1) აზროვნების მეთოდი, რომლის მიხედვით შემეცნების ერთად-ერთ წყაროდ აღიარებულია გონება;
2) ფილოსოფიური მიმართულება, რომელიც იკვლევს ჭეშმარიტებას განყენებული აზროვნების საშუალებით ფაქტებისა და დაკვირვების გარეშე;
3) სარწმუნოებრივი საკითხების გონების თვალით გაშუქება. — რაციონალიზმის უდიდესი წარმომადგენელია დეკარტი. რაციონალიზაცია — ამა თუ იმ საქმის ანუ წარმოების გონივრულად მოწესრიგება. გად. მნიშვნ.: გაუმჯობესება, მომჭირნეობა; — რაციონალისტ-ი — რაციონალიზმის მიმდევარი: რაციონალური — გონივრული, მიზანშეწონილი.