წინა-მდებარე

1. Gk. προκείμενος (πρόκειμαι) – προϋποκείμενος
   წინასწარ არსებული
    

   რომელნიმე უკუე არა წინამდებარისა ნივთისაგან, ვითარ-იგი ცაჲ, ქუეყანაჲ, ჰაერი, ცეცხლი, წყალი (დამასკ., გარდ., არს., 81); ჩუენ მიერ იყოს ქმნად წინამდებარისა და არაქმნად (ნემეს., პეტრ., 154, 13-14); – ჯერ-არს... რიცხჳსა... მრავალწილ-ყოფაჲ პირველითგანვე წინამდებარესა ზედა (ამონ., ტარიჭ., 88,12); – προκείμενος – ჯერ არს, რომელი გამოეძიებდეს დიდთა და აღმატებულთა საკჳრველებათა და ჭეშმარიტად გამოუთქუმელთა მათ სიბრძნეთა, რაჲთა მსმენელსა მათსა თჳთცა რაჲმე აქუნდენ თავით თჳსით მიზეზნი მეცნიერებისანი განხილვად და გულისჴმის-ყოფად წინამდებარეთა მათ სახილველთა (ბას., ექუს., გ. ათ., 63, 10-14) // ჯერ-არს მისა, რომელი გამოეძიებდეს საქმეთა დიდ-დიდთა და სმენილისა სიბრძნისა გამოუთქუმელისა, რაჲთა აქუნდენ მას მიზეზნი მეცნიერებისათჳს წინამდებარეთაჲსა (ბას., ექუს., უძვ., ანონ., 76-77, 32,1); საზღვარი არს სიტყუაჲ მოკლე, საცნაურმყოფელი საქმესა წინამდებარისა არსებისასა (ანასტ. სინ., არს., II 28-29); სხუაჲ არს წინამდებარე და სხუაჲ არს მსგავსებაჲ და სხუაჲ არს შექმნული იგი მსგავსებისაგან (ბას., ექუს., გ. ათ., 16, 25-27); არამედ მისვე და ერთისა წინამდებარისა სახისა სიყუარულსაცა და სიძულილსა იტყჳს ბრძენი ეკლესიასტე... (ეკლსტ., გელ., 69. II); არამედ მთარგმანებელმანცა იწყოს-რაჲ თხრობად ყოვლადსაკჳრველისა შეწყობილებისა და წესიერებისა წინამდებარეთა საქმეთაჲსა (ეკლსტ., გელ., 27. II); – παρακείμενος – ერთიმეორის გვერდით არსებული – გუამოვნებანი... ჰგიან შეურევნელად და განუხრწნელად და უცვალებელად, ვითარცა მარადის წინამდებარენი (დამასკ., დიალ., ეფრ. 51,25);

2. Gk. προκείμενος
   ლოგიკ.
   წამოყენებული დებულება
    

   ოთხნი არიან ღონენი სიტყჳსგებისანი... მეოთხე არს გამოჩინებითი, რომელი-იგი შორის ვიეთსამე უჩუენებდეს წინამდებარესა (დამასკ., დიალ., ეფრ. 52,11-12); საწურთელად ხოლო გონებისა აღვსწერთ წინამდებარესა ამას გულისჴმისყოფასა (ნოს., პასუხ. ექუს., გ. ათ., I, 11); – ὑποκείμενος – არსება ვიდრემე არს და წინამდებარე შემთხუჱვადთათჳს (ნემეს., პეტრ., 32, 14-15); ხოლო რომელობაჲ იქმნების და გარდაიქმნების თჳნიერ წინამდებარისა განხრწნისა (ნემეს., პეტრ., 34, 21-22);

3. Gk. ὑποκείμενος (ὑπόκειμαι)
   ქვემდებარე, სუბსტრატი
    

   ჩანს... ნათესავად მწოდებელად „ბუნებითსა“ შინა თითოეულისა ჴელოვნებისა წინამდებარისა ნივთისად (ამონ., ტარიჭ., 43,22) წინააღმდგომობაჲ არს მასვე და ერთსა წინამდებარესა შინა ანუ ნათესავობითა ანუ სახითა (დამასკ., დიალ., ეფრ. 44,10); – ὑποκείμενον τό – ვინაჲთგან სული წინააღმდგომთა ნაწილობით მიითუალავს, არსება ვიდრემე არს და წინამდებარე შემთხუჱვადთათჳს, ხოლო მორთულობაჲ – რომელობაჲ და შემთხუჱვა (ნემეს., პეტრ., 2; 32. 14-16); ხოლო რომელობაჲ იქმნების და გარდაიქმნების თჳნიერ წინამდებარისა განხრწნისა (ნემეს., პეტრ., 2; 34, 21-22); რამეთუ უსრულობითა იქმნენ მოქენე წინამდებარეთა (τῶν ὑποκειμένων) მყოფობისა თჳსისათა (პრ., კავშ., პეტრ., 64; 42,14-15)

   Source: ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის დოკუმენტირებული ლექსიკონი = Old georgian-greek documented dictionary of philosophical-theological terminology: (მასალები) / [ქართველოლ., ჰუმანიტ. და სოც. მეცნ. ფონდი რუსთაველის ფონდი; პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. დამანა მელიქიშვილი; პ/მგ რედ. ანა ხარანაული, ბერძნ. ტექსტის რედ.: ლევან გიგინეიშვილი, ვიქტორია ჯუღელი]. - I-ლი გამოც.. - თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2010. - 29სმ.