აწუფისი

(ქც 4: 408,27). იხსენიება შემდეგ წერილობით წყაროებში: ვახუშტი ბაგრატიონის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ (ქც 4: 408,27; ბაგრატიონი 1941: 196), ბერი ეგნატაშვილის „ახალი ქართლის ცხოვრება“ (ქც 2: 368,24), უცნობი ავტორის „ცხოვრება საქართველოისა“ (ცხოვრება ... 1980: 58, 26), XVI-XVII სს-ის ისტორიული საბუთები (ქრონიკები 1897: 431; მასალები საქ. ისტ. გეოგ. 1964: 28; მასალანი საქ. სტატ. 1907: 85-87, 155), იოანე ბაგრატიონის „ქართლ-კახეთის აღწერა“ (ბაგრატიონი 1986: 47).

ლოკალიზდება ალგეთის ხეობის ზედა წელზე. მდებარეობს ოშეთისა და ზრბითის ხევებს შუა, გარყლუპის აღმოსავლეთითა და ზრბითის დასავლეთით (ლორთქიფანიძე 1935: 286).

სვიმონ I-ის (1556-1569, 1578-1600) მიერ დაუთხანის დამარცხების შემდეგ, შაჰ-თამაზმა დიდი ლაშქარი გამოგზავნა ქართლში. სვიმონ მეფე ლაშქრით აწუფისს მისულა, მოწინააღმდეგენი ფარცხისთან დაბანაკებულან (ქც 2: 362,23,24). 1569 წ. ფარცხისთან გამართულ ბრძოლაში ქართველები დამარცხდნენ. სვიმონ I ტყვედ ჩავარდა და შაჰ-თამაზს მიჰგვარეს (ქრონიკები 1897: 431). აწუფისი წყაროებში აწეფისის ფორმითაცაა მოხსენიებული (ქრონიკები 1897: 431).

აწუფისი არქეოლოგიურად შეუსწავლელია.