მოქმედ-ი •
- სხუაჲ უკუე არს მოქმედებაჲ და სხუაჲ მოქმედებობაჲ და სხუაჲ რაჲსა და ვითარ მოქმედებაჲ და სხუაჲ მოქმედებული, რომელ არს ნამოქმედებაჲ და სხუაჲ მოქმედებითი და კუალად სხუაჲ მოქმედი (დამასკ., ორთა ნებ., არს., S1463, 136r); პიროვნება, რომელიც მოქმედებს – მხედველი არს, რომელი იჴუმევდეს ხედვასა, ესე იგი არს მხედველობითსა ძალსა და მოქმედსა ხედვისასა (დამასკ., ორთა ნებ., არს., S1463, 133v);
•
ღმერთი, შემოქმედი – ἐνεργῶν (ἐνεργέω)
- ესრეთ უკუე მცირედ ითქუმის ღმერთი, ვითარცა ყოველთა ზედა და ყოველთა მიმართ დაუყენებელად მიმწევნელი და მოქმედი და განმვლელი (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 9.3); ვინაჲთგან ერთი არს გუამი ორთა ბუნებათა მისთაჲ, ერთსა და მასვე ვიტყჳთ მნებებელად და მოქმედად ბუნებითად ორთავე ბუნებათაებრ (დამასკ., გარდ., 179, არს.); არცა ერთყოფა ორგუარად მოქმედისა ბუნებათა მისთა შორის არსებითად მყოფთა მოძრავობათა შეჰრევს (მქს., პიროს., გელ., 42,33); ვითარცა კაცი მოქმედ იყო იგივე, ბუნებით ღმერთი (მქს., პიროს., გელ., 46,9); – ποιῶν ὁ – ცისკრისა და ნისლისა მოქმედი და სიმაღლედ ქუეყანისა აღმვლელი (თტე., ამოს. 4.13, გელ., S 417, 107v); იტყჳს უფალი, მოქმედი ამათ ყოველთაჲ (თტე., ამოს. 9.11-12, გელ., S 417, 114v, 115r); – ἀπεργαστικός – რამეთუ იგი [ღმერთი] არს ყოველთა შემაერთებელი და ყოველთა ერთ-ნებაობისა და ერთ-განზრახვაობისა მოქმედი და დამბადე-ბელი (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 11.1); – διενεργῶν – მის მიერცა მრავალთა საკჳრველთა მოქმედად იცნობების ძალი ქრისტჱსი (სვიმ. მეტ., ბარბ. წამ., ანონ., 134r); – δημιουργός ὁ – რამეთუ მოქმედსა თავსა შორის თჳსსა აქუს მიზეზი ქმნისაჲ (დამასკ., დიალ., 39,2, ეფრ.); – ποιητικός – ხოლო იგავ-ყოფად ვიტყჳთ ღმრთის შორისთა მათ არსებათ მოქმედთა ... სიტყუათა, რომელთა ღმრთის-მეტყუელებაჲ წინაგანსაზღვრებად უწოდს და საღმრთოდ და კეთილად ნებად განმაჩინებელად და მოქმედად არსთა (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 5.8);
- მოქმედი ჴელოვნებაჲ – ποιητικὴ τέχνη ἡ – შემოქმედებითი ხელოვნება – მოქმედებაჲ ითქუმის მოქმედთა ჴელოვნებათაგან, რომელთა-იგი ნაქმარი ჰგიენ (დამასკ., დიალ., ეფრ., 51,18)
Source: ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის დოკუმენტირებული ლექსიკონი = Old georgian-greek documented dictionary of philosophical-theological terminology: (მასალები) / [ქართველოლ., ჰუმანიტ. და სოც. მეცნ. ფონდი რუსთაველის ფონდი; პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. დამანა მელიქიშვილი; პ/მგ რედ. ანა ხარანაული, ბერძნ. ტექსტის რედ.: ლევან გიგინეიშვილი, ვიქტორია ჯუღელი]. - I-ლი გამოც.. - თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2010. - 29სმ.