ღვარცოფი

ტერმინი აღებულია არაბული ენიდან და ნიშნავს მთის ჩქარ ნაკადს. თანამედროვე ლიტერატურაში ტერმინი – ღვარცოფი ნიშნავს ხანმოკლე მოქმედი მთის ნაკადს, ნაყარი მასალის დიდი (60-70%-მდე საერთო მოცულობიდან) რაოდენობის შემცველობით. ხასიათდება წარმოშობის მოულოდნელობით, მოძრაობის დიდი სიჩქარითა და მნიშვნელოვანი დამანგრეველი ძალით. ღვარცოფულ ნაკადს, დინების მიმართულებით, ახასიათებს პულსაციური რეჟიმი, რომელიც დაკავშირებულია მოძრაობის პროცესში ჩახერგილი ადგილების შექმნასთან. ამრიგად, ღვარცოფი არის მოკლევადიანი ბობოქარი წყალდიდობა მთის მდინარეებზე, რომლის გავლის დროსაც ნალექების კონცენტრაცია წყალში საგრძნობლად იზრდება, რაც მდინარეს აძლევს ტალახის ან ქვა-ტალახის ნაკადის ხასიათს. ღვარცოფების წარმომობისათვის აუცილებელია შემდეგი ბუნებრივი პირობები: 1) ციცაბოფერდობიანი და ძლიერ დანაწევრებული რელიეფი, მუდმივი და დროებითი წყალსადინარების კალაპოტების მნიშვნელოვანი (არანაკლებ 0,1) დახრით; 2) მდინარის აუზებში ფხვიერნამტვრევი მასალის დიდი მარაგი, რომელიც წარმოადგენს ღვარცოფების მყარ შემადგენელს; 3) კალაპოტებისა და ფერდობების ინტენსიური ჩამონადენი, რომელიც გამოწვეულია წყალდიდობით, უხვი თოვლდნობით, იშვიათად ყინულდნობით ან ღია (კაშხალის ტიპის მთის ტბის) და დახურული (მყინვარებში და მორენებში) წყალსატევების გარღვევით. ღვარცოფების აქტივიზაციის ბუნებრივ ფაქტორთა რიცხვს მიეკუთვნება: გეოლოგიური, გეომორფოლოგიური, ჰიდროლოგიური, ჭაობნიადაგიანი, ანთროპოგენური და სხვა ფაქტორები.