selected terms: 983 page 1 of 50
ა(ღ)გება
(κτίζω) =მე მსხუჱრპლსა ღმრთისა ჩემისა შევსწირავ, რომელმან ცაჲ და ქუჱყანაჲ და მათ შორისნი ყოველნი აღაგნა (სვიმ. მეტ., ბარბ. წამ., ანონ., H 1347, 135v); ესე სიტყუაჲ ქრისტჱსი, ვითარმედ More…
ა(ღ)გება-ჲ
(γένεσις ἡ) აგება, შექმნა =ყოვლისა ჟამისა მიერ განზომილისა ანუ არსებით ანუ მოქმედებით აღგებაჲ მისდა არს განზომაჲ ჟამისა-მიერი (პრ., კავშ., პეტრ., 50; 34.14-15); - κτίσις ἡ - შექმნაჲ More…
ა(ღ)გებად-ი
(τῶν γενητῶν) ქმნადი, შექმნილი, აგებული =ყოველი სული ზიარებული მარადის მყოფთაჲ არს და პირველი აღგებადთაჲ (პრ., კავშ., პეტრ., 192; 115.3-4); - γενητός - ყოველი სული ზიარებული მარადის More…
ა(ღ)გებულ-ი
(κτίσμα τό) შედგენილი, წარმოქმნილი, შექმნილი, ქმნილება =არამედ, რამეთუ აგებულთა ყოველთა არიან გარეშემცველებ (თტე., II სჯ. 40, გელ., A 1108, 136v); იგი [ღმერთი] ვიდრემე ამგებელ, ხოლო ესე More…
ა(ღ)მატება-ჲ
(αὔξησις ἡ) ცვლილების ფორმა: ზრდა, მატება სიდიდის მიხედვით =მის შორის მყოფსა ზედაჲ [ცვალებაჲ] ანუ რაოდენობითა ჰყოფს ამატებასა და მოკლებასა ანუ რომელობითა შეიქმს შეცვალებასა (დამასკ., დიალ., More…
ა(ღ)უგებელ-ი
(ἀγένετον τό) შეუქმნელი =ოდეს ერთითა „ნარითა“ დაიწეროს, ვითარმედ - „აგენიტონ“, აუგებელსა მოასწავებს, ესე იგი არს, არაშექმნულსა (დამასკ., გარდ., 51, ეფრ.); არამედ ვითარცა ზეშთა ყოვლისა More…
ა(ღ)უგებლობა-ჲ
(ἀγένετον τό) საღვთო ბუნების უცვალებელი თვისება =არამედ ვითარცა ზეშთა ყოვლისა აუგებლობისა და თავისუფლებით აუგებელი და მარადის არსი და თჳთ სრულ-არსი და იგივედ მყოფი (არეოპ., საღმრ., ეფრ., More…
ა-ჲ
(είναι) მარტივი, უფორმო არსებობა, პოტენციური არსებობა =ყოველი მიმცემელი სხუათა აობისაჲ პირველ თჳთ იგი არს მყოფ და ა (პრ., კავშ., პეტრ., 18; 16,13-14) =ძველქართულ-ძველბერძნული More…
აგებულ-ება-ჲ
I. 1. შედგენილობა, სტრუქტურა - διακόομησις ή - და ესე ყოველთადა ცხად არს, რომელთა უწყიან მცირედცა აგებულებაჲ სოფლისაჲ (ნოს., პასუხ. ექუს., გ. ათ., VIII,17); - πλάσις ή - წარმოქმნა, შედგენა More…
აგებულობა-ჲ
(κτιστόν) =ყოველსა გუამსა კაცთასა აქუს ყოფაჲცა და არამყოფობისაგან მყოფობად მოყვანებულობაჲ შემოქმედისა მიერ, ესე იგი არს აგებულობაჲ (დამასკ., ორთა ნებ., არს., S1463, 129 v); აგებულობაჲ More…
ადგილ-ი
(τόπος ὁ) I. მატერიალური სივრცე. 1. მატერიის შემადგენელი ერთ-ერთი ნაწილი - განსწავლებს შერწყმულსა ხუთად: ღრამმად, ეპიფანიად, სხეულად, ხრონოდ და ადგილად (ამონ. ტარიჭ. 143, 38); და თჳთ More…
ადგილით (შეცვალებადი)
(μєτάβασις) =[არ შეერაბამების ესე] ბუნებითსა ქმნასა და არცა ქმნის დასაბამთა მიზეზთა, და არცა ადგილით შეცვალებადთა (პრ., კავშ., პეტრ., 27; 23.29-30) =ძველქართულ-ძველბერძნული More…
ადგილითი-ადგილად//ადგილითი-ადგიდ (ძრვა-ჲ)
ფიზიკური ცვლილების სახე, მექანიკური მოძრაობა, სივრცეში გადაადგილება - ἡ τοπικὴ κίνησις - მართლიად მოძრავობისა განყოფილებანი ექუს არიან: ზე და ქუე, გარე და შინა, მარჯულ და მარცხლ, ვინაჲცა More…
ადგილის-შორის-ი
(ἐν τόπω) ადგილის, სივრცეში მყოფი =ამის რომლისამე ადგილის-შორისი, დაღათუ ყოვლითურთ იყოს მცირე, ადგილის-შორისადვე ითქუმის (ნემეს., პეტრ., III; 55.23-25); ადგილი ადგილის-შორისისაგან სხუა More…
ადგილის-შორის-ი (კატიღორია-ჲ)
(ἡ ἐν τηϮ ποῡ κατηγορία) ადგილის კატეგორია =მოძრაობანი და შეცვალებანი ოთხთა კატიღორიათა შინა იქმნებიან, რამეთუ: ანუ არსებისა შორის ანუ რაოდენობისა... ანუ ადგილისშორისსა კატიღორიასა (ამონ., More…
ადგილობით-ი
(τοπικός) =ვინაჲ არს სახელი ღმრთისაჲ, არსებითი არს ანუ პირებითი ანუ მოქმედებითი ანუ ადგილობითი და გარდამოღებითი? (ანასტ. სინ., არს., II 78-79); ადგილობით-ი (ძრვა-ჲ) - ἡ τοπική κίνησις - More…
ადგილოვნებით
(τοπικῶς) =ხოლო არა ადგილვნებით იტყჳს [პლატონ] მას [ე.ი. სულსა] განფენად, არამედ გონიერებრივ; და ამის უკუჱ სულისა მიეს გარეშეცვად სფეროჲს-სახედ ყოველთა (ნემეს., პეტრ., 46.7-9); More…
ავაჯ-ი
(ἦχος ὁ) კილო, ხმა, ჰანგი =განაყენე ჩემგან ავაჯი გალობათა შენთაჲ (თტე., ამოს. 5.21-23, გელ., S 417, 109v); - μέλος τό - რამეთუ ვინაჲთგან ავაჯებითა რაჲთამე ტირილსა ჩუჱულ არიან მგლოველნი More…
ავტომატობა-ჲ
(αὐτόματον τό) =ქმნადთა ყოველთავე ანუ ღმერთსა იტყჳან მიზეზად, ანუ იძულებასა, ანუ სუესა, ანუ ბუენებასა, ანუ ბედსა, ანუ ავტომატობასა, რომელ არს თჳთდახუჱდრებით ყოველთავე ყოფაჲ (ნემეს. პეტრ., More…
აირ-ი
(ἀήρ) ჰაერი, ერთი 4 ელემენტთაგანი =აირი და წყალი ნაწილებითა არიან შემწყნარებელებ წინააღმდგომთა (ამონ., ტარიჭ,. 78, 33) =ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის More…
ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის დოკუმენტირებული ლექსიკონი ლექსიკონები
to main page Top 10FeedbackLogin top of page
© 2008 David A. Mchedlishvili XHTML | CSS Powered by Glossword 1.8.9