 |
 | |
მუხურა
დაბა (ქც 4: 755,6; 756,19,27,29).
იხსენიება შემდეგ წერილობით წყაროებში: ვახუშტი ბაგრატიონის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ (ქც 4: 755,11; 756,19,27,29), XI, XIII, XVI-XVIII სს-ის ისტორიული საბუთები (ქრონიკები 1897: 48, 129; ქართ. ისტ. საბუთ. კორ. 1984: 43, 143; ქართ. სამართ. ძეგ. 1965: 179; 1970: 426, 481; მასალები საქ. ისტ. გეოგ. 1964: 147; საქ. ისტ. ქრონიკები... 1980: 266), ბაგრატ ბაგრატიონის „ახალი მოთხრობა“ (ბაგრატიონი ბაგრატ 1941: 53, 63, 82, 99), პროკოპი კესარიელის „საისტორიო თხზულება“ (პროკოფი კესარიელი 1965: 208), ალექსი იევლევის იმერეთის სამეფოში ელჩობის „მუხლობრივი აღწერილობა“ (იევლევი 1969: 86, 166), იოჰან გიულდენშტედტის „მოგზაურობა საქართველოში“ (გიულდენშტედტი 1962: 133, 169, 303).
ვახუშტი ბაგრატიონი მუხურის შესახებ გადმოგვცემს: ჩიხორისა და სკანდას „ზეით, ზუსაზედ არს დაბა მუხური“ (ქც 4: 756,26,27).
მდებარეობს ტყიბულის მუნიც-ში, ტყიბულიდან 9 კმ-ის დაშორებით, მდ. ძუსის ზემო წელში.
მუხურა შესაძლოა VI ს-ში ბიზანტიურ წყაროებში არსებულ გეოგრაფიულ პუნქტს – მოხრის წარმოადგენდეს (პროკოფი კესარიელი 1965: 208). მუხურა ქართულ წყაროებში პირველად XI ს-ში მოიხსენიება (ქრონიკები 1897: 48; ქართ. ისტ. საბუთ. კორ. 1984: 43), 1246-1250 წწ. მუხურის ორი გლეხი გელათს ეკუთვნოდა (ქრონიკები 1897: 129), XVIII ს-ში მუხურიდან 30 მცხოვრები კათოლიკოს მალაქიას ლაშქარში შედიოდა (ქართ. სამართ. ძეგ. 1970: 481), 1664 წ. გედეონ ლორთქიფანიძემ მუხურასთან მიწა შეისყიდა (მასალები საქ. ისტ. გეოგ. 1964: 147), 1768 წ. სოლომონ I-მა (1752-1784) დაამარცხა ტახტის მაძიებელი თავის ბიძაშვილი თეიმურაზ მამუკას ძე და მუხურის ციხეში დაატყვევა. 1791 წ. სოლომონ I-მა ერთგულების სანაცვლოდ მძევლად აიყვანა კონსტანტინე დავითის ძე და მუხურის ციხეში დაატყვევა (ბაგრატიონი 1941: 63). 1796 წ. სოლომონ II-მ (1789-1810) მუხურის ციხეში დააპატიმრა შეთქმულების მონაწილე, თავისი შვილიშვილი გიორგი. დაპატიმრებული გიორგი 1806 წ. გათავისუფლდა (ბაგრატიონი ბაგრატ 1941: 67, 99).
მუხურა არქეოლოგიურად შეუსწავლელია.
სოფ. მუხურის ჩრდილოეთით დგას შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე „მოდამნახე“, რომელიც „შეუპოვარის“ სახელითაცაა ცნობილი.
სოფ. მუხურას მახლობლად, მთაშავაზე შემორჩენილია განვითარებული შუა საუკუნეების ელდათის წმინდა გიორგის ეკლესიის ნანგრევები.
იხსენიება შემდეგ წერილობით წყაროებში: ვახუშტი ბაგრატიონის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ (ქც 4: 755,11; 756,19,27,29), XI, XIII, XVI-XVIII სს-ის ისტორიული საბუთები (ქრონიკები 1897: 48, 129; ქართ. ისტ. საბუთ. კორ. 1984: 43, 143; ქართ. სამართ. ძეგ. 1965: 179; 1970: 426, 481; მასალები საქ. ისტ. გეოგ. 1964: 147; საქ. ისტ. ქრონიკები... 1980: 266), ბაგრატ ბაგრატიონის „ახალი მოთხრობა“ (ბაგრატიონი ბაგრატ 1941: 53, 63, 82, 99), პროკოპი კესარიელის „საისტორიო თხზულება“ (პროკოფი კესარიელი 1965: 208), ალექსი იევლევის იმერეთის სამეფოში ელჩობის „მუხლობრივი აღწერილობა“ (იევლევი 1969: 86, 166), იოჰან გიულდენშტედტის „მოგზაურობა საქართველოში“ (გიულდენშტედტი 1962: 133, 169, 303).
ვახუშტი ბაგრატიონი მუხურის შესახებ გადმოგვცემს: ჩიხორისა და სკანდას „ზეით, ზუსაზედ არს დაბა მუხური“ (ქც 4: 756,26,27).
მდებარეობს ტყიბულის მუნიც-ში, ტყიბულიდან 9 კმ-ის დაშორებით, მდ. ძუსის ზემო წელში.
მუხურა შესაძლოა VI ს-ში ბიზანტიურ წყაროებში არსებულ გეოგრაფიულ პუნქტს – მოხრის წარმოადგენდეს (პროკოფი კესარიელი 1965: 208). მუხურა ქართულ წყაროებში პირველად XI ს-ში მოიხსენიება (ქრონიკები 1897: 48; ქართ. ისტ. საბუთ. კორ. 1984: 43), 1246-1250 წწ. მუხურის ორი გლეხი გელათს ეკუთვნოდა (ქრონიკები 1897: 129), XVIII ს-ში მუხურიდან 30 მცხოვრები კათოლიკოს მალაქიას ლაშქარში შედიოდა (ქართ. სამართ. ძეგ. 1970: 481), 1664 წ. გედეონ ლორთქიფანიძემ მუხურასთან მიწა შეისყიდა (მასალები საქ. ისტ. გეოგ. 1964: 147), 1768 წ. სოლომონ I-მა (1752-1784) დაამარცხა ტახტის მაძიებელი თავის ბიძაშვილი თეიმურაზ მამუკას ძე და მუხურის ციხეში დაატყვევა. 1791 წ. სოლომონ I-მა ერთგულების სანაცვლოდ მძევლად აიყვანა კონსტანტინე დავითის ძე და მუხურის ციხეში დაატყვევა (ბაგრატიონი 1941: 63). 1796 წ. სოლომონ II-მ (1789-1810) მუხურის ციხეში დააპატიმრა შეთქმულების მონაწილე, თავისი შვილიშვილი გიორგი. დაპატიმრებული გიორგი 1806 წ. გათავისუფლდა (ბაგრატიონი ბაგრატ 1941: 67, 99).
მუხურა არქეოლოგიურად შეუსწავლელია.
სოფ. მუხურის ჩრდილოეთით დგას შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე „მოდამნახე“, რომელიც „შეუპოვარის“ სახელითაცაა ცნობილი.
სოფ. მუხურას მახლობლად, მთაშავაზე შემორჩენილია განვითარებული შუა საუკუნეების ელდათის წმინდა გიორგის ეკლესიის ნანგრევები.
- ბიბლიოგრაფია: ბაგრატიონი ბაგრატ 1941: 63, 67, 99; გიულდენშტედტი 1962: 133, 169, 303; იევლევი 1969: 86, 166; პროკოფი კესარიელი 1934: 208; მასალები საქ. ისტ. გეოგ. 1964: 147; საქ. ისტ. ქრონიკები ... 1980: 266; ქც 4: 755,11; 756,19,27,29; ქართ. ისტ. საბ. კორ. 1984: 43, 143; ქართ. სამართ. ძეგ. 1965: 179; 1970: 426, 481; ქრონიკები 1897: 48, 129; ხახანაშვილი 1911: 8, 14.
Source: „ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი“, გ. გამყრელიძე, დ. მინდორაშვილი, ზ. ბრაგვაძე, მ. კვაჭაძე და სხვ. (740გვ.), რედ. და პროექტის ხელმძღვ. გელა გამყრელიძე. საქ. ეროვნ. მუზეუმი, არქეოლ. ცენტრი. – I-ლი გამოცემა. – თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2013. – 739 გვ.
 to main page | Top 10 • Feedback • Login |  top of page |
| © 2008 David A. Mchedlishvili | XHTML | CSS | Powered by Glossword 1.8.9 |