ბიოცენტრიზმი) - ეკოცენტრიზმი - გარემოს დაცვის მსოფლმხედველობა, ფილოსოფია და იდეოლოგია, რომელიც განიხილავს ველურ ბუნებას, როგორც დამოუკიდებელ ღირებულებას, ადამიანური სარგებლობის კრიტერიუმებიდან დამოუკიდებლად და მიუთითებს ამ ღირებულების პრიორიტეტზე კაცობრიობის მიზნებსა და საჭიროებებზე. ეკოცენტრიზმი უპირისპირდება ანთროპოცენტრიზმს და მასთან დაკავშირებულ ჰუმანიზმს და ასევე მჭიდრო კავშირშია ნატურალიზმთან. ბუნება, ეკოლოგიური წონასწორება აღიქმება როგორც შინაგანი ღირებულება. ეკოცენტრიზმის მომხრეებს შეიძლება ახასიათებდეს ბუნების, როგორც მოქმედების სუბიექტის, საკუთარი მიზნების მქონე და მორალური უფლებების მქონე სუბიექტის აღქმა. ეკოცენტრიზმის ფარგლებში ველური ბუნების დაცვა ხორციელდება არა რაიმე მიზნის მისაღწევად, რომელსაც აქვს ღირებულება კაცობრიობის თვალსაზრისით, არამედ თავად ბუნებისთვის. ამრიგად, დაცული ბუნებრივი ტერიტორიების შექმნა გულისხმობს ამ ტერიტორიების სამეცნიერო, რეკრეაციული ან სხვაგვარი კონტროლისა და გამოყენების არარსებობას და ბუნებრივი პროცესების სრული თავისუფლების უზრუნველყოფას. ეკოცენტრიზმი სცილდება თვით ბუნებისდაცვით მოძრაობის ჩარჩოებს და წარმოადგენს საკვანძო კონცეფციას ღრმა ეკოლოგიის ფილოსოფიაში. ტერმინები ეკოცენტრიზმი და ბიოცენტრიზმი მკაცრად არ არის გამიჯნული. ბიოცენტრიზმი შეიძლება ჩაითვალოს ეკოცენტრიზმის სრულ სინონიმად, ასევე ეკოცენტრიზმის ერთ - ერთ მიმდინარეობად, რომელიც ცოცხალ ორგანიზმებს და ზოგადად ბიოსფეროს განსაკუთრებულ პრიორიტეტს ანიჭებს უსულო ბუნებასთან შედარებით, ან განსაკუთრებულ პრიორიტეტს ანიჭებს ცალკეული ინდივიდების სიცოცხლეს ბიოლოგიური თემებისა და ეკოსისტემების ცხოვრებასთან შედარებით
Source: გუნია, გარი. ეკოლოგიის საფუძვლების ტერმინების განმარტებითი გლოსარიუმი: დედამიწისა და გარემოს შემსწავლელ მეცნიერებათა დარგში = Explanatgory Glossary of Terms on Basics of Ecology: In the field of sciences about Earth and Ennvironment: [სახელმძღვანელო] / გარი გუნია; რედაქტორი თენგიზ ცინცაძე; საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტი. თბილისი, 2024.
to main page 
top of page