ყველა ბუნებრივ გარემოში სავალდებულო კონტროლს დაქვემდებარებული, მეტალური მინარევების პრიორიტეტული დამაბინძურებლების ფართო ჯგუფი. დიდი დოზებით მძიმე მეტალები - შხამებია, რომლებიც ყველა ცოცხალ არსებას შხამავს. მაგალითად, ვერცხლისწყლის დაბინძურებასთან "მინამატას" დაავადება ასოცირდება, ხოლო კადმიუმი იწვევს "იტაი - იტაის" დაავადებას. სამეცნიერო ლიტერატურაში ქიმიური ელემენტების მძიმე მეტალებისადმი მიკუთვნების კრიტერიუმები განსხვავდებიან. როგორც წესი, მახასიათებლებია ატომური მასა, სიმკვრივე, ტოქსიკურობა, გავრცელებულობა ბუნებრივ გარემოში და ბუნებრივ და ტექნოგენურ ციკლებში მონაწილეობის ხარისხი. მეცნიერთა უმეტესობა მძიმე მეტალებს მიაკუთვნებენ დაახლოებით 40 ელემენტს 8 გ/სმ3 - ზე მეტი სიმკვრივით და ატომური მასით 50-ზე მეტი მასის ატომური ერთეულით. ეს არის ვანადიუმი, ბისმუთი, რკინა, კადმიუმი, კობალტი, მანგანუმი, სპილენძი, მოლიბდენი, ნიკელი, კალა, ვერცხლისწყალი, ტყვია, ქრომი, თუთია და ასე .შემდეგ. მძიმე მეტალები გამოირჩევა მაღალი ტოქსიკურობით ცოცხალი ორგანიზმებისათვის შედარებით დაბალი კონცენტრაციის პირობებშიც კი, ბიოაკუმულაციის უნარით და რთული (ორგანომეტალური) ნაერთების სახით მაღალი მიგრაციის უნარით. გარემოს პირობების გათვალისწინებით (ჟანგვა - აღდგენითი, მჟავა - ფუძე, კომპლექსური აგენტების არსებობა) მძიმე მეტალები შეიძლება არსებობდეს სხვადასხვა იონურ და მოლეკულურ ფორმებში და იყვნენ არაორგანული და ლითონ - ორგანული ნაერთების ნაწილი ნამდვილად გახსნილ, კოლოიდურ დისპერსიულ მდგომარეობაში ან უხეში დისპერსიული სუსპენზიის სახით. მისი ტოქსიკურობა მკაცრად არის დამოკიდებული ლითონის ფორმაზე ბუნებრივ ობიექტში (შეკრული, თავისუფალი). მძიმე მეტალებით წყლის დაბინძურების წყაროა გალვანური საამქროების, სამთო საწარმოების, შავი და ფერადი მეტალურგიის და მექანიკური ინჟინერიის ჩამდინარე წყლები.
Source: გუნია, გარი. ეკოლოგიის საფუძვლების ტერმინების განმარტებითი გლოსარიუმი: დედამიწისა და გარემოს შემსწავლელ მეცნიერებათა დარგში = Explanatgory Glossary of Terms on Basics of Ecology: In the field of sciences about Earth and Ennvironment: [სახელმძღვანელო] / გარი გუნია; რედაქტორი თენგიზ ცინცაძე; საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტი. თბილისი,
to main page 
top of page