მოხელე„ ხელისუფლების წარმომადგენელი. =„გამაიძაბნეს ბოლნი და ხელისუფლის ღვიძლ-ფირტვის ნაგლეჯები აიქ სამ გამააბნია ტყვიამა“ („აფხუშოობა“). =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ შეადგინა [სრულად »»]
ხელსაყრელი. =ივანე ახლოს მიუჯდა იმ ხელმოსახმარს ხანასა („ივ. კოტორ. ამბავი“, V). =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ შეადგინა ალექსი ჭინჭარაულმა ; [მთ. რედ. ა. ჩიქობავა]; ვაჟა-ფშაველას [სრულად »»]
მხიარულობს. =მწერი და არსი ყოველი გალაღებული ხელობდა („აზრი და გრძნობა“). =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ შეადგინა ალექსი ჭინჭარაულმა ; [მთ. რედ. ა. ჩიქობავა]; ვაჟა-ფშაველას [სრულად »»]
ხელოვნებისადმი კუთვნილი, ხელოვნების ნიმუში. =ხალხის თქმულება, რაც უნდა იგი მდიდარი შინაარსისა იყოს, აზრიანი და ხელოვნური, თუ პოეტმა იგი არ გარდაქმნა.., არაფერი გამოვა ( „კრიტიკა... [სრულად »»]
უკუღმა, ზურგისკენ, ხელის უკან გაქნევით =(მონადირემ ბეჭი) „ხელუკუღმ“ წყალში გადაგდო, დღესაც წყალს მიაქვს, მიდისა! („ხის ბეჭი“, IV). =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ შეადგინა ალექსი [სრულად »»]
რასაც ხელი ვერ მოჰყარეს, ვერ გამოიყენეს, გამოუყენებელი. უსარგებლო, უვარგისი =ჯავრი ტანს ნაბდად გეხვევა, ცრემლი მიგყვება საგძლადა და ტრფობა შენის ქვეყნისა უქმს და ხელუყრელს აბჯრადა („ალ. [სრულად »»]
- ვისაც ხელში ფარტენა უჭირავს აქ: ქალის ეპითეტია. =„ვის მოგილოცოთ სახელი, ვინა ხართ სახელიანი?.“; „პირველ ობოლი კვირია, სახე აქვ ნათელიანი, მეორე – ლელა ბაჩლელი, ქალი ხელფარტენიანი.“ [სრულად »»]
ვინაც ხელი ვერ შეუქცია, შეუბრუნა, ხელშეუბრუნებელი. =„ხელშაუქცევრად კი არც თითონ მომკვდარა, ორი თათარი ბერიძესაც გაუმძღვარებია წინ? („ერთგული მეგობარი“, I). =ვაჟა-ფშაველას მცირე [სრულად »»]
ხელებშეკრული. =მოჰყავდა ზვიადაური ხელშეკონილი გროვასა („სტ.- მასპ., VI); „ხელშეკონილი კი არ უნდა გაჰყოლიყავი თან.“ („მოკვეთ., მოქმ. III, გამოსვ, I). =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ [სრულად »»]
მონადირე რომ დაიცარება ,,ხელი გაქვს შეკრული, ხელი შეგეკრა-ო“, ეტყვიან, ე. ი. განგება ხელხარ გიმართავსო „იქნება ხელშეკრული ხარ, ან იქნებ თოფი შაგეკრა.“ („ხის ბეჭი“, V). იხ. აგრეთვე: [სრულად »»]
ვიზედაც ხელი მიუწვდებათ, ვინც ხელშეუვალი არ არის. =თუ დამნაშავე სოფლის წინაშე ხელშესავალია, მაშინ სოფელი ჯოხს ეძებს დამნაშავის გასაუწრთნავად („ჩვენი სოფელი“). =ვაჟა-ფშაველას მცირე [სრულად »»]
ხელშეუბრუნებელი. =ხელის შექცევას ვერ ჰბედვენ ხელშეუქცევის მტრისადა. („კოპალა“, I). =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ შეადგინა ალექსი ჭინჭარაულმა ; [მთ. რედ. ა. ჩიქობავა]; ვაჟა-ფშაველას [სრულად »»]
პატარა ჩაფი. =გვერდით ხელჩაფა (ვარ.) („მუცელა“, I). =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ შეადგინა ალექსი ჭინჭარაულმა ; [მთ. რედ. ა. ჩიქობავა]; ვაჟა-ფშაველას კაბინეტი.თბილისი : თბილ. [სრულად »»]
წმინდა, ხატის მსახური. =„ჩვენი ამორჩეულია, როგორც ხელწმინდა კაცი, მღვდელი ხომ არ დაგვიკლავს (საკლავს), ბატონო, მაშ, არ გვინდა ერთი კაცი გვყვანდეს?“ („დროშა“, II). =ვაჟა-ფშაველას [სრულად »»]
წაქცეული ხეების გროვა, (გამიხარდის) ხერგიდან გადმოუხტა, მოულოდნელად დაეცა თავზე.. ვეფხვი(„ლმობიერი მონადირე..“). =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ შეადგინა ალექსი ჭინჭარაულმა ; [მთ. [სრულად »»]
შესობილი, შერჭობილი. =„კვირიას ღალატ არ უნდა, სხვა რამ ფიქრი აქვ წყეულსა თვალცრემლიანსა, ობოლსა გულზე ეკლებით ხეულსა“(„ბახტრიონი“, XIII). =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ შეადგინა [სრულად »»]
მოხეური. ერთის ხმით ქართლ-კახეთური. („ჩიტთა ფაფობა“, IV). =ვაჟა-ფშაველას მცირე ლექსიკონი/ შეადგინა ალექსი ჭინჭარაულმა ; [მთ. რედ. ა. ჩიქობავა]; ვაჟა-ფშაველას კაბინეტი.თბილისი : თბილ. [სრულად »»]