გრძნობადი

1. Gk. αἴσθησις ἡ
   გრძნობის მქონებელი
    

   გრძნობადი უკუე არს იგი, რომელსა სიცოცხლე და გრძნობაჲ აქუნდეს (დამასკ., დიალ., 2,18, ეფრ. // მგრძნობელობითად ვიდრემე ცხოველად, სიცოცხლისა და გრძნობისა მქონებელად,იქვე ) ;” _ მოსწყვიდე სული გრძნობადთაგან და საგრძნობელთა (აბ. თალ., გ. ათ., IV, 4) ; განცხადებულნი ესე სიტყუანი გრძნობადთანი თანამბრძოლად იჴუმინეს ყოველთაგან დაფარულისა მისთჳს ყოველთა მიზეზისა (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 6.2) ; არა განყოფილთა შინა, ანუ განყოფილთა მიერ, ანუ გრძნობადთა გინა სიტყუათა მიერ წარმოთქუმითთა შეიკრებენ იგი საღმრთოსა მეცნიერებასა (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 7.2) ; რომლითა ყოველთა ცხოველთა მიმართ მიიზიდვოდიან გრძნობადისა მის გულის-თქუმისა მიერ (არეოპ., ზეც., ეფრ., 2.4) ;

2. Gk. αἰσθητός
   გრძნობით აღსაქმელნი
    

   ვერ ვითარ ვსცნობთ გონიერსა არსებასა უწინარეს გრძნობადისა (ამონ., ტარიჭ. 11,25) ; ხოლო ჩუენ გრძნობადთა სახეთა მიერ, რაოდენ გუეძლოს, საღმრთოთა ხედვათა მიმართ აღვიყვანებით (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 1.2) ; რამეთუ უკუეთუ ჩუენ შორისი ესე მზე გრძნობადთა ამათ არსებათა და რომელობათა დაღაცათუ მრავალ და თითო-სახე არიან (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 5.8) ; ანუ ვითარ სცნობს გრძნობადთა ყოვლისავე გრძნობისა ზეშთადამყარებული? (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 7.2) ხოლო არა თუ გრძნობადითა მეცნიერებითა იცნობენ იგინი გრძნობადთა ამათ, არამედ თჳსისა მის გონებისა ძალითა ღმრთის სახითა და ბუნებითა საცნაურითა (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 7.2) ; – αἰσθητόν τό – საგრძნობელნი და გრძნობადნი გონებისა მსახურად ხოლო დაიბადნეს (აბ. თალ., გ. ათ., IV, 5) ; გრძნობადი თქუა სატანჯველი (თეოფ. ბულ., მარკ., ჭიმჭ., S 404,84I) და ყოველნივე ზოგად გრძნობადნი და საცნაურნი და ყოველნივე არსნი და არა არსნი (არეოპ., საიდ., ეფრ., 1.1) ; გრძნობადნი ესე სულნელებანი სახე იყვნეს საცნაურისა მის მიმცემელობისა და უნივთოჲსა ნათელთ-მოცემისა (არეოპ., ზეც., ეფრ., 1.3) ; – αἴσθησις ἡ – ვინაჲთგან ვერვის ძალ-უც გრძნობადითა თუალითა ხილვაჲ ყოველთა კაცთაჲ (ეკლსტ., გელ., 129.1) ; – αἰσθητικός – და ერთბამად ყოველთა, რაოდენთა გრძნობადი აქუს სული ანუ ცხორებაჲ – ესე ყოველნი სახიერებისაგანვე სულიერ და ცხოველ არიან (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 4.2) საცნაურთა უკუე და სიტყჳერთა – მეცნიერებით, ხოლო გრძნობადთა – გრძნობადობით (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 4.4) ხოლო სიბრძნე ყოველთა მიმართ სიტყჳერთა და მცნობელთა და გრძნობადთა განეფინების და უზეშთაეს ამათ ყოველთაჲსა არს (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 5.1)

   გრძნობადი ნივთი – αἰσθητη τοῦ στοιχείου οὐσία ἡ – ანუ არა გრძნობადთა ამათ ნივთთა არსებასაცა შინა ვხედავთა ამას (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 5.I.4) ;

   გრძნობადი სახე – αἰσθητὸς σύμβολος ὁ – ხოლო კუალად მხედველობასა ვიტყჳთ მათთჳს არათუ ვითარმცა გრძნობადთა სახეთა მიერ მხილველ იყვნეს საცნაურთა (არეოპ., ზეც., ეფრ., 7.2) ; – αἴσθησις ἡ – რაჟამს უზეშთაესთა ჩუენთა გულისჴმის-ყოფად აღვიდოდით, პირველად თანაზრდილსა ამას ჩუენსა გრძნობადთაგანსა სახესა შინა მეთრევ ვიქმნნეთ (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 7.1) ;

   გრძნობადი შესახებელი – ἐπαφὴ αἰσθητή ἡ – არცა ადგილსა შინა არს, არცა იხილვების, არცა გრძნობადი შესახებელი აქუს (არეოპ., საიდ., ეფრ., 4) ;

   გრძნობადი ცეცხლი – αἰσθητὸν πῦρ τό – რამეთუ გრძნობადი ესე ცეცხლი, ვითარ ვინ თქუას, ყოველთა შორის არს და ყოველთა მიმართ შეურევნელად მიიწევის და ყოველთაგან ზეშთააღმატებულ არს, თანად უკუე ყოვლად საჩინო არს და თანად უცნაურცა, ვითარცა ყოვლად დაფარული (არეოპ., ზეც., ეფრ., 15.2) ;

   გრძნობადი ხატი – αἰσθητὴ εἰκών ἡ – გრძნობადთა ხატთა მიერ ზეშთაცათანი იგი გონებანი გამოგჳწერნა წმიდათ-წერილებითა სიტყუათა შეწყობილებითა (არეოპ., ზეც., ეფრ., 1.3)

   Source: ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის დოკუმენტირებული ლექსიკონი = Old georgian-greek documented dictionary of philosophical-theological terminology: (მასალები) / [ქართველოლ., ჰუმანიტ. და სოც. მეცნ. ფონდი რუსთაველის ფონდი; პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. დამანა მელიქიშვილი; პ/მგ რედ. ანა ხარანაული, ბერძნ. ტექსტის რედ.: ლევან გიგინეიშვილი, ვიქტორია ჯუღელი]. - I-ლი გამოც.. - თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2010. - 29სმ.