მღვდელი, მოხსენიებულია „წმ. სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრებაში“, როგორც ვინმე ხუცესი, „კაცი წამებული (დაფასებული – ს.მ.) ყოვლისა მიერ ერისა. ვინა[ჲ] ცა ამან პავლე სრულ ყო ეკლესია[ჲ] და შეამკო [სრულად »»]
გარეჯის უდაბნოს წინამძღვარი; მოხსენიებულია გაბრიელ მცირის „წმ. ონისიფორეს ცხოვრებაში“. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.) ენციკლოპედიური ლექსიკონი/ საბა მეტრეველი ; [რედ.აკად. რ. [სრულად »»]
წმ. პავლე მოწამე, კონსტანტინოპოლელი პატრიარქი; გადაასახლეს სომხეთის ქ. კუკუზოში, სადაც მოწამებრივად აღესრულა: როცა საღვთო ლიტურგიას აღასრულებდა, არიანელები ტაძარში შეიჭრნენ და ომოფორით [სრულად »»]
პეტრე იბერიელის ქართული „ცხოვრების“ რედაქტორი; როგორც ცნობილია, პეტრე იბერის (V ს.) ცხოვრება ასურულ ენაზე აღწერა მისმა მოწაფე ზაქარიამ, ქართულად კი თარგმნა მაკარი ხუცესმა: „ცხორებაჲ და [სრულად »»]
ღირსი პავლე თებაიდელი, საეკლესიო მოღვაწე, დაიბადა ეგვიპტის ქალაქ თებაიდაში. მშობლების გარდაცვალების შემდეგ ერთ გამოქვაბულში დამკვიდრდა და ოთხმოცდაცამეტი წელი დაჰყო. მუხლმოყრილი აღესრულა [სრულად »»]
იესო ქრისტეს რჩეული მოწაფე, „მოციქულთა თავი“ წმ. პეტრესთან ერთად; ქრისტიანობის დაუძინებელი მტერი, მონათვლამდე იხსენიებოდა საულად, სავლედ. იერუსალიმიდან განდევნა ქრისტიანები, იმპერატორის [სრულად »»]
სქემა, საბეჭური, „მონაზონთა სამოსელი ფართო და ნაოჭოანი“ (სულხან-საბა ორბელიანი). =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.) ენციკლოპედიური ლექსიკონი/ საბა მეტრეველი ; [რედ.აკად. რ. მეტრეველი, [სრულად »»]
უფლის ქვეყანა, წმინდა მიწა, აღთქმული ქვეყანა; მოიცავს ტერიტორიას ხმელთაშუა ზღვიდან სირია-არაბეთის უდაბნომდე და ლიბანიდან მკვდარ ზღვამდე. უძველესი დროიდან ყოფილა დასახლებული. მის [სრულად »»]
(„ხელახლა ვფხეკ, ვშლი“) ეტრატ-ხელნაწერი, რომელზედაც ძველი ტექსტია გადაშლილ-გადაფხეკილი და ახალია გადაწერილი. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.) ენციკლოპედიური ლექსიკონი/ საბა მეტრეველი ; [სრულად »»]
„წმ. ევსტათი მცხეთელის მარტვილობის“ მიხედვით, წარმოშობით სპარსი, რომელიც ეზიარა ქრისტიანობას, ხოლო შემდეგ უარყო. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.) ენციკლოპედიური ლექსიკონი/ საბა [სრულად »»]
კათოლიკური ეკლესიის მეთაური; ქრისტიანობის პირველ საუკუნეებში პაპად იწოდებოდა ყველა მღვდელმსახური და ეპისკოპოსი. რომის ეპისკოპოსის პაპად ხსენების პირველი დოკუმენტია წმ. კალისთეს [სრულად »»]
მესაწოლეთუხუცესი, მოხელე ბიზანტიის იმპერატორის კარზე; მოხსენიებულია გიორგი მთაწმიდელის „წმ. იოანესა და ეფთვიმეს ცხოვრებაში“: „შეიყვანა იგი პარაკიმენონმან მეფეთა წინაშე“. =ქართული [სრულად »»]
(„თხოვნა“, „გულმოდგინე ვედრება“, „ნუგეში“) სავედრებელი ლოცვა ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლისა ან სხვა წმინდანებისადმი. აღესრულება საზოგადო და კერძო საჭიროებისამებრ. არსებობს სამადლობელი [სრულად »»]
ოქტიოხოსი, რვა ხმათა წიგნი; რვა ხმაზე გაწყობილი სადა დღეების (ორშაბათი-შაბათი) საგალობელთა კრებული. რვა ხმაზევე იყო გაწყობილი საგალობელთა მეორე წიგნი – ოქტიოხოსი, რომელიც შეიცავდა [სრულად »»]
მონასტერი შუა საუკუნეების საქართველოში, ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთით, ისტორიულ კლარჯეთში, მდინარე კარჩხალის ხეობის კლდოვან მასივში; მონასტრის დაარსების თარიღი დადგენილი არ არის. ეს [სრულად »»]
პართიის სამეფო ძველი სახელმწიფო კასპიის ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ირანის, ერაყისა და თურქმენეთის ტერიტორიებზე; პართიის სამეფო წარმოადგენდა რომაელთა მეტოქეს აღმოსავლეთში. რომის ლეგიონებს [სრულად »»]
სამონასტრო კომპლექსი; მდებარეობს ისტორიულ ტაოში, მდ. ჭოროხის მარცხენა შენაკადის პარხლისწყლის ხეობაში, ლაზისტანის, ანუ პონტოს, მთების აღმოსავლეთ კალთაზე. პარხალი ააგო დავით III [სრულად »»]
(ფესახ, „გვერდი აუარა“; პასქა, „ვნება“, „წამება“) ყველაზე მნიშვნელოვანი ქრისტიანული დღესასწაული – აღდგომა უფლისა ჩვენისა იესო ქრისტესი. თავდაპირველად ეს იყო პირველი მოსავლის [სრულად »»]
(„საწყისი“, „ძალაუფლება“) დამოუკიდებელი (ავტოკეფალური) მართლმადიდებელი ქრისტიანული ეკლესიის მეთაურის უზენაესი ტიტული, დადგენილი ქალკედონის მსოფლიო საეკლესიო კრებაზე 451 წ. [სრულად »»]
გაბრიელ დაფანჩულის ვაჟი, მოხსენიებულია გიორგი მერჩულის „წმ. გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“. =ქართული აგიოგრაფიის (IV-X სს.) ენციკლოპედიური ლექსიკონი/ საბა მეტრეველი ; [რედ.აკად. რ. [სრულად »»]
ქართული აგიოგრაფიის (IV-XVIII სს.) ენციკლოპედიური ლექსიკონი