(ინგლისური. stress - დაძაბულობა) - ფიზიოლოგიური რეაქციების ერთობლიობა, რომლებიც წარმოიქმნება ცხოველებისა და ადამიანთა ორგანიზმში სხვადასხვა არახელსაყრელი ან, პირიქით, უკიდურესად ხელსაყრელი ფაქტორების (სიცივე, შიმშილი და ასე.შემდეგ.) ეფექტების საპასუხოდ. მოკლედ, ეს არის სხეულის ადაპტაციის მექანიზმების ძაბულობის მდგომარეობა. პირველად ტერმინი "სტრესი" ფიზიოლოგიასა და ფსიქოლოგიაში შემოიღო ამერიკელმა ფსიქოფიზიოლოგმა, ფიზიოლოგმა უოლტერ ბრედფორდ კენონმა (ინგლისური.Walter Bradford Cannon, 1871 - 1945) თავის კლასიკურ ნაშრომებში უნივერსალური რეაქციის შესახებ "ბრძოლა ან გაქცევა" (ინგლისური. fight-or-flight response). უნდა გამოიყოს საკუთრივ სტრესი, როგორც ცოცხალი ორგანიზმის ზოგადი ბიოლოგიური ფიზიოლოგიური რეაქცია, რომელიც ახასიათებს არა მხოლოდ ადამიანს, ფსიქოლოგიური (ემოციური) სტრესისგან, რომელიც დაკავშირებულია ადამიანის მაღალ ნერვულ აქტივობასთან. მედიცინაში, ფიზიოლოგიაში, ფსიქოლოგიაში გამოყოფენ სტრესის პოზიტიურ (ეუსტრესი ძველი.ბერძნული. εὖ - "კარგი") და უარყოფით (დისტრესი ძვ. ბერძ. δυσ - "დაკარგვა") ფორმებს. ზემოქმედების ბუნებიდან გამომდინარე გამოიყოფა ნეიროფსიქიკური, სითბური ან სიცივის (ტემპერატურული), სინათლის, შიმშილის, ძილის უკმარისობის და სხვა სახეობის სტრესი (დასხივების და ასე.შემდეგ.). როგორიც არ უნდა იყოს სტრესი, ”კარგი” ან ”ცუდი”, ემოციური ან ფიზიკური (ან ორივე ერთდროულად), მის გავლენას სხეულზე აქვს საერთო არასპეციფიკური მახასიათებლები.
Source: გუნია, გარი. ეკოლოგიის საფუძვლების ტერმინების განმარტებითი გლოსარიუმი: დედამიწისა და გარემოს შემსწავლელ მეცნიერებათა დარგში = Explanatgory Glossary of Terms on Basics of Ecology: In the field of sciences about Earth and Ennvironment: [სახელმძღვანელო] / გარი გუნია; რედაქტორი თენგიზ ცინცაძე; საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტი. თბილისი, 2024
to main page 
top of page