(ბერძნული. chalkos - სპილენძი და phileo - მიყვარს) - „თიოფილუ-რი“ გოგირდის მოსიყვარულე. ამ ელემენტების კათიონებს (გოგირდის გარდა) აქვს 18 ელექტრონიანი გარსი. ისინი განლაგებულია ატომური მოცულობის მრუდის აღმავალ მონაკვეთებზე, არიან დიამაგნიტური, ამასთან, ჰალოგენების დიამაგნეტიზმი იზრდება რიგითი ნომრის მიხედვით. ყველაზე დამახასიათებელი ნაერთებია გოგირდთან, სელენთან და ტელურთან. ბუნებაში ზოგიერთი (განსაკუთრებით ოქრო, ვერცხლი, ნაწილობრივ ვერცხლისწყალი, ბისმუტი, დარიშხანი) ასევე გვხვდება ძირითადად თვითნაბადი სახით. ნორვეგიული გეოფიზიკოსი და ქიმიკოსი ვ. გოლდშმიდტის (გერმანული. Victor Moritz Goldschmid1888 - 1947) კლასიფიკაციის მიხედვით, ესენი არიან ელემენტები, რომლებიც გვხვდებიან დედამიწის ქერქში და მეტეორიტებში, ძირითადად, სულფიდების სახით. სულფიდების ფარდობითი თერმოდინამიკური სტაბილურობა ჟანგბადის ნაერთებთან შედარებით (სილიკატებთან, ოქსიდებთან, კარბონატებთან, ფოსფატებთან და ასე.შემდეგ.) ამ ელემენტებისთვის უფრო მაღალია, ვიდრე რკინისთვის - ბუნებაში ყველაზე გავრცელებული მძიმე ლითონისთვის. მათ აქვთ არასრული გარე ელექტრონული გარსი და განლაგდებიან ატომური მოცულობის მრუდის მატების ადგილებში. ქალკოფილურ ელემენტებს მიეკუთვნება ლითონები, რომლებიც გვხვდება ბუნებრივ სულფიდებში კატიონების სახით (Ag, Hg, Cu, Pb, Cd, Bi, Zn, Sb), ხოლო არამეტალები - ანიონების სახით (S, Se, Te). ქალკოფილური თვისებები ასევე გააჩნია მთელ რიგ ელემენტს, რომლებიც ერთდროულად რამდენიმე ჯგუფშია კლასიფიცირებული (Mo, Pd, Au, Ga, In, Tl, Ge, Co და ა.შ.).
Source: გუნია, გარი. ეკოლოგიის საფუძვლების ტერმინების განმარტებითი გლოსარიუმი: დედამიწისა და გარემოს შემსწავლელ მეცნიერებათა დარგში = Explanatgory Glossary of Terms on Basics of Ecology: In the field of sciences about Earth and Ennvironment: [სახელმძღვანელო] / გარი გუნია; რედაქტორი თენგიზ ცინცაძე; საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, ჰიდრომეტეოროლოგიის ინსტიტუტი. თბილისი, 2024
to main page 
top of page