არსენ საფარელი, საეკლესიო მოღვაწე და მწერალი, ქართლის კათოლიკოსი, სამცხის დიდი ფეოდალის, მირიანის ძე; მის შესახებ ცნობები დაცულია გიორგი მერჩულის „წმ. გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“. 6 წლის [სრულად »»]
საეკლესიო მოღვაწე, მწერალი. ქართლის კათოლიკოსი დაახლ. 955 – 980 წწ. აღუწერია წმ. ასურელ მამათა (იოანე ზედაზნელის, ისე წილკნელისა და შიო მღვიმელის) „ცხოვრებათა“ უძველესი მოკლე რედაქციები, [სრულად »»]
ღირსი მამა არსენი, სასულიერო მოღვაწე, მთარგმნელი, მწიგნობარი, კალიგრაფი. „კაცი მაღალი სათნოებითა და მუშაკი ქრისტეს მცნებათა“ – ასე მოიხსენიებს მას წმ. გიორგი მთაწმიდელი. მის შესახებ სულ [სრულად »»]
ახლო ნათესავი და მოგვარე მაკარი ლეთეთელისა და ეფრემ მაწყვერელისა. განათლება ხანძთაში მიუღია, შემდეგ გადასულა იერუსალიმში და საბაწმიდაში დამკვიდრებულა. უფრო გვიან მონაწილეობდა ქართული [სრულად »»]
წმ. არსენ დიდი რომაელი, ბერი, დაიბადა რომში კეთილმსახური ქრისტიანის ოჯახში. მისი ოცნება ბერული ცხოვრება იყო. მალულად დატოვა სასახლე და ალექსანდრიაში წავიდა, აქედან კი უდაბნოს მიაშურა. წმ. [სრულად »»]
ხანძთის მეოთხე წინამძღვარი, წარმოშობით აზნაური, მოხსენიებულია გიორგი მერჩულის „წმ. გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“: „იყო ჟამსა მას ხანცთას წინამძღურად მამაჲ არსენი, ნათესავით აზნაური. ამისითა [სრულად »»]
წარმოშობით სომეხი, რომელსაც ნათლობისას არსენი უწოდეს; მოხსენიებულია გიორგი მთაწმიდელის „წმ. იოანესა და ეფთვიმეს ცხოვრებაში“. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.)) ენციკლოპედიური [სრულად »»]
ქედი საქართველოსა და თურქეთში. მდინარეების ჭოროხისა და მტკვრის აუზების, ე.ი. შავი და კასპიის ზღვების წყალგამყოფი. არსიანი უმაღლესი მწვერვალია, რომელიც თურქეთის ტერიტორიაზე მდებარეობს. [სრულად »»]
ციხე-ქალაქი ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში. მდებარეობს მდინარე არტანუჯისწყლის მარცხენა ნაპირზე. „ქართლის ცხოვრების“ მიხედვით, ციხე ვახტანგ გორგასლის ბრძანებით აუგიათ. VIII ს. I [სრულად »»]
არტაანი, მხარე ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, მდ. მტკვრის ზემო წელის აუზში, ლეონტი მროველის მიხედვით, მცხეთოსის ძეს, ჯავახოსს, ციხე-ქალაქი აუშენებია (მაშინდელი ქაჯეთის ქალაქი). [სრულად »»]
არტაშეს I // არტაქსი, სომეხთა მეფე, გამოაცხადა დიდი სომხეთის დამოუკიდებლობა, დააარსა ახალი დედაქალაქი არტაშატი. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.)) ენციკლოპედიური ლექსიკონი/ საბა [სრულად »»]
(„ფარეხის გამგე“; გადატ. „ქრისტეს სამწყსოს გამგებელი“) საეკლესიო წოდება. არქიმანდრიტის თანამდებობა შემოიღეს ბიზანტიაში (V ს.) და ეწოდებოდა ეპისკოპოსის მიერ ეპარქიის იღუმენთაგან არჩეულ [სრულად »»]
სომეხთა მეფე; მოხსენიებულია „წმ. დავითისა და ტირიჭანის მარტვილობაში. არშაკის მეფობის პერიოდში ეწამნენ წმ. დავითი და ტირიჭანი. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.)) ენციკლოპედიური [სრულად »»]
სოფელი სპარსეთში, ნახსენებია „წმ. ევსტათი მცხეთელის მარტვილობაში“, რომ ქართლში „მოვიდა კაცი ერთი სპარსეთით, სოფლისა არშაკეთისაჲ“. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.)) ენციკლოპედიური [სრულად »»]
გაბრიელ დაფანჩულის ვაჟი, მოხსენიებულია გიორგი მერჩულის „წმ. გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.)) ენციკლოპედიური ლექსიკონი/ საბა მეტრეველი ; [რედ.აკად. რ. [სრულად »»]
ქვემო ქართლის, ანუ გუგარეთის, პიტიახში V ს. 20-50-იან წწ., ვარსქენ პიტიახშის მამა. იაკობ ხუცესის // ცურტაველის (V ს. II ნახევარი) ცნობით, იგი იყო ეკლესიების მაშენებელი და ქრისტიანობის [სრულად »»]
არჩილ სტეფანოზის ძე // წმ. მოწამე არჩილი, ქართლის ერისმთავარი, ჯუანშერის მატიანეში მოხსენიებულია მეფედ, იმავე მატიანის ცნობით, მის საბრძანებელში შედიოდა ეგრისიც, ხოლო აფხაზეთის ერისთავი [სრულად »»]
არჩილ II, მეფე-პოეტი, ვახტანგ V-ის ძე; მისი პოეტური მემკვიდრეობა მდიდარი და მრავალფეროვანია. უმთავრესი ნაწარმოებია ისტორიული პოემა „გაბაასება თეიმურაზისა და რუსთველისა“ („თეიმურაზიანი“). [სრულად »»]
ქართული აგიოგრაფიის (IV-XVIII სს.) ენციკლოპედიური ლექსიკონი