- ცხოვლობითი თჳთება – ζωτικόν τό – ბუნებითი უკუე თჳთებაჲ არს იგი, რომელი შეამტკიცებს ბუნებასა და რომლისა თჳნიერ ვერშესაძლებელ არს შემტკიცებაჲ ბუნებისაჲ, რომლისა არს თჳთება, ვითარ-იგი ცხოვლობითი, სიტყჳერობითი (დამასკ., ორთა ნებ., არს., S1463 129r);
- ცხოვლობითი მოქმედებაჲ – ζωτικὴ ἐνέργεια ἡ – სულისაცა ჩუენისა მრჩობლნი არიან მოქმედებანი, რომელნიმე მეცნიერებითნი... რომელნიმე ცხოვლობითნი (ამონ., ტარიჭ., 12,17);
- ცხოვლობით-ი ძრვა-ჲ ყოველივე ცხორებაჲ და ცხოვლობითი ძრვაჲ თჳთ მის ცხორებისაგან არს უზეშთაეს ყოველთა ცხორებათა და ყოველთა დასაბამთაჲსა ყოველთა ცხორებისა (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 6.1);
- ცხოვლობითი ძალი – სიცოცხლის ძალა – ζωτικὴ δύναμις ἡ – სულსა ჰქონან ძალნი: რომელნიმე უკუე მეცნიერებითნი, ხოლო რომელნიმე – ცხოვლობითნი (დამასკ., გარდ., არს., 126); ხოლო კუალად გული, სახე და მომასწავებელ ყოფად ღმრთის სახისა ცხორებისა – რომლითა თჳსსა ცხოვლობითსა ძალსა სახიერების სახეობით წინა-მოგონებადთა მიმართ განსთესვენ (არეოპ., ზეც., ეფრ., 15.3);
- ცხოვლობითი და გუამმყოფელობითი ცხორებაჲ – ζωτικὴ καὶ ὑποστατικὴ ζωή ἡ – რამეთუ ვითარცა-იგი არსისათჳს ვიტყოდეთ, ვითარმედ თჳთ იგი არს საუკუნე, ეგრეთვე კუალად აქა ცხორებისათჳს ვიტყჳთ, ვითარმედ თჳთ მის ცხორებისა ცხოველს-მყოფელ და გუამ-მყოფელ არს ზეშთა-ცხოველთა იგი საღმრთოჲ ცხორებაჲ, ცხოვლობითი და გუამ-მყოფელობითი (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 6.1);
- ცხოვლობითი სრულყოფაჲ – ζωτικὴ εὐπάθεια ἡ – ცხოვლობითი აქუს სრულ-ყოფაჲ წინამდებარესა მას მათდა ყოველსავე (არეოპ., ეპ., ეფრ., 9.2);
- ცხოვლობითი შუებულებაჲ – თავისუფლება – ცხოვლობითსა შუებულებასა მიმმადლებელი მათი (არეოპ., ეპ., ეფრ., 9.2);
- ცხოვლობითი მჴურვალებაჲ – ζωτικὴ θερμότης ἡ – ცხოვლობითმან მჴურვალებამან დაჰჴსნა ყინელი სიკუდილისაჲ (თტე., რიცხ. 35, გელ., A 1108, 67r);
- ცხოვლობითისა შემწეობითი – τὸ τῶν αἰσθητῶν ἀντιληπτικόν – ხოლო საზოგადო სულისა და ჴორცთა არიან, რომელთა სული მისცემს ჴორცთა: ცხოველობითი, ოცნებითი, ცხოველობითისა შემწეობითი (დამასკ., ორთა ნებ., არს., S1463 131v);
- ცხოვლობით-ი წადიერება-ჲ – სიცოცხლის წყურვილი – ἡ ζωτική ἔφεσις – ბუნებითი ნებაჲ არს წადიერებაჲ სიტყჳერებითი და ცხოვლობითი, მხოლოდ განმტკიცებული ბუნებითთაგან (დამასკ., ორთა ნებ., არს., S1463 134v);
- ცხოვლობით-ი უკუნქცევა-ჲ – იხ. უკუნქცევა-ჲ
Source: ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის დოკუმენტირებული ლექსიკონი = Old georgian-greek documented dictionary of philosophical-theological terminology: (მასალები) / [ქართველოლ., ჰუმანიტ. და სოც. მეცნ. ფონდი რუსთაველის ფონდი; პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. დამანა მელიქიშვილი; პ/მგ რედ. ანა ხარანაული, ბერძნ. ტექსტის რედ.: ლევან გიგინეიშვილი, ვიქტორია ჯუღელი]. - I-ლი გამოც.. - თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2010. - 29სმ.
to main page 
top of page