საუკუნე // საუკუნო

1. Gk. αἰών ὁ
   (არს.)
   მარადიულობა
    

   1. საუკუნოჲსა – სახელი მრავალსა რას მომასწავებელ არს (დამასკ., გარდ., ეფრ., 73); რაჲ-იგი არს ჟამისქუეშეთათჳს – ჟამი, იგივე სამარადისოთათჳს არს საუკუნე (დამასკ., გარდ., არს., 73) // უკუდავთა მათთჳს – საუკუნოჲ (დამასკ., გარდ., ეფრ., 73); ნებება ვიდრემე და მოქმედება ღმრთისა არს საღმრთოჲსა ირინეოჲსებრ ყოვლისავე ჟამისა და ადგილისა და საუკუნოჲსა და ყოვლისა ბუნებისა შემოქმედებითი და წინაგანმგებელობითი მიზეზი (დამასკ., ორთა ნებ., არს., S1463, 134r); რომლისაგან იშვა ძე უწინარეს ყოველთა საუკუნეთა (მიქ., მრწ., ეფთ., 2, Jer. 151, 82v) // პირველ ყოველთა საუკუნეთა (თტე., მრწ., თეოფ., 2, Jer. 23, 339v); და აღვაშენო იგი, ვითარცა დღენი საუკუნოჲსანი (αἱ ἡμέραι τοῦ αἰῶνος) (თტე., ამოს., გელ., 9.11-12, S 417, 114v); ყოველთა მიზეზი და აღმავსებელი იესუჲს ღმრთეებაჲ... საზომი არს არსთა და საუკუნეთაჲ და თჳთ ზეშთასაუკუნეთა და პირველ საუკუნეთაჲ (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 2.10); და ყოველივე ჟამი და საუკუნე მის მიერ არს, ხოლო ყოვლისავე ჟამისა და საუკუნოჲსა და ყოვლისავე ვითარ-რაჲმე მყოფისა დასაბამ და მიზეზ პირველითგან მყოფი იგი არს (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 5.5); ხოლო ძუელად დღეთა იგალობების ღმერთი ყოველთა ამათ მისდად ყოფისათჳს, ესე იგი არიან: საუკუნე და ჟამი და პირველ დღეთაობაჲ და პირველ ჟამთა და საუკუნეთაობაჲ (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 10.2); და ჰრქჳან სახელი მისი: ... მთავარი მშჳდობისაჲ, მამაჲ ყოფადისა საუკუნოჲსაჲ (πατὴρ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος) (ლეონ., ეპ., არს., 2, S 1463, 217v);

   2. ღმერთის სახელი, ატრიბუტი – არს ღმერთი დაუსაბამოჲ, დაუსრულებელი, საუკუნოჲ, უჟამოჲ (დამასკ., გარდ., ეფრ., 35); ვითარცა უფალსა უფალთასა, ვითარცა წმიდასა წმიდათასა, ვითარცა საუკუნესა, ვითარცა არსსა (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 1.6)

   Antonym: საწუთრო
2. Gk. αἰώνιος
   (ზედ.)
   მომავალი, მარადიული
    

   და დაუმტკიცა იგი იაკობსა ბრძანებად, და ისრაჱლსა აღთქუმად საუკუნოდ (εἰς διαθήκην αἰώνιον) (თტე., მიქ., გელ., 7.20, K 1, 410r); ხოლო რომელთა ექმნენ ბოროტნი საქმენი და სარწმუნოებაჲ მართალი შეურაცხ-ეყოს – სატანჯველად საუკუნოდ (მიქ., მრწ., ეფთ., 10, Jer. 151, 85v) // (მაქს., მრწ., ეფთ., 10, Q 34, 35v) // (თტე., მრწ., თეოფ., 10, Jer. 23, 341v); ხოლო მეორისაჲ მის წუთჟამ არს მოსაგებელი და საუკუნე სასჯელი უსამართლოებისათჳს (გრ. ნეოკ., ეკლ., ეფრ., A 292, 324r); ხოლო საუკუნენი იგი და განუხრწნელნი საქმენი, რაოდენთა ღმრთისა შეყენებულება განუსაზღვრებიეს მათგანისა არცა რაჲთა დაკლება და არცა რაჲს შეძინება შესაძლებელ არს (გრ. ნეოკ.. ეკლ., ეფრ., A 292, 323r);

   საუკუნო(დ) ცხორება – αἰωνίως ζῆν τό – მარადიული ცხოვრება – არა თავით თჳსით აქუს უკუდავ-ყოფაჲ იგი და საუკუნოდ ცხორებაჲ, არამედ ცხოველს-მყოფელისაგან და ყოვლისავე ცხორებისა შემოქმედობითისა და მპყრობელობითისა მიზეზისაგან (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 6.1); ხილული ესე საწუთრო არს, ხოლო უხილავი იგი – საუკუნო (ნოს., პასუხ. ექუს., გ. ათ., VIII, 18); და რომელთა ექმნენ კეთილნი საქმენი, მართლითა სარწმუნოებითა წარვიდენ ცხორებად საუკუნოდ (მიქ., მრწ., ეფთ., 10, Jer. 151, 85v) // (მაქს., მრწ., ეფთ., 10, Q 34, 35v) // (თტე., მრწ., თეოფ., 10, Jer. 23, 341v); მოვედ... ვაქებდეთ სახიერსა მას და საუკუნესა ცხორებასა, ვითარცა ბრძენსა და თჳთსიბრძნესა (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 7.1); განაახლნეს საღმრთოჲსა მის მიმართ და საუკუნოჲსა მყოფობისა (αἰώνιος ὕπαρξις) (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 4.III.10); მარტივად და მიუწდომელად გარე-მომვლელი საუკუნოთა მათ მეცნიერებათა (αἰώνιος γνῶσις) მისთა უზენაესითა მით, ვითარ-იგი ანგელოზთა შეჰგავს მარადის მოძრავითა დამყარებითა (არეოპ., ზეც., ეფრ., 7.4); – ἀίδιος – ესე მხოლოჲ მრწამს დაუსაბამოდ, საუკუნოდ, დაუბადებელად, უხილავად (მიქ., მრწ., ეფთ., 5, Jer. 151, 83v) // (მაქს., მრწ., ეფთ., 8, Q 34, 34v) // (თტე., მრწ., თეოფ., 8, Jer. 23, 340v)

   Source: ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის დოკუმენტირებული ლექსიკონი = Old georgian-greek documented dictionary of philosophical-theological terminology: (მასალები) / [ქართველოლ., ჰუმანიტ. და სოც. მეცნ. ფონდი რუსთაველის ფონდი; პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. დამანა მელიქიშვილი; პ/მგ რედ. ანა ხარანაული, ბერძნ. ტექსტის რედ.: ლევან გიგინეიშვილი, ვიქტორია ჯუღელი]. - I-ლი გამოც.. - თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2010. - 29სმ.