დამცავი თავსახურავი. საბრძოლო მ. თავდაცვის სხვა საშუალებებთან უძველესი დროიდანაა ცნობილი. ამზადებდნენ ხისაგან, არყის ხის ქერქისაგან, წნელებისა და ტყავისაგან. უძველესი ლითონის მ. (სპილენძის, [სრულად »»]
ძვ. ბერძნულ მითოლოგიაში თავდაპირველად სიმღერის, მოგვიანებით კი პოეზიის, ხელოვნებისა და მეცნიერების მფარველი ქალღმერთები. ასახელებენ 9 მ.-ს: კლიოს (ისტორიის), მელპომენეს (ტრაგედიის), თალიას [სრულად »»]
მიპარვით კაცის მკვლელი. (საბა) (უსლ) მუსლიმანებში: პირი, რომელიც ვალდებულია მონა-მორჩილი იყოს თავისი მოძღვრისა (შეიხის ან იმამისა, და ფანატიკურად სძულდეს ყველა „ურჯულო“, ე. ი. [სრულად »»]
(უსლ) გასრწნისაგან დაბალზამებით (ან ბუნებრივად) დაცული ადამიანის გვამი (ან ცხოველის ლეში). გვამების მუმიებად ქცევა განსაკუთრებით გავრცელებული იყო ძვ. ეგვიპტეში. =(ჩვენში ფრაზეოლოგიაა: [სრულად »»]
(ძვ. ქართ.) ექსპრომტი (ი. ჭავჭავაძის ტერმინოლოგიით „სახელდახელო“), მოკლე, ჩვეულებრივ რამდენიმე სტრიქონიანი ლექსი, წარმოთქმული ან დაწერილი უცებ, წინასწარმოუფიქრებლად რაიმე კონკრეტული [სრულად »»]
ქეცი ბღერი, კანის გადამდები დაავადება, რომელსაც ახასიათებს ძლიერი ქავილი. დაავადების გავრცელებას ხელს უწყობს ანტისანიტარიული პირობები. (აქ გადატ.) =„თეიმურაზს ხელმეორედ აუვარდა ენის ქავილი [სრულად »»]
ქალაქის ან სოფლის თვითმმართველობის ორგანო ზოგ ბურჟუაზიულ ქვეყანაში. =სასკოლო ლიტერატურული ლექსიკონი-ცნობარი/ ეთერ კაკალაძე, ნინო ბერიძე ; [რედ.: ნაზი მიქელაძე]. - ბათუმი : ალიონი, [სრულად »»]
ნდომა, სურვილი, წადილი. მურაზს ეწია. ვისიმე გულის მურაზი ვინმესთვის რჩეული, ძვირფასი. =„ძველ პოეტებში მეც მყავს ჩემი გულის მურაზი, მაგრამ ქვრივ რითმას არ გავყვები არასდროს ქმარად” [სრულად »»]
მოოჭვილი, მშვენიერი. (საბ) სპარსთა ქართულად მოოჭვილი ჰქვიან. ◊ წმინდა, თეთრი ენაა, თორნის გრძელი პური. „გემრიელია თქვენი მურასა-ლავაშები, მაგრამ მე მაინც ჩემი ქვეყნის პური [სრულად »»]
საქართველოში 735-736 წ.წ. არაბების ლაშქრობა სარდალ მურვან I იბნ მუჰამადის (ქართული წყაროებით მურვან ყრუ) მეთაურობით საქართველოს საბოლოო დამორჩილების მიზნით. მურვანს დიდძალი ლაშქარი ჰყავდა. [სრულად »»]
ესე არს შტასსის ნაწუერთა უზრქესი სუნნელი. (უსლ) სურნელოვანი ფისი, რომელსაც შეიცავს, ზოგიერთი ტროპიკული ხის კანი (არის სამხრეთ არაბეთში). იყენებენ პარფიუმერიასა და მედიცინაში. (ბიბლ.) მეფეთა [სრულად »»]
ზოგი მცენარის სქელი სურნელოვანი წვენი, რომელიც შეიცავს სხვადასხვა ფისსა და ეთეროვან ზეთებს, იყენებენ მედიცინასა და ტექნიკაში (ბალზამი). იხ. შტახსი, იგივე მუშკი. =„გამობრუნდა გახარებული [სრულად »»]