნასრა - ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა წარმომადგენელი, გვარამ (გუარამ) მამფალის ძე (გარდაიცვალა 888 წელს).

ნასრ ალ-დინ-შაჰი - ირანის შაჰი ყაჯართა დინასტიისა (1831-1896 წწ).

ნასრევი - იგივეა, რაც ნასროლი.

ნასრეტდინოვა ზაითუნა - ბალეტის ბაშკირი მსახიობი ქალი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (დაიბადა 1923 წელს).

ნასროლი - რაც ისროლეს, რაც ესროლეს.

ნასტაგისი (ნასტაკისი) - მინდორი მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირას, სადაც უძველესი ქართული სარწყავი არხი არსებობდა.

ნასტიები (ბერძნ.) - ფოთლების, ყვავილის ფურცლების და მცენარის სხვა ორგანოების გარკვეული მიმართულების არმქონე მოძრაობანი გამღიზიანებლის (სინთლის, ტემპერატურის) ზემოქმედების პასუხად.

ნასტიწუპი - მთა ჯავის მუნიციპალიტეტში, კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე.

ნასტურანი (ბერძნ.) - ძლიერი რადიოაქტიური მინერალი, ურანინიტის სახესხვაობა, ერთ-ერთი ძირითადი მადანი ურანის მისაღებად.

ნასუნთქი - რაც ისუნთქეს, ამონასუნთქი.

ნასუფრალი - ჭამის შემდეგ დარჩენილი საჭმლის ნარჩენები.

ნასუქი - პირუტყვი, რომელსაც საგანგებოდ ასუქებდნენ, საერთოდ გასუქებული.

ნასყიდა - XVIII საუკუნის ოსტატი, რომელმაც ლეჩხუმის სოფელ მცხეთაში ააშენა მცირე ზომის გუმბათიანი ეკლესია.

ნასყიდი - იგივეა, რაც ნაყიდი.

ნასყიდობა - სათანადოდ გაფორმებული ყიდვა-გაყიდვა, სავაჭრო გარიგება.

ნასწავლები - რაც ასწავლეს ვინმეს.

ნასწავლი

1) ვინც სწავლა მიიღო, განათლებული.

2) ვინც სწავლობდა.

3) რაც ისწავლეს, დასწავლილი.

ნასწავლობა - ნასწავლის მდგომარეობა.

ნასწორები - რასაც ასწორებდნენ, გასწორებული.

ნასხეპი

1) რაც გასხიპეს, ჩამონაჭერი.

2) (კუთხურად) იგივეა, რაც ფეშხო.

ნასხვისარი - ადრე სხვისად ნამყოფი, სხვისეული.

ნასხვისარობა - ნასხვისარის თვისება.

ნასხლავი - სხვლის დროს მოჭრილი.

ნასხლევი - იგივეა, რაც ნასხლავი.

ნასხლეტი

1) რაც სადმე ასხლტა, ასხლეტილი, მოსხლეტილი.

2) ცხვარი, რომელიც ფარას ასხლტა.

ნასხლტომი - იგივეა, რაც ნასხლეტი.

ნასხურები

1) რაც ასხურეს რასმე, ვისმე.

2) რასაც ასხურეს რამე, რასაც დაესხურა რამე.

ნასხური - იგივეა, რაც ნასხურები.

ნატა ჯულიო - იტალიელი ქიმიკოსი, 1963 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი კ.ციგლერთან ერთად (1903-1979 წწ).

ნატალი

1) ქალაქი ბრაზილიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, რიუ-გრანდი-დი-ნორტის შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი (515 ათასი).

2) პროვინცია სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში.

ნატამალი

1) სულ მცირე ნარჩენი რისამე; ნასახი.

2) იგივეა, რაც ნასახლარი.

3) (ძვ.) შთამომავალი, ნათესავი, თვისტომი.

ნატამიცინი - ხელოვნურად მიღებული კონსერვანტი. მიიღება მიკროორგანიზმებისაგან და აქვს ანტიბიოტიკური თვისება. გამოიყენება მხოლოდ გამოყვანილი და დამარილებული ძეხვეულისა და ყველის ზედაპირის დასაცავად.

ნატანები

1) მდინარე ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ერთვის შავ ზღვას.

2) სოფლების ზემო ნატანების და ქვემო ნატანების გავრცელებული სახელწოდება (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი).

ნატანი ჟაკ პარიმო - ბულგარელი ისტორიკოსი და ეკონომისტი (1902-1974 წწ).

ნატანსონი იაკუბ - პოლონელი ქიმიკოსი (1832-1884 წწ).

ნატანჯი - ვინც, რაც ტანჯეს, ან იტანჯა, ნაწამები, ნაწვალები.

ნატარები - რაც, ვინ ატარეს.

ნატაცები - რასაც იტაცებდნენ, მოტაცებული, დატაცებული.

ნატაძრევი - სადაც წინათ ტაძარი იყო, ტაძრის ნანგრევები.

ნატახტარი

1) სადაც წინათ მეფის სასახლე იყო.

2 ) მთა საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, ივრის ზეგანზე.

3) (ყოფილი საფურცლე) - სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში (მისაქციელის თემის საკრებულო), მდინარე არაგვის მარჯვენა მხარეს, საქართველოს სამხედრო გზაზე. ზღვის დონიდან - 520 მეტრი, მცხეთიდან - 14 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1191 კაცი. II საუკუნეში აქ ქართლის მეფე ამაზასპმა დაამარცხა ალანთა ლაშქარი. IV საუკუნეში ქართველთა განმანათლებელ ნინოს მცხეთის მოსახლეობასთან ერთად საფურცლელი მწყემსებიც შეეგებნენ. 1514 წლეს ავგიორგიმ (კახეთის მეფე გიორგი II) საფურცლეში მოკლა თავისი მამა ალექსანდრე I.

ნატახტაშდუდი - მთა და უღელტეხილი ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, ეგრისის ქედზე.

ნატბევარი

1) სადაც წინათ ტბა იყო.

2) ამომშრალი ტბა.

ნატბეური - XII-XIII საუკუნეების მინის საწარმოს ნაშთი სოფელ ნიჩბისთან.

ნატბეურის მთა - მთა მცხეთის მუნიციპალიტეტში, თრიალეთის ქედის ნიჩბისის სერის განშტოებაზე (სიმაღლე - 1560 მეტრი).

ნატერი გილბერტ უორენ - ამერიკელი ეკონომისტი (დაიბადა 1923 წელს).

ნატერფალი - ტერფის ანაბეჭდი.

ნატეხარი - თიხის ჭურჭლის ნატეხი, რომელიც კიდევ გამოდგება რამისთვის.

ნატეხი

1) რაც მოტეხეს ან მოსტყდა რასმე.

2) ადგილი, საიდანაც მოატეხეს ან მოტყდა რამე.

3) გატეხილი, დამტვრეული.

ნატვირთი - რაც იტვირთეს; ნაკისრი.

ნატვრა - დიდი სურვილი რისამე.

ნატვრის ხე - ქართული მხატვრული ფილმი. ეკრანებზე გამოვიდა 1976 წელს. დამდგმელი რეჟისორი - თენგიზ აბულაძე. სცენარის ავტორები - რევაზ ინანიშვილი და თენგიზ აბულაძე. დამდგმელი ოპერატორი - ლომერ ახვლედიანი. კომპოზიტორები - ბიძინა კვერნაძე და იაკობ ბობოხიძე. მთავარ როლებში: ლიკა ქავჟარაძე (მარიტა), სოსო ჯაჭვლიანი (გედია), ზაზა კოლელიშვილი (შეთე), კოტე დაუშვილი (ციციკორე), სოფიკო ჭიაურელი (ფუფალა), კახი კავსაძე (იორამი), ეროსი მანჯგალაძე (ბუნბულა), ოთარ მეღვინეთუხუცესი (ელიოზი), რამაზ ჩხიკვაძე (ოხროხინე), გიორგი გეგეჭკორი, სესილია თაყაიშვილი, გივი ბერიკაშვილი, ჯემალ ღაღანიძე, დავით პაპუაშვილი, ბორის წიფურია, ია ხობუა, მზია მახვილაძე, ლეილა ძიგრაშვილი.

ნატი (ნატა)

1) თალათინი, ზამში.

2) ქვეშ გასაგები ტყავის საფენი.

ნატირალი - იგივეა, რაც ნამტირალევი.

ნატირები - ვინც ტიროდა, ნამტირალევი.

ნატისუსალი - მატყლის, ბამბის და მისთანების ნამწვის სუნი, ტრუსის სუნი.

ნატიფი - ლამაზად გამოკვეთილი, მშვენიერი, მოხდენილი, ფაქიზი.

ნატკენი - რაც ეტკინათ, რაც იტკინეს; დაშავებული.

ნატკეპნი - რაც ტკეპნეს, დატკეპნილი.

ნატკეჩი - ფიცრის, ხისა და მისთანათა თხელი ანახეთქი.

ნატო (აბრევიატურა, North Atlantic Treaty Organization, NATO) - ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაცია; სამხედრო-პოლიტიკური კავშირი, რომელიც 1949 წლის 4 აპრილში შეიქმნა ვაშინგტონში.

ნატორი - რასაც ტორი მოხვდა, ტორის კვალი.

ნატორპი პაულ - გერმანელი ფილოსოფოსი (1854-1924 წწ).

ნატოტარი - ცხოველის ტოტის (ფეხის) კვალი.

ნატრაძე გიორგი - მუსიკოსი და საზოგადო მოღვაწე (1874-1910 წწ).

ნატრი (მწვავე ნატრი) - იგივეა, რაც კაუსტიკური სოდა.

ნატრიუმი (Na)- ქიმიური ელემენტი, რბილი მოვერცხლისფრო ლითონი. ატომური ნომერი 11, ატომური მასა 22,98977.

ნატრიუმის სულფიტი - გოგირდოვანი მარილი, იყენებენ ფოტოგრაფიაში.

ნატროშვილი გიორგი - მწერალი და ლიტერატურათმცოდნე (1910-1998 წწ).

ნატროშვილი თამაზ - მწერალი (დაიბადა 1937 წელს).

ნატრული

1) რაც, ვინც ინატრეს; რაც, ვინც ენატრებათ.

2) იგივეა, რაც დანატრებული.

ნატრუსი - რაც იტრუსებოდა, გარუჯული.

ნატუნა - იხილე ბუნგურანი.

ნატურა (ლათ.)

1) რაც არსებობს სინამდვილეში, ბუნებრივი, ნამდვილი გარემო.

2) (წიგნიერი) ადამიანის ხასიათი, ტემპერამენტი.

3) საქონელი, პროდუქტები და მისთანები, როგორც ფულის ნაცვლად გადასახდელი საშუალება.

ნატურალიზაცია (ლათ.) - სახელმწიფოს მიერ უცხოელის მიღება მოქალაქედ, ქვეშევრდომად, სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეობის მიღება.

ნატურალიზმი - ლიტერატურასა და თეორიაში მიმდინარეობა, რომელიც აიგივებს ბუნებისა და საზოგადოების კანონებს და განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევს სინამდვილის გარეგნულ მხარეს, მის ფოტოგრაფიული სიზუსტით გადმოცემას.

ნატურალისტი

1) ბუნების შემსწავლელი, ბუნებისმეტყველი.

2) ნატურალიზმის მიმდევარი.

ნატურალური

1) სუფთა, შეურეველი, ბუნებრივი სახით არსებული.

2) რასაც, ფულით კი არა, პროდუქტებით, საქონლით იხდიან.

ნატურალური მეურნეობა - მეურნეობა, სადაც პროდუქტებს აწარმოებენ პირადი მოხმარებისათვის და არა გასაყიდად.

ნატურალური რიცხვები - მთელი დადებითი რიცხვები: 1, 2, 3, 4, 5 და ასე შემდეგ.

ნატურმორტი (ფრანგ.) - ნახატი, სურათი, რომელზედაც გამოსახულია უსულო საგნები: ყვავილები, ხილი, ნანადირევი, გაწყობილი სუფრა და ა.შ.

ნატურული

1) ნატურიდან ხატვასთან დაკავშირებული.

2) პავილიონის გარეშე წარმოებული კინოგადაღება.

ნატურფილოსოფია (გერმ.) - ბუნების ფილოსოფია, მოძღვრება, რომელიც ცდილობდა ბუნების შესახებ ცოდნის დასრულებული სისტემა მოეცა ფილოსოფიის განყენებულ პრინციპებზე (და არა ცდისეულ მეცნიერებათა გამოკვლევებზე) დამყარებით. განსაკუთრებულ განვითარებას მიაღწია მე-16-18 საუკუნეებში.

ნატუსაღარი (ნატუსაღები) - ტუსაღად ნამყოფი.

ნატუჩარი - რასაც ტუჩები შეახეს.

ნატყევარი - ადგილი, სადაც წინათ ტყე იყო.

ნატყეპი - ვინც ტყიპეს, გატყეპილი.

ნატყვევარი - ტყვედ ნამყოფი.

ნატყვენავი - (წიგნიერი) ომში ნაშოვარი, ნადავლი.

ნატყვიარი - ადგილი, სადაც ტყვია მოხვდა ვისმე, რასმე.

ნატყორცნი - რაც ტყორცნეს, ნასროლი.

ნატყუარი - ყალბი, მოგონილი.

ნაუბარი - ნათქვამი, ნალაპარაკევი.

ნაუელ-უაპი - ტბა არგენტინაში.

ნაუიო-აკმიანე - ქალაქი ლიტვაში.

ნაუმბურგი - ქალაქი გერმანიის საქსონია-ანჰალტის მხარეში (30 ათასი).

ნაუმოვი ვლადიმერ - რუსი კინორეჟისორი, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (დაიბადა 1927 წელს).

ნაურვალი - კარგად მოვლილი ცხენი.

ნაური - უღელტეხილი სოხუმის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის კავკასიონზე.

ნაურმალი - ურმის ნავალი, ნაკვალევი.

ნაურუ (ნაურუს რესპუბლიკა, ნაურუს ენაზე Ripublik Naoero, ინგლ. Republic of Nauru, ცნობილია, აგრეთვე, როგორც „სიამოვნების კუნძული“).
- ჯუჯა სახელმწიფო წყნარი ოკეანის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მიკრონეზიაში, ამავე სახელწოდების კუნზულზე.
- დამოუკიდებლობის დღე (დიდი ბრიტანეთის, ავსტრალიის და ახალი ზელანდიისგან) - 1968 წლის 31 იანვარი.
- ეროვნული დევიზი - „God's Will First“ (უპირველესად ღმერთი).
- ჰიმნი - „Nauru Bwiema“.
- მმართველობის ფორმა - საპარლამენტო რესპუბლიკა.
- სახელმწიფოს და მთავრობის მეთაური - პრეზიდენტი.
- საკანონმდებლო ორგანო - პარლამენტი.
- ფართობი - 21,3 კვ.კმ.
- მოსახლეობა - 14 ათასი.
- სიმჭიდროვე - 649 ადამიანი 1 კვ.კმ.-ზე.
- ოფიციალური ენები: ინგლისური და ნაურუ.
- ოფიციალური დედაქალაქი არ გააჩნია.
- ვალუტა - ავსტრალიური დოლარი.
- ქვეყნის კოდი - NRU.
- დროის სარტყელი - UTC +12.
- სატელეფონო კოდი - +674.
- ინტერნეტ-დომენი - NR.

ნაურცევი - მთა საჩხერის მუნიციპალიტეტში, რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე (სიმაღლე - 1398 მეტრი).

ნაუსი (არაბ.)

1) არაბულენოვანი ავტორების შრომებში - არამუსლიმანური ხალხების სამარხი ნაგებობანი შუა და წინა აზიაში.

2) აღმოსავლეთმცოდნეობისა და არქეოლოგიურ ლიტერატურაში - თიხის ან ქვის აკლდამები, რომლებსაც ზოროასტრის მიმდევრები აგებდნენ.

ნაუტილუსი (ზოოლ.)

1) ერთგვარი თავფეხიანი მოლუსკების სახელწოდება, ეს მოლუსკები გავრცელებულია ინდოეთის ოკეანეში.

2) კაპიტან ნემოს წყალქვეშა ხომალდის სახელწოდება ჟიულ ვერნის რომანში „80 ათასი კილომეტრი წყალქვეშ“.

ნაუტოფონი (ბერძნ.) - შუქურაზე გამართული ელექტროაკუსტიკური აპარატი გემებისათვის მკვეთრი ხმოვანი სიგნალის მისაცემად ნისლის ან ღრუბლიანი ამინდის დროს.

ნაუღლარი - უღლის ნადგამი ადგილი.

ნაუცბადევი - მეტად სწრაფად გაკეთებული; ნაჩქარევი.

ნაფაა მუჰამად - ტუნისის მუშათა და კომუნისტური მოძრაობის მოღვაწე (დაიბადა 1917 წელს).

ნაფაზი (არაბ.) - თამბაქოს ბოლის ფილტვებში ჩაშვება, ჩაყლაპვა და ამოშვება.

ნაფარეული - სოფელი თელავის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე ლოპოტის (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას. თემის საკრებულოს ცენტრი. ზღვის დონიდან - 420 მეტრი, თელავიდან - 19 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2577 ადამიანი. ნაფარეულში შემორჩენილია სათავდაცვო ნაგებობა - ციხე-გალავანი. აშენებული XVIII საუკუნეში ლეკთა გამუდმებული თავდასხმების დროს. ნაგებობა გეგმით კვადრატს უახლოვდება და დაახლოებით 1 ჰექტარ ფართობს მოიცავს. ორიარუსიანი გალავნის ქვედა იარუსი ყრუა, ზედაზე სათოფურებია. გალავნის კუთხეებში დაყოლბულია კოშკები, რომელთაც შესასვლელი მხოლოდ ეზოს მხრიდან აქვთ. კოშკებში სათოფურები, სალოდეები და საზარბაზნეებია დატანებული.

ნაფარცხი - რაც ფარცხეს, დაფარცხული.

ნაფასური - იგივეა, რაც საფასური.

ნაფაღაური - ყოფილი სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში.

ნაფეთქი - რამაც იფეთქა.

ნაფენი - რაც სადმე (რამეზე) ეფინა, დაფენილი.

ნაფერდალი - ფერდის ქონი, მუცლის ქონი.

ნაფერები - ვისაც, რასაც ეფერებოდნენ.

ნაფერთალი - რისამე მცირე ნაწილი, ნაფლეთი, ნაგლეჯი, ფარტენა.

ნაფერი - დაფერილი, შეფერილი.

ნაფეტვარიძე გიორგი - პოეტი, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე (1919-1942 წწ).

ნაფეშქაშარი (ნაფეშქაშები) - რაც ვისმე უფეშქაშეს, ნაჩუქარი, ნაძღვნევი.

ნაფეხური - ფეხის დანადგამი ადგილი, ფეხის ანაბეჭდი.

ნაფთალანი - ქალაქი აზერბაიჯანში, მცირე კავკასიონის მთისწინეთში.

ნაფთალინი (ბერძნ.) - მძაფრი სუნის მქონე თეთრი კრისტალური ნივთიერება. ხმარობენ მედიცინასა და ტექნიკაში, აგრეთვე შალეულის ან ბეწვეულის დასაცავად ჩრჩილისაგან.

ნაფთევი - ცელის ერთი მოსმით მოთიბული ბალახი.

ნაფილნარი - სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში.

ნაფისი საიდ - ირანელი ფილოლოგი და მწერალი (1896-1966 წწ).

ნაფიფქი - რისამე ზედაპირზე არსებული უმცირესი ნაწილაკების თხელი ფენა.

ნაფიქრი (ნაფიქრალი) - რაც იფიქრეს, რაც მოიფიქრეს ან გაიფიქრეს.

ნაფიცი

1) ვინც დაიფიცა.

2) ნაფიცი მსაჯულები - მოსახლეობის მიერ არჩეული პირები, რომლებსაც გამოაქვთ გადაწყვეტილება ბრალდებულის გამართლების ან გამტყუნების შესახებ.

ნაფიჩხოვო - სოფელი ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში.

ნაფლატისწყალი - მდინარე ხულოს მუნიციპალიტეტში, ღორჯომისწყლის მარჯვენა შენაკადი.

ნაფლეთი - ნახევი, ნაგლეჯი, ნაკუწი.

ნაფოტა (Rutilus) - მდინარის პატარა თევზი კობრისებრთა ოჯახისა.

ნაფოტი - ხის ანახეთქი, ხის ანათალი.

ნაფოფინები - ვისაც, რასაც ეფერებოდნენ, ეალერსებოდნენ.

ნაფოშტუ - სოფელი ხობის მუნიციპალიტეტში.

ნაფრენი

1) ვინც, რამაც იფრინა.

2) რაზედაც, რის თავზედაც იფრინეს.

3) (გადატანით) ნახტომი.

ნაფრონტალი - ფრონტზე ნამყოფი, ფრონტიდან დაბრუნებული.

ნაფრქვევი - რაც აფრქვიეს, დაფრქვეული.

ნაფტალინი (ბერძნ.) - თეთრი, კრისტალური ნივთიერება მძაფრი სუნისა; იყენებენ მედიცინასა და ტექნიკაში, აგრეთვე შალეულისა და ბეწვეულის დასაცავად ჩრჩილისაგან.

ნაფუზარი - იხილე ნაფუძარი.

ნაფურთხი - რაც გადააფურთხეს, ფურთხი.

ნაფუძარი - განოყიერებული, გაპატივებული მიწა.

ნაფქვავი - იგივეა, რაც დაფქული.

ნაფშვენი - რაც დაიფშვნა, რისამე ფშვნის შედეგად დარჩენილი.

ნაფშვნეტი - რაც დაიფშვნიტა, ფშვნეტით მიღებული.

ნაფშრუკი - რაც აფშრუკეს, აფშრუკული.

ნაფცქვენი - ფცქვნით მოცილებული კანი (ბოსტნეულის, ხილის).

ნაფხაჭნი - დაფხაჭნის კვალი; ნაკაწრი.

ნაფხეკი - რაც ფხიკეს.

ნაფხვენი - რაც დაიფხვნა; ნაფშვენი; ფხვნილი.

ნაფხიზლარი - ფხიზლად ნამყოფი.

ნაფხრეწი - რისამე მოფხრეწილი ნაწილი; ნაგლეჯი.

ნაქადაგები - რაც იქადაგეს.

ნაქალაქარი

1) თემის საკრებულო თიანეთის მუნიციპალიტეტში (სოფლები: ბეწენწურები, დორეულები, ვეძათხევა, ზემო ნაქალაქარი, მაგრანეთი, ქვემო ნაქალაქარი).

2) სოფლების ზემო ნაქალაქარისა და ქვემო ნაქალაქარის გავრცელებული სახელი (თიანეთის მუნიციპალიტეტი).

3) ძველი ქალაქის ნაშთები, არქეოლოგიურ ძეგლთა ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კატეგორია.

4) ადგილი, სადაც წინათ ქალაქი იყო.

ნაქალაქევი

1) სოფლები ასპინძის, სენაკის და ცხონვალის მუნიციპალიტეტებში.

2) იგივეა, რაც ნაქალაქარი.

ნაქანდაკები - რაც აქანდაკეს; გამოქანდაკებული.

ნაქარგი - რაც ქარგეს, მოქარგული.

ნაქარგობა

1) ნაქარგის ხასიათი, ხარისხი, თვისება.

2) (კრებითი) მოქარგული ქსოვილები.

ნაქარი

1) ქარისაგან ჩამოყრილი.

2) ქარისაგან მობერილი, მოტანილი.

ნაქაფი - დუღილის დროს სითხის თავზე მოგდებული ქაფი.

ნაქაჩი - იგივეა, რაც წყალმაჭარა.

ნაქაჯი - საქაჯავით ჭაჭიდან გამოწურული ტკბილი.

ნაქები - ვინც, რაც აქეს.

ნაქეზები - ვისაც აქეზებდნენ, წაქეზებული.

ნაქეიფარი - ვინც იქეიფა; ქეიფში ნამყოფი.

ნაქენჯნი - ნაწვალები, ნატანჯი.

ნაქერალა - მთა ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, ნაქერალას ქედზე (1570 მეტრი).

ნაქერალი (ნაქერალა) - ქედი და უღელტეხილი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, კავკასიონის ქედის სამხრეთ კალთაზე.

ნაქერალი

1) სადაც წინათ (წინა წელს) ქერი იყო დათესილი.

2) რაზედაც ჯერ ქერი დაფქვეს (და შემდეგ სხვა რამე).

ნაქერქალი - ხის გამხმარი ქერქი.

ნაქვრივალი - ქვრივად ნამყოფი.

ნაქი - რბილი სასის წაგრძელებული ბოლო ნაწილი.

ნაქირავები - რაც, ვინც იქირავეს.

ნაქლიბი - ქლიბით აცლილი წვრილი ნაწილაკები.

ნაქმნარი - იგივეა, რაც ნაქნარი.

ნაქმრევი

1) ქალი, რომელსაც ქმარი ჰყავდა და აღარა ჰყავს.

2) ვისიმე ქმრად ნამყოფი მამაკაცი.

ნაქნარი - გაკეთებული, ქმნილი, ნამოქმედარი.

ნაქონი - რაც წინათ ვისმე ჰქონდა.

ნაქონრატჩასიმა (კორატი) - ქალაქი ტაილანდში, ამავე სახელწოდების პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი (200 ათასი).

ნაქორწილევი (ნაქორწინები) - ვინც იქორწინა.

ნაქროლი - რისამე ქროლის კვალი, ნიშანი.

ნაქსოვი

1) რაც მოქსოვეს; მოქსოვილი.

2) იგივეა, რაც ქსოვილი.

ნაქსოსი

1) კუნძული ეგეოსის ზღვაში, ეკუთვნის საბერძნეთს.

2) ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, კუნძულ ნაქსოსის ეპონიმი, ენდიმიონის ვაჟი.

ნაქტონგანი - მდინარე სამხრეთ კორეაში, ერთვის კორეის სრუტეს (სიგრძე - 526 კილომეტრი).

ნაქურდალი - ქურდობით ნაშოვნი, მოპარული.

ნაქურდევი - სოფელი ადიგენის მუნიციპალიტეტში.

ნაქურთენი - ხის ქერქსა და მერქანს შორის არსებული შრე.

ნაქურჩალი

1) ხახვის, ნივრის და მისთანების ბოლქვების გარეთა მშრალი ფურცლები.

2) (კუთხურად) იგივეა, რაც ფუჩეჩი.

ნაქუსლარი - ნატერფალი, ნაფეხური, ნაკვალევი.

ნაქუჩი - მარცვალგაცლილი სიმინდის ტარო.

ნაქუხი (ნაქუხარი) - რამაც იქუხა.

ნაქცევი - რაც იქცევა რადმე; ქცეული.

ნაღადრი - ღრმად ნაკაწრი; ნაფხაჭნი.

ნაღალატევი - ვისაც, რასაც უღალატეს.

ნაღამევი - ღამეგამოვლილი.

ნაღამური

1) იგივეა, რაც ნაღამევი.

2) დრო, როდესაც ღამე უკვე გადასულია; თენდება.

ნაღარა (სპარს.) - ლითონის საცმელი საკრავი, მრგვალძირიანი, ქვაბის მოყვანილობისა, პირზე ტყავგადაკრული.

ნაღარი

1) რაც დაიღარა, დაღარული; დანაოჭებული.

2) ხნულებს შუა დარჩენილი კორდი.

ნაღაში ჰოვნათან - სომეხი აშუღი და მხატვარი (1661-1722 წწ).

ნაღბოუ - სოფელი ადიგენის მუნიციპალიტეტში.

ნაღდი (სპარს.)

1) ისეთი (ფული), რომელიც ნამდვილად აქვთ ხელზე.

2) ნამდვილი, უტყუარი.

ნაღება

1) იხილე ნაგება.

2) მდინარე მესტიის მუნიციპალიტეტში, ერთვის წამერს.

ნაღები

1) ადუღებული რძის ზედაპირზე სქლად მოგდებული ცხიმი.

2) იგივეა, რაც შეღებილი.

3) სოფელი გარდაბნის მუნიციპალიტეტში.

ნაღელვები - ვინც იღელვა.

ნაღერალა - (კუთხურად) მოჭრილი სიმინდის ღერო, მიწაში ჩარჩენილი.

ნაღერღალი - დაფშვნილი, დაფხვნილი.

ნაღერღი - რაც დაღერღეს, დაღერღილი.

ნაღეჭი - რასაც ღეჭავდნენ, რაც ღეჭეს.

ნაღვარევი

1) მშრალი ხევი.

2) ადგილი, სადაც ღვარი მოედინებოდა.

3) (ნაღვარევისწყალი) მდინარე შუახევის მუნიციპალიტეტში, ჭვანისწყლის ზემო დინება.

4) (ნაღორევი) სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ქვეშეთის თემის საკრებულო). 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 61 კაცი.

3) სოფელი შუახევისა მუნიციპალიტეტში.

ნაღვარი

1) რაც დაღვარეს ან დაიღვარა; დაღვრილი.

2) იგივეა, რაც ნაღვარევი.

ნაღვაწი

1) რაც იღვაწეს, მოღვაწეობით მოპოვებული, შექმნილი.

2) ვინც იღვაწა; ნაშრომი, ნაჯაფი.

ნაღველა (Gentiana) - მცენარეთა გვარი ნაღველასებრთა ოჯახისა; ერთ ან მრავალწლოვანი ბალახი.

ნაღველი

1) მომწვანო-ყვითელი ფერის მწარე სითხე, რომელსაც გამოიმუშავებს ღვიძლი.

2) (გადატანით) დარდი, კაეშანი, სევდა, მწუხარება, ჯავრი.

ნაღველმორეული - დადარდიანებული, სევდიანი.

ნაღვენთი - დაღვენთებული წვეთი ან წვეთები.

ნაღვერდალი - ნაკვერჩხალი (ბევრი ერთად).

ნაღვინარი

1) იგივეა, რაც ნაღვინევი.

2) ისეთი (ჭურჭელი), რაშიც ღვინო ესხა.

ნაღვინევი - ვინც ღვინო დალია; ნასვამი, მთვრალი.

ნაღვლიანი - დარდიანი, სევდიანი.

ნაღი მუჰამად - არაბი ფერმწერი და გრაფიკოსი (1888-1956 წწ).

ნაღიტა - პატარა ტანისა, დაჩაგრული (საქონელი).

ნაღლი (სახიობა) - თავისებური ჟანრის თეატრი, ზმებისა და გამოცანების ამოხსნის, ზღაპრის მთხრობელობის სანახაობა.

ნაღმი - ძლიერი ფეთქებადი ჭურვი.

ნაღმმტყორცნელი - სამხედრო მოსამსახურე, ნაღმსატყორცნის მსროლელი.

ნაღმოსანი - საბრძოლო ხომალდების კლასი, რომლის დანიშნულებაა მტრის განადგურება ტორპედოებით.

ნაღმსატყორცნი - საარტილერიო შეიარაღების ერთ-ერთი სახეობა; გლუვლულიანი იარაღი.

ნაღობარი - ღობის ნარჩენი; ღობიდან გამოძრობილი, გამომტვრეული (წნელი).

ნაღობი - რაც შეღობეს, გადაღობილი, შეღობილი.

ნაღობილევი - სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში.

ნაღმარი

1) ადგილი, სადაც ღომი ეთესა.

2) (ნაგომარი) - სოფელი ლენტეხის მუნიციპალიტეტში.

ნაღორევი (ნაღვარევი) - იხილე ნაღვარევი2.

ნაღრანტი - წყლისაგან ჩაღრმავებული, ჩანათხარი, ჩახრამული (ხევი...).

ნაღრძობი - რაც იღრძეს; სახსარში ამოვარდნილი.

ნაყავიჩო (პაკლეჩო) - მთა ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მაკრატელას ქედზე (3015 მეტრი).

ნაყალბევი - ყალბი, შეთითხნილი რამ.

ნაყამირალი - ყამირი, რომელიც მოხნეს.

ნაყანევი - ადგილი, სადაც წინათ ყანა იყო.

ნაყარი

1) ძირს დაყრილი.

2) ახლად ამოყრილი ყლორტები.

3) განშტოებული რქები (ირმისა, შვლისა...).

4) ახლად გამოჩეკილი ფუტკარი.

ნაყარნუყარი - გამოუყენებელი, უვარგისი, გადსაყრელი რამ.

ნაყაჩაღარი

1) ყაჩაღად ნამყოფი.

2) ყაჩაღობით შეძენილი, ნაშოვნი.

ნაყენი

1) ზოგი ხილის, კენკრის ან სხვა მცენარის შაქრიანი წვენი, არაყში შერეული.

2) სპირტში ნადები მცენარეული ან ცხოველური ნივთიერების ხსნარი ან გამონაწური.

ნაყვავილარი

1) ადგილი, სადაც ყვავილები იყო.

2) ყვავილისაგან (მნიშვნელობა 2) დაჩნეული ნაჩვრეტები (ადამიანის სახეზე).

ნაყიდი - რაც იყიდეს; ყიდვით შეძენილი.

ნაყინი - გაყინული ტკბილი საჭმელი, მომზადებული ნაღებისაგან, ხილის წვენისაგან და სხვა.

ნაყმევი - ყმად ნამყოფი.

ნაყოლი

1) ვინც ან რაც ვისმე ჰყავდა.

2) ვინც ეყოლათ, შეეძინათ.

ნაყოფედი - ნაყოფების კრებული, რომელიც წარმოდგენილია ყვავილედის რამდენიმე ყვავილისაგან განვითარებული ნაყოფების შეზრდით და ერთი მთლიანი ნაყოფის შთაბეჭდილებას ტოვებს.

ნაყოფი

1) მცენარის ის ნაწილი, რომელიც ვითარდება ყვავილიდან (მეტწილად ნასკვიდან) განაყოფიერების შემდეგ.

2) ადამიანის და სხვა ძუძუმწოვრების ჩანასახი დედის მუცელში.

3) (გადატანით) რაც რამესგან არის მიღებული, რისამე შედეგი.

ნაყოფიანი

1) რასაც ნაყოფი აქვს; მსხმოიარე.

2) იგივეა, რაც ნაყოფიერი.

ნაყოფიერება

1) მოსავლიანობა (მიწისა, ნიადაგისა).

2) შვილიერება.

ნაყოფსაფარი (პერიკარპიუმი) - მცენარის ნაყოფის კედელი, რაც ფარავს თესლს.

ნაყრი - მცირეოდენი საჭმელი ლუკმა.

ნაყრიანობა - ფუტკრის გამრავლება, მატება.

ნაშალი

1) გაშლილი, გადმოშლილი, ჩამოშლილი.

2) ნანგრევი.

3) (კუთხურად) ხურდა ფული.

ნაშალაშინები - რაც გააშალაშინეს; გაშალაშინებული.

ნაშალვისღელე - მდინარე ლენტეხის მუნიციპალიტეტში, ცხენისწყლის მარცხენა შენაკადი.

ნაშამგუ - სოფელი წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში.

ნაშარაბი - იგივეა, რაც მაშარაბი.

ნაშაშრი - იგივეა, რაც დაშაშრული.

ნაშეგირდალი - შეგირდად ნამყოფი; ნამოწაფარი.

ნაშენები - იგივეა, რაც ნაშენი (მნიშვნელობა 1).

ნაშენი

1) რაც ააშენეს, აშენებული, ნაგები.

2) მონაგები, ნამატი.

3) (გადატანით) შთამომავლობა, მოდგმა.

ნაშენობა - (ძველად) ნაგებობა.

ნაშველი - ვისაც უშველეს.

ნაშვილები (ნაშვილევი) - ვინც იშვილეს, შვილად აყვანილი.

ნაშთი

1) რისამე არსებობის კვალი, ადრე არსებულის ნიშანი; გადმონაშთი. ნარჩენი.

2) (მათემატიკაში) რიცხვი, რომელსაც მივიღებთ გასაყოფს რომ განაყოფის მთელი ნაწილისა და გამყოფის ნამრავლი გამოვაკლოთ.

ნაშთქოლი - სოფელი მესტიის მუნიციპალიტეტში.

ნაშიერი

1) შთამომავალი, შთამომავლობა.

2) ზრდადაუმთავრებელი ცხოველი, რომელსაც დედა მფარველობს.

ნაშიკი (ნასიკი) - ქალაქი ინდოეთის მაჰარაშტრის შტატში (650 ათასი).

ნაშიმშილები - ვინც აშიმშილეს, ვინც იშიმშილა.

ნაშკოდრის ქედი - ქედი მესტიის მუნიციპალიტეტში, სვანეთის კავკასიონის სამხრეთი განშტოება.

ნაშობი - შობილი, დაბადებული, გაჩენილი.

ნაშოვარი

1) იგივეა, რაც ნაშოვნი.

2) სოფლების ზემო ნაშოვრისა და ქვემო ნაშოვრის გავრცელებული სახელწოდება (ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი).

ნაშოვნი - რაც იშოვეს.

ნაშრომი

1) შრომით მოპოვებული, შრომით შექმნილი.

2) სამეცნიერო თხზულება, გამოკვლევა.

ნაშუადღევი - შუადღის შემდეგი დრო.

ნაშუაღამევი - შუაღამის შემდეგი დრო.

ნაშური

1) უბრალო ქსოვილი.

2) ფიცარი, რომელსაც ცალი გვერდის გასწვრივ კიდეები ოდნავ მომრგვალებული აქვს.

ნაჩერქეზევი - ადგილი ქალაქი საჩხერის დასავლეთ ნაწილში, სადაც აღმოჩენილია ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის (ძვ.წ.აღ. III ათასწლეულის I ნახევარი და შუა წლები) სამაროვანი.

ნაჩეჩი - რაც ჩეჩეს, დაჩეჩილი, განაჩეჩი.

ნაჩეხი

1) რაც გაჩეხეს, რაც დაჩეხეს.

2) ნაპობი, ნახეთქი.

ნაჩვალი - მდინარე ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, საკენის მარცხენა შენაკადი.

ნაჩვევი

1) დაჩვეული, მიჩვეული, შეჩვეული.

2) გამოცდილი, ნაცადი.

ნაჩვენები - რაც აჩვენეს ან რასაც აჩვენებდნენ.

ნაჩვრეტი - ნახვრეტი, ნასვრეტი.

ნაჩიჩქნი - რაც ჩიჩქნეს.

ნაჩლიქარი - ჩლიქის ანაბეჭდი, კვალი.

ნაჩორკნი - უხეშად, უსწორმასწოროდ გათლილი.

ნაჩუმათევი - ჩუმად, ფარულად, საიდუმლოდ გაკეთებული.

ნაჩურუ - ტბა, იხილე ხარკალუ.

ნაჩუქარი - რაც აჩუქეს ვისმე.

ნაჩქარევი - ნაადრევად, კარგად მოუფიქრებლად გაკეთებული; აჩქარებული.

ნაჩხატი - ერთი ან ორი წლის უხნავი მიწა.

ნაჩხეტაური - ყოფილი სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში.

ნაჩხვლეტი

1) რასაც უჩხვლიტეს; სადაც უჩხვლიტეს ვისმე, რასმე.

2) ჩხვლეტით გამოყვანილი (სახეები ქსოვილზე...).

ნაჩხუბარი - ვინც იჩხუბა; წაჩხუბებული.

ნაცაგდორჟი დაშდორჟიინ - მონღოლი მწერალი (1906-1937 წწ).

ნაცადი

1) რაც სცადეს, გამოსცადეს; გამოცდილი.

2) გამოცდილების მქონე.

ნაცარა - ნაცრისფერი.

ნაცარგორა

1) სოფელი ხაშურის მუნიციპალიტეტში.

2) ცხინვალისა - ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარი ცხინვალის სამხრეთ-დასავლეთით.

ნაცარგორისღელე - მდინარე ხაშურისა და ქარელის მუნიციპალიტეტებში, დასავლეთის ფრონის მარჯვენა შენაკადი.

ნაცარი

1) წვის შედეგად დარჩენილი მტვრის მსგავსი მასა რუხი ფერისა.

2) მცენარეთა დაავადება, იწვევს ერთგვარი სოკოები.

ნაცარნარევი - რასაც ნაცარი ურევია.

ნაცარტუტა - წყალში მოდუღებული ნაცარი.

ნაცარულა - მდინარე ონის მუნიციპალიტეტში, რიონის აუზში.

ნაცარქათამა (Chenopodium) - ერთწლოვანი სარეველა ბალახი; აქვს მონაცრისფრო-მწვანე ფოთლები და ძალიან წვრილი ყვავილები; ფოთლებს მხლად ხმარობენ.

ნაცარქექია

1) ქართული ზღაპრის ცნობილი პერსონაჟი, ზარმაცი და უქნარა, რომელიც მოხერხებით დევებსაც კი სჯობნის.

2) (გადატანით) ზარმაცი, უქნარა ადამიანი.

ნაცარწმენდილი - იგივეა, რაც ნაცარტუტა.

ნაცატუ - სოფელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში.

ნაცემი

1) ვისაც, რასაც სცემეს; გალახული.

2) ადგილი (სხეულზე), სადაც სცემს, ურტყეს.

ნაცეცხლარი

1) ადგილი, სადაც ცეცხლი ენთო.

2) რასაც ცეცხლის კვალი ატყვია.

ნაცვალგარდად - ერთმანეთის დახმარებით (რიგრიგობით).

ნაცვალგება - სანაცვლოს, სამაგიეროს გადახდა.

ნაცვალი

1) სამაგიერო, მაგიერი, მონაცვლე.

2) (ძველად) სოფლის მოხელე - მამასახლისის მოადგილე, თანაშემწე.

ნაცვალსახელი - მეტყველების ნაწილი, რომელიც სხვა სახელის ნაცვლად იხმარება.

ნაცვამი - რაც ვისმე უკვე ეცვა; ნახმარი.

ნაცვარი

1) ცვრად ჩამონადენი; ნაწური, ნაჟური.

2) რასაც ცვარი დაედო; დაცვარული.

ნაცვეთი - რაც ცვდებოდა; გაცვეთილი.

ნაცვენი - რაც ცვიოდა; ჩამოცვენილი.

ნაცვლად - თანდებული; იხმარება ნათესაობით ბრუნვასთან; მაგივრად, სამაგიეროდ.

ნაცვლიშვილი გია (გიორგი) - მოჭიდავე (სამბო, 68 კგ). ევროპის ჩემპიონი (1991), მსოფლიოს ჩემპიონატის მეორე (1991) და სსრკ ჩემპიონატის მესამე (1990) პრიზიორი (დაიბადა 1966 წელს).

ნაცვლიშვილი დავით (ფსევდონიმი დონი) - მხატვარი-სატირიკოსი (1899-1971 წწ).

ნაცია (ლათ.) - ერი.

ნაციები - ციებით ნაავადმყოფარი.

ნაციზმი - გერმანული ფაშიზმი.

ნაცილი - იგივეა, რაც ტყუილი.

ნაციმბირალი - ციმბირში გადასახლებაში ნამყოფი.

ნაციონალიზაცია - მსხვილი კერძო საკუთრების გადაქცევა სახელმწიფო საკუთრებად.

ნაციონალიზმი - სახალხო მოძრაობა, რომლის მიზანია საკუთარი ეროვნული დამოუკიდებლობის მოპოვება.

ნაციონალისტი - ნაციონალიზმის მიმდევარი.

ნაციონალური - იგივეა, რაც ეროვნული.

ნაცისტი - გერმანელი ფაშისტი.

ნაციხარი

1) ადგილი, სადაც წინათ ციხე იყო; ციხის ნანგრევები.

2) ციხეში, საპატიმროში ნაჯდომი.

3) ყოფილი სოფელი ახმეტის მუნიციპალიტეტში.

ნაციხრისსერი - დაბალი სერი თბილისში, მდინარე ვერეს მარცხენა ნაპირას, ყოფს ვაკეს საბურთალოსგან.

ნაცნობი

1) ვინ, რაც გაიცნეს; ვისაც, რასაც იცნობენ.

2) პირი, ვისთანაც ნაცნობობა აქვთ.

ნაცნობობა

1) ურთიერთობა, როდესაც ერთმანეთს იცნობენ.

2) ნაცნობთა ერთობლიობა, ნაცნობები.

ნაცოდვილარი - ცოდვილობით, გაჭირვებით, ძლივს გაკეთებული რამ.

ნაცოლარი - ვისიმე ცოლად ნამყოფი ქალი.

ნაცოხნი - რაც ცოხნეს, დაცოხნილი.

ნაცრემლი

1) ცრემლით დასველებული.

2) ცრემლად დადენილი.

ნაცრიანი - რასაც ნაცარი აქვს შერეული ან მიკრული.

ნაცრისა - რუსული Золушка-ს ქართული შესატყვისი; კონკია.

ნაცრისფერი - რაც ფერით ნაცარს მოგვაგონებს; თეთრი და შავი ფერის ნარევი.

ნაცულარი - ცულის დარტყმის ადგილი; ცულის ნაკვალევი.

ნაცული - სოფელი ლენტეხის მუნიციპალიტეტში.

ნაცუმე სოსეკი (ნამდვილი სახელი კანოსკე) - იაპონელი მწერალი (1867-1916 წწ).

ნაცხავატევი - სოფელი ქობულეთის მუნიციპალიტეტში.

ნაცხი - თხევადი გამონაყოფის ფენა, რომელიც წაცხებულია მინაზე მიკროსკოპული გამოკვლევისათვის.

ნაცხოვრები

1) ვინც იცხოვრა სადმე.

2) ცხოვრებაში გამოცდილი, ბევრის მნახველი.

ნაძალადევი

1) საკუთარ თავზე ძალდატანებით გამოწვეული; არაბუნებრივი.

2) ძალით, ძალდატანებით შეთავაზებული.

3) ძველი უბანი თბილისის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, რკინიგზის სადგურისა და რკინიგზის მიმდებარე ტერიტორიაზე.

4) (ყოფილი „ოქტომბერი“) - თბილისის მეტროპოლიტენის სადგური ძირითად ხაზზე. ამოქმედდა 1966 წელს.

ნაძალადეობა - არაბუნებრიობა, ხელოვნურობა.

ნაძარცვი - ძარცვით მოპოვებული.

ნაძებნი - რაც, ვინც ეძებეს.

ნაძენძი - რაც დაძენძეს ან დაიძენძა.

ნაძერწი - ძერწვით გამოყვანილი, გამოძერწილი.

ნაძვა - სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში (გურნის თემის საკრებულო), მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. მდინარე ჭალის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან - 560 მეტრი, ტყიბულიდან - 30 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 28 კაცი. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია 1660 წელს.

ნაძვი (Picea) - წიწვოვანი ხე; აქვს წახნაგოვანი წიწვები და თავდაკიდებული გირჩები. მერქანს ხმარობენ სამშენებლოდ, მუსიკალური საკრავებისათვის და სხვა.

ნაძვიანი - იგივეა, რაც ნაძვნარი.

ნაძვნარი - ნაძვის ტყე.

ნაძიები - რასაც ეძებდნენ, რის პოვნაც ან მიღებაც უნდოდათ.

ნაძირალა

1) იგივეა, რაც ნაძირალი.

2) გადაგვარებული, გახრწნილი, ზნედაცემული ადამიანი.

ნაძირალი - რაიმე ჭურჭლის ძირზე დარჩენილი ლექი.

ნაძიძგნი - რასაც ძიძგნიდნენ, დაძიძგნილი.

ნაძლევი - იგივეა, რაც სანაძლეო.

ნაძმობი

1) იგივეა, რაც ძმადნაფიცი.

2) წაწალი (ვაჟა).

ნაძოვი (ნაძოვნი)

1) რაც მოძოვა (ცხოველმა).

2) სადაც ძოვდნენ, რასაც ძოვდნენ.

ნაძოძი - ნაგლეჯი, ნაფლეთი, ნახევი.

ნაძრახი - გალანძღული, სახელგატეხილი, აუგიანი.

ნაძღვნევი - რაც უძღვნეს.

ნაწამები - ვინც, რაც აწამეს.

ნაწამლი

1) ვისაც უწამლეს.

2) შეწამლული.

ნაწარმი - ქარხნის, ფაბრიკის, საწარმოს მიერ გამოშვებული საქონელი; პროდუქცია.

ნაწარმოები - გონებრივი შრომის, შემოქმედების ნაყოფი.

ნაწევარი - იგივეა, რაც წილადი.

ნაწევი - დედამიწის ქერქის ამგები ქანების წყვეტითი დისლოკაციის ერთ-ერთი სახე.

ნაწერი

1) რაც წერეს, დაწერილი.

2) (ჩვეულებრივ მრავლობით რიცხვში) ნაწერები - მწერლის მიერ შექმნილი ნაწარმოებები.

ნაწეწი

1) რაც წეწეს, დაწეწილი.

2) რისამე წეწვის შედეგად დარჩენილი ნაწილი.

ნაწვავ-ნადაგი - წვითა და დაგვით, დიდი შრომით ნაშოვნი, მოპოვებული,

ნაწვალები - ვინც, რაც აწვალეს ან ეწვალა.

ნაწვეთი - რაც წვეთავდა, წვეთებად ჩამონადენი.

ნაწველი - რაც მოწველეს, მოწველით მიღებული.

ნაწვერალი

1) მომკილი ყანის ნაშთი; ნამჯა.

2) მინდორი, რომელზედაც ჯერ კიდევ არის მომკილი პურეულის ან მოთიბული ბალახის ნაშთი.

ნაწვიმარი

1) დრო, ამინდი წვიმის შემდეგ.

2) რასაც წვიმა დასდიოდა, წვიმისაგან დასველებული.

ნაწვიმი

1) წვიმასავით წამოსული, წვიმის სახით მოვლენილი.

2) იგივეა, რაც ნაწვიმარი.

ნაწვნევი

1) რაც იწვნიეს.

2) ვინც რაიმე იწვნია.

ნაწიბური

1) ნაპირი, კიდე, რისამე.

2) ჭრილობის, იარის ნარჩენი ზოლი სხეულზე.

ნაწიდრისწვერი - მთა თელავის მუნიციპალიტეტში, კახეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე საბაკუნისხევის (ანდის ყოისუს სისტემა) სათავეში. სიმაღლე - 3102 მეტრი. აგებულია ლიასური თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. სამხრეთი და აღმოსავლეთი კალთები ციცაბოა, ქარაფოვანი, ჩრდილოეთი და დასავლეთი კალთები — დამრეცი. შემოსილია ალპური მდელოებით.

ნაწილადევი - რაც ვისმე უწილადეს.

ნაწილაკი

1) პატარა, სულ მცირე ნაწილი.

2) გრამატიკაში - დამოუკიდებელი მნიშვნელობის არმქონე ბგერა, ბგერათა კომპლექსი ან სიტყვა, რომელიც ერთვის წინადადების წევრს ან მთელ წინადადებას და მნიშვნელობას უცვლის მათ.

ნაწილებიანი - რასაც ნაწილები აქვს; რაშიც ნაწილები ალაგია.

ნაწილი

1) მთელის შემადგენელი ერთეული; ის, რისგანაც მთელი შედგება; ის, რაც მთლიან სისტემაში შედის და რის ცალ-ცალკე გამოყოფაც შეიძლება.

2) რაიმე ნაწარმოების, თხზულების დასრულებული მონაკვეთი.

3) ზოგი დაწესებულების განყოფილება, რომელიც ამა თუ იმ დარგს განაგებს.

4) ცალკეული საჯარისო ერთეული.

5) (მრავლობით რიცხვში) ნაწილები - ადამიანის ძვლები, თმა და სხვა, რომლებსაც ეკლესიაში ინახავდნენ და მორწმუნეებს ურიგებდნენ, როგორც წმინდა რასმე.

ნაწილიანი - ღვთაების რჩეული, მისი ნიშნით აღბეჭდილი პირი.

ნაწილობრივ - არასრულად, არამთლიანად.

ნაწილობრივი - არასრული, არამთლიანი.

ნაწილოფეთი - სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში (ოფეთის თემის საკრებულო), მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში, მდინარე ხევისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან - 250 მეტრი, სამტრედიიდან - 17 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 41 კაცი.

ნაწინასწარმეტყველები (ნაწინასწარმეტყველევი) - რაც იწინასწარმეტყველეს, ივარაუდეს.

ნაწისქვილარი

1) ადგილი, სადაც წინათ წისქვილი იყო.

2) სოფელი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში.

ნაწიწკნი - რაც წიწკნეს, დაწიწკნილი.

ნაწიხლარი - სადაც წიხლი ჩასცხეს.

ნაწლავი - (მრავლობით რიცხვში) ნაწლავები - ადამიანისა და ცხოველი საჭმლის მომნელებელი ორგანოების ერთ-ერთი მთავარი ნაწილი მოქნილი მილების სახისა.

ნაწლავღრუიანები - უხერხემლო ცხოველების ტიპი; უმეტესობა ზღვის ბინადარია; ზოგი მტკნარ წყალში ცხოვრობს.

ნაწნავებიანი - ნაწნავების მქონე.

ნაწოვი - ვისაც, რასაც ძუძუ აწოვეს.