უზენაეს-ი

1. Gk. ἐπάνω τό
   ლოგიკ.
   გვარ-სახეობრივ მიმართებაში უზოგადესი, უმაღლესი
    

   უზენაესნი უდიდეს უქუენაესთასა (ამონ., ტარიჭ., 74,31); – ἐπάνω ὁ – არცა კაცი ნათესავ არს პეტრესსა და სხუათა გუამთა, არამედ სახე, რომლისთჳსცა სახოანი სახე არს კაცი, რამეთუ სახე არს უზენაესისაჲ და სახე უქუემოესთაჲ... ეგევითარნი მხოლოდ სახენი ოდენ არიან და არა ნათესავნი (დამასკ., დიალ., არს. 2,21); – ἀνώτερος – ხოლო არსებასა ერთი აქუს სქესი (=მიმართება): შემდგომთა მისთა-მიმართი; და შემდგომთა მისთა-მიმართი არა აქუს, ვითარ არცა უზენაეს არსებისა არს რაჲმე (ამონ., ტარიჭ., 62,8);

2. არეოპ.
   არსის იერარქიაში უზენაესი
    

   უზენაესი არსება – ὑπερτάτη οὐσία ἡ – თჳსისა მის ნათელთ-მოცემისა ბრწყინვალებასა პირველ საჩინოებითად ყოვლად სანატრელითა მიფენითა უზენაესთა მათ არსებათა გამოუბრწყინვებს (არეოპ., ზეც., ეფრ., 13.3); – ἀνώτατη οὐσία – რამეთუ ვითარცა-იგი ყოველთა მიერ კერძოჲსა ღმრთეებისა სახიერებაჲ, უზენაესთა მათ და უმოხუცებულესთა არსებათაგან იწყებს და ვიდრე უკუანაჲსკნელთადმდე მიიწევის (არეოპ., საღმრ., ეფრ., 4.4);

   უზენაესი გონება – ὑπέρτατος νοῦς ὁ – ხოლო აწ ღირსებით თქუმად ვილოცავ უზენაესთა მათ გონებათათჳს (არეოპ., ზეც., ეფრ., 7.2);

   უზენაესი დასი (სინონ: უმაღლესი) – ἐπηρμένος – ხოლო უმაღლესთა (ὑψηλότατος) მათ და უზენაესთა დასთა საყდარ წოდებაჲ გულისჴმა-გჳყოფს (არეოპ., ზეც., ეფრ., 7.1); ნეოპლატ. არსის რიგში უპირველესი, უზენაესი – ἐπέκεινα – ამისგან უკუე საცხადო, ვითარმედ პირველი მყოფი უზენაეს ყოვლობისა არს, ვინაჲთგან განსზიდსა შორის უმრავლესთა წარმოუდგების მყოფი, რამეთუ ნაწილთა, ვითარ არიან ნაწილ, მისცემს მყოფობასა (პრ., კავშ., პეტრ., 73; 48.3-6); – ὑπερκείμενος – ყოვალი უსაზღვროობაჲ არსთაშორისი არცა თჳსთა უზენაესთა მიმართ არს უსაზღვრო, არცა თჳთ თჳს შორის (პრ., კავშ., პეტრ., 93; 57.25-26)

   See also: უზესთაეს-ი
   Source: ძველქართულ-ძველბერძნული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური ტერმინოლოგიის დოკუმენტირებული ლექსიკონი = Old georgian-greek documented dictionary of philosophical-theological terminology: (მასალები) / [ქართველოლ., ჰუმანიტ. და სოც. მეცნ. ფონდი რუსთაველის ფონდი; პროექტის ავტ. და სამეცნ. ხელმძღვ. დამანა მელიქიშვილი; პ/მგ რედ. ანა ხარანაული, ბერძნ. ტექსტის რედ.: ლევან გიგინეიშვილი, ვიქტორია ჯუღელი]. - I-ლი გამოც.. - თბ.: ბაკურ სულაკაურის გამ-ბა, 2010. - 29სმ.