ქალის მიერ ძმების დაფიცვაა. =„განაღამც კაცთი, ძმათ მზემა, მე შამრცხვებოდა ქვიშისა“ (ვარ. ) („ორი გმირი“). =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ შეადგინა ალექსი ჭინჭარაულმა ; [მთ. რედ. ა. [სრულად »»]
დაფიცვაა: ძმობას გეფიცები. =გზას იკითხავ... გასწავლის, არა და იდა-ძმობამა ან ძმაილამა.. არ ვიციო“, თავიდან მოგიშორებს (ფშაველი ქალი) („ფშავლები“, – გზად);; მე სუ მარტო ვარ, ძმაილამა [სრულად »»]
ძმის დაფიცვა: ძმა მომიკვდეს, თუ.. =„ვაი-ვაი-ვაი, რა ყინჩი (ლამაზი, კარგი) რაიმ იყო, ლამაზად გაზდილი, დამწყაზრულ თვალ-წარბნი, ფერად იღვრებოდა, ვინ ძმამკევდარი ტყუოდეს“ („ფშავლები“, – [სრულად »»]
დაფიცვაა - ძმობას გეფიცები. =„ძმობამ, ჯერ წარბი იმისთვის არავის შეურხევია!“ („იმედი რაზიკაული“). იხ. აგრეთვე: ძმობა-ძმობის მადმა =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ შეადგინა ალექსი [სრულად »»]
თუ ძმა ხარ, ძმობას გაფიცებ. =სხვა მოსთქვამს: „ხმალი გამიტყდა, მათხოვეთ ვინმე, ძმობასა!“ („ნანგრევთა შორის“, I). =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ შეადგინა ალექსი ჭინჭარაულმა ; [მთ. [სრულად »»]
=იმათაც (ქალებსაც) აქვსთ საკუთარი ჭირი და ლხინი, საკუთარი დობილები და ძმობილები – წაწლები („ძვ. და ახალი ფშავლების პოეზია“). იხ. აგრეთვე: ნაძმობ-ი, წაწალ-ი =ვაჟა-ფშაველას მცირე [სრულად »»]
ძნის ძირი (ვაჟა.), ძნის ზვინი. =გამახარემ, ბარში რაც ძნა და თივა ჰქონდა, ყამირის, ნაჩხატების წოწლოკინა სარები და მათივე მსგავსი „ძნები“ ააგო („ფშაველი და...“, III). =ვაჟა-ფშაველას [სრულად »»]
ძალიან, ძლიერ. =ვაჰმე, რა ძნელად დავწუხდი, აღმე ავხედავ გზასაო („ფშაველი და...“, XI);; აქ-ღა გავიგე, სამშობლო ტკბილი ყოფილა ძნელადა („მთიელი ბავშვი ქალაქში“). =ვაჟა-ფშაველას მცირე [სრულად »»]
განზრახვა. =კვლავ გააბრთხილონ მნახველი: იყოს კეთილის ძრახვითა („კაცი მართალი, V). =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ შეადგინა ალექსი ჭინჭარაულმა ; [მთ. რედ. ა. ჩიქობავა]; ვაჟა-ფშაველას [სრულად »»]
ძროხის ღირებულების საზღაური. =უჩივლა თინას ნათელმა სუდიებთანა პირადა და ორი ძროხა დაადვა ნაცემის გასაპირადა („ორი გმირი“). =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ შეადგინა ალექსი ჭინჭარაულმა [სრულად »»]
ძუაგაყრევინებული. =გზირი იოთამიც შემოაქროლებს ხოლმე ეზოში თავის ძუაგაცქვლეფილ და გაცვეთილ ცხენს (ვარ.) („სოფლის სურათები“). =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ შეადგინა ალექსი [სრულად »»]
ძღვენის, მოსაკითხის მიტანის დღე. =ახალწლის დილა გათენდა, – ძღვნობა-დღედ არის ცნობილი („მოგონება“ – დარბაზში). =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ შეადგინა ალექსი ჭინჭარაულმა ; [მთ. რედ. [სრულად »»]
„წაუჩუფნავს“, წაუჩურჩულებს. =„ეხლა დრო არ არის. ხალ, გზაში“ — წასჩუფნა ბოქაულს მამა თეოდორემ („დროშა“, III). =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ შეადგინა ალექსი ჭინჭარაულმა ; [მთ. რედ. [სრულად »»]