ფიქრი, ზრახვა
- კუალად უკუჱ ნაწევაროანი მიმორქუმაჲ, შეეხო რაჲ გაგონებასა და გულისსიტყუასა, ქადაგადცა შეიქმნა იგი გონებითთა მიმოდრეკათაჲსა (ნემეს. პეტრ., 10, 6-8)
I. პოზიტ. აზრით – და მათ ვერ ცნეს გულისსიტყუაჲ უფლისაჲ და ვერ გულისჴმაჲ-ყვეს განზრახვაჲ მისი (თტე., მიქ. 4.11-12, გელ., K 1, 401r); ბრძნისა გულისსიტყჳსა მჴუმეველმან მიზეზნი მონებისანი გამოიძინე (თტე., II სჯ. 38, გელ., A 1108, 135r); ვინ კეთილგონიერმან და გულისსიტყჳსა უფალმან სიტყჳსა რაჲსმე ღირს-ყოს მარხვაჲ და ფიცხელი და უნუგეშინისცემოჲ ცხორებაჲ? (სტით., სომხ. წვალ., არს. IV,19);
II. ნეგატ. აზრით – უკუეთუ ვნებულთა გულისსიტყუათა ძლევაჲ გნებავს (აბ. თალ., გ. ათ., I, 14); ხოლო განსცდის ღმერთსა, რომელი თჳნიერ გულისსიტყჳსა საჭირველსა რასმე ჴელ-ჰყოფდეს (თტე., II სჯ. 5, გელ.; A 1108, 102v); ეგრეთვე ჩემდა ცხად არიან თჳთ იგი აღძრვანიცა გულისსიტყჳსანი (თტე., II სჯ. 38, გელ.; A 1108, 135r); შეურაცხ-ჰყოფს გულისსიტყუათა ერთასა და შეურაცხ-ჰყოფს ზრახვასა მთავართასა (თტე., რიცხ. 42, გელ.; A 1108, 76v); უჯერონი გულისსიტყუანი დავამონნე ჯეროვანთა (ნაზ., ჰომ., 9,43, ტბელ.). თავსა შორის ჩემსა მქონან მრავალ-საშფოთონი იგი გულისსიტყუათა ფოფინებანი (დამასკ., დიალ., ეპ. 2, ეფრ.); გარეთ მოუჴდა და ეკუეთა ბოროტი არა გულისსიტყუათა მიერ, ვითარ-იგი ადამსცა, რამეთუ მასცა არა გულისსიტყუათა მიერ, არამედ გუელისა მიერ ეკუეთა (დამასკ., გარდ., 211, არს.); და გულის-სიტყუა ჩემი შემომიკრბა მე (ნაზ., ჰომ., 2, 35, ტბელ.); – φρόνημα τό – არამედ მდაბლისა მჴუმეველი გულისსიტყჳსაჲ (თტე., მსჯ. 13, გელ.; A 1108, 182v); – νόησις ἡ – ხოლო წამთა მიერ და წარბთა – ღმრთის მხილველობითთა გულისსიტყუათა გარე-შემზღუდველობასა (არეოპ., ზეც., ეფრ., 15.3); – ἔννοια ἡ – აწ უკუე განვიხილოთ, უკუეთუ გნებავს, პირველ ყოველთასა და ვისწავოთ და დავიცვათ ღმრთისა და საღმრთოთა მიმართ უვნებელობითი გულისსიტყუაჲ (ანასტ. სინ., არს. IX,176-177);- გულისსიტყუაჲ კაცობრივი – λογισμός ἀνθρωπινός – ესრეთ კაცობრივთა გულისსიტყუათა წინამყოფელი, საღმრთოსა შემოიღებს მიგებასა კუალად (თტე., მიქ. 6.7, გელ., K 1, 406r); ხოლო, ვინაჲთგან შეუძლებელ არს გულისსიტყჳსაგან კაცობრივისა მიწთომად ბუნებასა მას ზეშთა აღმატებულსა (ნოს., ნეოკეს. ცხ., ეფრ., 10, S 384, 340v); – ესე არა შორს არს კაცობრივთა გულის-სიტყუათაგან (ბას., ექუს., გ. ათ., 100,21); – [იშვაო დედაკაცისაგან] გარნა თჳნიერ ჴორციელთა ნებათა და გულისსიტყუათა კაცობრივთა (მქს., პიროს., გელ. 33,38) // თჳნიერ ნებათა ჴორციელთა და გულისსიტყუათა კაცობრივთა (მქს., პიროს., ეფთ. 9,35); – ἔννοια ἡ – კეთილი გული კეთილთა გულისსიტყუათა იგონებს (აბ. თალ., გ. ათ., I, 85)
Source: ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის დოკუმენტირებული ლექსიკონი = Old georgian-greek documented dictionary of philosophical-theological terminology: (მასალები) / [ქართველოლ., ჰუმანიტ. და სოც. მეცნ. ფონდი რუსთაველის ფონდი; პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. დამანა მელიქიშვილი; პ/მგ რედ. ანა ხარანაული, ბერძნ. ტექსტის რედ.: ლევან გიგინეიშვილი, ვიქტორია ჯუღელი]. - I-ლი გამოც.. - თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2010. - 29სმ.