ბოძებული, საჩუქარი, უნარი
- საზოგადოდ და საერთოდ დასდებს მას სულისათჳსცა: ღმერთ-მოქმედებასა, მსახურებასა, წყაროობასა, მოუკლებელსა მიზეზობასა და სახიერების შუენიერთა ნიჭთა განმყოფელობასა (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 2.1); და ესრეთ რაჲ უფროჲს მივეახლნეთ მას, მიერ გუეუწყნენ ყოველთა კეთილთა ნიჭნი მის თანა დამყარებულნი (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 3.1); ეგრეთვე ღმრთისა მიერ განათლებულმან გონებითა უკუჱთუ ჯეროვნისა მიმართ ნიჭი საღმრთოთა საქმეთა შეექუსვის (ეკლსტ., გელ., 46. II); – δωρεά ἡ – რაოდენი რაჲ არს სიტყუაჲ სახიერების შუენიერთა ნიჭთა მისთათჳს, ყოველივე ზოგად სახელ-ედების მიზეზსა ყოველთა კეთილთაჲსა (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 2.3); და სხუანი ნიჭნი ყოველთა მიზეზისა სახიერებისანი, რომელთათჳს მისაღებელთაგან და მიმღებელთაგან იგალობების მიუღებელად მისაღებლობაჲ (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 2.5); და არა თუ ყოველი კეთილი მიცემული მათდა შეეცვალა, არამედ თჳთ იგინი განვარდეს მიცემულისა მის მათდა ყოვლისა კეთილისაგან და მინიჭებულთა მათ მათდა ანგელოზებრთა ნიჭთაგან (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 4.23); და ყოვლად მრავალნი… ვერ დააკნინებენ ნიჭსა ჴელთდამსხმელისა მათისასა (თტე., რიცხ. 18, გელ., A 1108, 53r); ვითარმცა მიემთხჳა ნიჭსა ყოვლადწმიდისა სულისასა, შესძინნა... სულისა მიერ წმიდისა კაცთადა მოცემადნი ნიჭნი (თტე., წინასწ., იოილი, მიზეზი, გელ., A 1108, 281v);
- ნიჭი საღმრთო – ἱερὸν δῶρον τό – ვინაჲცა საჭიროდ უკუე პირველთა მათ წინამძღუართა ჩუენისა ამის მღდელთ-მთავრობისათა არსებათა უზეშთაესისა მის ღმერთ-მთავრობისაგან თჳთცა აღმოივსეს საღმრთოჲ იგი ნიჭი (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 1.4); – θεία δωρεά ἡ – რამეთუ ვინაჲთგან იხილა უკრძალველობითა შემოსრული ჩუენ ზედა ოჴრებაჲ საღმრთოთა ნიჭთაგან განვრდომისათჳს (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 3.III.7); პირველად საღმრთოთა ნიჭთათჳს თხოაჲ უღირს მაკურთხეველთა (თტე., რიცხ. 11, გელ., A 1108, 44v); ერთისა მღდელისა მიერ ნათელღებულნი და საღმრთოთა ნიჭთა მიმთუალველნი (თტე., რიცხ. 18, გელ., A 1108, 53r); ხოლო უკუანაჲსკნელ, ყოველი კაცთა ბუნებაჲ ღირს იქმნა რაჲ საღმრთოთა ნიჭთა (თტე., მსჯ. 15, გელ., A 1108, 183v); მეუფე უღირსთაცა, სხჳსა რაჲსმე განგებულებისათჳს, საღმრთოთა გარდასცემს ნიჭთა (თტე., მსჯ. 21, გელ., A 1108, 191v); საღმრთოთა ნიჭთაგან დაკლებულსა და უხრწნელებისა კეთილთაგან განშიშულებულსა (ლეონ., ეპ. 3, არს., S 1463, 218r); – δώρημα τό – ვითარცა ნიჭი ღმრთისაჲ, დაუსჯელად მისაღებელ არს (ეკლსტ., გელ., 77. II); – θειότατη δωρεά ἡ – დაღაცათუ თჳსითა ბუნებითა ღირს მადლობისა არიან საღმრთონი იგი ნიჭნი (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 3.III.15);
- ნიჭი სრულ-მყოფელობითი – τελεσιουργὸς δωρεά ἡ – ამისთჳსცა წმიდისა მის ღმრთით შობილობისა სრულ-მყოფელობითი იგი ნიჭი და მადლი მიჰრონისასა შინა სრული იქმნების საღმრთოსა მას სრულებასა (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 4.III.10);
- ნიჭი ღმერთ-მთავრობითი – θεαρχικὸν δῶρον τὸ – რამეთუ... სიტყუანი წერილთანი წილ უწოდენ ღმერთ-მთავრობითსა რასმე ნიჭსა (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 5.III.5);
- ნიჭი ღმერთ-მთავრობითი // სრულ-მყოფელი – θεαρχικὴ δωρεά ἡ – ვიტყჳთ უკუე, ვითარმედ სხუათა მათ მღდელთ-მთავრობითთა სახეთა მიმღებელობისა სრულებაჲ ამის ღმერთ-მთავრობითისა და სრულ-მყოფელისა ნიჭისა მიერ იპოების (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 3.I);
- ნიჭი ღმერთ-მთავრობისა – δωρεὰ τῆς θεαρχίας ἡ – და ნიჭთა ღმერთ-მთავრობისათა უგალობენ (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 7.I.2);
- ნიჭი ღმრთისმეცნიერებისა – τῆς θεογνωσίας δωρον – ხოლო აღუთქუამს წარმართთაცა ღმრთისმეცნიერებისა ნიჭსა (თტე., ამოს. 9.11-12, გელ., S 417, 115r);
- ნიჭი ღმრთივ მოცემული – θεοπαράδοτος δωρεά ἡ – ღმრთივ მოცემულითა ნიჭითა სრულ-მყოფელთა მათ საიდუმლოთა მიერ სრულ-ქმნითა მისსა ღმრთისა მიმართ ზიარებასა (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 3.I);
- ნიჭი ღმრთის მოქმედებისა – δωρεά τῆς θεουργίας ἡ – და ნიჭთა მათ ღმრთის მოქმედებისათა უჩუენებს (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 3.II);
- ნიჭი ღმრთისა // ღმრთისა მიერ წინა-გამომავალი – ἐκ θεοῦ δωρεά ἡ – რამეთუ უჴმდა უმეტესთა ნიჭთა ღმრთისათა მიმღებელთა უმეტესობაჲცა და ქონებაჲ სხუათა ზეშთაობისაჲ (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 5.3); კეთილის მოქმედისა მისთჳს და ღმერთ-მყოფელისა ღმრთისა მიერ წინა-გამომავალისა ნიჭისა (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 11.6);
- ნიჭი სამღდელო – ἱερὸν δῶρον τό – ვითარცა საზოგადოდ ღმრთისა მიერ ჩუენდა მოწევნულად სამღდელოდ ნიჭად (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 3.III.7);
- ნიჭი გრძნობადი, საცნაური – δωρεὰ αἰσθητή // νοητή ἡ – გინა თუ სხუათაცა ნიჭთა შეძინებისაჲ – მცირეთა ანუ დიდთა, გრძნობადთა ანუ საცნაურთაჲ (არეოპ., ზეც., ეფრ., 15.5)
Source: ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის დოკუმენტირებული ლექსიკონი = Old georgian-greek documented dictionary of philosophical-theological terminology: (მასალები) / [ქართველოლ., ჰუმანიტ. და სოც. მეცნ. ფონდი რუსთაველის ფონდი; პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. დამანა მელიქიშვილი; პ/მგ რედ. ანა ხარანაული, ბერძნ. ტექსტის რედ.: ლევან გიგინეიშვილი, ვიქტორია ჯუღელი]. - I-ლი გამოც.. - თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2010. - 29სმ.
to main page 
top of page