მოსაზრება, მოფიქრება, გაგება, გააზრება
- ხოლო შენ გულისჴმა-ყავ, თუ ვითარ მცირისა მის მიერ ჴმისა, და ბრძანებისა ესრეთ მოკლისა, მყისსა შინა განჴმელი იგი და ბერწი ქუეყანაჲ ნაყოფის გამომღებელად ცდა შობად აღიძრა! (ბას., ექუს., გ. ათ., 51, 14-16); ხოლო მე რაჟამს მესმეს თივაჲ, თივადვე გულისჴმა-ვყავ (ბას., ექუს., გ. ათ. 104,5); 11,22 შიშითა ღმრთისაჲთა და ყოვლითა კრძალულებითა დატევნად შემძლებელთა ეტყოდედ და მიუგებდენ და გამოუთარგმანებდინ, თუ რასა გულისჴმა-ჰყოფს და ვითარ გულისჴმა-ჰყოფს ქრისტესთჳს ბუნებასა, ესე იგი არს – ჭეშმარიტი საქმე და არა ბუნებაჲ გუამოვნებითი, რომელ არს პირებითი, არცა ბუნებითი კერძოჲ (ანასტ. სინ., არს. I 68-71); ანგელოსთა მიეცა ძალი, რაჲთა გულისჴმა-ჰყოფდენ (დამასკ., დიალ., 13,2, ეფრ.); – აღყუანებითცა შესაძლებელ არს გულისჴმისყოფაჲ ამისი (თეოფ. ბულ., მარკ., ჭიმჭ., S 404,100I); – κατανοέω – რამეთუ აღსასრული ორთაჲვე განშორებისაჲ მრავალთაგან ესე იყო განწმედილითა თუალითა სულისაჲთა გულისჴმისყოფად საღმრთოთა საიდუმლოთა (ნოს., ნეოკეს. ცხ., ეფრ., 15, S 384, 343 r); გულისჴმის-ყოფა გონებითა – კაცი მარტივად საჩინო არს საგონებელობითა (ἐπινοία), ხოლო მრჩობლ გულისჴმა-იყოფების გონებითა (დამასკ., დიალ., 51,19, ეფრ.); – λογίζομαι – ესრეთ გულისჴმა-ვჰყოფთ, ვითარმედ ბუნებაჲ მცურვალთაჲ რეცა თუ უსრულ არს ცხორებისა ზიარებასა შინა (ბას., ექუს., გ.ათ., 91, 1-5); არა გულისჴმა-ვყოთა და განვიზრახოთ (λογισόμεθα), ვითარმედ არა ყოველი მუცლისათჳს ხოლო დაბადებულ არს ჩუენისა? (ბას., ექუს., გ.ათ., 53,26) – διαλαμβάνω შეუძლებელ არს ნათესავისა გულისჴმისყოფაჲ თჳნიერ სახისა, ანუ თუ სახისაჲ თჳნიერ ნათესავისა (დამასკ., დიალ., 2,4, ეფრ.) – συνίημι – და მათ ვერ ცნეს გულისსიტყუაჲ უფლისაჲ და ვერ გულისჴმა-ყვეს განზრახვაჲ მისი (თტე., მიქ. 4.11-12, გელ., K 1, 401r); – ἀπεικάζω – და ვიეთმე უკუჱ მეუფისა ღმრთისათჳს გულისჴმა-ყვეს ესე (თტე., რიცხ. 43, გელ., A 1108, 77v)
Source: ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის დოკუმენტირებული ლექსიკონი = Old georgian-greek documented dictionary of philosophical-theological terminology: (მასალები) / [ქართველოლ., ჰუმანიტ. და სოც. მეცნ. ფონდი რუსთაველის ფონდი; პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. დამანა მელიქიშვილი; პ/მგ რედ. ანა ხარანაული, ბერძნ. ტექსტის რედ.: ლევან გიგინეიშვილი, ვიქტორია ჯუღელი]. - I-ლი გამოც.. - თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2010. - 29სმ.