ბიბლიური პერსონაჟი, აბრამის ეგვიპტელი მხევალი, რომელიც სარამ აურჩია. აგარი დაორსულდა და უშვილო სარას თავხედურად ექცეოდა, რის გამოც სახლიდან გააგდო. უდაბნოში უგზო-უკვლოდ მოხეტიალე აგარს [სრულად »»]
ისმაიტელნი // მაჰმადიანები; აგარი იყო ბიბლიური აბრამის ხარჭა. მისი ვაჟიშვილი ისმაილი ითვლება არაბთა ეთნარქად. „აგარის ძენი“ მაჰმადიანის სინონიმადაა მიჩნეული. VII ს. 20-იან წლებში არაბეთის [სრულად »»]
(άγιος – წმინდა, γράφω – აღწერა, წერა, შესწავლა; „სიწმიდეთმწერლობაჲ“) აგიოგრაფია, როგორც სამეცნიერო დისციპლინა, სწავლობს ეკლესიის მიერ წმინდანად შერაცხილთა ცხოვრებას. იგი კანონიზირებულთა [სრულად »»]
აგიოგრაფიულ სახეებს ორი მხარე აქვს: რელიგიური, სულიერი, ამაღლებული, მისტიკური და მხატვრულ-ესთეტიკური. მისტიკური სიმბოლიკა რეგლამენტირებულია, მას განსაზღვრული კანონიკა ახლავს და იქ [სრულად »»]
წმინდანთა ცხოვრება იწერება გარკვეული ლიტერატურული ნორმებისა და კანონების მიხედვით, რომლებიც იცვლება დროისა და სხვადასხვა ქვეყნის ქრისტიანული ტრადიციების მიხედვით. ნებისმიერი ინტერპრეტაცია [სრულად »»]
აგიოგრაფიულ მწერლობას ორი ჟანრი აქვს: სისხლიანი და უსისხლო მსხვერპლი, ანუ „წამებათა“ ჟანრი, რომელშიც წმინდანი სიცოცხლეს მსხვერპლად გაიღებს უმაღლესი იდეალებისა და პრინციპების [სრულად »»]
აგიოგრაფიულ მწერლობას ახასიათებს სტანდარტული მოტივები, მათ შორის:• წმინდანის დაბადება ღვთისმოსავი მშობლებისაგან;• გულგრილობა საბავშვო თამაშობებისადმი, სიმღერა-ლხინისადმი;• განსაკუთრებული [სრულად »»]
არსებობს სამი ძირითადი ტიპი აგიოგრაფიული კრებულებისა:• კიმენი – თვითმხილველთა მიერ მარტივად, „,ლიტონად“ აღწერილი და „ენითა მსოფლელთაჲთა შეწყობილი“;• მეტაფრასი – X ს.-ში ბიზანტიელი [სრულად »»]
ჯერ კიდევ მე-17 ს. გასულსა და მე-18 ს. დასაწყისში გადაუდებელ ამოცანად დადგა ქართველ წმინდანთა საკითხავი კრებულის შედგენა. ამ კუთხით მოსამზადებელი სამუშაობი ჩატარდა დავითგარეჯის მონასტერის [სრულად »»]
მეცნიერება, რომელიც სწავლობს სიწმინდის თეოლოგიურ და ისტორიულ-ეკლესიურ ასპექტებს; ძირითადი მასალა აგიოლოგიისათვის, ისე როგორც აგიოგრაფიისთვის, არის ლიტერატურა წმინდანთა ცხოვრებისა. თუ [სრულად »»]
წარჩინებული სომეხი არეგაწიდან, მოხსენიებულია „წმ. დავითისა და ტირიჭანის მარტვილობაში“. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.)) ენციკლოპედიური ლექსიკონი/ საბა მეტრეველი ; [რედ.აკად. რ. [სრულად »»]
კახეთის სამეფოს პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწის, ქიზიყის მოურავისა და სარდლის, აბელ ანდრონიკაშვილის, შვილი. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.)) ენციკლოპედიური ლექსიკონი/ საბა მეტრეველი [სრულად »»]
ბიბლიური პერსონაჟი, ადამიანთა მოდგმის წინაპარი. ძველი აღთქმის მიხედვით, ღმერთმა შესაქმე დაასრულა ადამის შექმნით „ხატისაებრ თვისისა“, სიცოცხლის სული შთაჰბერა მას და საბრძანებლად დაუმკვიდრა [სრულად »»]
ადარნასე II, დავით I კურაპალატის ძე, ტაო-კლარჯეთის სამეფოს გამგებელი, ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთა ტაოს შტოს შთამომავალი. ააშენა და საეპისკოპოსო საყდრად აქცია ბანას ტაძარი. =ქართული [სრულად »»]
პაპა წმ. არჩილისი; მოხსენიებულია ბესარიონ ორბელიშვილის თხზულებაში „შესხმაჲ წამებაჲ წმიდისა და დიდებულისა მოწამისა არჩილისი, მეფისა მის ქართველთასა, რომელი იყო ნათესავი და ტომი ხუასროვანთა [სრულად »»]
ქართლის ერისმთავარი და კურაპალატი, აშოტ დიდის ძე, რომელიც ძმებთან (ბაგრატსა და გუარამთან) ერთად დიდ დამხარებას უწვედა წმ. გრიგოლ ხანძთელს კლარჯეთის სამონასტრო მშენებლობაში. =ქართული [სრულად »»]
ადარბადაგანი, ზემორე მხარე სპარსეთისა, იგივე ადრიბეჟანი, დღევანდელი აზერბაიჯანი. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.)) ენციკლოპედიური ლექსიკონი/ საბა მეტრეველი ; [რედ.აკად. რ. მეტრეველი, [სრულად »»]
ადარნასე ქართლის ერისმთავარი და კურაპალატი, ნერსე ერისმთავრის მამა; მოხსენიებულია ქართლის ერისმთავრად, რომელმაც, სავარაუდოდ, მოახერხა არაბებისაგან განდგომა, კავშირის დამყარება ბიზანტიასთან, [სრულად »»]
ქართული აგიოგრაფიის (IV-XVIII სს.) ენციკლოპედიური ლექსიკონი