ზემომაჩხაანი

სოფელი გომბორის ქედის სამხ. -აღმ. დაბოლოებაზე. ზ.დ. 700მ. დედოფლისწყაროდან 22 კმ. მაჩხაანს წმინდანთა საუფლოს ეძახიან. გადმოცემით, აქ 23 ეკლესია იყო. ამჟამად 8 ეკლესიააო: წმინდასტეფანე, ყველაწმინდა, არმათიონი, წმინდაგიორგის ეკლესია, მთავარანგელოზი, წმინდაელიას ეკლესია... აქვეა „ბენაანთ ციხე-კოშკი“. ზემომაჩხაანი ექვემდებარება საქ. საპატრიარქოს ხორნაბუჯისა და ჰერეთის ეპარქიას.

ტოპონიმ მაჩხაანის რამდენიმე ვარიანტი ჩამაწერინეს:

ა) მტერს გაუწყვეტია ხალხი. ერთმა დედამ შვილთან ერთად, რომელიც სახელად ერქვა მაჩხა, ტყეს შეაფარა თავი და იქ გაზრდილა ჭაბუკი. ამ ლეგენდაზე ლექსი დაწერა კარლო გოგაშვილმა, მუსიკა კი – მიხეილ ჩორინოშილმა;

ბ) იყვნენ ძმები მაჩხა და მირზა. მაჩხამ მაჩხაანი დაარსა, მირზამ-მირზაანი;

გ) მაჩხაანელები გარდაბნის რ-იდან გადმოსახლებულან XVს-ში; დ) თბილისის მახლობლად მდებარე სოფ. მაჩხაანიდან (კუს ტბისკენ) არიან გადმოსახლებული კახეთშიო.

ზემომაჩხაანში სახლობენ გვარები: აზნაურაშვილი, ალადაშვილი, ალხანიშვილი, ბაბაიანცი, ბაიდოშვილი, ბლიაშვილი, ბატიაშვილი, ბაღიაშვილი, ბაჩანაძე, ბეგი–- აშვილი, ბენაშვილი, ბერიკაშვილი, ბიბილაშვილი, ბოლოთაშვილი, ბოლღაშვილი, ბოსტაშვილი, ბოსტოლანაშვილი, ბოჭორიძე, ბუტიკაშვილი, ბუჩუკური, ბუძიშვილი, გაბიტაშვილი, გილაშვილი, გოგაშვილი, გოგილაშვილი, გოგოჩიშვილი, გომელაური, დავითაშვილი, დათუკიშვილი, ერკოშვილი, ზალდასტანიშვილი, ზარაფიშვილი, ზურაშვილი, თარალოშვილი, თიხიშვილი, იაკობიშვილი, ირემაძე, კიკილაშვილი, კიკნაძე, კობახიძე, კოკობიაშვილი, კუპატაძე, ლაპიაშვილი, ლეკაშვილი, მაზიაშვილი, მაისურაძე, მამულაშვილი, მარტყოფლიშვილი, მაძლარაშვილი, მაჭარაშვილი, მენთეშაშვილი, მიგრიაშვილი, მოსეშვილი, მოსულიშვილი, მრელაშვილი, ნადირაშვილი, ნადირაძე, ნანობაშვილი, ნასრაშვილი, ნასყიდაშვილი, ნატროშვილი, ნაცვლიშვილი, ნახაპეტიანი, ოზაშვილი, ოზბეთელაშვილი, პაპაჩაშვილი, პატატიშვილი, პეტრიაშვილი, რობიტაშვილი, როსტიაშვილი, რუხაძე, საბიაშვილი, სამადაშვილი, საჩეჩელაშვილი, სეხნიაშვილი, სიფრაშვილი, სულხანიშვილი, ტალიაშვილი, ტოკლიკიშვილი, ტუხაშვილი, უზუნაშვილი, უსენაშვილი, ფაციაშვილი, ფიროსმანაშვილი, ფოცხვერაშვილი, ფხოველიშვილი, ქადაგიძე, ქევხიშვილი, ქურციკიძე, ღვედაშვილი, ღვინიაშვილი, ყიასაშვილი, ყოჩიაშვილი, შანშიაშვილი, შარმაზანაშვილი, შიუკაშვილი, შოშიაშვილი, ჩიბუხაშვილი, ჩიტიშვილი, ჩოკოშვილი, ჩუბინიძე, ცაკაშვილი, ცხვედიაშვილი, ძნელაშვილი, ჭახაშვილი, ჭიღიტაშვილი, ჭოტაშვილი, ჭუმბურიძე, ხაბალაშვილი, ხარაშვილი, ხატიაშვილი, ხუნაშვილი, ხუციშვილი, ჯალიაშვილი, ჯამალაშვილი, ჯამასპიშვილი, ჯანაშვილი, ჯანიაშვილი, ჯიმშიტაშვილი, ჯიქურაშვილი...