სა სე სი სკ სმ სნ სო სპ სრ სტ სუ სფ სქ სწ სხ სჯ სჳ
საა საბ საგ სად საე სავ საზ სათ საი საკ სალ სამ სან საო საპ სარ სას სატ საუ საფ საქ საღ საყ საშ საჩ საც საძ საწ საჭ სახ საჯ საჰ საჴ

საგრძნობელ-ი

Gk. αἴσθησις ἡ
გრძნობა
 
ყოველნი იგი ასონი ხუთთა ხოლო საცნობელთა მიერ განგებულ იქმნებიან. არს-მე-ა გუამსა შინა კაცისასა სხუაჲ საგრძნობელი, მეექუსედ აღრიცხული და ზედადართული ხუთთაჲ მათ, თჳსითა სახელითა სახელდებული? (სტით., სომხ. წვალ., არს., II,23, II,22); საცნობელნი კაცისანი ხუთ არიან:
ა) სახედველნი, ბ) სასმენელნი, გ) ყნოსაჲ, დ) გემოჲსხილვაჲ, ე) შეხებაჲ. და ამათვე საგრძნობელცა სახელედების, რამეთუ ამათ მიერ ვიგრძნობთ ყოველსავე (დამასკ., გარდ., 115, ეფრ.); პირველი საგრძნობელი არს ხედვაჲ, ხოლო საცნობელ ორღანო გრძნობითისა ხედვისა არიან ძარღუნი შუბლისანი და თუალნი (დამასკ., გარდ., 121, ეფრ.); ვნებასა ჰყოფენ საგრძნობელთა ჩუენთა შინა (დამასკ., დიალ., ეფრ. 38,11);αἰσθητήριον τό – გრძნობათა ორგანო – ოცნებით[ი] უკუჱ არს ძალი უტყჳსა სულისა საგრძნობელთა-მიერ მემოქმედე (ნემეს., პეტრ., 72; 3-4); გრძნობაჲ არს ძალი სულისაჲ შემტყუებელობითი, ესე იგი არს, განმრჩეველობითი ნივთთაჲ, ხოლო საგრძნობელ – ასონი, რომელთა მიერ ვიგრძნობთ (დამასკ., გარდ., 120, არს.); გრძნობაჲ უკუე არს ხედვაჲ, ხოლო საგრძნობელ – ორღანო ხილვისა, ტჳნითგამონი ძარღუნი და თუალნი (დამასკ., გარდ., 121, არს.);αἰσθητός – არცა იგრძნობების (αἰσθάνεται), არცა საგრძნობელ არს (αἰσθητή ἐστι) (არეოპ., საიდ., ეფრ., 4);φρήν ἡ (ბერძნ. ცნობიერება, სული (სამშვინველი) – ჭაბუკ თუ ვინმე იყოს ვინმე ყრმა… და ვერ დაწყნარებულ საგრძნობელითა, განყიდვნინ მონაგებნი თჳსნი (თეოფ. ბულ., მარკ., ჭიმჭ., S 404,90II)
Source: ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის დოკუმენტირებული ლექსიკონი = Old georgian-greek documented dictionary of philosophical-theological terminology: (მასალები) / [ქართველოლ., ჰუმანიტ. და სოც. მეცნ. ფონდი რუსთაველის ფონდი; პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. დამანა მელიქიშვილი; პ/მგ რედ. ანა ხარანაული, ბერძნ. ტექსტის რედ.: ლევან გიგინეიშვილი, ვიქტორია ჯუღელი]. - I-ლი გამოც.. - თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2010. - 29სმ.
to main page Top 10FeedbackLogin top of page
© 2008 David A. Mchedlishvili XHTML | CSS Powered by Glossword 1.8.9