ფუტურიზმი

დეკადენტური მიმდინარეობა რომლის მიმდევრები ნიჰილისტურად უარყოფდნენ წარსულის ჯანსაღ მემკვიდრეობას.

ფუტურიზმი ლათინურად ნიშნავს მომავალს, მყოფადს, იმას, რაც იქმნება მომავალში, მაგრამ ამ სახელწოდებამ შეცდომაში არ უნდა შეგვიყვანოს.

ფუტურიზმი, როგორც ლიტერატურული მიმდინარეობა, პირველად იტალიაში წარმოიშვა (1909წ). შემდეგ კი გავრცელდა ევროპაშიც, რუსეთშიც, საქართველოშიც და მან სხვადასხვა ქვეყანაში სხვადასხვა დროის მიხედვით სხვადასხვა შინაარსი გამოხატა.

იტალიური ფუტურიზმის მეთაური იყო ფაშისტი მარინეტი. ფუტურისტები უარყოფდნენ წარსულს. მათი აზრით, წარსულის დიდება ხელს უშლის ხელოვნების „უკეთესი ნიმუშების” შექმნას. მარინეტი ილაშქრებდა ენის სინტაქსური ნორმების წინააღმდეგ. ხმარებიდან დევნის სასვენ ნიშნებს, ზედსართავ სახელებს და „დეპეშის ენის” შექმნის მიზნით იგი მხოლოდ ზმნებსა და საგნის სახელებს ხმარობს. ზოგჯერ სამუსიკო და მათემატიკურ ნიშნებს (ნოტებსა და ციფრებს) იშველიებს. იტალიური ფუტურიზმი ხოტბას ასხამს ნგრევას, ომს, სამხედრო ტექნიკას.
მარინეტის აზრით, „ომი ქვეყნის ერთადერთი ჰიგიენაა”, „ხალხთა ძმობა განგრენაა”. იგი აღმერთებს „ძლიერ პიროვნებას”, რომელსაც აქვს ქვეყნის დაპყრობის უნარი. მარინეტის ფუტურიზმმა წინასწარ გამოხატა იტალიური ფაშიზმის მისწრაფებანი, რისი ქადაგებაც შემდეგ მუსოლინის ნაცისტურმა პარტიამ იკისრა.

რუსეთში ფუტურიზმი 1911– 12 წლებში გავრცელდა.
რუსი ფუტურისტებიც უარყოფდნენ წარსულს. „წარსული გვხუთავს, აკადემია და პუშკინი იეროგლიფებზე გაუგებარია” – აცხადებდნენ ისინი.ისინი შეეცადნენ შეექმნათ „ახალი ენა” (ე. წ. „ზაუმი”, ანუ ჭკუის იქეთური ენა), შეექმნათ ამ შინაარსის შესაფერი ფორმა. რუსი ფუტურისტები ურჩევდნენ მოქალაქეებს, დაებანათ ძველი წიგნების შეხებისაგან გამტვერული ხელები და დამტკბარიყვნენ ე. წ. „ზაუმის” პოეზიით. რუსული ფუტურიზმის წარმომადგენლებმა (მაიაკოვსკი, ასეევი და სხვ). მალე დააღწიეს თავი ფუტურისტულ–ფორმალისტურ იდეებს და გააჩაღეს ბრძოლა მასობრივი, დემოკრატიული ხელოვნებისათვის, „ქუჩებისა და მოედნების ხელოვნებისათვის”.

საქართველოში ფუტურიზმი 1922 წელს ჩამოყალიბდა.
მისი წარმომადგენლები იყვნენ ს. ჩიქოვანი, ბ. ჟღენტი, ა. ბელიაშვილი და სხვები.