დაბადება, გაჩენა, წარმოშობა, შესაქმე
- არა სხუათა ვარსკულავთა თანა დაიბადა (ნოს., პასუხ. ექუს., გ. ათ., I, 4); ბრძენთა მათ ფილაფოსთა ღმერთი ვერ იცნეს, მიზეზი გონიერი ყოველთა დაბადებისაჲ (ბას., ექუს., გ. ათ., 2, 28-32); – δημιουργία ἡ – დაბადებაჲ მისი ყოველთა დამზადებელმან და შემოქმედმან სრულ-ყო (ბას., ექუს., გ. ათ., 6, 9-10); ადვილ არს წინაშე შემოქმედისა ჴმელისა გზისა დაბადებაჲ უფსკრულთა შინა (თტე., რიცხ. 33, გელ., A 1108, 69v); ორთა ცათა დაბადებასა არა მიითუალვენ (ნოს., პასუხ. ექუს., გ. ათ., I, 5); წარმოყენებაჲ ყოველთაჲ, ანუთუ მკობაჲ, ანუ სრულქმნაჲ, ანუ დაბადებაჲ (ἡ δεμιούργειν)... უთჳსეს [არს] ყოველთა მიზეზთა (პრ., კავშ., პეტრ., 25; 22,20-21); სამნი სახენი არიან ცხორებისანი: ბუნებითი, გრძნობითი და გონიერი. თითოეული სიტყჳთა რაჲთმე დაბადებისაჲთა განკიდეებულ არს სხუათაგან (მქს., პიროს., გელ., 24,41) // ... სახითა მით დაბადებისა თჳსისაჲთა განყოფილ არს სხუათა მათგან (მქს., პიროს., ეფთ., 8,12); παράγειν τό (παράγω) – ბუნება სახიერისა არს დაბადებაჲ და ცხოვნებაჲ, ხოლო ბოროტისა – განხრწნაჲ და წარწყმედაჲ (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 4.19); – ποίημα (-ποιέω) – უხილავნი მისნი დაბადებითგან სოფლისაჲთ ქმნულთა (ποιήμασι) შორის გულისჴმისყოფილნი იხილვებიან (დამასკ., ორთა ნებ., არს., S1463, 128v); დაბადებაჲ ნებებისა ღმრთისა საქმე არს და არა თანადაუსაბამო არს ღმრთისა (დამასკ., გარდ., 48, ეფრ.); ხოლო დაბადებაჲ და ქმნაჲ (ჰენდიადისი – ποίησιςς) არს, რაჲთა გარეთ და არა თჳსისა არსებისაგან მოიღოს ნივთი აღსაგებელი და ეგრეთ დაჰბადოს (κτίζοντος γίνεσθαι) და ქმნას დაბადებული (ποιοῦντος γίνεσθαι), ყოვლითურთ უმსგავსოჲ დამბადებელისაჲ (κτιζόμενον) (დამასკ., გარდ., 8, ეფრ.); – διάπλασις – რავოდენ [კაცი] ხატითა ჴორციელისა დაბადებისაჲთა უაღრეს არს პირუტყუთაჲსა, ეგოდენ უფროჲს პატივითა სულისაჲთა აღმატებულ არს (ბას., ექუს., გ. ათ., 105, 20-23); კაცი, მცენარე ზეცისაჲ, და რავდენცა განყოფაჲ იგი იქმნა შორის ხატისა მის დაბადებისა შორის ჴორცთა მისთაჲსა და შორის დაბადებისა პირუტყუთაჲსა (ბას., ექუს., უძვ., ანონ., 125, 7-12); – καταβολή ή – ხოლო ჩუენ სიტყუაჲ ესე მყისსა შინა ყოველთა არსთა დაბადებად გულისჴმა-ვყავთ (ნოს., პასუხ. ექუს., გ. ათ., III, 7); – κατασκευή ἡ – [მოსემ] ჰაერისა დაბადებაჲ დაიდუმა (ნოს., პასუხ. ექუს., გ. ათ., I, 4); რად საჴმარ იყო დაბადებაჲ მზისაჲ? (ნოს., პასუხ. ექუს., გ. ათ., I, 8); – κτίσις ἡ – უკუეთუ დასაბამად იქმნა ცაჲ, ცხად არს, ვითარმედ მიერითგან იწყო დაბადებამან (ნოს., პასუხ. ექუს., გ. ათ., I, 5); ყოვლისა დაბადებისა შემოქმედი, ძე ჭეშმარიტი ჭეშმარიტისა მამისაჲ (ნოს., ნეოკეს. ცხ., ეფრ., S 384, 344r); ყოველივე მისგან და მისსა მიმართ დაებადა და ყოველივე მის მიერ დაემყარა (συνέστηκε) (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 2.1); – συνοχή ἡ – რამეთუ არა ხოლო დაბადებისა გინა ცხორებისა ანუ სრულებისა ოდენ მიზეზ არს (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 1.7); – ὕπαρξις ἡ – გუამი არს დასაბამსა თითოეულისა დაბადებისასა ქმნილი იგი აგებულებაჲ (დამასკ., დიალ., 53,3, ეფრ.)
Source: ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის დოკუმენტირებული ლექსიკონი = Old georgian-greek documented dictionary of philosophical-theological terminology: (მასალები) / [ქართველოლ., ჰუმანიტ. და სოც. მეცნ. ფონდი რუსთაველის ფონდი; პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. დამანა მელიქიშვილი; პ/მგ რედ. ანა ხარანაული, ბერძნ. ტექსტის რედ.: ლევან გიგინეიშვილი, ვიქტორია ჯუღელი]. - I-ლი გამოც.. - თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2010. - 29სმ.
to main page 
top of page