ხელოვნური გარემო

ჩვეულებრივად განასხვავებენ ბუნებრივ და ხელოვნურ გარემოს. ბუნებრივი გარემო მოიცავს გეოსფეროსა და ბიოსფეროს, ანუ იმ მატერიალურ სისტემებს, რომლებიც წარმოიშვა და არსებობს ადამიანის გარეშე და დამოუკიდებლად, მაგრამ ამავე დროს შეიძლება საბოლოოდ გახდეს მისი საქმიანობის ობიექტები. კოსმოსური ტექნოლოგიებისა და კოსმოსური ნავიგაციის განვითარებასთან დაკავშირებით, მზის სისტემის გარკვეული ნაწილიც უნდა შედიოდეს ასეთი ობიექტების რიცხვში.ჩვეულებრივად განასხვავებენ ბუნებრივ და ხელოვნურ გარემოს. ბუნებრივი გარემო მოიცავს გეოსფეროსა და ბიოსფეროს, ანუ იმ მატერიალურ სისტემებს, რომლებიც წარმოიშვა და არსებობს ადამიანის გარეშე და დამოუკიდებლად, მაგრამ ამავე დროს შეიძლება საბოლოოდ გახდეს მისი საქმიანობის ობიექტები. კოსმოსური ტექნოლოგიებისა და კოსმოსური ნავიგაციის განვითარებასთან დაკავშირებით, მზის სისტემის გარკვეული ნაწილიც უნდა შედიოდეს ასეთი ობიექტების რიცხვში. წარმოების განვითარების დონის ყველაზე მნიშვნელოვანი შედეგია ხელოვნური ჰაბიტატის შექმნა – რასაც „მეორე ბუნება“ ჰქვია. იგი მოიცავს არა მხოლოდ ადამიანის მიერ შექმნილ და ბუნებაში არარსებულ უსულო ობიექტებს, არამედ ცოცხალ ორგანიზმებსაც: მცენარეებს, ცხოველებს, გამოყვანილს ან შექმნილს ადამიანის მიერ ხელოვნური გადარჩევის ან გენეტიკური ინჟინერიის გზით. საზოგადოების განვითარებასთან ერთად, ხელოვნური ჰაბიტატის როლი მუდმივად იზრდება. ადამიანის მიერ ხელოვნურად შექმნილ ყველა უსულო საგანთა და ცოცხალ ორგანიზმთა მასას ტექნომასა ეწოდება. ყველა ცოცხალი ორგანიზმის მასას, რომელიც არსებობს ბუნებრივ პირობებში, რომელსაც ჯერ არ გაუვლია ჰუმანიზაცია, ბიომასა ეწოდება. კაცობრიობამ უკვე შექმნა ხელოვნური ჰაბიტატი, რომელიც ათობით და ასეულჯერ უფრო პროდუქტიულია, ვიდრე ბუნებრივი გარემო. ხელოვნური ჰაბიტატი, ამგვარად, თანდათან და განუწყვეტლივ უტევს ბუნებრივ ჰაბიტატს და, ასე ვთქვათ, შთანთქავს მას. მაგრამ ბუნებრივი გარემო არა მხოლოდ ადამიანის ცხოვრების მატერიალურ პირობებს და წარმოების საწყის ობიექტს, არამედ გარკვეული ესთეტიკური და ზნეობრივი დამოკიდებულების ობიექტსაც წარმოადგენს.