კიდე

1. «ბაგე», «საკიდური», ნაპირი, პირი, კუთხე, მხარე; კალთა; «კუთხი»:
    

   „რომელ-იგი არს კ ი დ ე ს ა ზედა მდინარისა მის არონისასა“ M, —„რომელ არს ბ ა გ ე ს ა თანა ნაღუარევისასა არნონისასა“

   G, II შჯ. 2,36; „აღიშჱნოს... ვიდრე ბჭედმდე კ ი დ ი ს ა თ ა“ O, — „აღეშენოს... ვიდრე ბჭედმდე კ უ თ ხ ი ს ა“

   pb., იერემ. 31,38; „ვითარცა ქჳშაჲ, რომელ არს კ ი დ ე ს ა ზღჳსასა“ M, — „ვითარცა ქჳშაჲ, ბ ა გ ე თ ა ზედა ზღჳსათა“

   G, ისუ ნ. 11,4; „იგი იქმნა თავ კ ი დ ე თ ა (ს ა კ ი დ უ რ თ ა DE)“ მთ. 21,42; „მოვიდა კ ი დ ი თ ქუეყანისაჲთ“

   მთ. 12,42; „შეჭამოს კ ი დ ი თ გ ა ნ ქუეყანისაჲთ მ ი კ ი დ ე დ მ დ ე ქუეყანისა“ I, იერემ. 12,12; „ვიდოდა იგი

   ზღჳს-კ ი დ ე ს ა“ მთ.4,18; „შეკრიბნა იგინი კ ი დ ე ს ა მის მდინარისასა“ O, I ეზრა 8,43; „უფალმან შექმნა სოფელი და

   უშენი და კ ი დ ე ნ ი სოფლისანი“ O, იგ. სოლ. 8,26; „ჩუენ ვიყვენით კ ი დ ე ს ა მის სამოთხისასა“ I, დან. 13,38;

   „ბრძანა ჰროარდაგისა განცემაჲ ყოველთა კ ი დ ე თ ა უფლებისა მისისათა“ ატმ. 96,14; „ეპყრნეს კ ი დ ე ნ ი სამოსელთა

   მისთანი“ O, ესთ. 15,6; „აქმნნე მას კ ი დ ე ნ ი ოქროჲსანი თხზვით გარემო“ O, გამოსლ. 25,24; „მოიღოს კაცმან ჴორცი

   წმიდაჲ კ ი დ ე ს ა სამოსლისა თჳსისასა“ ანგეა 2,12.

   See also: ზღჳს-კიდე, ზღჳსკიდელ-ი, მდინარის კიდე, საკიდურ-ი, უკიდარო, ცის-კიდე
2. ცალკე; განზე:
    

   „რაჲთა კ ი დ ე თავისუფლად თჳსი მონასტერი აღაშენონ“ ი.-ე. 20,5; „რაჲთა კ ი დ ე შეუკაზმვიდენ პურსა“ ი.-ე. 36,33;

   „მონაზონი იგი არს, რომელი ყოველთა კაცთაგან კ ი დ ე იყოს“ H—622,23r.

   See also: კიდეგან
3. გარდა:
    

   „თჳსისა ენისაგან კ ი დ ე არცა მან იცოდა, არცა მან“ ი.-ე. 31,27.

   Source: აბულაძე ილია, „ძველი ქართული ენის ლექსიკონი“ (მასალები); გამომცემლობა „მეცნიერება“, თბილისი, 1973.