ერთობა-ჲ

1. Gk. ἕν το ῏
   ლოგიკ.
    

   არა იგივე არს სახისაებრი ერთობაჲ კაცისაჲ, და არსებისაებრ სულისა და ჴორცთაჲსა ერთობაჲ (დამასკ., გარდ., 200, არს.); ხოლო ზოგადობაჲ და შერწყუმაჲ და ერთობაჲ სიტყჳთ განიცდების (დამასკ., გარდ., 56, ეფრ.); – ἕνωσις ἡ – ერთობაჲ ითქუმის თითოფერთა სახეთა ზედა, რამეთუ ანუ აღრევით ითქუმის... ანუ შენაწევრებით..., ანუ შერევნით..., ანუ განზავებით (დამასკ., დიალ., 51,21, ეფრ.);

2. Gk. ἕν τό
   დოგმატ.
    

   იპოვოს თქუენებრ ზეშთარსისა და სახიერისა და ნეტარისა ღმრთეებისა, ერთობისათჳს უკუე ნებისა მისისა, გუამიცა ერთი (მქს., პიროს., 19,7, გელ.) // მერმე სიტყჳსაებრ შენისა, სთქუა, თუ ერთღმრთეებისა ვინაჲთგან ერთ არს ნებაჲ, ერთი იყოს გუამოვნებაჲცა (მქს., პიროს., 19,7; 3,32, გელ.); – ἑνάς ἡ – გამოუთქუმელ არს ყოვლისა სიტყჳსაგან... ერთობაჲ ერთ-მყოფელი ყოვლისა ერთობისაჲ და არსებაჲ ზეშთაარსებისაჲ (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 1.1); ესე იგი არს, რომელ ვიტყჳ სამებითისა ერთობისა, ერთ-ღმრთეებისა და ერთსახიერებისა არცა გამოთქუმაჲ, არცა მოგონებაჲ შესაძლებელ არს (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 1.5); და უწესოებით განჭრადცა იკადროს მან ზეშთაერთობათა იგი ერთობაჲ (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 2.1); პირველობა არს და ერთობა სამ-გუამოვანი იგი (ἑνάς τρισυπόστατος) და ზეშთაცათა არსებათაგან (არეოპ., ზეც., ეფრ., 7.4); – ἑνιαίος – ამისთჳს სამებად და ერთობად თქუმითა ღმრთის სახელთაჲთა, ზეშთასახელისასა მას სახელ-ვსდებთ არსთა შორის უზეშთაესსა არსებათასა (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 13.3); – ἑνότης ἡ – შეერთებით უკუე და საზოგადო არს ერთ-მთავრობისა სამებისა... ზეშთა ერთ-მთავრობისა ერთობაჲ, უთქუმელი, მრავალ-ჴმოვანობაჲ, უცნაური, ყოვლად საცნაურებაჲ (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 2.4); (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 11.1); – ἕνωσις ἡ – ვინაჲცა ამის პირებითისა ერთობისათჳს თითოეულისა ბუნებისა თჳთებასა გულისჴმა-ვჰყოფთ (ლეონ., ეპ. 5, არს., S 1463, 218v); ყოველივე მათი ყოვლად სრულებითი ერთობაჲ ყოვლად შეურევნელ იყო პირველითგან და ყოვლად არცა ერთითა-რაჲთ კერძოჲთა შეირეოდა (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 2.4); ესე არიან ერთობაჲ და განყოფაჲ გამოუთქუმელისა მის ერთობისა და გუამოვნებისაჲ (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 2.5); იტყჳან შედგომითა წმიდათა წერილთა სიტყუებისათა მათ მიერ თქუმულისა მის ერთობისაცა და განყოფილებისა თჳთებათა, რამეთუ ორთავე მათ თჳსნი თჳთებანი ჰქონან, ერთობასაცა და განყოფილებასა (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 2.4); რამეთუ საღმრთოსა მას ბუნებასა შინა ერთობაჲ მძლე ექმნების განყოფასა, და წინა-დასაბამ განყოფათა ერთობანი არიან (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 2.11); – μοναδικόν τό – რამეთუ უფალი ღმერთი შენი, უფალი ერთ არს, არსებისასაცა ასწავებს ერთობასა, და რიცხუსა განაცხადებს პირთასა (თტე., II სჯ. 2, გელ., A 1108, 101v); – μονάς ἡ – ესე უკუე ყოველთა მიერ კერძოჲ ღმერთ-მთავრობითი ნეტარებაჲ, სამობითი ერთობაჲ, ნამდჳლვე არსი ყოფითა ჩუენდა მიუწდომელითა (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 1.3);

3. Gk. ἕνωσις ἡ
   ადამიანის მისწრაფება (მიზანი) ღმერთთან ერთობისაკენ, განღმრთობისაკენ
    

   განღმრთობა არს ღმრთისა მიმართი, რაოდენ დასატევნელ არს, მსგავსებაჲ და ერთობაჲ (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 1.3); – ἑνότης ἡ – ყოველთა მისსა მიმართ სურის, რომელი-იგი ყოველთასა მას მიმოგანყოფილსა სიმრავლესა ყოვლად ერთობად მოაქცევს მისსა მიმართცა ჯეროვნებით აღმხილველთა, შემსგავსებულად ძალისა მათისა, აღიყვანებს და ერთ ჰყოფს მათ მარტივ-მყოფელითა მით ერთობითა მისითა (არეოპ., ზეც., ეფრ., 1.2); ვითარცა ერთმყოფელი ძალი აღყვანებით აღმიყვანებს და მიმაქცევს ჩუენ შემკრებელისა მის მამისა ერთობისა და ღმერთ-მყოფელისა სიმარტივისა მიმართ (არეოპ., ზეც., ეფრ., 1.1); – ἕνωσις ἡ – რაოდენ მისაწთომელ არს, ღმრთისა მიმართი მსგავსებაჲ და ერთობაჲ ჩუენი (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 2.I.1); ხოლო პირ მღდელთ-მთავრობისა არს ღმრთისა მიმართი, რაოდენ მისაწდომელ არს, მსგავსებაჲ და ერთობაჲ მისისა მქონებელობითა წინამძღურად ყოვლისავე სამღდელოჲსა ჴელოვნებისა და მოქმედებისა (არეოპ., ზეც., ეფრ., 3.2); ერთობისა მიმართ უცნაურად აღპყრობილ იქმენ ზეშთა ყოვლისა არსებისა და ცნობისა (არეოპ., საიდ., ეფრ., 1.1); ღმრთის-მეტყუელთა ძალისათა, რომლისათ მიერ უთქუმელთა და უცნაურთა უთქუმელად და უცნაურად შევეერთებით უზეშთაესითა მით ჩუენ შორის სიტყჳერითა და საცნაურითა ძალითა და მოქმედებისა ერთობითა (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 1.1); – μονάς ἡ – განყოფილთა ამათგან სხუებრობათა ჩუენთა ზეშთასოფლისა შემოვკრბებით ღმრთის სახეობითად ერთობად და ღმრთის მსგავსებითად ერთ-ბუნებაობად (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 1.4); ერთობად და ერთ-არსობად სიმარტივისათჳს და ერთობისა ზეშთაბუნებათა განუყოფელისა, რომლისა მიერ, ვითარცა ერთ-მყოფელითა ძალითა, შევეერთებით (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 1.4);

   
   ერთობაჲ (განზრახვისაჲ) – ὁμόγνωμος – მაშინ უკუე განყოფასა თანა სიტყუათასა განიყო ერთობაჲცა განზრახვისა მათისაჲ და საქმჱ იგი, რომელსა ჴელ-ეყო, დაიჴსნა (ნაზ., ჰომ., ეფთ.);

   
   ერთობაჲ (გონებისაჲ) – ერთობაჲ გონებისაჲ ერთობაჲ არს საყდრისაჲ (ნაზ., ჰომ., ეფთ.) // ერთნებობაჲ – ერთსაყდრობაცა (ნაზ., ჰომ., 21, 8, ეფრ.); ვინაჲცა ერთობად და სამებად რაჲ იგალობებოდის ზეშთა ყოველთა ღმრთეებაჲ (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 13.3); რამეთუ ყოველი ორობაჲ არა არს დასაბამ, არამედ ერთობაჲ არს დასაბამ ყოვლისა ორობისა (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 4.21); თავადმან ღმერთმან ჩუენმან სამობი[სა] და ერთობისა შორის დიდებისმეტყუელებულმან [შ]ექმნნა ცაჲ და ქუეყანაჲ (დამასკ., გარდ., 81, არს.)

   Antonym: სიმრავლე
   Source: ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის დოკუმენტირებული ლექსიკონი = Old georgian-greek documented dictionary of philosophical-theological terminology: (მასალები) / [ქართველოლ., ჰუმანიტ. და სოც. მეცნ. ფონდი რუსთაველის ფონდი; პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. დამანა მელიქიშვილი; პ/მგ რედ. ანა ხარანაული, ბერძნ. ტექსტის რედ.: ლევან გიგინეიშვილი, ვიქტორია ჯუღელი]. - I-ლი გამოც.. - თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2010. - 29სმ.