1. მონაზონი, სამონაზვნე წესის შემსრულებელი;2. ეკლესიის მსახური, რომელსაც ეკისრება ზედამხედველობა წესრიგის დასაცავად;3. რომელიმე საეკლესიო ან სამონასტრო წესის შემსრულებელი; „სამღვდელო [სრულად »»]
(„თანაგრძნობა“, „თანალმობა“) მოყვასისთვის სიყვარულით გაღებული მატერიალური ან სულიერი დახმარება. გვიანიუდეურ ხანაში აღნიშნავდა გულმოწყალებას თანამოძმეთა მიმართ. ქრისტიანული სწავლების [სრულად »»]
ადგილი დავითგარეჯას, ნაკვეთი გამოქვაბულები, მტკვრისა და ივრის ხეობების გამყოფი უდაბური ტერიტორია; ეს ადგილები, ე.წ. „გარეჯის მრავალმთა“, აირჩია ანტიოქიიდან მოსულმა წმ. დავით გარეჯელმა [სრულად »»]
ეკლესიის კრებული, სამწყსო; ეკლესიურ ლიტურგიკულ ცხოვრებაში ჩართული მორწმუნე ერი; ქრისტიანები, რომელთაც არა აქვთ საეკლესიო წოდება და იმყოფებიან საეკლესიო იერარქიის ხელმძღვანელობის ქვეშ. [სრულად »»]
ქართველი ისტორიკოსი, რუისის მთავარეპისკოპოსი, ძველი საქართველოს ერთ-ერთი მაღალი თანამდებობის სასულიერო იერარქი; ითვლება „ქართლის ცხოვრებაში“ შესული სამი ისტორიული თხზულების ავტორად, [სრულად »»]
1. მსოფლმხედველობა;2. „სარწმუნეობის სიმბოლოდ“ წოდებული აღსარებითი ლოცვა, რომელშიც ჩამოყალიბებულია ქრისტიანული მრწამსი. სარწმუნოების ეს სიმბოლო ჩამოყალიბდა პირველ (325 წ.) და მეორე (381 [სრულად »»]
საეკლესიო მსახურება; ვინმესთვის, რამესთვის სამსახურის გაწევა // თაყვანისცემა; რამე ფუნქციის შესრულება ან ძალაუფლების ქონა. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.) ენციკლოპედიური ლექსიკონი/ [სრულად »»]
შვიდეული, კვირა; ამჟამად მსგეფსად მხოლოდ ის პერიოდი იწოდება, როცა ოთხშაბათ-პარასკევი მარხვა არ არის. მსგეფსია: მეზვერისა და ფარისევლის კვირა, ყველიერის კვირა (ხსნილია რძის ნაწარმითა და [სრულად »»]
I კრება (ნიკეის პირველი) 325 წ. მოიწვია იმპერატორმა კონსტანტინე დიდმა ალექსანდრიელი პრესვიტერის, არიოზის, მწვალებლობის დასაგმობად, რომელიც ასწავლიდა, რომ ღვთის ძე მხოლოდ უზენაესი [სრულად »»]
მტკვარი, ამიერკავკასიის უდიდესი მდინარე; სათავეს იღებს თურქეთში, ერთვის კასპიის ზღვას აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე. საქართველოში მოქცეულია მტკვრის შუაწელის დაახლოებით 400 კმ მონაკვეთი. [სრულად »»]
მურვან II // ომაიანთა დინასტიის უკანასკნელი ხალიფა, ომაინთა ნაცვალი ამიერკავკასიაში; სიჯიუტის გამო, არაბები მეტსახელად მარვან- ჯორს ეძახდნენ. ჰყავდა დიდძალი ლაშქარი და მთელი კავკასიის [სრულად »»]
მუხრანი, ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქართლში. სახელწოდება წარმოდაგება „მუხიდან“. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.) ენციკლოპედიური ლექსიკონი/ საბა მეტრეველი [სრულად »»]
ეპისკოპოსი, არქიელი, უმაღლესი სასულიერო პირი. მღვდელმთავრის ხარისხებია: ქორეპისკოპოსი (ეპისკოპოსის მოადგილეები მცირე ქალაქებში), მთავარეპისკოპოსი, მიტროპოლიტი (მთავარი ქალაქის [სრულად »»]
მღვდელი, ეპისკოპოსისაგან ნაკურთხი ეკლესიის მსახური, სასულიერო ხარისხით ეპისკოპოსზე ნაკლები და დიაკონზე მეტი, იგივე ხუცესი. მას აქვს უფლება, შეასრულოს ყველა სახის ღვთისმსახურება და [სრულად »»]
მოწამებრივად აღსრულებული ეპისკოპოსი ან მღვდელი. ქართული ეკლესიის მიერ მღვდელმოწამეებად შერაცხილი არიან: წმ. აბიბოს ნეკრესელი (VI ს.), წმ. ნეოფიტე ურბნელი (VII ს.), წმ. ლუკა იერუსალიმელი [სრულად »»]
ფხიზლობა, სიფხიზლე; სამონაზვნო მოღვაწეობის ერთ-ერთი სახე. ქრისტიანმა არ იცის, როდის მოვა უფალი საშინელი განსჯისთვის, როდის დადგება საშინელი სამსჯავრო. სიფხიზლე და ლოცვა, იესოს თქმით, [სრულად »»]
მოძღვრება, რჯული. იუდაისტური და ქრისტიანული რელიგიის მიერ აღიარებული მორალური და სოციალური ხასიათის დარიგება ბიბლიაში. ძველ აღთქმაში გვხვდება მოსე წინასწარმეტყველის მიერ მოცემული „ათი [სრულად »»]
სატახტო ქალაქი თბილისთან ახლოს; ლეგენდის მიხედვით, ქალაქი დააარსა ეთნარქმა მცხეთოსმა ძვ.წ. აღ- ის I ათასწლეულში. ძვ.წ. აღ-ის IV ს. კი მეფე ფარნავაზმა დედაქალაქად გამოაცხადა. V საუკუნის [სრულად »»]
ჯაჭვის საყდარი, ტაძარი და მონასტერი მცხეთის აღმოსავლეთით, მდინარეების მტკვრისა და არაგვის შესართავთან, კლდოვანი მთის წვერზე; ქრისტიანობის მიღებისთანავე ამ ადგილას მეფე მირიანმა ხის [სრულად »»]
მცხუედა, გიორგი მერჩულის „წმ. გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრების“ მიხედვით, კეთილმორწმუნისა და ეკლესიათა მაშენებლის, არსენის, ვაჟი. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.) ენციკლოპედიური [სრულად »»]
ქართული აგიოგრაფიის (IV-XVIII სს.) ენციკლოპედიური ლექსიკონი