მტკვრისპირა ველი ახლანდ. ქ. რუსთავის სამხ.-აღმ. ისტორიულად ცნობილი იყო, როგორც საძოვრები და ქართველ მეფეთა სანადირო ადგილი. გვიანდ. შუა საუკუნ აქ თურქმანული მესაქონლე ტომები დასახლდნენ, რომლებიც XIX ს, I ნახევარში ქვემო ქართლში გადავიდნენ. ამის შემდეგ ყარაიას საზამთრო საძოვრებად იყენებენ ქართველი მთიელები (ხევსურები).
- „რასა ჰყვირიან ირმები მის მთასა ყარაიასა?“ (გ. ლეონ.).
წყარო: სასკოლო ლიტერატურული ლექსიკონი-ცნობარი/ ეთერ კაკალაძე, ნინო ბერიძე ; [რედ.: ნაზი მიქელაძე]. - ბათუმი : ალიონი, 2002. - 524გვ. ; 20სმ.см.. - ISBN 99928-43-54-3