წყალ-ი

1. Gk. ὕδωρ τό
   ერთი ოთხ ელემენტთაგანი
    

   დაღათუ არარაჲ თქუას ნივთთა მათთჳს: ცეცხლისა, წყლისა და ჰაერისა, არამედ შენ თჳსითა გონიერებითა გულისჴმა-ყავ (ბას., ექუს., გ.ათ., 9,19); მდებარეთაგანნი რომელნიმე ბუნებით მდებარე არიან თჳსთა ადგილთა, ვითარ-იგი არიან ნივთნი: ქუეყანაჲ, წყალი, ჰაერი და ცეცხლი და სხუანი ესევითარნი (დამასკ., დიალ., ეფრ. 40,2); ცეცხლი და წყალი წინააღმდგომ არიან ყოვლითურთ (დამასკ., ორთა ნებ., არს., S1463 135v) // (დამასკ., ორთა ნებ., არს., S1463 128r); დადუმნა მრავალთათჳს – წყლისა, ჰაერისა და ცეცხლისა, (ბას., ექუს., უძვ., ანონ., 31,31);; წყალი არს ნივთი ნოტიაჲ და გრილი, მძიმე და ქუედამზიდველი და ადვილად დასათხეველი (დამასკ., გარდ., არს., 98); იქმნების აირისაგან წყალი და წყლისაგან – აირი... ვითარმედ ერთი აქუს ქუემდებარე – ნივთი (ამონ., ტარიჭ., 81,37);

2. წყალი, როგორც შესაქმის აქტის ნაყოფი
    

   წყალთა იგი წესი განფენილი ღმერთმან აღიღო ზე და დაამყარა (გაბალ., ექუს., ანონ., 44); ქუჱყანაჲ წყალთა ზედა დაამტკიცე (სვიმ. მეტ., ბარბ. წამ., ანონ., H 1347, 137v); რაჲთა იყვნენ ესრეთ: ქუენა ვიდრემე ქუეყანაჲ და წყალი, და რამეთუ წყალი უსუბუქეს არს ქუეყანისასა (დამასკ., გარდ., არს., 82);

3. Gk. ὕδωρ τό
   ნათლისღების // - ნათლისცემის წყალი
    

   ამას ყოველსა თანა აღვიარებ ერთსა ნათლისღებასა წყლითა და სულითა, განმწმედელსა ბილწებათა სულისა და ჴორცთა (მიქ., მრწ., ეფთ., 11, Jer. 151, 86r) // (მაქს., მრწ., ეფთ., 11, Q 34, 35v) // (თტე., მრწ., თეოფ., 11, Jer. 23, 341v); არა თუ ვინმე იშვეს წყლისაგან და სულისა, ვერ შევიდეს სასუფეველსა ცათასა (თტე., რიცხ. 35, გელ., A 1108, 67r);

4. ძვ. და ახალი აღთქმის ეკლესიის რიტუალში გამოყენებული წყალი
    

   მიიღოს მღდელმან წყალი წმიდაჲ ცხოველი ჭურჭლითა კეცისაჲთა (თტე., რიცხ. 10, გელ., A 1108, 42v); და ჴელსა შინა მღდელისასა იყოს წყალი მხილებისაჲ, დაწყეული იგი (თტე., რიცხ. 10, გელ., A 1108, 42v); რამეთუ წყალი პკურებისაჲ არა გარე-მოესხურა მას (თტე., რიცხ. 35, გელ., A 1108, 67r);

5. Gk. ὕδωρ τό
   მსხვერპლშეწირვის საიდუმლოსთან დაკავშირებით
    

   გულისჴმა-ყავნ, თუ სადაჲთ გარდამოეცნეს სისხლი და წყალი, რომელთაგან ეკლესიაჲ ღმრთისაჲ საბანელითა და სასუმლითა მოირწყვების (ლეონ., ეპ., არს., 5, S 1463, 219r); ესე არს მომავალი წყლითა და სისხლითა იესუ ქრისტე (ლეონ., ეპ., არს., 5, S 1463, 219r); ვინ უკუჱ არს, რომელმან სძლო სოფელსა? გარნა თუ რომელსა ჰრწმენა, ვითარმედ ერთ არს ძე ღმრთისაჲ. ესე არს მომავალი წყლითა და სისხლითა, იესუ ქრისტე, არა წყლითა ხოლო, არამედ წყლითა და სისხლითა. და სული არს, რომელი წამებს, ვინაჲთგან სული არს ჭეშმარიტებაჲ, რამეთუ სამნი არიან, რომელნი წამებენ: სული და წყალი და სისხლი, და სამნივე ერთისა მიმართ არიან (ლეონ., ეპ., არს., 5, S 1463, 219r); ცხად არს, ვითარმედ: „სულისა“ ვითარმედ – განწმედაჲ, და „სისხლი“ – გამოჴსნისაჲ, და „წყალი“ – ნათლისღებისაჲ (ლეონ., ეპ., არს., 5, S 1463, 219r);

   წყალი ცხოველი – ζῶν ὕδωρ τό – სამარიტელისა მინიჭებაჲ წყლისა ცხოველისაჲ, რომლისაგან სუმითა არღარა სწყუროდა მას (ლეონ., ეპ., არს., 4, S 1463, 218v)

   Source: ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის დოკუმენტირებული ლექსიკონი = Old georgian-greek documented dictionary of philosophical-theological terminology: (მასალები) / [ქართველოლ., ჰუმანიტ. და სოც. მეცნ. ფონდი რუსთაველის ფონდი; პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. დამანა მელიქიშვილი; პ/მგ რედ. ანა ხარანაული, ბერძნ. ტექსტის რედ.: ლევან გიგინეიშვილი, ვიქტორია ჯუღელი]. - I-ლი გამოც.. - თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2010. - 29სმ.