სასულიერო მწერლობის ჟანრი, რომელიც ასახავს ქრისტიანობისათვის წამებულთა ღვაწლს. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.) ენციკლოპედიური ლექსიკონი/ საბა მეტრეველი ; [რედ.აკად. რ. მეტრეველი, [სრულად »»]
შუა საუკუნეების კლდეში ნაკვეთი მცირე ზომის ეკლესია დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსში; მდებარეობს მთის თხემის ოდნავ შემაღლებულ მასივში, უდაბნოს მონასტრის დასავლეთით. =ქართული [სრულად »»]
გიორგი მერჩულის „წმ. გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრების“ პერსონაჟი: „ჟამსა მამისა გრიგოლის მოწაფისასა ხანცთას ეტჳფანეს მამობისასა იყო ვინმე კაცი მდიდარი ანჭკორას და სახელი მისი წერტა“. [სრულად »»]
ადგილი სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, კლარჯეთში, კერძოდ, ანჭკორაში (ანაკერტის ხეობაში); სახელწოდება მიღებულია ადამიანის სახელისაგან „წერტა“. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.) [სრულად »»]
ღვთისმშობლის სახელობის ტაძარი სოფ. წილკანში. აქ ეკლესია ქართლში ქრისტიანობის გავრცელების პირველ პერიოდში აუგიათ. V – VI სს. მიჯნაზე წილკანში არსებული ეკლესიის ნაცვლად აშენდა სამნავიანი [სრულად »»]
მომავლის წინასწარმჭვრეტი ნიჭით დაჯილდოებული ადამიანები; ეს ნიჭი ღვთის ნებით ეძლევათ განსაკუთრებული სიწმინდითა და ღვთისმოსაობით გამორჩეულ ადამიანებს. ძველ აღთქმაში არსებობს 4 დიდი (ესაია, [სრულად »»]
წმინდანთა ნეშტი დიდი სიწმინდე და თაყვანისცემის საგანია, დაცულია ეკლესია-მონასტრებში საგანგებო ლუსკუმებში ან საკურთხევლის ტრაპეზის ქვეშ. ეკლესია ყველა დროში მიაგებდა პატივს წმინდა ნაწილებს, [სრულად »»]
(„ურღვევი“, „ხელშეუხებელი“) ზოგადი მნიშვნელობით, წმიდანი ეწოდება ყველა იმ პირს, რომლებიც გულმოწყალებით საზრდოობენ და ღვთის მადლში ცხოვრობენ. წმინდანი არის ეკლესიის მიერ კანონიზებული [სრულად »»]
ადრეული შუა საუკუნეების ტაძარი; ჯერ კიდევ IV ს. წრომში ყოფილა საკმაოდ მნიშვნელოვანი ეკლესია, სადაც 457 წ. წამებით მოუკლავთ წმ. რაჟდენ პირველმოწამე. ამ ძველი ეკლესიის ნანგრევებზე, 626 – 63 [სრულად »»]
მდინარე დასავლეთ საქართველოში, მარჯვნიდან ერთვის მდინარე ყვირილას, ქვემო დინებაში კი ესაზღვრება ქ. ქუთაისს აღმოსავლეთიდან. არგვეთის მოწამენი წმ. დავითი და კონსტანტინე დაკრძალეს წყალწითელას [სრულად »»]
წყაროსთავი, საეპისკოპოსო კათედრალი; მდებარეობს კარჩხალას ხეობაში. კლარჯეთის ერთ-ერთი უძველესი მონასტერი. გიორგი მერჩულის „წმ. გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრების“ მიხდვით, დაუარსებია ილარიონს, [სრულად »»]
ხუზაიმა იბნ ჰაზიმ ატტამიმი, კავკასიის არაბი მეფისნაცვალი. ლეონტი მროველის მონათხრობის მიხედვით, წმ. არჩილის მეფობის დასასრულს კვლავ შემოიჭრნენ არაბები, მოაოხრეს ქართლი და კახეთში [სრულად »»]
სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, გომბორის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე, კახეთში, ხორნაბუჯის თემში. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.) ენციკლოპედიური ლექსიკონი/ საბა მეტრეველი ; [სრულად »»]
ხაზარები, ქვემო ვოლგისპირეთსა და ჩრდილოეთ კავკასიის აღმოსავლეთ ნაწილში მობინადრენი; VII ს. შექმნეს დამოუკიდებელი სახანო ჩრდილოეთ კავკასიაში. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.) [სრულად »»]
ხარანი, ძველი ქალაქი სირიის ჩრდილოეთით; ქალაქის მეორე ბიბლიური დასახელებაა პადან-არამი. ხარანი ორ მნიშვნელოვან ქალაქს, გოზანსა და ქარხემიშს, შორის მმდებარეობდა. მასზე გადიოდა გზა, რომელიც [სრულად »»]
უნდო მაზარა; მატყლის უხეში ქსოვილი, ცხვრის ტყავის წამოსასხამი; მატყლის ქსოვილი) - მღვდელთა და მონაზონთა ზედა შესამოსელი, წამოსასხამი; „მოქცევაჲ ქართლისაჲს მიხედვით“, პირველი დიდი სიწმინდე, [სრულად »»]
ქართული აგიოგრაფიის (IV-XVIII სს.) ენციკლოპედიური ლექსიკონი