ავგაროზი, ედესის მეფე; მისი სახელი დაკავშირებულია მაცხოვრის ხელთუქმნელ ხატთან: გადმოცემით, ედესის მთავარი უკურნებელმა სენმა შეიპყრო, ექიმებმა მისი გადარჩენის იმედი დაკარგეს. მაშინ [სრულად »»]
ბიბლიური პერსონაჟი, სამ ყრმათაგან ერთ-ერთი (ანანია, აზარია და მისაელი). ერთი ცნობით, ანანია, აზარია და მისაელი ტყვეობაში გარდაიცვალნენ, კირილე ალექსანდრიელის მოწმობით კი მათ სპარსეთის [სრულად »»]
ფეოდალური საზოგადოების დაწინაურებული ფენის წარმომადგენელი; ძველი და ახალი აღთქმის წიგნებში „აზნაური“ და „აზნაურებაჲ“ თავისუფალსა და თავისუფლებას ნიშნავდა. იაკობ ხუცესის „წმ. შუშანიკის [სრულად »»]
ათანასი (აბრამ) ათონელი, დიდი ბიზანტიელი საეკლესიო მოღვაწე, ათონის მთაზე ათანასეს ლავრის დამაარსებელი; ზოგიერთი ცნობით, მას დედა ლაზი ჰყოლია. წმ. ათანასესთან მისულა იოანე ქართველი [სრულად »»]
ათი უმთავრესი კანონი (წესი), რომლებიც, ძველი აღთქმის ხუთწიგნეულის თანახმად, თავად ღმერთმა მისცა მოსე წინასწარმეტყველს სინის მთაზე. ეს მცნებებია: 1. მე ვარ უფალი ღმერთი შენი, და არა იყვნენ [სრულად »»]
ბერძენი, მომდინარეობს „ათენიდან“, საბერძნეთის დედაქალაქი; ქალაქს სახელი ძველი ბერძნული მითოლოგიის ქალღმერთ ათენას პატივსაცემად დაერქვა. „ათენი“ ქართული ვარიანტია, ბერძნულ ენაზე კი „ათინა“ [სრულად »»]
(„პორტაიტისა“) ღვთისმშობლის უძველესი მართლმადიდებლური ხატი. 999 წლიდან დაბრძანებულია საბერძნეთში, ათონის ივერთა მონასტერში. გადმოცემის თანახმად, ხატი დაწერილია წმ. ლუკა მახარებლის მიერ. [სრულად »»]
ღირსი აკეფსიმე ეპისკოპოსი; განაგებდა სპარსეთის ქალაქ ლაესონის ეკლესიას. სამოცი წელი იცხოვრა ვიწრო მღვიმეში მკაცრი მარხვით, მდუმარებითა და დაუდუმებელი ლოცვით. ერთი ცნობით, პატრიარქის [სრულად »»]
მწიგნობარი, რომელმაც ბაგრატ III-ის ბრძანებით ივანე მტბევარ ზაკუელთან ერთად გადაწერა აგიოგრაფიული თხზულებების კრებული, რომელიც ამჟამად ათონის ქართველთა მონასტრის წიგნსცავში ინახება. [სრულად »»]
საკათედრო ტაძარი და მონასტერი, დააარსა იოსებ ალავერდელმა; „ალავერდის“ წარმომავლობის შესახებ რამდენიმე მოსაზრება არსებობს: რადგან ის მდებარეობს სოფ. ალვანის ახლოს, შესაძლოა, მისი სახელი [სრულად »»]
(„აქებდეთ უფალს“) იუდაიზმში უფლის სახოტბო შეძახილი, ქრისტიანულ ღვთისმსახურებაში საზეიმო საგალობელი ან მისი მისამღერი. სხვადასხვა ლოცვის ბოლოს დასართავი სიტყვა (ზოგ ლოცვას დაერთვის სამჯერ, [სრულად »»]
წმ. ქეთევან დედოფლის შვილიშვილი, თეიმურაზის ძე. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.)) ენციკლოპედიური ლექსიკონი/ საბა მეტრეველი ; [რედ.აკად. რ. მეტრეველი, აკად. ა. არაბული].- თბ. : [საქ. [სრულად »»]
კახეთის მეფე, ლევან მეფისა და თინათინ დედოფლის ძე; თავდაპირველად, მამის მსგავსად, ირანის ვასალად აღიარებდა თავს. 1578 წ., ჩილდირის ტბასთან ისმალთა მიერ სპარსელების დამარცხების შემდეგ, [სრულად »»]
ალექსანდრე III დიდი, მაკედონიის მეფე, მხედართმთავარი და სახელმწიფო მოღვაწე, არისტოტელეს აღზრდილი, ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული მხედართმთავარი ისტორიაში, სიკვდილამდე დაიპყრო იმ დროისთვის [სრულად »»]
ქალაქი განძა; ნახსენებია ანტონ I კათალიკოსის „მარტირიკაში“ (XVIII ს.). =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.)) ენციკლოპედიური ლექსიკონი/ საბა მეტრეველი ; [რედ.აკად. რ. მეტრეველი, აკად. ა. [სრულად »»]