The National Library of Georgia მთავარი - ბიბლიოთეკის შესახებ - ელ.რესურსები
Cover Image
წიგნის დახურვა 0009უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი (ქ–ჰ)
ფოლდერის დახურვა
დოკუმენტის ნახვა ძა
დოკუმენტის ნახვა ძბ
დოკუმენტის ნახვა ძგ
დოკუმენტის ნახვა ძე
დოკუმენტის ნახვა ძვ
დოკუმენტის ნახვა ძი
დოკუმენტის ნახვა ძლ
დოკუმენტის ნახვა ძმ
დოკუმენტის ნახვა ძნ
დოკუმენტის ნახვა ძო
დოკუმენტის ნახვა ძრ
დოკუმენტის ნახვა ძუ
დოკუმენტის ნახვა ძღ

ძი

 

ძია

1) დედის ან მამის ძმა; ბიძა.

2) მიმართვა მამის ხნის უცხო კაცისადმი.

ძიაანი - ძიას სახლეული.

ძიაკაცი - ძიად შესაფერი კაცი.

ძიალანშანი

1) ქედი, იხილე ალაშანი.

2) მდინარე ჩინეთში, მდინარე იანძის მარჯვენა შენაკადი.

ძიამუსი - ქალაქი ჩინეთის ხეილუნძიანის პროვინციაში.

ძიან ბოძანი - ჩინელი ისტორიკოსი (1898-1968 წწ).

ძიანმინი - ქალაქი ჩინეთის გუანდუნის პროვინციაში.

ძიან გუანცი (ძიან გუანჩი) - პოეტი, ჟურნალისტი და ლიტერატურათმცოდნე (1901-1931 წწ).

ძიანსი - პროვინცია აღმოსავლეთ ჩინეთში.

ძიანსუ - პროვინცია აღმოსავლეთ ჩინეთში.

ძიანხანის ვაკე - მდებარეობს ჩინეთში.

ძიან ჯაოხე - ჩინელი ფერმწერი და გრაფიკოსი (1901-1985 წწ).

ძიაოძო - ქალაქი ჩინეთის ხენანის პროვინციაში.

ძიაოჯოუვანი - ყვითელი ზღვის ყურე ჩინეთის შანდუნის ნახევარკუნძულის სანაპიროსთან.

ძიაპშიპა ნიაზ - მცველი. თამაშობდა სოხუმის „დინამოსა“ (1945) და თბილისის „დინამოში“ (1946-58). სსრკ უმაღლეს ლიგაში ჩაატარა 178 მატჩი (2 გოლი). სსრკ ჩემპიონატების მეორე (1951) და ორგზის მესამე (1947, 50) პრიზიორი. იყო სოხუმის „რიწის“ (1961) და სოხუმის „დინამოს“ (1962, 1979-84) მთავარი მწვრთნელი, თბილისის „დინამოს“ გუნდის უფროსი (1976-77). სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1927-1993 წწ).

ძიბა (ძიბო) - (მოფერებით) წიწილა; ქათამი (ბავშვის ენაზე).

ძიბა-ძიბა - წიწილების, ქათმების მოსახმობი ძახილი; ჯუჯუ-ჯუჯუ.

ძიბაწყალი - მდინარე ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ალაზნის მარჯვენა შენაკადი.

ძიბზირი (ძიბზირა) - სოფელი გუდაუთის მუნიციპალიტეტში.

ძიბო - იხილე ბოშანი.

ძიგვა (Nardus stricta) - დაბალი მარცვლოვანი მცენარე; აქვს ჯგუფად შეკრებილი წვრილი ხეშეში ფოთლები; გავრცელებულია მთის მდელოებზე.

ძიგვნარი - მცენარეთა თანასაზოგადოება, რომელშიც გაბატონებულია ძიგვა.

ძიგიანი - იხილე ძიგვნარი.

ძიგიდერი - სოფელი სენაკის მუნიციპალიტეტში, ოდიშოს დაბლობზე.

ძიგრაშვილი ლეილა - მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (დაიბადა 1926 წელს).

ძიგუთა

1) მდინარე სოხუმის მუნიციპალიტეტში, კელასურის მარჯვენა შენაკადი.

2) სოფელი სოხუმის მუნიციპალიტეტში.

ძიგუნი - ქალაქი ჩინეთის სიჩუანის პროვინციაში.

ძიგური - სოფელი აბაშის მუნიციპალიტეტში.

ძიგძიგი - იგივეა, რაც ძაგძაგი.

ძიდოკუ - მთა ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, კოდორის ქედზე.

ძიება

1) საბადოს შესწავლა გეოფიზიკური მეთოდებით, ბურღვით და სხვა.

2) იგივეა, რაც გამოძიება; ძებნა.

ძიეთა (ძიათა) - მდინარე სოხუმის მუნიციპალიტეტში, ერთვის შავ ზღვას.

ძი კანი (მეორე სახელი შუე) - ჩინელი პოეტი, ფილოსოფოსი, მუსიკოსი (223 - 262 წწ).

ძილ-ბურანი - ნაწილობრივ ძილის მდგომარეობაში ყოვნა, თვლემა.

ძილგატეხილი - ვისაც ძილი გაუტყდა, ძილგამფრთხალი.

ძილგუდა (Glis glis) - მომცრე მღრღნელი, ღამის ცხოველი ერთგვარი.

ძილი

1) ქართული ანბანის ოცდამერვე ასოს - ძ-ს სახელწოდება.

2) ფიზიოლოგიური მდგომარეობა (დროის გარკვეულ მონაკვეთებში), როდესაც ცნობიერება მოდუნებულია ან სრულიად შეწყვეტილია და ორგანიზმი ისვენებს.

ძილინი - იხილე გირინი.

ძილისგუდა - ბევრი ძილის მოყვარული, მძინარა.

ძილისპირი

1) დაძინების წინა ხანი, საღამო.

2) იხილე ძლისპირი.

ძილისპირული - სიმღერა, რომელსაც ძილის წინ უმღერიან ბავშვებს.

ძილმორეული - ვისაც, რასაც ძილი მოერია.

ძილმღვიძარე - ნახევრად მძინარე,

ძილუნი - ქალაქი-პორტი ჩინეთის ტაივანის პროვინციაში.

ძილქუში - ღრმა ძილი.

ძილ-ღვიძილი - არაღრმა ძილი, ნახევრად ძილი, ბურანი.

ძიმითი - სოფლების ზედა ძიმითისა და ქვედა ძიმითის გავრცელებული სახელწოდება (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი).

ძიმუ - იაპონიის იმპერატორების მითიური წინაპარი, მზის ქალღმერთის ამატერასუს შთამომავალი.

ძინალი - მყინვარი და უღელტეხილი მესტიის მუნიციპალიტეტში, სვანეთის კავკასიონზე.

ძინანი - ქალაქი აღმოსავლეთ ჩინეთში, შანდუნის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ძინდეჯენი (ფულიანი) - ქალაქი ჩინეთის ძიანსუს პროვინციაში.

ძინი - დინასტია ჯურჯენთა სახელმწიფოში (თანამედროვე ჩინეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში) (1115 - 1234 წწ).

ძინინი - ქალაქი ჩინეთის შიგა მონღოლეთის ავტონომიურ რაიონში.

ძინსი - ქალაქი ჩინეთის ლიაონინის პროვინციაში.

ძინსა - იხილე შაში.

ძინშაძიანი - მდინარე იანძის შუა დინების სახელწოდება.

ძინძა-ძინძა - ძლიერ დასხმულად, მსხმოიარედ (ხილი...).

ძინძისწყალი (ძინძე) - მდინარე ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ქვაბლიანის მარჯვენა შენაკადი.

ძინძუა - ქალაქი ჩინეთის ჯეძიანის პროვინციაში.

ძინჯოუ - ქალაქი ჩინეთის ლიაონინის პროვინციაში.

ძიორჟონიუვი - ქალაქი პოლონეთის ვალბჟიხის სავოევოდოში.

ძიპენსია იკუ - იაპონელი მწერალი (1765-1831 წწ).

ძირაგეული - სოფელი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში.

ძირაგეულისღელე - მდინარე ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, რიონის მარჯვენა შენაკადი.

ძირა

1) ქვედა, ქვეითი, ქვემოთა.

2) იგივეა, რაც ზირა.

ძირას - ძირზე; ძირთან, ძირის ახლოს.

ძირახალი - ქალამანი, რომელიც ფეხის ზურგზე დახურულია, გაკერილია.

ძირგავარდნილი - რასაც ძირი, ფსკერი გავარდნილი აქვს.

ძირგამომთხრელი - ამა თუ იმ სახელმწიფოს ეკონომიკური და პოლიტიკური ძლიერების წინააღმდეგ მიმართული.

ძირდიდა - იგივეა, რაც ძირმაგარა.

ძირეული

1) ძირფესვიანი, არსებითი.

2) ქვემო, პირველადი, მასებთან უშუალოდ დაკავშირებული.

ძირთავა - ბოლქვის მქონე, ბოლქვიანი.

ძირთეთრა (Pastinaca sativa) - ორწლოვანი კულტურული მცენარე ქოლგოსანთა ოჯახისა. იკეთებს ყვითელ ყვავილებს; აქვს მოთეთრო სურნელოვანი გამსხვილებული ფესვი; იჭმება, იხმარება აგრეთვე ცხოველების საკვებად.

ძირი

1) ქვედა ნაწილი (კედლისა, მთისა, ხისა...).

2) იგივეა, რაც ფესვი.

3) მცენარის თითოეული ცალი.

4) საზამთროდ დადგმული ზვინი (თივისა, ნამჯისა).

5) მოდგმა, შთამომავლობა.

6) ერთ სკაში მოთავსებული (ფუტკრის გუნდი), - ოჯახი.

7) გრამატიკაში - სიტყვის მარტივი ფუძე, რომლის დაშლა არ შეიძლება.

8) ზღვის, მდინარის.... ქვედა მყარი ნაწილი, ფსკერი. || ქვედა ნაწილი რაიმე ჭურჭლისა.

9) ფეხსაცმლის ქვედა ნაწილი.

10) მთა საჩხერის მუნიციპალიტეტში, იმერეთის მაღლობზე.

ძირიანი - ძირის მქონე.

ძირიან-ბუდიანად - ძირიანად, ძირფესვიანად, დედაბუდიანად.

ძირითადი - ის, რასაც დანარჩენი ემყარება; ყველაზე მნიშვნელოვანი, მთავარი.

ძირითძირობამდე - იგივეა, რაც ძირისძირამდე.

ძირისძირამდე (ძირისძირობამდე) - მთლიანად, სავსებით, ძირფესვიანად.

ძირისი - მთა ახალგორის და ცხინვალის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე.

ძირიჯუმათი - სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში.

ძირკვაძეები - სოფელი ხულოს მუნიციპალიტეტში.

ძირკვი - ხის ძირა ნაწილი, დარჩენილი მოჭრის შემდეგ; კუნძი.

ძირკოკი - სოფელი გურჯაანის მუნიციპალიტეტში.

ძირკურთხეული - კურთხეული ძირის მქონე (ვაზის და ზოგი სხვა მცენარის დალოცვა).

ძირმაგარა - მტკივნეული მუწუკი (გაჩენილი თმის ბუდისა და მის ირგვლივ ცხიმოვანი ჯირკვლის ანთებით).

ძირმაგარი - მაგარი ძირის მქონე.

ძირმომპალი

1) რასაც ძირი აქვს მომპალი.

2) (გადატანით) რასაც დიდი ხნის არსებობა არ უწერია; დახავსებული.

ძირმტკიცე - მტკიცე ძირის მქონე, ძირმაგარი.

ძირმწარა (Aristolochia) - მრავალწლოვანი მცენარე; იკეთებს მილისებრ ყვავილებს; იხმარება სამკურნალოდ.

ძირნაყარი - ხიდან ძირს ჩამოყრილი (ჭიანი ან ნაქარი ხილი).

ძირობა - ქვემო ნაწილი, ქვემო მხარე; ძირი.

ძიროვანი - სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში (საწირის თემის საკრებულო), მდებარეობს რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე მთისჭალის ზემოთში. ზღვის დონიდან - 600 მეტრი, ტყიბულიდან - 10 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 627 კაცი.

ძიროვნისწყალი (მთისჭალა) - მდინარე ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, წყალწითელას მარცხენა შენაკადი.

ძირსდაუშვებელი - ბოლომდე ძირს დაშვების გარეშე წარმოებული (ფრენა თვითმფრინავისა).

ძირტკბილა (Glycyrrhiza glabra) - მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე პარკოსანთა ოჯახისა; იკეთებს მტევნებად შეკრებილ იისფერ ყვავილებს; აქვს ტკბილი ფესვი; იხმარება მედიცინაში, ლუდისა და თამბაქოს წარმოებაში.

ძირულა

1) მდინარე დასავლეთ საქართველოში, საჩხერის, ხარაგაულის და ზესტაფონის მუნიციპალიტეტებში. სათავე აქვს ლიხის ქედისა დასავლეთ კალთაზე, 1250 მეტრ სიმაღლეზე ყვირილის მარცხენა შენაკადი. აუზის ფართობი - 1270 კვ.კმ. სიგრძე - 83 კილომეტრი, საშუალო წლიური ხარჯი სოფელ წევასთან - 26,6 კუბ.მ/წმ. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით.

2) (ყოფილი შერთული) - სოფელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში. მდინარეების ძირულისა და ჩხერიმელის შესართავთან. თემის საკრებულოს ცენტრი. რკინიგზის სადგური. ზღვის დონიდან - 320 მეტრი, ზესტაფონიდან - 15 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 228 ადამიანი.

ძირულის პლატო - პლატო საჩხერის და ხარაგაულის მუნიციპალიტეტებში, ძირულის აუზში.

ძირფესვიანი - მთლიანი, სრული, ძირეული.

ძირფხარა - სოფელი გუდაუთის მუნიციპალიტეტში.

ძირ-ძირ

1) დაბლა-დაბლა, ქვემოთ.

2) რისამე ძირებში, რისამე ძირის გაყოლებაზე.

ძირძიტა - იგივეა, რაც ძირმაგარა.

ძირწითელა (Echium rubrum) - ხაოიანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა; აქვს მოწითალო მსხვილი ფესვი; იკეთებს წითელ ყვავილს.

ძირხვა - მთა სოხუმის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის კავკასიონზე.

ძირხვენა - საკვებად ვარგისი ძირი ზოგი მცენარისა.

ძირხვნიანი - სოფელი თიანეთის მუნიციპალიტეტში (ჩეკურაანთგორის თემის საკრებულო), ქართლის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, სიონის წყალსაცავის დასავლეთით. ზღვის დონიდან - 1280 მეტრი, თიანეთიდან - 18 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 1 კაცი.

ძისი - ქალაქი ჩინეთის ხეილუნძიანის პროვინციაში.

ძიუ-დო (იაპონ.) - იაპონური ჭიდაობის სახეობა, მოდერნიზებული ჯიუ-ჯიცუ. მის შემქმნელად ითვლება დ.კანო (1860-1938 წწ), რომელმცა ჯიუ-ჯიცუდან და სუმოდან შეარჩია ყველაზე ეფექტური ილეთები, დაამუშავა შეჯიბრების წესები და ჭიდაობას სპორტული ხასიათი შესძინა.

ძიუდოსიტი - სპორტსმენი, რომელიც ჭიდაობა ძიუდოს მისდევს.

ძიულუნი (კოულუნი) - ნახევარკუნძული, ნაწილი ეკუთვნის ჩინეთს, ნაწილი - სიანგანს (ჰონკონგი).

ძიუციუანი - ქალაქი ჩინეთის განსუს პროვინციაში.

ძიყი - სოფელი ცხინვალის მუნიციპალიტეტში.

ძიშრა

1) მთა გუდაუთის და სოხუმის მუნიციპალიტეტებში, ბზიფის ქედზე (2623 მეტრი).

2) მდინარე გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, ბზიფის მარცხენა შენაკადი.

ძიძა - სხვისი ბავშვისთვის ძუძუს მაწოვებელი ქალი.

ძიძაობა

1) ბავშვის ძიძით გაზრდის ჩვეულება.

2) ძიძად ყოფნა.

ძიძარია გიორგი - აფხაზი ისტორიკოსი და საზოგადო მოღვაწე (1914-1995 წწ).

ძიძიბი (ძიძიბო) - პატარა მუწუკი.

ძიძიგური აკაკი - ჟურნალისტი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1914-1995 წწ).

ძიძიგური მედეა - ესტრადის მომღერალი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1942-1999 წწ).

ძიძიგური შოთა - ენათმეცნიერი, ქართული ენისა და დიალექტების მკვლევარი, ბასკოლოგი, აკადემიკოსი (1911-1994 წწ).

ძიძი ცუსინი - იაპონიის ერთ-ერთი უდიდესი საინფორმაციო სააგენტო; დაარსდა 1945 წელს, ტოკიოში.

ძიძიშვილი - ძიძის შვილი.

ძიძო (Melilotus) - ორწლოვანი პარკოსანი მცენარე; იკეთებს მტევნებად შეკრებილ პატარა ზომის, ყვითელ ან თეთრ ყვავილებს და მომცრო ერთ ან ორთესლიან პარკს. იხმარება ცხოველების საკვებად და სამკურნალოდ.

ძიხვა

1) მთა და უღელტეხილი სოხუმის მუნიციპალიტეტში, ბზიფის ქედის სამხრეთ განშტოებაზე.

2) მდინარე სოხუმის მუნიციპალიტეტში, ცუმურის მარჯვენა შენაკადი.

ძიხჩა - სოფელი გაგრის შემოგარენში.