ჴმა-ჲ

1. Gk. φωνή ἡ
   ლოგიკ.
   უზოგადესი ცნება, კატეგორია
    

   არსობაჲ განიყოფების არსებითად და შემთხუევითად, არა ვითარცა ნათესავი სახედ, არამედ ვითარცა ერთსახელთა ჴმაჲ ერთისაგანად (დამასკ., დიალ., ეფრ. 32,1); ფილოსოფოსთა ... შემომკრებელთა ყოველთასა, გარემოკლიტნეს და გარეშეწერნეს ათთა რათმე ჴმათა ქუეშე (ამონ., ტარიჭ., 105,14); მოიჴსენა მასწავლელობასა შინა ჴმათა რათაჲმე ხუთთაჲ უცნაურად ჩუენგან მყოფთაჲ ჩუეულებისა შორის (ამონ., ტარიჭ., 20,7); სკოპოსი ფილოსოფოსისაჲ არს წარმოთქუმაჲ ჴმათათჳს, დამნიშვნველთა საქმეთასა (ამონ., ტარიჭ., 103,15); ერთი და იგივე არიან წინაშე ღმრთისა ნათესავნი საცხოვართა და კაცთანი და განყოფილება მათი სიტყჳერება ოდენ არს ჴმისა (გრ. ნეოკ., ეკლ., ეფრ., A 292, 323r);

2. ტერმინი
    

   კერძოსაცა ძარღჳსასა ჴმაჲ სრულისაჲ ეწოდების და ჴორცსა და ნაწევარსა (ამონ., ტარიჭ., 64,11);

3. დანაწევრებული ბგერებით შედგენილი სიტყვა
    

   ყვნეს რვა მათმიერნი ნაწილნი სიტყჳსანი, რომელთა მიმართ აღვლენ ყოველნი თითოეულად ნიშნოვნობითნი ჴმანი (ამონ., ტარიჭ., 20,24);

4. გამონათქვამი, დოქტრინა
    

   კრებათა ჴმასა ზედა „ერთისა ნებისასა“ აპოლინარი და არიოზ შეაჩუენნეს (მქს., პიროს., გელ. 24,25) შდრ. ქადაგება მქს., პიროს., ეფთ. 7,29); რაჲთა არა ძუელ სადმე წმიდათა მამათა, მმართებელთა მიერ ცხორებისათა კეთილად დაშრეტილი ჴმაჲ მწვალებელთა განაახლოს (მქს., პიროს., გელ. 40,18) შდრ. სიტყუა (მქს., პიროს., ეფთ. 13,2); გარნა საქებელ სადმე ძუელიცა განყოფაჲ ჴმათაჲ (ნაზ., ჰომ., ეფრ., 41, 16) // შდრ. განყოფაჲ ენათაჲ (ნაზ., ჰომ., ეფთ., 41,16);

5. Gk. ᾠδή ἡ
   გალობა, ლოცვა
    

   და მიზეზისა მიმართ მისისა ძლევისაჲსა სამადლობელთა ჴმათა აღმოუტევებენ (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 7.I.3);

6. Gk. λόγος ὁ
   სიტყვა
    

   თუ რაჲ არს ეგე, რომელ შეგემთხჳა თქუენ და თუ ვითარ იძლიენით ჩუენისა ამის ჴმისაგან მშორებელისა (ნაზ., ჰომ., ტბელ. 36,1)

   Source: ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის დოკუმენტირებული ლექსიკონი = Old georgian-greek documented dictionary of philosophical-theological terminology: (მასალები) / [ქართველოლ., ჰუმანიტ. და სოც. მეცნ. ფონდი რუსთაველის ფონდი; პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. დამანა მელიქიშვილი; პ/მგ რედ. ანა ხარანაული, ბერძნ. ტექსტის რედ.: ლევან გიგინეიშვილი, ვიქტორია ჯუღელი]. - I-ლი გამოც.. - თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2010. - 29სმ.