რიგი, მწკრივი, გუნდი
- ვინაჲცა უკუეთუ მღდელთა დასი არს განმანათლებელ (არეოპ., ეპ., ეფრ., 8.2); უმახლობელეს მისსა იქმნების დასი მღდელთ სრულ-მყოფელთაჲ (არეოპ., ეპ., ეფრ., 8.1); დასი (ბიწიანი) – ἡ ἀναγὴς διακόσμησις – რამეთუ არა ჯეროვან არს, არცა ჭეშმარიტ სათქუმელად, ვითარმედ არს რაჲმე ზეცათა შინა შემკობილებაჲ ბიწიანისა დასისაჲ (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 6.III.6); დასი (მღდელთა) – ἡ ἱερέων διακόσμησις – ვინაჲცა უკუეთუ მღდელთა დასი არს განმანათლებელ (არეოპ., ეპ., ეფრ., 8.2); – τάξις ἡ – თანა-შემზომელად ერთ-კერძოთა მათ დასთა შეწყობილებითსა სახის-მეტყუელებასა (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 2.III.2); ვინაჲცა უკუანაჲსკნელიღა დასი ხუედრებულ არს კათაკუმეველთადა (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 3.III.6); ამათვე ჟამისწირვისა სახეთაებრ უსრულთა დასნი განიტევებიან (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 4.II); ვინაჲ-იგი სამღდელოთა მათ სახეთაგან უდარესნი იგი კეთილად შემკობილნი დასნი აღიყვანებიან მათისა მის მიმართ სამღდელოჲსა ძალისაებრ დატევნისა (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 4.III.2); ყოვლად წმიდათა მათგან და შეურევნელთა დასთა (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 5.I.7); ხოლო დასასრულისასა მას დასსა ზეცისა გონებათასა არა აქუს სიტყუაჲ მთავრობად ანუ საყდრად გინა სერაფიმად სახელის-დებისაჲ (არეოპ., ზეც., ეფრ., 5); დაჯდომაჲ მარჯუენით ჩემსა დიდ არს და ზესთა აღმავალ ანგელოზებრიცა დასისა (თეოფ. ბულ., მარკ., ჭიმჭ., S 404,96II); ესრეთ უკუე განათლებადნიცა (ἡ φωτιζομένη) დასნი არიან მათ შორის და სრულყოფადნი და განწმედადნი და განმანათლებელნი და სრულ-მყოფელნი ზეცათაჲსა მიერ მღდელთ-მთავრობისა (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 6.III.6); – τάγμα τό – ერისმთავრადცა განწესებული შემოქმედისა მიერ ანგელოზებრისა რომლისამე დასისა... (ეკლსტ., გელ., 123. II); რამეთუ წმიდათა მათ საყდართა და თუალ-მრავალთა და ფრთე-მრავალთა დასსა, ქერობინ და სერაფიმ წოდებულთა ენისა მიერ ებრაელთაჲსა (არეოპ., ზეც., ეფრ., 6.2); მღდელთ-მთავარი წყლითა ჴელთა დაიბანს სხჳსავე თანა პატიოსნისა დასისა მღდელთაჲსა (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 3.III.10); და თჳთ სრულ-მყოფელიცა იგი მისი მღდელთ-მთავარი ამის რაჲსმე ზემოთქუმულთა სამღდელოთა დასთა წესისა მიმართ სრულ-ქმნილსა მას (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 5.II); დასი (უდარესი) – τὸ τῶν ὑφειμένων τάγμα – რომელი-ესე არა აქუს სხუათა მათ უდარესთა დასთა (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 5.III.1); – δύναμις ἡ – ყოვლისავე დაფარულსა უპირატეს უკუე უპირველესთა მათ დასთა მიერ საჩინოებად მოიყვანებს (არეოპ., ზეც., ეფრ., 13.4); – φωταγωγικός – ხოლო მღდელთა იგი განმანათლებელობითი (ἡ φωταγωγικόὴ) დასი წინაშე პირსა საღმრთოთა მათ სრულ-ყოფადთასა ჴელსა აღუპყრობს სრულ-ყოფადთა მათ (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 5.I.6); რამეთუ განმწმედელობითისა (ἡ καθαρτικὴ) დასისა და ძალისაგანნი არიან (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 5.I.6); ხოლო მსახურნი – განწმედელობითნი დასნი, ხოლო მღდელნი – განმანათლებელ (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 6.III.5); ვიტყჳთ უკუუე, ვითარმედ განწმედად დას არიან მღდელმემსხუერპლეობათაგან და სრულ-მყოფელობათაგან განყოფილნი სიმრავლენი (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 6.I.1); ესე არიან განწმედადნი დასნი სამსახუროჲსა აღმქუმელობისაგან და განმწმედელობისა ძალისაგან (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 6.I.1); ხოლო განწმედადთა დასნი სამღდელოჲსა ხედვისა და ზიარებისაგან მიუღებელ არიან, ვითარცა ჯერეთ აწღა განწმედადნი (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 6.III.5); რომელ არიან სამწყსონი მათნი მოწესენი და სამღდელოჲ ერი და განწმედილთა იგი დასი (არეოპ., ეპ., ეფრ., 8.1); ამას ცხად – დასისაგან მისდრკების (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 7.III.7); და წმიდასა დგომასა შედგომითა მღდელთა (ἡ ἱερατικὴ) დასისაჲთა (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 6.III.1); ანუ არა თჳთ საღმრთოჲ იგი მღდელთ-მთავართა დასი პირველი უკუე არს ღმრთის მხილველობითთა დასთაჲ, და კუალად იგივე არს თავ და დასასრულ (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 5.I.5); ჩუენებულ არს უკუე მღდელთ-მთავართა დასი სრულ-მყოფელად და სრულების მოქმედად (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 5.I.7); ცხად არს უკუე, ვითარმედ სამღდელთმთავროჲ (ἡ ἱερατικὴ) ჰყოფს მონაზონთა (ἡ μοναχικὴ) დასისათჳს, ვითარმედ არა სხუათა მოყვანებული არს, არამედ თავით თჳსით მდგომი სამონაზუნოსა მას შინა (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 6.III.1); ვინაჲცა არა წმიდებით აღსრულებულთათჳს არა ილოცავს – არა ამისთჳს ოდენ, ვითარმედ ამით წესითა მონებრივისა (ἡ ὑποφητικηδασι) არა ხოლო სრულ-ყოფად (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 5.I.7); ხოლო მსახურთა (τῶν λειτουργὼν) იგი დასი, განმწმედელი და განმარჩეველი ვსოთაჲ (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 5.I.6); ამისთჳს სამართლად სამსახუროჲ იგი (ἡ λειτουργικὴ) დასი, ვითარცა მხოლოდ განმწმედელი, ერთსა მას მემსხუერპლეობნ განწმედადთა მოყვანებასა (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 5.III.8); ხოლო მხედველობითი ἡ θεωρητικὴ) დასი არს განწმედილისა ერისაჲ (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 6.III.5); ხოლო საშუვალი დასი არს მხედველთაჲ (ἡ θεωρητικὴ) მათ (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 6.I.2); ანუ არა თჳთ საღმრთოჲ იგი მღდელთ-მთავართა დასი პირველი უკუე არს ღმრთის მხილველობითთა (ἡ θεοπτικὴ) დასთაჲ, და კუალად იგივე არს თავ და დასასრულ (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 5.I.5); სამნი იგი მღდელთ სრულ ყოფათა შემკობილებანი სამთა მიერ წმიდათა სრულ-ყოფათა და ძალთა მოუვლენ სამთა მათ სრულ-ყოფადთა (τῶν τελουμένων) დასსა (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 5.III.8); ხოლო მათ ქუეშენი იგი სამნი სრულ-ყოფადთა დასნი ამიერითგან მოგუეთხრობვოდედ (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 6.I); ხოლო სრულ-ყოფადთა ყოველთა უმაღლესი დასი მონაზონთაჲ იგი არს წმიდაჲ შემკობილებაჲ (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 6.I.3); არა საშუვალისა სრულ-ყოფადთა დასისაგანი არს, არამედ მათ ყოველთასა უმაღლეს არს (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 6.III.2); ხოლო სრულ-ყოფილი (ἡ τετελεσμένη) დასი ერთობითთა მონაზონთაჲ (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 6.III.5); ხოლო სრულ-ყოფადთა ყოველთა უმაღლესი (ἡ ὑψιλοτέρα) დასი მონაზონთაჲ იგი არს წმიდაჲ შემკობილებაჲ (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 6.I.3); არამედ ფრიადი აქუს მათ ჩუენგან უცნაური ღმრთივ შუენიერი მიზეზი, რომელნი-იგი ჩუენდა დაფარულ, ხოლო ჩუენსა უზეშთაესთა (ἡ κρειττων) მათ დასთადა საცნაურ არიან (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 7.III.10); სასურველ იქმნების თანამოდასეთა თჳსთა და წმიდათა (ἡ ἱερωτατὴ) დასთა (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 5.III.6); ამისთჳსცა წმიდაჲ იგი დასი მთავარ-ანგელოზთაჲ ზიარებით საშუვალობითა მღდელთ-მთავრობითითა კიდეთა იპყრობს ორ-კერძოვე (არეოპ., ზეც., ეფრ., 9.2); ამას ვიტყჳ მე წმიდისა ერისა (τοῦ ἱεροῦ λαοῦ) დასსა, ვითარცა ყოვლისავე განწმედისა წესსა მიმღებელთა (არეოპ., საეკლ. 6.I.2);
- დას-ი (თანამოდასეთა-ჲ) – ὁ ὁμοειδὴς νοῦς – და ღმრთის სახედ სიკეთედ აღყვანებული ტრფიალ არს თანამოდასეთა დასთა (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 5.III.6)
Source: ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის დოკუმენტირებული ლექსიკონი = Old georgian-greek documented dictionary of philosophical-theological terminology: (მასალები) / [ქართველოლ., ჰუმანიტ. და სოც. მეცნ. ფონდი რუსთაველის ფონდი; პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. დამანა მელიქიშვილი; პ/მგ რედ. ანა ხარანაული, ბერძნ. ტექსტის რედ.: ლევან გიგინეიშვილი, ვიქტორია ჯუღელი]. - I-ლი გამოც.. - თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2010. - 29სმ.
to main page 
top of page