(ძველი .ბერძნული. νοῦς - გონება და γένεσις - წარმოშობა, დაბადება) 1. ნოოსფეროს ფორმირების პროცესი; 2. ადამიანის მიერ მართვადი ევოლუცია; 3. დედამიწაზე ცხოვრების ევოლუციის თანამედროვე პერიოდი, რაც, ვ. ი. ვერნადსკის აზრით, ნიშნავს ბიოსფეროს გარდაქმნას გონიერების სფეროში ნოოსფეროში; ევოლუცია, რომელსაც ადამიანის ცნობიერება განაპირობებს; 4. სივრცეში ინტელექტუალური სისტემების გაშლისა და დროში განვითარების(ევოლუციის) პროცესი.
Source: გუნია, გარი. ეკოლოგიის საფუძვლების ტერმინების განმარტებითი გლოსარიუმი: დედამიწისა და გარემოს შემსწავლელ მეცნიერებათა დარგში = Explanatgory Glossary of Terms on Basics of Ecology: In the field of sciences about Earth and Ennvironment: [სახელმძღვანელო] / გარი გუნია; რედაქტორი თენგიზ ცინცაძე; საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტი. თბილისი, 2024