საქმე-ჲ

1. Gk. πρᾶγμα τό
   ქმედება, სამოქმედო
    

   ბუნება უკუე არს, გულისჴმისყოფისაებრ ეკლესიისა, ჭეშმარიტი ყოფაჲ საქმისაჲ (ანასტ. სინ., არს., II, 132); რომელნიმე საქმეთაგანნი ყოვლად ყოვლითურთ არიან განშორებულნი ნივთისა და გუამისა (ამონ., ტარიჭ., 129,29) // (არეოპ., ეპ., ეფრ., 7.3); – πρᾶγμα τό – ჵ კეთილო დიონჳსი, ნაცვლის მიმგებელო საღმრთოთა საქმეთაო (θεῖον πρᾶγμα)! კუალად ამაო და ურგებ არიან საქმენი და მოსწრაფებანი კაცათანი, რაოდენი რა კაცობრივ არიან (გრ. ნეოკ., ეკლ., ეფრ., A 292, 321r); ყოვლისავე სამღდელთმთავროჲსა საქმე (ἱεραρχικὴν πραγματείαν) წმიდათა მათ სრულ-მყოფელთა ზედა განიყოფვის (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 5.I.1); – πρᾶξις ἡ – არსებაჲ – პირველად იჩინების საქმე და გარეთღა – ხედვაჲ (თეოფ. ბულ., მარკ., ჭიმჭ., S 404,8II); სანებური იგი უეჭუელად ანუ მოქმედებაჲ არს, რომელ არს საქმე ანუ შეხუდომაჲ (დამასკ., ორთა ნებ., არს., S1463, 133r); უკუეთუ შესრულებისა მიმართ ქრისტეს მიერ ქმნილთა საქმეთაჲსა მიმხედველთა შჯულ-სდევით ერთი მოქმედებაჲ, ანუ საქმეცა ერთი შჯულ-დევით, ანუ ურიცხობისათჳს საქმეთაჲსა, ურიცხუნი მოქმედებანიცა (მქს., პიროს., გელ. 44, 26); – πρᾶξις ἡ – უგუნურთათჳს ილოცევდ, რაჲთა ცნობიერ-იქმნნენ მიღებითა გულისხმისყოფისათა და მიჰსდრკენ საქმეთაგან ბოროტისათა (გრ. ნეოკ., ეკლ., ეფრ., A 292, 324r); ხოლო კაცისა მიერ მოპოვნებულნი სიტყუანი და ჴელოვნებანი საქმეთანი უსაზომო არიან (გრ. ნეოკ., ეკლ., ეფრ., A 292, 321r); – πραγματεία ἡ – რამეთუ საგონებელ მიჩნს მე, ვითარმედ ყოველთა მათ საგალობელთა ღმრთის მოქმედებათა საქმე (θεουργιῶν ἡ πραγματεία) ჩუენთჳს იქმნების (არეოპ., საეკლ., ეფრ., 3.III.7); – ἐνέργεια ἡ – ორთა ბუნებათა ნებითა და საქმითა, ურთიერთას გუამითა შეერთებულთა (მიქ., მრწ., ეფთ., 8, Jer. 151, 85r) // (მაქს., მრწ., ეფთ., 8, Q 34, 35r) // (თტე., მრწ., თეოფ., 8, Jer. 23, 340v); მოგონებული იგი საქმედ აღაორძინა (ნოს., პასუხ. ექუს., გ. ათ., II, 1); ვითარცა აქუნდეს ორღანოჲ, ეგრეთცა საქმე ჴელოვნისაჲ გამოჩნდების (ამონ., ტარიჭ., 38,25); ვინაჲთგან შეერთებაჲ სქესი არს და არა საქმე, ეგრეთ იყოს მოქმედებაჲ ქრისტესი (მქს., პიროს., გელ. 44,5); შიშითა ღმრთისაჲთა... გამოუთარგმანებდინ, თუ რასა გულისჴმა-ჰყოფს და ვითარ გულისჴმა-ჰყოფს ქრისტესთჳს ბუნებასა, ესე იგი არს – ჭეშმარიტი საქმე და არა ბუნებაჲ გუამოვნებითი, რომელ არს პირებითი, არცა ბუნებითი კერძოჲ (ანასტ. სინ., არს., I 68-71); – ἔργον τό – სიტყუაჲ საქმეთა მიერ დამტკიცნების (თეოფ. ბულ., მარკ., ჭიმჭ., S 404, 162 I); შეუდგედ, – იტყჳს, – სიტყუანი საქმეთა (თტე., ამოს., გელ., 5.14-15, S 417, 109r); საქმით აჩუჱნედ ჭეშმარიტებაჲ სიტყუათაჲ (თტე., ამოს., გელ., 5.14-15, S 417, 109r);

2. Gk. Πρᾶξις ἡ
   „საქმე მოციქულთა“
    

   ამისმან საქმეთა შინა მთარგმნებელმან, ნეტარმან სტეფანე... თქუა (თტე., ამოს., გელ., 5.27, S 417, 110r); – πρᾶγμα τό – ლოგიკ. მოქმედება – შემხუევითად რაოდენად ვიტყჳთ მათცა... ვითარ-იგი არიან საქმე და ძრვაჲ (დამასკ., დიალ., ეფრ. 33,18); არა ვითარცა საქმენი აღიყვანებიან ნათესავისანი ამის განწვალებისა ქუეშე, არამედ ვითარცა ჴმანი (ამონ., ტარიჭ., 50,25); ხოლო განსაზღვრებითისა არს განსაზღვრებისა მიერ თითოეულისა საქმეთაგანისა განჩენაჲ (ამონ., ტარიჭ., 31,1); მდებარე რაჲმე არს, ვითარცა თჳთ თავადი ნივთი საქმეთაჲ (დამასკ., დიალ., ეფრ. 1,4); – ἔργον τό – საქმე, ობიექტი – განწვალებითისა ვიდრემე საქმე არს განწვალებაჲ წინამდებარისა ნათესავისაჲ კეთილწესიერებით თჳსთა განყოფილებათა მიმართ (ამონ., ტარიჭ., 30,33)

   Source: ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის დოკუმენტირებული ლექსიკონი = Old georgian-greek documented dictionary of philosophical-theological terminology: (მასალები) / [ქართველოლ., ჰუმანიტ. და სოც. მეცნ. ფონდი რუსთაველის ფონდი; პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. დამანა მელიქიშვილი; პ/მგ რედ. ანა ხარანაული, ბერძნ. ტექსტის რედ.: ლევან გიგინეიშვილი, ვიქტორია ჯუღელი]. - I-ლი გამოც.. - თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2010. - 29სმ.