მზის ელექტრომაგნიტური და კორპუსკულარული გამოსხივება. ელექტრომაგნიტური გამოსხივება (მზის სხივური ენერგია) - ელექტრომაგნიტური ტალღები, რომლებიც ვრცელდება 500 ათასი კმ/წმ სიჩქარით. მზის რადიაცია დედამიწის ზედაპირს აღწევს პირდაპირი და გაბნეული გამოსხივების სახით. მზის გამოსხივების დაახლოებით 48% სპექტრის ხილულ ნაწილშია (0.38-0.76 მკმ), 45% - ინფრაწითელ სხივებზე (0.76 მკმ - ზე მეტი) და 7% -ულტრაიისფერ გამოსხივებაზე (0.38 მკმ -ზე ნაკლები) მოდის. კორპუსკულარული გამოსხივება ძირითადად შედგება პროტონებისგან, რომლებიც მოძრაობენ 300-1500 კმ/წმ სიჩქარით და პრაქტიკულად მთლიანად დედამიწის მაგნიტოსფეროს მიერ დაიკავებიან (მზის ქარი). მზეზე აფეთქებების დროს ასევე წარმოიქმნება მაღალი ენერგიის ნაწილაკები (ძირითადად პროტონები და ელექტრონები), რომლებიც ქმნიან კოსმოსური სხივების მზის კომპონენტს. მზის რადიაცია ატმოსფერული იზომება მისი თერმული ეფექტით კალორიები დროის ერთეულში ფართობის ერთეულზე. ატმოსფეროს საზღვარზე - მზიდან დედამიწამდე საშუალო მანძილზე მზის რადიაციის ნაკადი დაახლოებით 2 კალ/სმ2 •წთ უდრის (მზის მუდმივა); ზოგადად ატმოსფეროში მზიდან დედამიწის ზედაპირამდე მოსული რადიაციის 15-20% შთაინთქმევა და საერთო ჯამში, დედამიწა წელიწადში მზიდან სხივური ენერგიის 1.37∙1024 კალორიას ღებულობს. საშუალოდ დედამიწის ზედაპირის ყოველ კვადრატულ კილომეტრზე მოდის 2.6∙1015 კალორია წელიწადში. ამასთან, დედამიწამდე მოღწეული მზის გამოსხივება - მზის მთლიანი გამოსხივების 1/2.109 ნაწილზე ნაკლებია. ამ გამოსხივებას შთანთქავს მცენარეულობა, ნიადაგი, ზღვებისა და ოკეანეების ზედაპირი.ის სითბოდ იქცევა, რაც იხარჯება ატმოსფეროს ფენების გათბობაზე, ჰაერისა და წყლის მასების მოძრაობაზე, დედამიწაზე ცხოვრების მრავალფეროვანი ფორმების შესაქმნელად.
Source: გუნია, გარი. ეკოლოგიის საფუძვლების ტერმინების განმარტებითი გლოსარიუმი: დედამიწისა და გარემოს შემსწავლელ მეცნიერებათა დარგში = Explanatgory Glossary of Terms on Basics of Ecology: In the field of sciences about Earth and Ennvironment: [სახელმძღვანელო] / გარი გუნია; რედაქტორი თენგიზ ცინცაძე; საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტი. თბილისი, 2024
to main page 
top of page